28490/95

WyrokETPCz2003-06-19ECLI:CE:ECHR:2003:0619JUD002849095

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
1. Czy skarżący był poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu podczas zatrzymania, naruszającemu art. 3 Konwencji? 2. Czy postępowanie karne przed Sądem Bezpieczeństwa Państwa (DGM) naruszyło prawo skarżącego do niezawisłego i bezstronnego sądu oraz do rzetelnego procesu, w szczególności prawo do przesłuchania świadków oskarżenia, zgodnie z art. 6 ust. 1 i 3 lit. d) Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że obrażenia skarżącego, potwierdzone w raportach medycznych, powstały w wyniku złego traktowania podczas zatrzymania, zwłaszcza w kontekście pozbawienia go dostępu do adwokata. Rząd nie przedstawił przekonujących wyjaśnień dotyczących pochodzenia obrażeń, a krajowe dochodzenie w tej sprawie było nieskuteczne. Trybunał stwierdził, że traktowanie to było nieludzkie i poniżające. W odniesieniu do art. 6, Trybunał, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (Incal, Çıraklar), potwierdził, że tureckie Sądy Bezpieczeństwa Państwa (DGM), w których skład wchodzili sędziowie wojskowi podlegający dyscyplinie wojskowej i wpływom władz administracyjnych, nie spełniały wymogu niezawisłości i bezstronności. Dodatkowo, Trybunał uznał, że skazanie skarżącego opierało się w decydującym stopniu na zeznaniach świadków oskarżenia, których skarżący nie miał możliwości przesłuchać ani w trakcie śledztwa, ani w trakcie procesu, co naruszyło jego prawo do rzetelnego procesu i obrony.
Stan faktyczny
Skarżący, Hulki Güneş, został aresztowany 19 czerwca 1992 roku w związku z podejrzeniem udziału w zbrojnym ataku. Podczas zatrzymania i przesłuchania w Komendzie Żandarmerii Prowincji Muş, skarżący doznał obrażeń ciała, co zostało odnotowane w kilku raportach medycznych. Skarżący twierdził, że był bity i poddawany innym formom złego traktowania. Został oskarżony i skazany na dożywotnie więzienie przez Sąd Bezpieczeństwa Państwa (DGM) w Diyarbakırze, w skład którego wchodził sędzia wojskowy. Skazanie oparto na zeznaniach żandarmów, których skarżący nie miał możliwości przesłuchać.
Rozstrzygnięcie
Trybunał, jednogłośnie: 1. Stwierdza naruszenie art. 3 Konwencji. 2. Stwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji z powodu braku niezawisłości i bezstronności Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakırze. 3. Stwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 i 3 lit. d) Konwencji z powodu braku możliwości przesłuchania świadków oskarżenia przez skarżącego. 4. Zasądza na rzecz skarżącego 25 000 EUR tytułem szkody niemajątkowej oraz 3 500 EUR tytułem kosztów i wydatków. 5. Oddala pozostałe roszczenia skarżącego dotyczące słusznego zadośćuczynienia.

Pełny tekst orzeczenia

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   Hulki GüneĢ-TÜRKĠYE DAVASI   (Başvuru no: 28490/95)   NĠHAĠ KARARIN ÇEVĠRĠSĠ   Davanın nedeni, 1964 doğumlu Türk vatandaşı olan Hulki Güneş’in, (başvuran), 29 Mayıs   tarihinde, İnsan Haklarını ve Temel Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme’nin (AİHS)   25. maddesi uyarınca, AİHS’nin 3. ve 6§§ 1 ve 3 d) maddelerinin ihlal edildiği gerekçesiyle   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na (AİHK) yaptığı   başvurudur (Başvuru no: 28490/95). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde,   Diyarbakır Barosu avukatlarından Sezgin Tanrikulu tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   A. BaĢvuranın yakalanması ve gözaltına alınmasını müteakiben düzenlenen sağlık   raporları   Haziran 1992 tarihinde, başvuran, 14 Haziran 1992 tarihinde gerçekleşen ve iki askerin   yaralanması ve bir askerin ölmesine neden olan silahlı saldırıya iştirak ettiği şüphesiyle   güvenlik güçleri tarafından (Muş) Varto ilçesine bağlı Çayçati köyünde yakalanmıştır. Aynı   gün, başvuranı muayene eden Dr M.C. Kas tarafından düzenlenen sağlık raporunda (1 nolu   rapor) sanığın sağ yanağında 1x1 cm çapında, göğsünde 2cm, bel kısmında 2x5 cm çapında   sıyrıkların bulunduğunu belirtmiş ve bir gün iş göremezlik raporu vermiştir.   Haziran 1992 tarihinde hazırlanan tutanağa göre, 14 Haziran 1992 tarihinde meydana gelen   silahlı bir çatışmaya katılan jandarmalar başvuran ile yüzleştirilmiş ve üç jandarma başvuranı   teşhis etmiştir. Ancak başvuran söz konusu tutanağı imzalamamıştır. Belirtilmeyen bir tarihte,   başvuran, Muş İl Jandarma Komutanlılığına sorgulanmak amacıyla sevk edilmiştir.   Temmuz 1992 tarihinde, Muş İl Jandarma Komutanlığının talebi üzerine başvuran Dr. L.   Ertan tarafından muayene edilerek vücudunun bazı bölgelerinde sıyrıklar tespit edilmiştir;   ancak anılan doktor başvurana iş göremezlik raporu verilmesine gerek görmemiştir ( 2 nolu   rapor).   Aynı gün, başvuran Varto İlçe Jandarma Komutanlığına sevk edilerek ilçe hastanesinde   muayene edilmiştir.   Hastane doktoru sanığın vücudunda bazı sıyrıkların bulunduğunu   Aynı gün başvuran DGM’ye çıkarılmış ve   raporunda (3 nolu rapor) belirtmiştir.   tutuklanmıştır. Başvuran, hâkim karşısında, aleyhindeki tüm iddiaları reddederek Muş İl   Jandarma Komutanlığında gözaltında bulunduğu sırada kötü muamelelere maruz kaldığını   ileri sürmüştür.   Temmuz 1992 tarihinde, başvuranın tekrar muayene edilmesi sonucunda tespit edilen   bulgular 3 ve 4 nolu raporların teyidini sağlamıştır.   B. Kötü muamelelere iliĢkin iddialar hakkında yürütülen cezai soruĢturma   1. Varto Cumhuriyet Savcılığı tarafından yürütülen soruşturma     Nisan 1997 tarihinde, savunmacı Hükümet’in mevcut başvurudan haberdar olması   üzerine Varto Cumhuriyet Savcılığı başvuranın iddiaları hakkında bir soruşturma başlatmıştır.   Şubat 1998 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, Varto İlçe Jandarma Komutanlığına başvuranın   sorgulanmak amacıyla Muş Jandarma Komutanlığına götürülüp götürülmediğini sormuştur.   Mart 1998 tarihli yazıda, Varto İlçe Jandarma Komutanlığı, Cumhuriyet Savcılığının yazısı   üzerine başvuranın sorgulanmak için Muş İl Jandarma Komutanlığına sevk edildiğini teyit   etmiş ancak gözaltı süresini belirtmemiştir.   Mart 1998 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı Muş İl Jandarma Komutanlığından sorgulamaya   katılan jandarmaların isimlerini istemiştir.   Mayıs 1998, 29 Mayıs 1998 ve 23 Haziran 1998 tarihlerinde, yakalama operasyonuna   iştirak eden T.Y., M.G. ve S.T. adlı jandarmaların istinabe makamı tarafından ifadeleri   alınmıştır.   Ekim 1998 tarihinde, Varto Cumhuriyet Savcılığı görevsizlik kararı vermiştir. Başvuran   söz konusu karara karşı itiraz etmiş ise de 18 Kasım 1998 tarihinde Bitlis Ağır Ceza   Mahkemesi bunu reddetmiştir.   2. Muş Cumhuriyet Savcılığı ve Varto Kaymakamlığı tarafından yürütülen cezai   soruşturmalar   Başvuranın Muş İl Jandarma Komutanlığında meydana gelen olaylara ilişkin şikayeti   hakkında Muş Cumhuriyet Savcılığı, soruşturma çerçevesinde, 2 Nolu sağlık raporunu   düzenleyen Dr. L. Ertan’ın ifadesine başvurmuştur.   Ekim 1998 tarihinde, Muş Cumhuriyet Savcılığı, adıgeçen doktorun ifadelerine istinaden,   şiddet fiilinin jandarma görevlileri tarafından ifa edildiği gerekçesiyle, mezkûr soruşturmanın   ilgili il idare kurulunun tarafından yürütülmesi gerektiğine kanaat vararak görevsizlik kararı   vermiştir.   Ekim 1998 tarihinde, Muş Valiliği dava dosyasını Varto Kaymakamlığına sevk etmiştir.   Başvuranın şikâyetini incelemekle görevli olan Varto İlçe İdare Kurulu, 25 Ağustos 1999   tarihinde, yakalama operasyonuna katılan S.T. ve M.G. adlı jandarmalarla ve başvuranın   ifadelerine dayanarak, jandarmalar hakkında men-i muhakeme kararı vermiştir. Kurul,   gerekçesinde, Varto İlçe Jandarma Komutanlığında görevli jandarmaların başvuranın ilçe   jandarma komutanlığından şikâyetçi olmadığını, il jandarma komutanlığından şikayetçi   olduğunu kaydetmiştir. Söz konusu karar, 24 Ocak 2000 tarihinde Van Bölge İdari   Mahkemesi tarafından onanmıştır.   C. BaĢvuran hakkında yürütülen cezai soruĢturmalar   Temmuz 1992 tarihli iddianameyle Diyarbakır Cumhuriyet Savcısı, başvuranın 12 Ekim   ve 14 Haziran 1992 tarihli silahlı çatışmalara katıldığı gerekçesiyle, TCK’nin 125.   maddesi uyarınca başvuran hakkında kamu davası açmıştır.   Ağustos 1992 tarihli duruşmada, DGM, soruşturma sırasında başvuranı teşhis eden Z.K.,   Z.Ko. ve T.E. adli jandarmaların ifadelerinin alınmasına karar vermiştir.   Ekim 1992 tarihli duruşmada ise başvuranın avukatı 19 Haziran 1992 tarihli yüzleştirme   tutanağına itiraz ederek jandarmaların ifadelerinin asılsız olduğunu iddia etmiştir.   Ekim 1992 tarihli duruşmada, DGM, karayolunda can güvenliğinin bulunmadığı   gerekçesiyle üç jandarmanın ifadelerinin istinabe makamı tarafından alınması yönünde karar   vermiştir.   Tanıkların ifadeleri dava dosyasına eklendikten sonra, 11 Mart 1994 tarihli karar ile DGM   jandarmaların ifadelerine, soruşturmanın tutanaklarına ve başvuranın gözaltı sırasındaki   ifadelerine dayanarak, TCK’nın 125. maddesi uyarınca başvuranı suçlu bularak müebbet ağır   hapis cezasına mahkûm etmiştir.   Mart 1994 tarihinde, başvuran, Yargıtay’a başvurarak duruşma düzenlenmesini talep   etmiştir.   Kasım 1994 tarihli duruşma neticesinde, söz konusu karar Yargıtay tarafından onamış ve   Kasım 1994 tarihinde tebliği edilmiştir 8 Aralık 1994 tarihinde, Yargıtay’ın kararı dava   dosyasına eklenmiştir.   HUKUKA DAĠR   1. AĠHS’NĠN 3 MADDESĠNĠN ĠHLAL EDĠLDĠĞĠNE ĠLĠġKĠN ĠDDĠALAR   HAKKINDA   A. Tarafların iddiaları   Başvuran, Muş İl Jandarma ve Varto İlçe Jandarma Komutanlıklarında gözaltında bulunduğu   sırada kötü muameleye maruz kaldığını iddia ederek AİHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğini   ileri sürmektedir. Ayrıca, başvuran, işkence iddialarına ilişkin soruşturmanın geç   başlatıldığını, Muş İl Jandarma Komutanlığındaki “Filistin askısı”, sopa, elektrik şoku, gibi   her türlü işkence uygulayan grubun kimliklerinin tespit edilemediğini vurgulamış ve   sözkonusu iddialarını desteklemek için sağlık raporlarına göndermede bulunmuştur.   Hükümet, Varto Cumhuriyet Savcılığı ve Muş İl İdare Kurulu tarafından yürütülen   soruşturmalara göre başvuranın yara izlerinin kendisi tarafından yapıldığını savunmaktadır.   Hükümet, başvuranın yakalama anında yatağının altına gizlendiğini ve kendisine o sırada   zarar verdiğini belirtmekte ve bu konuda 19 Haziran 1992 tarihli rapora atıfta bulunmaktadır.   Ayrıca, Hükümet, 15 Ekim 1998 tarihli men-i muhakeme kararına göre güvenlik güçlerinin   olay sırasında başvuranın karşı koyması ile güç kullandıklarını ve Varto Cumhuriyet   Savcılığını yürüttüğü soruşturma çerçevesinde köylülerin ifadelerinin de bu yönde olduğunu   bildirmektedir.   B. Mahkeme’ nin değerlendirmesi   İçtihatlar ışığında, AİHM, olayları daha evvel incelediği gibi ele alacaktır ( Bkz, 28 Ekim   tarihli Assenov ve diğerleri-Bulgaristan kararı § 93, Selmouni-Fransa kararı, § 95, 22   Eylül 1993 tarihli Klaas-Almanya kararı, § 30, Labita-İtalya Kararı, § 120 ve 22 Ekim 2002   tarihli Algür-Türkiye Kararı, § 38).   Mahkeme, başvuranın 19 Haziran 1992 tarihinde yakalandığını, bilinmeyen bir tarihte Muş İl   Jandarma Komutalığına sorgulanmak için götürüldüğünü ve 4 Temmuz 1992 tarihinde ise   tutuklandığını belirtmektedir.   Haziran 1992 tarihli sağlık raporunda tespit edilen yaralar konusunda ilk önce Mahkeme,   Hükümet’e göre başvuranın kendini yaraladığını, ancak olay sırasında ve daha sonra   düzenlenen tutanaklara göre başvuranın güvenlik güçlerine karşılık vermediği veya   yaralanmadığının anlaşıldığını belirtmektedir. Bu koşullarda, Mahkeme, soruşturmayı   yürütmekle görevli makamların yakalama sırasında jandarma tarafından kullanın gücün   gerekli ve orantılı olup olmadığını araştırmaları gerektiğini düşünmektedir (Bkz, 22 Mayıs   tarihli Altay-Türkiye kararı, § 54).   Sonuç ne olursa olsun, 19 Haziran 1992 tarihli sağlık raporunda tespit edilen yaralar   yakalama sırasında gerekli bir güç kullanımından kaynaklamış olsa dahi Hükümet’in   AİHS’nin 3. maddesindeki sorumluluklarından muaf tutulması için yeterli bir neden değildir.   Mahkeme, ilk önce, tespit edilen yaraların 19 Haziran 1992 tarihli raporundakilerinden   farklılık gösterdiğini, özellikle yaraların kabuk bağlamayışının 3, 4 ve 7 Temmuz 1992 tarihli   raporlarından bir müddet önce meydana geldiğine işaret ettiği kanısındadır. Ayrıca, 3   Temmuz 1992 tarihinde sağlık raporunun düzenleyen doktorun yara izlerinin darbeler   neticesinde meydana gelmiş olabileceğine dair görüş bildirdiğini ve buna ek olarak   başvuranın Muş İl Jandarma Komutanlığında sorgulama sırasında dövüldüğüne ilişin   başvuranın iddialarının 14 Kasım 1994 tarihli Ankara Hastanesinin bulguları ile benzerlik   gösterdiğini belirtmektedir.   Yukarıda anılanlara istinaden, Mahkeme,   Hükümet’in yara izlerine ilişkin görüşlerinin   Başvuranın belindeki izlere dair   kısmen makul sayılmayacağı sonucuna varmıştır.   açıklamaların yetersizliği ve bu konuda yürütülen soruşturmanın etkisiz kaldığı göz önüne   alındığında, Mahkeme, gözaltı sırasında yasal savunucudan mahrum bırakılan başvuranın   söz konusu raporlarda da teyit edilen yara izlerinin kötü muamele sonucunda meydana geldiği   kanısındadır.   Mahkeme, başvuranın elektrik şokuna ve “Filistin askısına” maruz kaldığına ilişkin iddiaları   hakkında başvuranın bu iddiasını destekleyecek delilleri sunmadığını veya somut   açıklamalarda bulunmadığını kaydetmiştir.   İddiaların ciddiyeti konusunda, Mahkeme, söz edilen eylemlerin Güneş’in hem fiziksel hem   de zihinsel ıstırap ve acılar çekmesine neden olduğunu ve şahsın 15 gün gözaltında bulunduğu   göz önüne alındığında, başvuranın fiziksel ve zihinsel direncinin kırıldığını ve korkuya,   kaygıya ve aşağılık duygusuna kapıldığını belirtmektedir. Bu tür unsurlara istinaden   Mahkeme, başvuranın kişiliğinin maruz kaldığı muamelelerin aşağılayıcı ve insanlık dışı   nitelikte olduğu kanısındadır (Bkz, 11 Temmuz 2000 tarihli Dikme-Türkiye kararı, §§ 91-92   ve 21 Aralık 2000 tarihli Büyükdağ-Türkiye kararı, § 55)   Sonuçta, AİHS’nin 3. maddesi ihlali söz konusudur.   