2745/03
WyrokETPCz2007-07-31ECLI:CE:ECHR:2007:0731JUD000274503
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak ustnej rozprawy przed Sądem Najwyższym, działającym jako sąd kasacyjny, w sprawie dotyczącej stosunku pracy urzędnika państwowego, naruszył prawo do rzetelnego procesu z art. 6 ust. 1 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał stwierdził, że art. 6 ust. 1 Konwencji ma zastosowanie do sporów pracowniczych urzędników państwowych, odchodząc od wcześniejszego "kryterium funkcjonalnego" na rzecz dwuetapowego testu. W niniejszej sprawie, ponieważ prawo krajowe nie ograniczało dostępu skarżącego do sądu, art. 6 ust. 1 miał zastosowanie. Jednakże, w kontekście postępowania kasacyjnego, którego głównym celem jest ocena legalności decyzji sądu apelacyjnego, a nie ponowne ustalanie faktów, brak ustnej rozprawy jest dopuszczalny. Trybunał uznał, że sąd kasacyjny był w stanie skutecznie rozpatrzyć sprawę na podstawie dokumentów, a względy ekonomii i szybkości postępowania uzasadniały brak ustnej rozprawy, zwłaszcza że ustna rozprawa odbyła się w niższej instancji, a skarżący nie wskazał proceduralnych uchybień w ustalaniu faktów.Stan faktyczny
Skarżący, Avtandil Rijamadze, był gruzińskim celnikiem zwolnionym w 1995 roku w wyniku reorganizacji. Po latach bezskutecznych skarg administracyjnych, w 2001 roku złożył pozew o przywrócenie do pracy i odszkodowanie. Sąd pierwszej instancji orzekł na jego korzyść, ale sąd apelacyjny oddalił powództwo z powodu przedawnienia. Skarżący złożył skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, kwestionując ocenę faktów, jednak Sąd Najwyższy rozpatrzył sprawę w trybie pisemnym, odmawiając ustnej rozprawy i oddalając skargę.Rozstrzygnięcie
Stwierdza, że skarga dotycząca braku ustnej rozprawy na etapie kasacyjnym jest dopuszczalna, a pozostała część skargi jest niedopuszczalna. Stwierdza, że nie doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji.Pełny tekst orzeczenia
1
meore seqcia
riJamaZe saqarTvelos winaaRmdeg
(ganacxadi # 2745/03)
gadawyvetileba
strasburgi
2007 wlis 31 ivlisi
konvenciis 44 muxlis 2 punqtis Sesabamisad aRniSnuli gadawyvetileba sabolooa.
igi eqvemdebareba redaqciul Sesworebebs
saqmeSi riJamaZe saqarTvelos winaaRmdeg
evropis adamianis uflebaTa sasamarTlos meore danayofma kolegiis Semdegi SemdgenlobiT:
q-ni f. tulkensi, Tavmjdomare b-ni a.b. baka b-ni i.kabral bareto b-ni r. turmeni b-ni m. ugrexeliZe b-ni v.zagrebelski b-ni d. podoviCi da q-ni f.elens-pasosi, danayofis medivnis moadgile
imsjela saqmeze 2007 wlis 10 ivliss kerZo ganxilviT da amave dRes gamoitana Semdegi gadawyvetileba:
procedura: 1. saqme gaixsna ganacxadis safuZvelze (# 2745/03) saqarTvelos winaaRmdeg. ganacxadi Semotanilia sasamarTloSi adamianis uflebaTa dacvisa da ZiriTadi Tavisuflebebis konvenciis (SemdgomSi ,,konvencia") 34-e muxlis safuZvelze baton avTandil riJamaZis,
2
erovnebiT qarTvelis, mier, 2002 wlis 10 maiss. mas warmoadgenda q-ni n.qaSibaZe. 2. saqarTvelos mTavrobas (SemdgomSi ,,mTavroba") warmoadgenda agenti, qalbatoni i.barTaia (iusticiis saministro). 3. 2005 wlis 14 oqtombers sasamarTlom gadawyvita, ecnobebina saqarTvelos mTavrobisaTvis im sarCelis Taobaze, romelic exeboda zepiri ganxilvis ararsebobas sakasacio sasamarTlos doneze. konvenciis 29.3 muxlis Tanaxmad miRebulia gadawyvetileba ganacxadis arsebiTi ganxilvis Taobasa da amave dros, mis misaRebobaze. 4. mTavrobam, warmoadgina sakuTari argumentebi da mosazrebebi sarCelis misaRebobisa da arsebiTad ganxilvis Taobaze (sasamarTlos wesebi, wesi 54a). ganmcxadebels ar warmoudgenia sapasuxo mosazreba. Tumca, 2006 wlis 15 ivniss ganmcxadebelma ganmeorebiT daadastura procesis gamarTvis survili. 5. 2006 wlis 29 ivniss sasamarTlom miiRo gadawyvetileba gancaxadis ganxilvis Taobaze arsebuli masalebis safuZvelze.
faqtebi
I. saqmis garemoebebi
6. ganmcxadebeli daibada 1970 wels da cxovrobs qalaq TbilisSi.
