27996/06;34836/06

WyrokETPCz2009-12-22ECLI:CE:ECHR:2009:1222JUD002799606

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy przepisy konstytucyjne Bośni i Hercegowiny, które ograniczają możliwość kandydowania do Izby Narodów i Prezydencji wyłącznie do członków „narodów konstytutywnych”, dyskryminują obywateli nienależących do tych grup ze względu na pochodzenie etniczne, naruszając art. 14 Konwencji w związku z art. 3 Protokołu nr 1?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że skarżący, jako obywatele Bośni i Hercegowiny, znajdowali się w analogicznej sytuacji do członków narodów konstytutywnych w zakresie prawa do kandydowania w wyborach. Różnica w traktowaniu oparta na pochodzeniu etnicznym wymagała bardzo ważnych uzasadnień i wąskiego marginesu oceny. Chociaż przepisy te miały na celu zapewnienie pokoju i stabilności po konflikcie, Trybunał stwierdził, że po ponad 14 latach ich obowiązywania, całkowite wykluczenie niektórych grup etnicznych z możliwości kandydowania jest nieproporcjonalne i wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia uzasadnionego celu. Konwencja jest żywym instrumentem, a środki te nie były już uzasadnione w świetle współczesnych warunków.

Stan faktyczny

Skarżący Dervo Sejdić, Rom, i Jakob Finci, Żyd, obaj obywatele Bośni i Hercegowiny, nie mogli kandydować do Izby Narodów ani Prezydencji Bośni i Hercegowiny. Konstytucja kraju, będąca załącznikiem do Porozumienia z Dayton, rezerwuje te stanowiska wyłącznie dla członków „narodów konstytutywnych” (Boszniaków, Chorwatów, Serbów). Skarżący próbowali zarejestrować się jako kandydaci (Sejdić w 2006 r. do Izby Narodów, Finci w 2007 r. do Prezydencji), ale ich wnioski zostały odrzucone z powodu braku przynależności do jednej z tych grup etnicznych.

Rozstrzygnięcie

Trybunał stwierdza naruszenie art. 14 Konwencji w związku z art. 3 Protokołu nr 1. Trybunał stwierdza brak naruszenia art. 14 Konwencji w związku z art. 12 Konwencji. Trybunał stwierdza brak naruszenia art. 3 Konwencji. Trybunał stwierdza, że nie jest konieczne rozpatrywanie skargi na podstawie art. 13 Konwencji. Trybunał zasądza zadośćuczynienie pieniężne na rzecz skarżących.

Pełny tekst orzeczenia

-- , � - - � , , 1, : -- . 3, - , - 14 , 3 1 - , , . 3. , , , � ( 1 - , , � ). 11 2008 . , , [SEJDI AND FINCI v. BOSNIA AND , , HERZEGOVINA] -. - , 29 , , , ( 27996/06 34836/06) , - , , . 10 2009 . - - , - . : , , - , 2009 . , , - , - , - , . 25 2009 ., , 2009 . - . , -- : - , ( 30 72 - ). 1. - 2 3 ( 27996/06 34836/06), 27 24 - . ( -- ) 4. -- - - ( -- ) . , 2006 . 18 2006 . . 2. , 2, - [AIRE Centre] �- . , , � � (, ), . , , . 14 �� 3 �� 14 3 1 . , , , 16 �� 1 �� 1 12 . 3 1 1 12 . , , 20 . . , . , . . -- ( ). 2 -- , 1990 . -- , , , ( ). 4 2010 -- , � � � [Open Society Justice Initiative], ( 2 36 24 ). 5. , . , 3 2009 . ( 3 54 ). : (a) -: - . , , - . , , - . , ; (b) : - .. , - .. , - . , . - . , - .. , - .. - . . . I. A. , 6. ( -- , , , -- ) ( ), . 21 1995 . . 14 1995 . , , . , ( ); . , , . -- . , , ( V 2 ). 5 1999 . , . 7. � � , . , - � �. ; , ( , ) , ( , 12 22 ). B. 8. , 1956 1943 , . - , ( ) ( , ). - , . 9. , , -- . � � ( ) ( , ). 3 2007 . - . II. A. 10. , - �-�, . (), 21 1995 . . () 14 1995 ., , 44 . 14 1995 . . 1. 4 ( ) 11. � � (, , ) �� ( , - , 2010 39 -- , , - , , , - , , - ). , . , , , - - . , . : -, , . 12. ( ) ( , ) , � �. , : IV � : . 1. . 15 , -- ( ) -- ( ). () 1. 2. (b) , . 2. . 42 , , -- . () , . 3 . (b) , , . 3. . () 30 . (b) , , . () . (d) . , . , . , , , . () , , , 1 () . , . (f) , "", , , , . , , . (g) , , -- , . , , . (h) . (i) , , , . (j) , . 4. . : () , ; ( ). . 2 . 4 2010 -- , (b) ; () ; (d) ; () , , , �. V � : , , , . 1. . () ( ) , . 3 . , . (b) , , ; , , . , . 2. . () , . (b) . , . -- -- IV (3). () ( , "" -- "" 1 III. , "d" . (d) , , , . , ; , , , . , . 3. . : () ; (b) , ; () , ; (d) , , , ; () ; (f) ; (g) , ; (h) , , ; (i) , , �. 13. , , , (. 6.1 6.2 26 1995 .). -, , (. : Nystuen1. Achieving Peace or Protecting Human Rights: Conflicts between Norms Regarding Ethnic Discrimination in the Dayton Peace Agreement. Martinus Nijhoff Publishers, 2005, . 192, : O'Brien2. The Dayton Agreement in Bosnia: Durable Cease-Fire, Permanent Negotiation : Zartman and Kremenyuk (eds). Peace versus Justice: Negotiating Forward- and Backward-Looking Outcomes. Rowman & Littlefield Publishers, 2005, . 105). 14. , , , , , . 2 - - , . , 1997 , - , . 2 - ' , , 1994 2001 . 2010 41 -- , II (. Nystuen, . 100), : �2. , , . �. U 5/04 31 2006 . U 13/05 26 2006 . , . AP 2678/06 29 2006 . . , - ( ), . , , ( ): � , , , 2 II , , . , / . 1 12 , , , , , / . <...> 22. , V , 8 "" 2001 , , , , , , . , , . , , , "" 2001 , , , , , , . - , , , , , , , 1 12 25 , . , , , , , , , , "" 2001 �. 15. : �1. . , . 2. . - , II , �. 26 2009 . . . 2. 10 ( ) 16. -- . , ( ) VII (. 1031 15 1995 .). 17. , (. � � [Beri and Others v. Bosnia and Herzegovina] ( 36357/04 .), [ECHR] 2007XII). ( , , ). , , . 4 2010 -- , , , , , . -, , , , �� 2 V , ( �� 1 III, �� 3 V). 1996 . , - , , - , , 10 . - , - , 10, (. Nystuen, . 80�81). : . , , . (. 60- , CDL-PV(2004)003, 3 2004 ., . 18). , , : B. �� 2001 18. �� 2001 ( 23/01 19 2001 .; , 7/02 10 2002 ., 9/02 3 2002 ., 20/02 3 2002 ., 25/02 10 2002 ., 4/04 3 2004 ., 20/04 17 2004 ., 25/05 26 2005 ., 52/05 2 2005 ., 65/05 20 2005 ., 77/05 7 2005 ., 11/06 20 2006 ., 24/06 3 2006 ., 32/07 30 2007 ., 33/08 22 2008 . 37/08 7 2008 .) 27 2001 . , , : 1 1.4 � , (18) , �. 4.8 � , , : 1. (1500) , <...>�. 5�7 4.19 � , , . , : , , , , . , , . . , , , -- -- , . , , �. � , [JMBG], , " " "" , , , , ( ), () . , , , , 4 1 1.10 , , 15.7 . . " " "" , , [] , , , , . " " "" . , , , �. 8.1 � , 2010 43 -- , , -- -- , . , , -, -, . , . , , -- -- , . , . 4 () �. 9.12a � . . "" . ( ) . "" �. 9.12c � , , , , , . , �. 9.12e � , - . , , , �. C. 19. , 21 1965 ., 16 1993 . , , 1 : � " " , , , , , , , , , , , �. , , 5 : � , 2 , - , , , , : <...> ) , -- -- , , , ; <...>�. � � -- , , , , , , ( CERD/C/ BIH/CO/6 11 2006 ., � 11): �11. , IV V , , , , " " (, ) , (, , ). , 4 2010 -- , , "" , .. , , . -, , -, , , , 1 "" 5 . , , , ( 4 1 "" 5). - "" �. 20. , 16 1966 ., 6 1992 . , : , , , , , , , , �. � � -- , , , , , , ( CCPR/C/BIH/CO/1 22 2006 ., � 8): � , 26 2006 . "" - "" , .. , "" - (, ), , ( 2, 25 26). - , , , , 25 , �. 2 D. � , , , - , , , , , , , , �. � , 2, : (a) , ; (b) , ; (c) �. � . , , - 21. 2002 , � ( ) � (. 234 (2002) 22 2002 ., �b� iv 15). , , 2010 . � , , , , , "" � (. 1383 (2004) 23 2004 ., � 3; 1513 (2006) 29 2006 ., � 20; 1626 (2008) 30 2008 ., � 8). 22. -- - -- . ( CDL-AD(2005)004 11 2005 .) , , : �1. 23 2004 . 1384 " - ". 2010 45 -- , . < ...> 29. -- , . . , , . , , , . , , . , , , , , . , , . . , , , , , . , , , . , . . 30. , , , . , , , , , , , . "" , . , , , . , 46 4 2010 , ( ) . 31. , , , . , , , 25 2004 . [. U-8/04 " "]. , , , , . , , , . 32. , , , . , , , . , , , , , . - , , . , , . , , , -, , , , . 33. , , . , -- . , , , . , , , . 34. "d" 3 IV , . , , -, , , . -- , 35. IV , , . , , . , . , (, ), , , (). : , , . , . , . 36. , , , , . , , . . , . , . 37. V , , , , . ( "" 2 V). , , . 38. -- . . -- , , ; . , , , , , . 39. , , . . , , , . 40. , . , , . , , , , , . , , . <...> 74. , . , , , , , . [ ] , , . 75. , , , , . , . [ ] 12 [ ]. , , , , , . , , - . 76. , , , . , - 4 2010 47 -- , , , -, . - , , . 77. , , , , "" , , , . , , , , , , . <...> 80. -- , . , 3 1 [ ] , 14 []. , . , , , , . , , , . , , , : , �. ( CDLAD(2006)004 20 2006 .) , , : �1. 2 2006 . , - , . . . <...> I 8. I , , 48 4 2010 , -- . [ ] , , "" , , 12 . , I . II 9. II , , . , , . , -, , , . , II 16 . , . 10. , II . , - , . , , . , , - "" . , . 11. , , , , . , . , , , . , . 12. II , - . 13. , - , . -- , 14. , , , . , , , () . 15. II . , , , , ; , , , . III 16. III , . , , , -- , . , . 17. , -- . , , . 18. , , . , , , , , , . 19. , III . , , ; . 20. , III . . 21. -, - . , ; , . 22. , , , . , , , . , , . 23. , . III , , , , . ; , . , II, . 24. III, . . . , , , . , . III, , , "" , . 25. , , . , , "" , . , , , III. 26. , III . , 22 23, ( ) . 27. , 2006 . , , , - 4 2010 49 -- , , , . 28. , . , II, III, , , . 29. II III, -- -- III, , . , , , , . , III . : , , , , �. ( CDL-AD(2006)019 12 2006 .) , , : �1. 21 2006 . , - , , 18 2006 . , , , 2006 ., " ". <...> II IV 22. , , , <...> , . , <...>. . <...> 24. "d" 15 21. , , 50 4 2010 , . . , , . 25. - , "d" , . [ ] , , , -, 14 [ ] 3 1 [ ]. 26. , , , , . , 3 1, , 14 []. , , 12 [ ]. - <...>. 27. , . "" . , -, "" . -- -- , . , , , , , , . -, - . , "" , . <...> III V 43. -- , . [ ]. , , , . , III . <...> -- , 46. ( CDL-AD(2006)004). . , , . <...>�. 23. ( -- ) -- , , , , , . 7, 13 2002 ., � , , 1, , , , , - �. , � (. 2008/211/EC 18 2008 . , 2006/55/EC, , L 80/21, 2008 ). 14 2009 . , . , - ( ) . I. E. () 24. 2006 (/) -- -- : � 1 1995 , . , , , , . . , , - 12 () , , 7.3 1990 �. 26. , , , -- . , . 14 , 3 1 1 12 . 14 : � , <...> , , , , , , , , , , �. 3 1 : � , �. 1 12 : F. 25. 2008 , . , , , , � �1. , , , , , , , , , , , . 2. , 1 �. , , ��. , , � �. 2010 51 -- , A. 27. - ratione personae1, ex officio2. 1. , 28. : , 34 , , , . , . actio popularis3 , , , , . , , , , , , (. 29 2008 . � � [Burden v. the United Kingdom] ( 13378/05), � 33�34 ). 29. , , , , . , . , , , (., , � � [Rekv�nyi v. Hungary] ( 25390/94), [ECHR] 1999III). 2. - 30. , -- , (. � � [Jelici v. Bosnia and Herzegovina] ( 41183/02), [ECHR] 2005XII). -- - (. , 15 ). , , , 17 , , ( ) . , , - (. , 13 ), , , . 3. 31. . B. 1. , 32. , , - / ( � � [Timishev v. Russia] ( 55762/00 55974/00), � 56, [ECHR] 2005XII) , ). , , , . ( , � �, � 58 �D.H. � [D.H. and Others v. the Czech Republic] ( 57325/00), � 176, [ECHR] 2007 -- ...), ( , 2000/43/EC 29 2000 . -- � �, -- ; 2 , - , ). , , , ( � � [Aziz v. Cyprus] ( 69949/01), � 28, ratione personae (.) -- , , . , ( ). 2 Ex officio (.) -- : ( ). 3 actio popularis (.) -- (), -- , , ( ). 4 2010 -- , [ECHR] 2004V). 33. , , , - , ( ), ( ). - , , ( 8 1981 . � � [Silva and Others v. Uruguay], � 8.4). , - . 2. , - 34. - � � [Zdanoka v. Latvia] ( , 58278/00, [ECHR] 2006IV), , , , , . , . -- � �. - , , , � �, . , , , , , , , - , , - . 35. - � �: -, , , , , �� (, , ), . , , , . 3. , , . 36. 22 2008 . , , , . , , 22 . 37. � � � � 15 2008 . . , , , - , . � � � �, , , -- , . , . , , , , , . , -- , , , . , , , , , -- , . 4. , (a) , 38. 14 3 1 , 3 1 1 12 . , 14 3 1 . (i) 14 3 1 39. , 14 - . , � �, - 2010 53 -- , . 14 , , -- , -- , (., , 28 1985 . �, � [Abdulaziz, Cabales and Balkandali v. the United Kingdom], � 71, ��, 94; 27 1998 . � � [Petrovic v. Austria], � 22, [Reports] 1998-II; � � [ahin v. Germany] ( 30943/96), � 85, [ECHR] 2003-VIII). , , 14 , , . , , . (. 23 1968 . � � � [Case �relating to certain aspects of the laws on the use of languages in education in Belgium� v. Belgium (Merits)], � 9, ��, 6; � � [Stec and Others v. the United Kingdom] ( 65731/01 65900/01), � 40, [ECHR] 2005X; �E.B. � [E.B. v. France] ( 43546/02), � 48, [ECHR] 2008 -- ...). 40. , 3 1 . , � � , , , . � � (. � � [Matthews v. the United Kingdom] ( 24833/94), [ECHR] 1999-I, � 40) , , . , [travaux pr�paratoires] ( VIII, . 46, 50 52) , , , . , 3 1 , - (. 2 1987 . �- � [Mathieu-Mohin and Clerfayt v. Belgium], � 53, ��, 113). , 3 1 , . 41. , , , . , , . �� 3 IV , . , ( �b�--�c� 4 IV ). , (. �d� 4 IV �d� 3 V ). 3 1 . , 14 3 1 . (ii) 14 3 1 42. , , , . , , , � �, � � (., , 18 2009 . � � [Andrejeva v. Latvia] ( 55707/00), � 81). , ( , � 82). 43. -- . , , , -- , , , , , . , , (. , , , 19 , , , , 23 ). -- . - 4 2010 -- , , . , , , (. � � [Nachova and Others v. Bulgaria] ( 43577/98 43579/98), � 145, [ECHR] 2005VII, � �, � 56). 44. , , (. �D.H. �, � 196). , , , , , , ( , � 176). , 14 - � � . , , , (. , , � 10; � � [Thlimmenos v. Greece] ( 34369/97), � 44, [ECHR] 2000IV; �D.H. �, � 175). 45. , : , � �. , , -- , � �. (. , 11 ). , , , , , , . , . , , - � �. , � � (, ). , , (, ) � � . 46. ratione temporis1 , 1 . , , � �, . 47. , . , , , (., , , 14 2009 ., SEC/2009/1338). , 2005 , ; 2006 � �; 2008 ; 2009 . ; , 1 2010 . , , -- , VII , , - � �. , -, , (. - , , , - , �EU's Policy in Bosnia and Herzegovina: The Way Ahead� 10 2008 ., �Bosnia's Incomplete Transition: Between Dayton and Europe� 9 2009 .). 48. , - , , , , . (. , 22 ) - ratione temporis (.) -- ; . , , ( ). 2010 55 -- , , , . , (. 30 2009 . � � [Glor v. Switzerland] ( 13444/04), � 94). 49. , 2002 , - . , � ( ) � (. , 21 ). , 2008 , - � , , , � (. , 25 ). 50. , , 14 3 1 . (iii) 3 1 1 12 51. , , , 3 1 1 12 , . (b) , 52. 1 12 . (i) 1 12 53. , , 14 � , <...> �, , 1 12 , � , �. , . 54. , . , , 3 1 (. � � [Boskoski v. �the former Yugoslav Republic of Macedonia�] ( 11676/04), [ECHR] 2004VI), �, � (. 1.4 4.19 �� 2001 , , 18 ), 1 12 . . (ii) 1 12 55. , 14 , . , , �� , , (. , 42�44 , ). -- -- 1 12 . , , 1 12 , 14 (. 12 , � 18). ��, 1 12 ( , 26 , , , 1 12 , -- . : Nowak. CCPR Commentary. N.P. Engel Publishers, 2005, . 597�634). 56. , � �, . , , 14 (. , 50 ); , 14 , , , 1 12 (. ). , , , 1 12 . , - . , , , 47�49 , 14 , , , , 1 12 . 4 2010 -- , II. A. 3 57. , - , , , . , 3 . : � , �. Kingdom] ( 3455/05), � 135). , , 3 35 4 35 . III. 41 61. 41 : � , , , , , �. 58. , 3 (. 14 1973 . � � [East African Asians v. the United Kingdom] ( 4403/70 .), � 208, [Decisions and Reports], 78, � � [Cyprus v. Turkey] ( 25781/94), � 310, [ECHR] 2001IV). , , , , , 45 . 3 35 4 35 . B. 13 59. 13 , , . 13 : �, , <...> , , , , �. 60. , 13 , , (. 19 2009 . �A. � [A. and Others v. the United A. 62. . 20 , -- 12 . - . 63. , . B. 64. , , 3 2009 . 33 321 , . 270 , - [Minority Rights Group International], , 82,45 ; , - , � .� [Expert Consultancy International Ltd], ; - , , . , , - , , . 65. - , . , - 2010 57 -- , , . 66. - , , , , , ( ). , , , , � . , , , , 20 . . C. 67. . 1. ( ); 2. ( ); 3. ( ); 4. ( ); 5. , 14 3 1 ( �� ); 6. , 3 1 1 12 ( ); 7. , 1 12 ( �� ); 8. , ; 9. : (a) - 1000 ( ) , , ( �� ); (b) - 20 000 ( ) , , ( �� ); (c) , ( ); 10. ( ). , . , 22 2009 . , - , 45 2 74 1: � . , . ; � . . 74 (� �) , , , , , � � ( ). 4 2010 -- , . , . I. � � 14 3 1 , 1 12 . , , , . , , , . , , 1 12 , . , . , , , -- . - , . , , , , . , -, , , . , , , . , , , , , , . , , . II. , , , , . , -- , 12 . , -- , 12 , . , , , 1995 , -- ( -- ), , . , , , , , . -- , . , . , , . -- -- . , , () , , (, , , , , ). , . : , , , . , , , , , , , - . , 2006 , , . . , , , , , , . . , �� 2010 59 -- , - , , , . , . III. , , , . , 1992�1995 , . , . , . . , , , , , . , , . , . , ( ) - . . , , . , . , -- , . IV. 1 , 1 12 , , , , . : , , , , , , - . , , , , , 14 , . , , , , 1 12 , 3 1 . 1 12 , � � , , . , , , , . , , , . , , , - . , , , , - . 1 12 , , . , , 14 . , . , , , , - , , . , : , , , , , , , . , . , , , . , , . , ( , - 4 2010 -- , ), , . -- , 1, � �. V. 14 - 3 1 , , 14 3 1 , . -, 3 1 . 3 1 , , 2. , , , 3 1 � , � (. 40 ). , , , 3 1 , . , , . , , , , - . . / 3. , , , , . , IV , � 15 � � � 4. , , , , / . , ( ) , , - . . , , �� , , . , , 5. , , . , ; , , , . , , . , , �� -- - , - , , . , , , , , . , , . , , , ( ) , ( )? , , . , -- , , . , , , - , 6. . 3 V . 2 , , , [travaux pr�paratoires] 1 ; . 40 . 3 . IV . 4 �� : �� , �� . 5 : . 6 , (� �) 2006 , . (� �), , -, . 2010 61 -- , , , . , . , ( ) : , (, , , ); �� , , , - ; ; , , ( , ), , , . . , , , , . , , , , , . , , , , . , , ( ). : , . , � �. 3 1 , 1, , , . 2, � �3. , . - , : � , , , 1 () <...>. , �4. , , (. 3 ), , , . , , � �; , . , , , , , , , 5. -- , . . ? , , , , , 3 1 . , , 3 1 , ; , , , , 3 1 . , . , . 41 . 2 4 IV : . : () , ; (b) ; () ; (d) ; () , , , . 3 . �� 3 IV . 4 , �� 3 IV. 5 ( 2 IV), � 42 , , -- � � , �. 4 2010 -- , , , , , . , - , , , . , , . - , , ? , , . , �� , , , , . , ? , , , : 100 . 1 300 , (28 ), . , , , , 1995 4 500 , 2 900 -- 14 . , ? � � [Amnesty International] : � , 13 13 . , - �1. , 1 200 , . , , . 2 700 � �. , - , -- - , , - , 2. , -, . , . , . , , . , , ( 2009 .) . , (, , [EUPM]). . 2006 : � , , � �. 3, , , - . , , , � �. , , , , . , ? , , ? , � , . : , , , �. , , . , , �<...> [ , ] , , <...