26986/03

WyrokETPCz2007-11-15ECLI:CE:ECHR:2007:1115JUD002698603

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy zatrzymanie i skazanie skarżącego na areszt administracyjny za udział w pokojowej demonstracji, bez zapewnienia odpowiednich gwarancji procesowych i na podstawie niejasnego przepisu, naruszyło jego prawo do rzetelnego procesu oraz wolność wyrażania opinii i zgromadzeń?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że skarżącemu odmówiono odpowiedniego czasu i możliwości przygotowania obrony, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 3 lit. b Konwencji. Brak dostępu do świata zewnętrznego i niemożność zapoznania się z zarzutami i dowodami uniemożliwiły skuteczną obronę. Ponadto, Trybunał stwierdził naruszenie art. 10 i art. 11 Konwencji, ponieważ krajowy przepis dotyczący "zakłócania porządku publicznego" był zbyt ogólny i nie spełniał wymogu jasności prawa. Ukaranie skarżącego jedynie za obecność i aktywność na pokojowej demonstracji, bez popełnienia czynów niezgodnych z prawem, było nieproporcjonalne i nieuzasadnione w społeczeństwie demokratycznym.

Stan faktyczny

Arsham Galstyan, będący członkiem komisji wyborczej i przedstawicielem kandydata opozycji, uczestniczył w politycznej demonstracji w Erywaniu w kwietniu 2003 roku. Po demonstracji został zatrzymany przez policję i oskarżony o zakłócanie porządku publicznego i ruchu drogowego. Tego samego dnia sąd skazał go na 3 dni aresztu administracyjnego, a skarżący twierdził, że rozprawa trwała zaledwie 5 minut, bez możliwości przedstawienia obrony, wezwania świadków czy skorzystania z pomocy adwokata.

Rozstrzygnięcie

Stwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 3 lit. b Konwencji. Stwierdza naruszenie art. 10 Konwencji. Stwierdza naruszenie art. 11 Konwencji. Zasądza 3 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową.

