28169/02

* ღꢀ   ღ ^ ^ ______________   C O N S E I L D E ^   L ' E U R O P E   ^ A V R U P A   KONSEYİ   ^ AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   MEHMET KILIÇ- TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no: 28169/02)   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   i -   STRAZBURG   XI Nisan 2006   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   İşbu karar Sözleşmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup   şekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (28169/02) başvuru noTu davanın nedeni, bu ülke   vatandaşı Mehmet Kılıç’ın (başvuran) Avrupa İnsan Haklan Mahkemesine (AİHM) 27   Mayıs 2002 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AÎHS) 34. maddesi uyarınca   yapmış olduğu başvurudur. Başvuran, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde Gaziantep   Barosu avukatlarından M. Türkmen tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   Başvuran 1927 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.   y ı l ı n d a E n e r j i v e T a b i i K a y n a k l a r B a k a n l ı ğ ı ( İd a r e ) B i r e c i k B a r a j i n m y ap ım ı iç in   başvuranın arazisini kamulaştırmıştır.   İdareden bir bilirkişi heyeti arazinin değerini 1.942.500.000 TL. [yaklaşık 5210 Euro] olarak   belirlemiş ve bu miktar arazinin devri sırasında başvurana ödenmiştir.   İdare tarafından ödenen tutar üzerinde anlaşmazlık doğunca, başvuran 8 Şubat 1999 tarihinde,   Nizip Asliye Hukuk Mahkemesine kamulaştırma bedelinin artırılması talebiyle başvuruda   bulunmuştur.   Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi 30 Aralık 1999 tarihli bir karada, İdare tarafından başvurana   8.557.500.000 TL. [yaklaşık 15.510 Euro] ek kamulaştırma bedeli ödemiştir.   Yargıtay 24 Nisan 2000 tarihli bir kararla İlk derece mahkemesinin kararını oııamıştır.   İdare 10 Aralık 2001 tarihinde başvurana 8.557.500.000 TL, [yaklaşık 15.510 Euro] ek   kamulaştırma bedelini ödemiştir.   HUKUK AÇISINDAN   I .   E K 1 N O ’ L U P R O T O K O L ’ Ü N 1 . M A D D E S İ ’ N İ N İ H L A L E D İ L D İ Ğ İ İ D D İ A S I   HAKKINDA   Başvuran Ek 1 noTu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunarak İdare tarafından geç ödeme   yapılması nedeniyle gelir kaybına uğradığından, Türkiye’deki yüksek enflasyon oram   karşısında yasal faiz uygulamasının olmadığından şikayetçi olmaktadır.   A. Kabuledilebiliıiik Hakkımla   Hükümete göre başvuran tarafından icra takibi başlatılmadığı için AİHS’nin 35. maddesinde   öngörüldüğü gibi iç hukuk yolları tüketilmemiştir.   AİHM, adli bir süreç sonunda Devlet karşısında alacaklı konuma gelen bir kimsenin tazminat   alabilmesi için icra takibi başlatmasının şart koşulmasının, Mahkeme içtihatlarınca uygun   bulunmadığım hatırlatır (Metaxas~Yunanistani no: 8415/02, § 19, 27 Mayıs 2004, ve   Karahctlios - Yunanistan, no: 62503/00, § 23,11 A ralık 2003). S onuç olarak H üküm et’in bu   itirazı kabuledilemez bulunmuştur.   AİHM, yerleşik içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle Akkuş, adıgeçen karar)   ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne alarak, başvurunun esastan incelenmesi   gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM başvuruda hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile   karşılaşamadığım tespit etmiştir.   B. Esas Hakkında   AİHM daha önce bu davadakine benzer somları gündeme getiren başka davalar da incelemiş   ve I No’lu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz., Akkuş,   adıgeçen karar, s. 1317, §§ 31 vQÂkayadıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).   / AİHM mevcut davayı incelemiş ve Hükünıet’in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespiti ve delili sunmadığı kanaatine varmıştır. Ulusal mahkemelerin kararına göre   kamulaştırmayı yapan idare tarafından başvurana verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, başvuranı, mülkünün kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuştur. Bu gecikme, AİHM’yi, başvuramn genel menfaatin gerektirdikleri ile   mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan   alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk   etmektedir.   Sonuç olarak AİHM, Ek I No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.   II. AİHS’NİN 6 § 1 MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuran yürütülen yargı sürecinin uzunluğunun AİHS’nin 6 § 1 maddesini ihlal ettiğinden   şikayetçi olmaktadır.   A . K a b ı ı l e d i l e b i l i r l i k H a k k ı n d a   AİHM sözkonusu şikayetin AİHS’nin 35 § 3 maddesine göre dayanaktan yoksun ilan   edilemeyeceğine kanaat getirmiştir. Başka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit   edilmemiştir.   B. Esas Hakkında   Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaşılan sonuç dikkate alındığında, AİHM   şikayetin ayrıca Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi açısından incelenmesine gerek olmadığına karar   vermiştir.   III. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Maddi ve manevi tazminat   Başvuran 22.000 Amerikan Doları (USD) maddi, 2.000 USD manevi zarara uğradığım ileri   sürmektedir.   Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.   AİHM, Akkuş (sözü edilen karar, s.1311, §§ 35-36 ve 39) kararında kabul edilen hesaplama   yöntemi ve ilgili ekonomik kayıplar dikkate alındığında başvurana 8.750 Euro ödenmesini   kararlaştırmıştır.   Manevi zarara gelince, AÎHM olayların mevcut koşullan göz önünde bulundurulduğunda ihlal   kararının tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olacağım kaydetmektedir.   B. Gecikme faizi   AİHM, Avrupa Merkez Bankasinın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3   puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,   1. Başvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;   2. E k 1 N o ’lu P r o t o k o l ’ü n 1, m a d d e s i ’nİ n ihlal edildiğim;   . A Î H S ’ n in 6 § 1 m a d d e s in e d a y a lı ş ik a y e tin a y r ıc a in c e le n m e s in e gerek olmadığına;   . M e v c u t k a r a r ın a d il ta z m in iç in b a ş lı b a ş ın a yeterli olduğuna;   5. a) Savunm acı D evletin, A ÎH S"nin 44 § 2. m addesi uyarınca kararın kesinleştiği tarihten   itibaren üç ay içinde, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf olarak Ödeme tarihinde   döviz kurundan Y.T.L.’ye çevrilmek üzere başvurana maddi tazminat olarak 8.750 (sekiz bin   yedi yüz elli) Euro’yu ödemesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avnıpa Merkez   Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin   uygulanmasına;   . A d il ta z m in e iliş k in d iğ e r ta le p le rin reddine;   KARAR VERMİŞTİR.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 11 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   4