7. ganmcxadebeli muSaobda finansTa saministros sabaJo departamentis regionalur samsaxurSi mebaJeT (SemdgomSi ,,sabaJo departamentis Zveli samsaxuri"). 1995 wlis 30 ivniss Catarebuli struqturuli reorganizaciis Sedegad 1995 wlis 5 agvistos igi, sxva TanamSromlebTan erTad, gaTavisuflda dakavebuli Tanamdebobidan. gaTavisuflebis Taobaze brZanebaSi aRiniSna, rom gaTavisuflebuli TanamSromlebi unda gadaeyvanaT sxva, axlad Seqmnil regionalur samsaxurSi (SemdgomSi ,,axali samsaxuri").
8. 1995 wlis 5 agvistos ganmcxadebelma mimarTa sabaJo departaments
TxovniT axal samsaxurSi movaleobebis Sesrulebis dawyebis
Taobaze.
am Txovnaze pasuxi ar miuRia. momdevno 6 wlis
ganmavlobaSi man mravaljer mimarTa sxvadasxva samTavrobo uqyebas
saCivriT muSaobis gagrZlebis SeuZleblobis gamo.
9. 2001 wlis 21 martiT daTariRebuli weriliT departamenti amcnobs ganmcxadebels, rom 1995 wlis 30 ivniss Catarebuli reorganizaciis Sedegad moxda kadrebis mniSvnelovani Semcireba da, vinaidan igi didi xnis ganmavlobaSi unebarTvod acdenda samsaxrus Zvel sabaJo samsaxurSi, administraciam miiRo gadawyvetileba misi saboloo gaTavisuflebis Taobaze. msgavsi gadawyvetileba kanonieria, rogorc
3
aRiniSna werilSi, da efuZneba Sromis kodeqsis debulebebs, erTaderT sakanonmdeblo aqts, romelic im droisTvis aregulirebda sajaro moxeleTa davebs. ganmcxadebeli miiwvies kadrebis ganyofilebaSi gaTavisuflebis Taobaze brZnabeis aslisa da sabuTebis misaRebad.
10. 2001 wlis 23 maiss ganmcxadebelma Seitana sarCeli sasamarTloSi departamentis winaaRmdeg da iTxovda samsaxurSi aRdgenasa da kompensacias xelfasis dakargvis gamo.
11. 2001 wlis 22 noembers isani-samgoris raionis pirveli instanciis sasamarTlom miiRo gadawyvetileba ganmcxadeblis sasargeblod. Tumca, 2002 wlis 15 apriliT daTariRebuli gadawyvetileba, romelic miRebulia saapelacio doneze Tbilisis saolqo sasamarTlos mier, uars acxadebs mis gancxadebaze xandazmulobis gamo. tavdapirvelad, saapelacio sasamarTlom aRniSna, rom vinaidan gancxadeblis samsaxuridan daTxovnis droisaTvis 1997 wlis 31 oqtombris samoqalaqo kodeqsi ZalaSi Sesuli ar iyo, davis mosagvareblad gamoyenebuli iqna mxolod Sromis kodeqsiT gaTvaliswinebuli moTxovnebi. im faqtis gaTvaliswinebiT, rom ganmcxadebelma araerTgzis waradgina saCivari sxvadasxva saxelmwifo instanciaSi muSaobis dawyebis SeuZleblobis Taobaze, garda sasamarTloebisa, saapelacio sasamarTlom miiCnia, rom ganmcxadeblisTvis kargad iyo cnobili misi uflebis darRvevis Sesaxeb, vinaidan igi gaTavisuflda 1995 wles. msgavsi garemoebebis gaTvaliswinebiT, man (sasamarTlom) daaskvna, rom ganmcxadebelma ar daicva Sromis kodeqsis 204 muxlis pirveli punqtis moTxovna, romelic iTvaliswinebs saCivris Semotanas 1 Tvis vadaSi.
12. 2002 wlis maisSi ganmcxadebelma Seitana sakasacio sarCeli, romliTac iTxovda saapelacio sasamrTlos gadawyvetilebis (saqmis garemoebebisa da zogi mtkicebulebis Sefasebas) eWvqveS dayenebas. saqmis masalebi cxadhyofs, rom mopasuxe departaments ar warudgenia aranairi pasuxi aRniSnul sarCelze.
13. 2002 wlis 12 ivniss saqarTvelos uzenaesi sasamrTlos samoqalaqo saqmeTa palatam (SemdgomSi ,,palata") zepiri ganxilviT (romelsac eswreboda ganmcxadebeli) daiwyo saqmis ganxilva, magram departamentis warmomadgenlis gamoucxadeblobis gamo gadado igi. palatam gadawyvita, SemdgomSi uari eTqva am saqmis zepir ganxilvaze.
14. 2002 wlis 13 ivniss ganmcxadebeli, romelic ukmayofilo iyo zepir mosmenaze uariT, mimarTa uzenaesi sasamrTlos Tavmjdomares TxovniT palatis Semadgenlobis Secvlis Taoabze. 2002 wlis 18
4
ivniss miRebuli gadawyvetilebiT, ganmcxadebels eTqva uari usafuZvlobis (safuZvlis ararsebobis) gamo.
15. 2002 wlis 19 ivnisis gadawyvetilebaSi, romelic miRebul iqna werilobiTi procesis (proceduris) safuZvelze, palatam uari ganacxada ganmcxadeblis sakasacio sarCelze. man daadastura saapelacio sasamrTlos Sromis kodeqsis ganmarteba da ganacxada, rom ar gaaCnia iurisdiqcia faqtis detalebis gamoZiebisaTvis, vinaidan ganmcxadebels ar wamouyenebia ,,damatebiTi da dasabuTebuli sakasacio pretenzia" (samoqalaqo saproceso kodeqsi, muxli 407, paragrafi 2).
II. Sesabamisi erovnuli samarTali da praqtika
16. samoqalaqo saproceso kodeqsis debulebebi im droisaTvis
kanonis muxli 393, paragrafebis 1 da 2 Sesabamisad, sakasacio doneze SesaZlebelia mxolod saapelacio sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetilebis kanonierebis gasaCivreba. saapelacio sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetileba SeiZleba iqnas cnobili ukanonod, Tu man arasworad gamoiyena an ganmarta samarTlebrivi normebi.
muxli 396.1.v iTxovs, rom ganmcxadebelma sakasacio sarCelSi miuTiTos saproceso kanonmdeblobis darRvevis yvela faqti, Tu saCivari Seexeba aramarto materialur, aramed saproceso normebsac.
muxli 404, paragrafi 1 ,,sakasacio sasamarTlo amowmebs gadawyvetilebas sakasacio saCivris farglebSi. sakasacio sasamarTlos ar SeuZlia Tavisi iniciativiT Seamowmos saproceso darRvevebi, garda 396-e muxlis pirveli nawilis "v" qvepunqtSi miTiTebuli faqtebisa".
muxli 407 paragrafebi 1 da 2 1. sakasacio sasamarTlo imsjelebs mxaris mxolod im axsnaganmartebis mimarT, romelic asaxulia saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebaSi an saqmis masalebSi; mxedvelobaSi SeiZleba miRebul iqnes mxolod 396-e muxlis pirveli nawilis "v" qvepunqtSi miTiTebuli faqtebi. 2. saapelacio sasamarTlos mier damtkicebulad cnobili faqtobrivi garemoebebi savaldebuloa sasamarTlosaTvis, Tu wamoyenebuli ar aris damatebiTi da dasabuTebuli sakasacio pretenzia. muxli 408 paragrafi 3 Tu sakasacio sasamarTlos saqmis ganxilva ar miaCnia saWirod, mas SeuZlia gadawyvetileba gamoitanos saqmis zepiri ganxilvis gareSe. mxareebs unda ecnoboT amgvari gadawyvetilebis miRebis Sesaxeb.
5
muxli 411 sakasacio sasamarTlo TviTon miiRebs gadawyvetilebas saqmeze, Tu saqmis garemoebebi saapelacio sasamarTlos mier saproceso normebis darRvevis gareSea dadgenili da saWiro ar aris mtkicebulebaTa damatebiTi gamokvleva.
muxli 412 paragrafebi 1 da 2
1. Tu 411-e muxlis Sesabamisad sakasacio sasamarTlos mier
gadawyvetilebis miReba SeuZlebelia, igi auqmebs saapelacio
sasamarTlos gadawyvetilebas da saqmes saapelacio sasamarTlos
ubrunebs ganmeorebiT gansaxilvelad da gadasawyvetad.
2. Tu sasamarTlom Tavis gadawyvetilebas safuZvlad daudo
samarTlebrivi Sefaseba, ris gamoc sakasacio sasamarTlo auqmebs
gadawyvetilebas, maSin is Tavis ganCinebaSi uTiTebs, Tu romeli
faqtebi saWiroebs gamokvlevas, ra mtkicebulebebia Sesakrebi da ra
sxva konkretuli saproceso moqmedeba unda Seasrulos saapelacio
sasamarTlom. saqme xelmeored ganxilvisaTvis SeiZleba daubrundes
saapelacio sasamarTlos imave an sxva kolegias.
17. sakonstitucio sasamarTlos 2003 wsli 3 ivlisis ganCineba saqmeze
riJamaZe da mumlaZe saqarTvelos parlamentis winaaRmdeg
sakonstitucio sasamarTlom uari ganacxada sarCelis warmoebaSi
miRebaze; sarCeli Seexeboda samoqalaqo saproceso kodeqsis 408.3
muxls, romelic uzrunvelyofs zepiri mosmenis gareSe saqmis
ganxilvis uflebas.
sakonstitucio
sasamarTlom
aRniSna,
rom
saapelacio
sasamarTlosagan gansxvavebiT, romelic adgens faqtebs, sakasacio
sasamarTlos gaaCnia mxolod samarTlebrivi normebis gamoyenebis
sakiTxis ganxilvis ufleba. Tumca, muxlebi 396.1.v da 411. 1 da 2
punqtebis Sesabamisad mas SeuZlia Seiswavlos faqtebi, romlebic
miTiTebulia ganmcxadeblis mier saproceso kanonmdeblobis
darRvevasTan mimarTebaSi.
Sesabamisad, vinaidan ganxilva Semoifargleboda saproceso da
materialuri samarTlebrivi normebis gamoyenebis SefasebiT,
sakonstitucio sasamarTlom daaskvna, rom zepiri ganxilvis Catareba
saksacio sasamaTlos doneze ar iyo savaldebulo.
18. uzenaesi sasamarTlos praqtka wlis 28 TebervliT daTariRebuli ganCinebiT saqmeze ,,goxi"
saaqcio sazogadoeba ,,Telasis" winaaRmdeg, uzenaesma sasamarTlom
ganmarta cneba ,,dasabuTebuli sakasacio pretenzia" (samoqalaqo
saproceso kodeqsis muxli 407.2):
,,... damatebiTi da dasabuTebuli sakasacio pretenzia" niSnavs im
procesualur darRvevebs, romlebic daSvebulia saapelacio
sasamarTlos mier saqmis ganxilvis dros, ramac Sedegad faqtebis
6
mcdari Sefaseba da/an araswroi ganmarteba da materialuri samarTlebrivi normebis gamoyeneba gamoiwvia".
19. SromiTi urTierTobis maregulirebeli kanonmdebloba im droisaTvis
a. 1973 wlis 27 ivnisis Sromis kodeqsi
Sromis kodeqsi aregulirebda kerZo SromiTi urTierTobis yvela saxoebas damqiravebels, daqiravebulsa da profesiul kavSirebs Soris. muxlis 1.2 Tanaxmad, sajaro samsaxuris Sesaxeb kanonis ararsebobis gamo, Sromis kodeqsis debulebebi vrceldeboda da gamoiyeneboda sajaro samsaxuris mimarTac.
Sromis kodeqsis 203.1 Tanaxmad, gaTavisuflebul muSaks ufleba aqvs miamrTos sasamarTlos sarCeliT samsaxurSi (Tanamdebobaze) aRdgenis Sesaxeb. igive kodeqsis, 204.1 muxlis Sesabamisad, msgavsi sarCelis Setanis vada iwureba gaTavisuflebis Taobaze brZanebis miRebidan 1 TveSi.
b) kanoni sajaro samsaxuris Sesaxeb
kanoni sajaro samsaxuris Sesaxeb miRebulia 1997 wlis 31 oqtombers da igi gaxda lex specialis sajaro moxeleebisa da saxelmwifos urTierTobis mimarT, SromiTi davebis CaTvliT. kanons ar gaaCnda uku Zala.
samarTali (kanonmdebloba)
1. konvenciis 6.1 muxlis darRveva
20. ganmcxadebelma waradgina sarCeli maszed, rom uzenaesma sasamarTlom uari ganacxada sakacio sarCelis zepir ganxilvze. igi eWvqveS ayenebs erovnuli (Sida) procedurebis Sedegebs da acxadebs, rom qveynis sasamarTloebma arasworad Seafases konkretuli mtkicebuleba da saqmis garemoebebi. ganmcxadebelma miuTiTa konvenciis 6.1 muxlze, romlis Sesabamis nawilSi naTqvamia Semdegi:
,,... samoqalaqo uflebebisa da valdebulebebis gansazRvrisas..., yvelas aqvs samarTliani da sajaro ganxilvis ufelba..."
a. dasaSveboba
1. rac Seexeba sarCels procesis Sedegebis Taobaze
7
21. procesis Sedegebis eWvqves dayenebiT, ganmcxadebeli mimarTvas sasamarTlos TxovniT, Seasrulos ,,meoTxe instanciis" saapelacio sasamarTlos roli. miuxedavad amisa, sasamarTlo xazgasmiT aRniSnavs, rom erovnuli sasamarTloebi warmoadgens mtkicebulebis saTanadoobis Sefasebisa da materialuri da saproceso samarTlebrivi normebis ganmartebisa da gamoyenebis saukeTeso instancias (adgils) (ix. saqmeebi vidali belgiis winaaRmdeg, gadawyvetileba gamotanilia 1992 wlis 22 aprils, seria a # 235-b, gverdebi 32-33, paragrafi 32; gurepka ukrainis winaaRmdeg, # 61496/00, paragrafi 45, 2005 wlis 6 seqtemberi). vinaidan adgilobrivad miRebuli gadawyvetilebebi ar Seicavs nebismieri saxis TviTnebur dasabuTebas (a contrario, donaZe saqarTvelos winaaRmdeg, # 74644/01, paragrafi 32, 2006 wlis 7 marti), sasamrTlo miiCnevs, rom ganmcxadeblis sarCelis es nawili konvenciis 6.1 muxli Sesabamisad aris aSkarad arasworad Camoyalibebuli da konvenciis 35.3 da 4 punqtebis Tanaxmad unda iqnas uaryofili.
2. rac Seexeba zepir ganxilvas
a. mxareTa argumentebi
22. mTavrobam gancxada, rom ganmcxadebeli, rogorc sabaJos TanamSromeli, ikavebda Tanamdebobas, romelic gulisxmobda saxelmwifos suverenuli yflebis gamoyenebaSi monawileobas, rac uzrunvelyofilia sajaro samarTliT. SemdgomSi aRiniSneboda, rom aRniSnuli sakiTxi Seexeba SromiT davas gamncxadebelsa da saxelmwifo uwyebas Soris, romlis TanamSromelic igi iyo, mTavrobas miaCnda, rom konvenciis 6.1 muxli ar vrceldeboda aRniSnul davaze (pelegrini safrangeTis winaaRmdeg (GC), # 28541/95, paragrafebi 64-67, ECHR 1999-VIII).
23. ganmcxadebelma ar upasuxa aRniSnul protests (gancxadebas) (ix. paragrafebi 4 da 5)
b) sasamarTlos Sefaseba
24. sasamarTlo dasawyisSive aRniSnavs, rom uzenaes sasamarTloSi mimdinare ganxilva (ganmcxadeblis mier xandazmulobis periodis dacvis gaTvaliswinebiT) ar warmoadgens davas ganmcxadeblis ,,samoqalaqo" uflebebis" Taobaze. miuxedavad amisa, sasamarTlo ganxilvis Sedegi gaxda gadamwyveti ganmcxadeblis sarCelSi moyvanili SromiT uflebebTan dakavSirebuli faqtebisa da Sesabamisi kompensaciis moTxovnis SeswavlisaTvis (sxvaTa Soris ixileT zanderi SvedeTis winaaRmdeg, 1993 wlis 25 noembris gadawyvetileba, seria a, # 279-b, gverdi 38, paragrafi 22; moreira de azevedo
8
portugaliis winaaRmdeg, 1990 wlis 23 oqtombris gadawyvetileba, seria a, # 189, gverdi 17, paragrafi 66).
25. rac Seexeba mTavrobis protests sarCelis arasaTanadoobas im
mizeziT, rom ganmcxadebeli saxelmwifo moxele iyo, sasamarTlo
acxadebs, rom misma didma palatam cota xnis win Seitana Sesworeba
mis ,,funqciur kriteriumSi", romelsac igi eyrdnoboda
zemoxsenebuli pelegrinis saqmeze gadawtvetilebis gamotanabmde
(ixilieT, vilho eskelineni da sxvebi fineTis winaaRmdeg, # 63235/00,
paragrafebi 55-56, 2007 wlis 19 aprili). Sesabamisad, amJamad
miCneulia, rom konvenciis muxli 6.1 vrceldeba sajaro moxeleebis
SromiT davebzec. TviT faqti, rom ganmcxadebeli, misi sajaro
samsaxuris wyalobiT, monawileobs
saxelmwifos suverebuli
Zalauflebis gamoyenebaSi, veRar CaiTvleba gadamwyvet argumentad
(ibid (iqve), paragrafi 62).
26. pelegrinis saqmis ,,funqciuri kriteriumis" nacvlad, miRebulia
da moqmedebs or-safexuriani testi. amgvarad, imisaTvis, rom
respondent saxelmwifos mieces saSualeba, isargeblos konvenciis 6.1
muxliT gaTvaliswinebuli gamonaklisiT,
rac, rogorc wesi,
vrceldeba yvela sajaro moxeleze, respondentma saxelmwifom unda
moaxdinos imis demonstrireba, rom akrZalva (SezRudva) sasamarTlos
xelmisawvdomobaze konkretul TanamdebobasTan dakavSirebiT,
gawerilia erovnul kanomdeblobaSi. kanonierebis moTxovnis
SesruldebisTanave, respondentma mTavrobam unda moaxdinos imis
demonstrireba, rom arsebobs obieqturi saxelmwifo interesi,
romelic damoukidebelia saxelmwifosa da moxeles Soris
,,gansakuTrebuli ndobisa da erTgulebis valdebulebisagan", rac
amarTlebs sasamarTlosadmi mimarTvis uflebis SezRudvas (ixileT
zemoxsenebuli vilho eskelineni da sxvebi fineTis winaaRmdeg,
paragrafebi 61 da 62).
27. arsebul saqmeSi, (a common ground between the parties, that...) mxareTa Soirs msgavseba gamoixateba imaSi, rom ganmcxadeblisTvis Sida sasamarTlo xelmisawvdomi iyo. adgilobrivi kanonmdeblobiT mas ar ekrZaleboda saxelmwifos winaaRmdeg sarCelis Setana samsaxurSi (Tanamdebobaze) aRdgenis moTxovniT, da, metic, adgilobrivma sasamarTlom gansakuTrebiT scno, rom im droisaTvis, igi iyenebda SromiT kanonmdeblobas, romelic aregulirebda kerZo samarTlis dasaqmebasTan dakavSirebul davebs, xolo ganmcxadebeli kompensacias iTxovda (ixileT zemoT paragrafebi 11, 15 da 19). sxvagvarad rom iTqvas, ganmcxadebeli, rogorc sajaro moxele cnobili iqna saxelmwifos mier rogorc sxva Cveulebrivi kerZo samarTlis moxele.
9
28. amgvar garemoebebSi, konvenciis meqanizmebiT gaTavliswinebuli damatebiTobis (subsidiarity) principis dacviT, sasamrTlos ar SeuZlia daikavos kompetenturi saxelmwifo organos adgili da ivaraudos, rom saxelmwifos gaaCnda imuniteti samoqalaqo pasuxismgeblobaze ganmcxadeblis winaSe mis sarCelTan dakavSirebiT arasamarTliani gaTavisuflebisa da anazRaurebis dakargvis Taobaze (ixileT zemoxsenebuli vilho eskelineni da sxvebi fineTis winaaRmdeg, paragrafebi 61 da 62). Sesabamisad, mTavrobis mier warmodgenili protesti (mosazreba, daskvna) uaryofilia.
29. amgvarad, sasamarTlos miaCnia, rom konvenciis muxli 6.1 vrceldeba am konkretul davaze. aranairi sxva safuZveli ganacxadis miRebis uaryofisTvis ar gamovlinda. amdenad, aRniSnuli ganacxadi sasamarTlos misaRebad miaCnia.
b. sarCelis Sinaarsi
1. mxareTa argumentebi
30. mTavrobis argumenti mdgomareobs imaSi, rom saqarTvelos kanonmdeblobiT, uzenaesi sasamarTlos ZiriTadi roli sakasacio sasamarTlos rolis SesrulebaSi mdgomareobs da rom igi ganixilavs saapelacio sasamrTlos mier miRebuli gadawyvetilebebis kanonirebas. sakasacio sasamarTlo arauflebamosili iyo, Seeswavla saqmis faqtebi, garda im faqtebisa, romlebic miTiTebulia sakasacio sarCelSi da aRwers saproceso kanonis darRvevebs. im SemTxvevaSi, Tu uzenaesi sasamarlTlo miiCnevda, rom saapelacio sasamarTlom faqtobrivi garemoebebi saproceso kanonis darRveviT daadgina, maSin, aucilebeli iqneboda mtkicebulebis damatebiTi Seswavla, rac saqmis xelaxal ganxilvas gamoiwvevda.
31. mTavrobis Tanaxmad, amas safuZvlad udevs samoqalaqo saproceso kodeqsis 408.3 muxlis moTxovnebi. amgvarad, vinaidan uzenaes sasamrTlos ar SeeZlo saqmis garemoebebis sirRmiseulad Seswavla da SeeZlo mxolod, Seefasebina ukve dadgenili faqtebi samarTlebrivi TvalsazrisiT, mxareTa monawileoba zepir ganxilvaSi ar aris yovelTvis saWiro. aRniSnuli wesi gamarTlebulia, mTavrobis azriT, iseTi kanonieri mosazrebebiT, rogoricaa ganxilvis ufleba gonivrul vadebSi da ekonomia.
32. rac Seexeba aRniSnul saqmes, mTavrobis Tanaxmad, uzenaesi sasamarTlo uflebamosilia mxolod Seafasos saapaelacio sasamarTlos mier miRebuli gadawyvetilebis kanoniereba. mas ar gaaCnia saqmis faqtobrivi garemoebebis gadamowmebis ufleba, ise rogorc amas ganmcxadebeli sakasacio sarCelSi iTxovs. sakasacio
10
sasamarTlos ar SeuZlia procesualur darRvevebTan dakavSirebuli faqtebis Sefasebac ki, vinaidan msgavsi sakasacio pretenzia ar iyo wamoyenebuli ganmcxadeblis mier. mTavrobis azriT, samarTlis (kanonis? � law issues) sakiTxebis Seswavla SesaZlebeli iyo ganmcxadeblis werilobiTi mosazrebebisa (dakvirvebisa) da saqmis masalebis mixedviT. metic, ganmcxadebels winaswar acnobes zepiri ganxilvis gareSe saqmis ganxilvis Taobaze.
33. zemoxsenebulis safuZvelze, mTavroba acxadebs, rom uzenaesi sasamarTlos mier saqmis zepir ganxilvaze uaris Tqma ar warmoadgens samarTliani sasamaTlos (ganxilvis) garantiis (uflebis) darRvevas.
34. ganmcxadebelma upasuxod datova mTavrobis mier warmodgenili argumentebi (aqve, ixileT paragrafebi 4 da 5).
2. sasamarTlos Sefaseba
35. sasamarTlos miaCnia, rom sajaro ganxilvis ufleba, romelic
garantirebulia konvenciis 6.1 muxliT, gulisxmobs zepiri ganxilvis
uflebas. miuxedavad amisa, konvenciis 6.1 muxlis mixedviT zepiri
ganxilvis valdebuleba ar warmoadgens udavo moTxovnas. amgvarad,
msgavsi ganxilvis ararseboba SesaZloa, Seesabamebodes konvenciis me- muxlis moTxovnas, rodesac gadasawyveti sakiTxi ar iwvevs eWvs im
faqtTan Tu samarTalTan dakavSirebiT, romlis adekvaturad gadaWra
SeuZlebelia saqmis
da mxareTa dakvirvebebis (daskvnebis)
safuZvelze (ixileT mutatis mutandis, fredini SvedeTis winaaRmdeg,
(# 2), 1994 wlis 23 Tebervals gamotanili gadawyvetileba,seria a, #
283-a, gverdebi 10-11, paragrafebi 21-22; fiSeri avstriis winaaRmdeg, wlis 26 aprils miRebuli gadawyvetileba, seria a, # 312,
gverdebi 20-21, paragrafi 44).
36. agreTve, sasamarTlos miaCnia, rom pirveli da erTaderTi instanciis sasamarTlos ganxilvis dros, Cveulebriv arsebobs zepiri ganxilvis ufleba (ixileT, hakansoni da sturesoni SvedeTis winaaRmdeg, 1990 wlis 31 Tebervals miRebuli gadawyvetileba, seria a, # 171-a, gverdi 20, paragrafi 64). Tumca, zepiri ganxilvis ararseboba meore da mesame instanciaze SeiZleba, ganpirobebuli iyos saqmis ganxilvasTan dakavSirebuli konkretuli TaviseburebebiT, im SemTxvevaSi Tu zepir ganxilvas pirveli instanciis sasamarTloSi hqonda adgili (ixileT, magaliTad, helmersi SvedeTis winaaRmdeg, 1991 wlis 29 oqtombers gamotanili gadawyvetileba, seria a, # 212-a, gverdi 16, paragrafi 36).
11
37. rac Seexeba saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos sakasacio funqcias, sasamarTlo miiCnevs, rom misi roli mdgomareobda saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebis kanonierebis SefasebaSi. es gamomdinareobs mTavrobis mier warmodgenili argumentebidan, romelsac ganmcxaxedeli ar Seedava da romelic uzrunvelyofilia erovnuli kanonmdebliTa da praqtikiT, rac gulisxmobs, rom sakasacio sasamarTlo ar iyo is kompetenturi organo, romelsac SeeZlo faqtobriv garemoebebTan dakavSirebuli sakiTxebis gadawyveta, da SeeZlo mxolod materialuri da procesualuri kanonmdeblobiT gaTvaliswinebuli debulebebis ganmartebisa da gamoyenebis Sefaseba. miuxedavad amisa, ganmcxadebels hqonda ufleba, gaesaCivrebina dadgenili faqtebi ,,damatebiTi da argumentirebuli sakasacio pretenziis aRZvris safuZvelze", maszed rom aseTi faqtebi ufro dabali donis instanciebis mier dadgenilia procesualuri normebis darRveviT (ixileT aqve, paragrafebi 16-18 da 30-32).
38. sasamarTlo arniSnavs, rom sakasacio sarCelSi aRniSnuli ganmcxadebeli iTxovda saqmis garemoebebis ganxilvas. miuxedavad amisa, man ar daakonkreta saapelacio sasamarTlos mier misi mdgomareobis Sefasebis proceduruli naklovanebebi (ixileT aqve, paragrafi 12). aseT viTarebaSi sasamarTlos miaCnia, rom uzenaesma sasamarTlom, romelsac ar gaaCnia sakmarisi kompetencia, Seiswavlos, ramdenad dasabuTebuli iyo Secilebuli gadawyvetileba, an miiRos axali mtkicebuleba, kanonierad ganacxada uari saqmis garemoebebis Seswavlaze (ganxilvaze) da nacvlad, daadastura saapelacio sasamarTlos mier samoqalaqo saproceso kodeqsis 407 muxlis safuZvelze miRebuli gadawyvetileba. saapelacio sasamarTlos samarTlebrivi dasabuTebis mxolod gadamowmebiT (samoqalaqo saproceso kodeqsis muxli 404.1) sakasacio sasamarTlom gamoitana gadawyvetileba xandazmulobis vadisa da gaangariSebis xerxis misaRebobis Taobaze Srimis kodeqsis 204.1 muxlis safuZvelze.
39. vinaidan xandazmulobis vadis sakiTxi ukve iyo msjelobis sagani zepiri ganxilvis dros saapelacio sasamarTloSi, ganmcxadeblis ufleba kidev erT ganxilvaze imave sakiTxze, SesaZlebelia, naklebad mniSvnelovnad iqnas miCneuli. Sesabamisad, sakasacio procesis bunebidan gamomdinare, es ufleba, SesaZlebelia uaryofili iyos sxva, ufro mniSvnelovani kanonieri mosazrebebis gamo (ixileT, ekbatani SvedeTis winaaRmdeg, 1988 wlis 26 maisis gadawyvetileba, seria a, # 134, gverdi 14, paragrafi 31; zemoxsenebuli helmersis saqme, paragrafi 36). am SemTxvevaSi, sasamarTlo iRebs mTavrobis miTiTebas saTanadoobisa da ekonomiis Taobaze.
12
40. sasamarTlos miaCnia, rom aRniSnuli sarCelis gaTvaliswinebiT, uzenaes sasamarTlos gaaCnda ufro dabali instanciebis mier gamosayenebeli samarTlis ganmartebisa, mxareTa mier wardgenili argumentebis, da saqmis saxva masalebis saTandaod ganxilvis unari. samarTlebrivi argumentebi (mtkicebulebani), iseve rogorc teqnikuri faqtobrivi sakiTxebi, SesaZlebelia sakmaod efeqturad iqnas warmodgenili werilobiTi formiT (magaliTad, ixileT pursiheimo fineTis winaaRmdeg (dec.), # 57795/00, 2003 wlis 25 moemberi, ; deri SvedeTis winaaRmdeg, # 28394/95, paragrafi 37, 2002 wlis 12 noemberi; sateri Sveicariis winaaRmdeg, gadawyvetileba miRebulia 1984 wlis 22 Tebervals, seria a, # 74, paragrafi 30; koorplani-jeni gamburgi da haSCiCi avstriis winaaRmdeg, # 10523/02, paragrafi 63, 2006 wlis 27 ivlisi; salomonsoni SvedeTis winaaRmdeg, # 38978/97, paragrafi 39, 2002 wlis 12 noemberi; gioCi TurqeTis winaaRmdeg (GC), # 36590/97, paragrafi 51, EHCR 2002-V).
41. metic, sasamarTlo gansakuTrebul mniSvnelobas aniWebs im faqts, rom arsebul saqmeSi zepiri ganxilvis ararseboba ar gansazRvravda ganmcxadeblis uflebas (adversarial) SejibrebiTobis principze dafuZnebul sasamarTlo ganxilvaze, razec ganmcaxebelma ar gaakeTa Secileba.
42. xelT arsebuli masalebis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo aRniSnavs, rom departamentma ar warmoadgina pasuxi ganmcxadeblis sakasacio sarCelze. amdenad, ukanasknels, ar SeuZlia, ganacxados, rom zepiri ganxilvis ararsebobis gamo saboloo gadawyvetilebis miRebamde mas ar miecemoda meore mxaris mier warmodgenili argumentebis gacnobis saSualeba. (ixileT, a contrario, lobo maqado protugaliis winaaRmdeg, 1996 wlis 26 Tebervals gamotanili gadawyvetileba, gadawyvetilebebisa da ganCinebebis angariSebi, 1996-1, paragrafi 31; vermeleni belgiis winaaRmdeg, 1996 wlis 20 Tebervlis gadawyvetileba, angariSebi 1996-1, paragrafi 33; frete safrangeTis winaaRmdeg, # 36515/97, paragrafi 47, ECHR 2002-I).
42. dabolos, sasamarTlo mniSvnelobas aniWebs im faqts, rom ganmcxadebels ecnoba uzenaesi sasamarTlos gadawyvetilebis Sesaxeb zepiri ganxilvis gadadebis Taobaze, da mas gadaeca saTanado Setyobineba saqmis ganxilvis dawyebamde. (ixileT aqve, paragrafi 13).
43. jamSi, saqmeSi araferi ar miuTiTebs imaze, rom uzenaesi sasamarTlos mier zepiri ganxilvis sanacvlod SemoTavazebuli werilobiTi procedura ar iyo gamWvirvale an Seicavda sxva Tvisebebs, romelic eWvqceS daayenednen mis samarTlianobas.
13
44. zemoT xsenebulis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo askvnis, rom zepiri ganxilvis ararseboba sakasacio sasamarTlos doneze ar Seadgens konvenciis 6.1 muxlis darRvevas. II. konvenciis sxva darRvevebi 45. sarCelSi ganmcxadebeli aRniSnavs, rom konvenciis me-10 muxlis Tanaxmad, zepiri ganxilvis uaryofiT uzenaesma sasamrTlom SezRuda misi TviTgamoxatvis ufleba. agreTve, igi miuTiTebda konvenciis me-13 muxlze da acxadebda, rom adgilobrivi sasamrTlo procesebi ar warmoadgenda ,,efeqtur saSualebas".
46. miuxedavad amisa, sasamarTlo adgens, rom zemoxsenebulis gaTvaliswinebiT (ixileT paragrafebi 44-45), saqmis dawvrilebiT Seswavlis Semdeg konvenciis 6.1 muxlis Sesabamisad, aRniSnuli sarCeli ar saWiroebs calke ganxilvas.
CamoTvlili mizezebis gamo, sasamarTlo erT xmad
1. acxadebs sakasacio sasamarTloSi zepiri ganxvilvis ararsebobis Sesaxeb sarCels dasaSvebad, xolo mis danarCen nawils aradasaSvebad. 2. acxadebs, rom ar hqonda adgili konvenciis 6.1 muxlis darRvevis faqts.
Sesrulebulia inglisur enaze da informirebulia 2007 wlis 31 ivliss sasamarTlos 77.2 da 3 wesebis Sesabamisad.
f.elens-pasosi mdivnis moadgile
f.tulkensi Tavmjdomare
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 12.07.2026. · Źródło