Pełny tekst orzeczenia

Գալստյանն ընդդեմ Հայաստանի Գործի համարը. 26986/03 Վճիռը կայացվել է. 15.11.2007 Ուժի մեջ է մտել. 15.02.2008 Պաշտոնապես Հրապարակվել է. ՀՀՊՏ 2008.05.29/32(622) Փաստերը Արշամ Գալստյանը 2003 թվականին մարտի 5-ին նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլում հանդիսացել է ընտրատարածքային տեղամասային հանձնաժողովներից մեկի անդամ և ընդդիմադիր հիմնական թեկնածուի վստահված անձը: Նա մասնակցել է 2003թ.-ի ապրիլի 7-ին Երևանի կենտրոնում տեղի ունեցող հանրահավաքին: Հանրահավաքը եղել է քաղաքական բնույթի, հնչել են կառավարության և նախագահական ընտրություններին վերաբերող քննադատություններ: Հանրահավաքից հետո տուն գնալու ճանապարհին նա բերման է ենթարկվել ոստիկանություն, որտեղ ձերբակալող ոստիկանները կազմել են բերման ենթարկելու արձանագրություն և նշել, որ Ա. Գալստյանը «ձերբակալվել է մոտավորապես 17:30-ի սահմաններում Մաշտոցի պողոտայում` ճանապարհային երթևեկությանը խոչընդոտելու և հանրահավաքի ընթացքում հասարակական կարգը խախտելու համար»: Այնուհետև ոստիկանները կազմել են վարչական իրավախախտման արձանագրություն, որում նշել են, որ Ա. Գալստյանը «մասնակցել է հանրահավաքի, որի ընթացքում խախտել է հասարակական կարգը»: Նրա գործողությունները որակվել են ՎԻՎՕ 172-րդ հոդվածով` որպես մանր խուլիգանություն: Նույն օրը Ա. Գալստյանը տարվել է դատարան, որտեղ դատավորը կարճատև լսումներից հետո Ա. Գալստյանին դատապարտել է 3 օրվա վարչական կալանքի: Ա. Գալստյանը պնդել է, որ դատական նիստը տևել է 5 րոպե և տեղի է ունեցել դատավորի աշխատասենյակում: Ա. Գալստյանը փորձել է ներկայացնել գործի հանգամանքները` միջնորդելով դատավորին կանչել վկաների և պաշտպան է պահանջել, սակայն դատավորը լուռ լսել է, ստորագրել է որոշ թղթեր և համարել է դատական նիստը փակված, որից հետո Ա. Գալստյանին տարել են կալանավայր: 2003թ.-ի ապրիլի 28-ին «Փետրվարի 22» հասարակական կազմակերպությունը դիմումատուի անունից բողոքել է ՀՀ գլխավոր դատախազին դատավճռի դեմ: 2003թ.-ի մայիսի 27-ի նամակով Կենտրոն և Նորք-Մարաշ համայնքների դատախազը տեղեկացրել է հասարակական կազմակերպությանը, որ 2003թ.-ի ապրիլի 7-ի որոշումը հիմնավորված է, և հիմքեր չկան այն բողոքարկելու համար: Դատարանի որոշումը Դատարանը որոշել է, որ խախտվել է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը նույն հոդվածի 3-րդ մասի բ-կետի զուգակցությամբ, քանի որ Ա. Գալստյանին չի տրամադրվել պատշաճ ժամանակ և հնարավորություններ իր պաշտպանությունը նախապատրաստելու համար, մասնավորապես, նախաքննության փուլում առանց արտաքին աշխարհի հետ կապ ունենալու պահվել է ոստիկանության բաժնում և այդտեղ գտնվելու կարճ ժամանակահատվածում նա ենթարկվել է մի շարք քննչական գործողությունների, ներառյալ հարցաքննության և խուզարկության, սակայն նրան հնարավորություն չի տրվել պատշաճ կերպով ծանոթանալու և գնահատելու իրեն ներկայացված մեղադրանքը և իր դեմ ներկայացված ապացույցները և իր պաշտպանությունը իրականացնելու նպատակով մշակելու արդյունավետ իրավաբանական ռազմավարություն: Դատարանը սահմանել է նաև Կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածի խախտում, քանի որ ՎԻՎՕ 172-րդ հոդվածը, որի հիման նա դատապարտվել էր, չէր համապատասխանում իրավական հստակության պահանջին: Նշված նորմը նախատեսում էր պատիժ «հասարակական կարգը և քաղաքացիների անդորրը խախտելու համար», որը խիստ ընդհանրական ձևակերպում էր և հաշվի առնելով, որ հասարակական կարգին առնչվող իրավախախտումները բազմազան են, նման ընդհանրացված ձևակերպումը չէր կարող համապատասխանել Կոնվենցիայի 11-րդ հոդվածով նախատեսված «օրենքով սահմանված կարգով» արտահայտության իրավական որոշակիության սկզբունքի պահանջներին: Բացի այդ, դատարանը հաշվի առավ նաև, որ դիմումատուն պատժվել էր սոսկ հանրահավաքին ներկա գտնվելու և ակտիվություն ցուցաբերելու համար, այլ ոչ թե դրա ընթացքում որևէ հակաօրինական, բռնի կամ անպարկեշտ գործողություն կատարելու համար: Քանի դեռ անձը չի կատարել նման գործողություններ հանրահավաքի ընթացքում, սոսկ հանրահավաքին մասնակցելու համար անձին պատասխանատվության ենթարկելը չի կարող անհրաժեշտ համարվել ժողովրդավարական հասարակությունում՝ Կոնվենցիայի 11-րդ հոդվածի երկրորդ մասի իմաստով: Հետևաբար, տեղի է ունեցել նաև Կոնվենցիայի այս դրույթի խախտում: Արդարացի փոխհատուցման մասով Դատարանը սահմանել է 3,000 եվրո ոչ նյութական վնասի դիմաց: