27719/02

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ERDEN – TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 27719/02)   KARAR   STRAZBURG   Kasım 2007   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 27719/02 baꢀvuru numaralı davanın nedeni T.C.   vatandaꢀı Ali Erden’in (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 10 Nisan 2002   tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ   olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Đzmir Barosu avukatlarından T. Aslan tarafından temsil edilmiꢀtir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran 1950 doğumludur ve Antalya’da ikamet etmektedir.   Dava olayları, taraflarca sunulduğu ꢀekliyle aꢀağıda olduğu gibi özetlenebilir.   Ekim 1999 tarihinde, baꢀvuran, terör faaliyetlerinde yer alma ꢀüphesiyle gözaltına   alınmıꢀtır. Aynı tarihte, Antalya Sulh Ceza Mahkemesi baꢀvuranın tutukluluğuna karar   vermiꢀtir.   Kasım 1999 tarihinde düzenlenen bir duruꢀmada, Đzmir Devlet Güvenlik   Mahkemesi baꢀvuranın serbest kalması kararını vermiꢀtir.   Haziran 2000 tarihinde tüm suçlamalardan beraat etmiꢀtir.   Ağustos 2000 tarihinde, 466 sayılı Kanun uyarınca tazminat talebiyle Antalya Ağır   Ceza Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur. Söz konusu Kanun, diğer hususların yanı sıra, kanun dıꢀı   özgürlüğünden mahrum bırakılan kiꢀilere veya kanuna uygun olarak yakalandıktan sonra   mahkemeye sevk edilmeyen veya mahkemeye çıktıktan sonra beraat eden kiꢀilere tazminat   verilmesini öngörmektedir.   Baꢀvuran 6.050.000.000 Türk Lirası1 maddi ve manevi tazminat talebinde   bulunmuꢀtur. Bu miktar, inꢀaat iꢀçisi olarak kayıp maaꢀlarını, mahkeme ve avukat   masraflarını ve manevi zararları kapsamıꢀtır.   Haziran 2002 tarihinde, mahkeme, baꢀvurana miktarı belirli olmayan bir tazminat   ödenmesi yönünde karar bildirmiꢀtir.   Baꢀvuran ve Hazine tarafından yapılan ayrı temyiz baꢀvuruları üzerine, Yargıtay, söz   konusu kararı 12 Mayıs 2003 tarihinde bozmuꢀ ve daha kapsamlı bir inceleme için dosyayı   Antalya Ağır Ceza Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.   Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvuranın gördüğü zarara iliꢀkin inceleme alanını geniꢀleterek   kovuꢀturmaya yeniden baꢀlamıꢀtır. 23 Eylül 2003 tarihinde mahkeme ikinci bir karar vermiꢀ   ve Yargıtay bu kararı 18 Ekim 2004 tarihinde bozmuꢀtur. Yargıtay, bir kez daha, mahkemeyi,   baꢀvuranın tazminata ehil olup olmadığına yönelik daha etraflı bir araꢀtırma yürütmeye   yönlendirmiꢀtir.   Söz konusu zamanda yaklaꢀık 10.420 Euro.   ꢁubat 2005 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi, baꢀvurana 781 Yeni Türk Lirası2   ödenmesi yönündeki üçüncü kararını bildirmiꢀtir.   Baꢀvuran, Ağır Ceza Mahkemesi katipliği ile olan sözlü iletiꢀimi vasıtasıyla,   Yargıtay’ın 6 ꢁubat 2006 tarihinde son verilen kararı bazı düzeltmelerle onamıꢀ olduğunu   öğrenmiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, dava süresinin AĐHS’nin 6/1. maddesinde ortaya konan “makul süre”   ꢀartıyla uyumlu olmadığı yönünde ꢀikayetçi olmuꢀtur. Söz konusu madde ꢀöyledir:   “Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar ... konusunda karar verecek olan, ... bir   mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde ... görülmesini istemek hakkına sahiptir.”   Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmıꢀtır.   Göz önüne alınacak süreç 10 Ağustos 2000 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 6 ꢁubat 2006   tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla, bu süre, iki iade ile birlikte iki yargı aꢀamasında yaklaꢀık   olarak beꢀ yıl altı ay sürmüꢀtür.   A. Kabuledilebilirliğe Đliꢀkin   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da   kabuledilmezlik unsuru taꢀımadığını tespit etmiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir   niteliktedir.   B. Esas   AĐHM, dava süresinin makuliyetinin, davanın koꢀulları ıꢀığında ve davanın   karmaꢀıklığı, baꢀvuran ve ilgili makamların tutumu ve baꢀvuran için neyin tehlikede olduğu   kriterleri göz önünde tutularak değerlendirilmesi gerektiğini yinelemiꢀtir (bkz., diğer pek çok   kararın yanı sıra, Frydlender – Fransa [BD], no. 30979/96).   AĐHM, bu davadaki konularla benzer konular ortaya koyan davalarda sıklıkla   AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlalini tespit etmiꢀtir (bkz., Ali Rıza Doğan – Türkiye, no.   50165/99, 22 Aralık 2005; Yalman ve Diğerleri – Türkiye, no. 36110/97, 3 Haziran 2004).   Kendisine sunulan tüm belgeleri inceleyen AĐHM, bu davada farklı bir sonuca   varmasını sağlayacak bir delil veya savunmanın Hükümet tarafından ortaya konmadığını   değerlendirmiꢀtir. AĐHM, konuya iliꢀkin içtihadını göz önünde tutarak, bu davada kovuꢀturma   süresinin aꢀırı olduğu ve “makul süre” ꢀartına uymadığı kararını vermiꢀtir.   Söz konusu zamanda yaklaꢀık 460 Euro.   Dolayısıyla, 6/1. madde ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   Sözleꢀme’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal   edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen   telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören   tarafın adil tatminine hükmeder.”   A. Tazminat   Baꢀvuran, 2.000 Euro maddi tazminat ve 5.000 Euro manevi tazminat talebinde   bulunmuꢀtur.   Hükümet, bu baꢀlık altında tazminat ödenmemesi gerektiğini belirtmiꢀtir. Ayrıca,   AĐHM tarafından ödenmesine karar verilecek herhangi bir tazminatın haksız iktisaba yol   açmaması gerektiğini ileri sürmüꢀtür.   AĐHM, talep edilen maddi tazminat ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı   görmemiꢀ ve bu nedenle bu talebi reddetmiꢀtir. Diğer taraftan, AĐHM, baꢀvuranın manevi   zarar görmüꢀ olduğu kanaatindedir. AĐHM, hakkaniyet temelinde karar vererek, baꢀvurana,   bu baꢀlık altında 2.500 Euro tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran, ayrıca, AĐHM’de yapılan mahkeme masraflarına karꢀılık 4.150 Euro talep   etmiꢀtir.   Hükümet, baꢀvuranın talebinin asılsız olduğunu ileri sürmüꢀtür.   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi içtihadına göre, baꢀvuran, ancak mahkeme   masraflarının zorunlu olarak ve gerçekten yapıldığı ve miktarının makul olduğu kanıtlandığı   durumda mahkeme masraflarının ödenmesi hakkına sahiptir. Bu davada, sahip olduğu   bilgileri ve yukarıda belirtilen kriterleri göz önünde tutan Mahkeme, AĐHM huzurundaki   iꢀlemlere karꢀılık 1.500 Euro tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç   ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve   her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana   manevi tazminat olarak 2.500 Euro (iki bin beꢀ yüz Euro) ve yargılama masraf ve   giderleri olarak 1.500 Euro (bin beꢀ yüz Euro) ödenmesine;   b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa   Merkez Bankası’nın o dönem marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve   3. paragrafları gereğince 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   F. ELENS-PASSOS   Katip Yardımcısı   F. TULKENS   Baꢀkan   4