> , , . http://www.amnesty.org/en/region/bosnia-herzegovina/report-2009. 2 . http://www.mhrr.gov.ba/izbjeglice/?id=6. 3 . , 2008 , SG/Inf(2008)2. 2010 63 -- , , �1. � �2 : �, - , , �. 3 , � , , , <...>�. , , - , , ? , ? , , . � � , , , ( ) , , 4. , ? ; , � 14 3 1 � (. 50 ). , . , , -- . , -- , , , , , 5. , , � � -- � �6. , � , , , . �7. , , . VI. , 20 . , / , , , 1 , 8. , , , . . , . , , , . , , . , -- , . , - , , . , . . , AP-2678/06-2006: http://www.ustavnisud.ba/eng/odluke/ povuci_pdf.php?pid=67930. 2 . � � [Zdanoka v. Latvia] ( 58278/00), � 131, [ECHR] 2006IV. 3 , � 134. 4 . 28 1987 . � � [Inze v. Austria], � 44, ��, 126. 5 . 2 1987 . �- � [Mathieu-Mohin and Clerfayt v. Belgium], ��, 113, 8 2008 . � � [Yumak and Sadak v. Turkey] ( 10226/03). 6 . 28 1984 . � � [Rasmussen v. Denmark], � 40, ��, 87. 7 . � ( 2)� [Hirst v. the United Kingdom (no. 2)] ( 74025/01), � 61, [ECHR] 2005IX. 8 . 64 . 4 2010 -- , , , , , , . , , . , : . 1992 , , , ; , , -- 1995 . , , , , . , , . , . , , . , , , . . . , -, . , . . , , , : , , ? , . , . : , , , -- , , . , , ? , , , , , , , ? , , . . , - , � �. , . , , ? , , , , ? , , ? , , , ? , , ( , , ), . , , , - . , -- . , . , , . . , , , . , , . , , , . , , . , , , . , , , , , , - , . , . , , , , , , . , , -, , , , . , . 2010 65 -- , - , - . , , , , . , , , . , -- -- , , - . , . , , , . ( ), , : , 1, , 2 - 3; , 4, , 5; , 6, , 7; , 8, , , , 40- 9; , 10, 11; , 12, , 13; , , , 14, 15. , . . , , , , . . , , . This translation was made and published with the financial support of the Council of Europe16. . � � . � 8 1997 . � � [Clerfayt et al. v. Belgium] ( 27120/95), [DR], 90, . 35. 2 14 1998 . � � [Holland v. Ireland] ( 24827/94), [DR], 93, . 15. 3 4 1983 . �H. � [H. v. the Netherlands] ( 9914/82), [DR], 33, . 242. 4 15 1997 . � � [Polacco and Garofalo v. Italy] ( 23450/94), [DR], 90, . 5. 5 21 1997 . � � [Luksch v. Italy] ( 27614/95), [DR], 89, . 76. 6 7 1984 . �M. � [M. v. the United Kingdom] ( 19316/83), [DR], 37, . 129. 7 21 1966 . � � [Ganscher v. Belgium] ( 28858/65), [DR], 87, . 130. 8 �W, X, Y Z � [W, X, Y and Z v. Belgium] ( 6745/74 6746/74), [Yearbook], XVIII (1957 ), . 236. 9 . 10 � � [Zdanoka v. Latvia] ( 58278/00), [ECHR] 2006IV. 11 12 1985 . � � [Fryske Nasjonale Partij et al v. the Netherlands] ( 11100/84, [DR], 45, . 240. 12 1 1997 . � � [Gitonas and Others v. Greece], � 40, [Reports of Judgments and Decisions], 1997IV. 13 2 1998 . � � [Ahmed and Others v. the United Kingdom], � 75, [Reports] 1998VIA. 14 � � [Asensio Serqueda v. Spain] ( 23151/94, [DR], 77, . 122. 15 � � [McGuinness v. the United Kingdom] ( 39511/98), [ECHR] 1999V. 16 ( ). 4 2010