II. AĠHS’NĠN 6 MADDESĠNĠN ĠHLAL EDĠLDĠĞĠNE ĠLĠġKĠN ĠDDĠALAR   HAKKINDA   A. DGM’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığına iliĢkin   Başvuran, kendisini yargılayan ve mahkûm eden DGM'nin bünyesindeki hâkimlerden birinin   asker kökenli olmasından dolayı bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanmadığı   iddia etmektedir. Bu konuda AİHS’nin 6§1. maddesine atıfta bulunmaktadır.   Hükümet başvuranın iddialarını reddetmiştir.   AİHM, İncal-Türkiye (9 Haziran 1998 tarihli karar) ve Çıraklar-Türkiye (28 Ekim 1998 tarihli   karar) kararlarında olduğu gibi, mevcut başvuruda ileri sürülmüş benzer şikâyetlerin birçok   kez incelediğini hatırlatmaktadır. AİHM, diğer taraftan, söz konusu hakimler üstlerinden   emir alan ordu mensupları olduklarını, askeri disipline ve bu amaçla haklarında derlenen sicil   raporlarına tabi olduklarını, atanmalarına ilişkin kararların birçoğunun, idari makamlar ve   ordu tarafından alındığını vurgulamaktadır.   Bu andan itibaren, AİHM’nin başvuranı mahkûm eden Diyarbakır DGM’nin bağımsız ve   tarafız olmadığından kuşkulanmasının meşru bir amacının bulunup bulunmadığının   incelemesi gerekmektedir (Yukarıdan anılan Incal Kararı, §70 ve Çıraklar kararı, §38).   Bunun dışında AİHM, mevcut davanın Incal ve Çıraklar kararlarından ayrı değerlendirilmesi   için hiçbir neden bulunmadığını, başvuranın aralarında askeri hâkimlerin de yer aldığı DGM   heyeti karşısında yasadışı silahlı bir örgütü destekleme ve bu örgüte yardımda bulunma ve   Devletin bölünmez bütünlüğüne kast etme suçları ile itham edilerek mahkûm edilmesinin   anlaşılabilir olduğunu, ancak üyeleri arasında askeri kökenli hâkimin hazır bulunmasının   başvuranın bu mahkemenin yetki alanları dışındaki konulardan etkilenebileceği endişesini   taşımasına yol açacağını kaydetmektedir. Buna istinaden başvuranın şikayetine ilişkin   kaygısının meşru olduğu anlaşılmaktadır. (sözü edilen Incal kararı, s. 1573, § 72 in fine).   Sonuç olarak AİHM, Diyarbakır DGM başvuranı yargıladığı sırada AİHS’nin 6§1 maddesi   uyarınca bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığına karar vermiştir.   B. DGM’nin yargılamasının adilliği hakkında   AİHS’nin 6 §§ 1 ve 3d) maddesine atıfta bulunan başvuran, iddia tanıklarına soru sorma ya   da sordurma olanağı verilmeden 14 Haziran 1992 tarihli çatışmaya katılan M.M., Z.K., T.E   ve Z.Ko. adlı jandarmaların ifadelerine göre mahkum edildiğini ileri sürmüştür.   Hükümet, karayolunun güvensizliğinden dolayı sanıkların can güvenliğini sağlayamama   durumuna karşı ifadelerinin istinabe makamları tarafından alındığını belirtmektedir.   Hükümet, sanıkların buna benzer bir duruşmaya katılmalarının iç hukukta öngörüldüğünü ve   başvuranın duruşmaya katılması için ilgili makama dilekçe vermesinin yeterli olduğunu   savunmaktadır.   Başvuran, Z.K., T.E. ve Z. Ko adlı üç jandarmanın ifadelerine göre mahkumiyet kararının   gerekçelendiğini, savunma makamının ne soruşturma sırasında ne yargılama sırasında   sanıklarla karşı karşıya geldiğini belirtmektedir. Ayrıca, başvuran, 29 Haziran 1992 tarihli   yüzleştirme tutanaklarını imzalamadığı gibi iddia tanıklarını sorguya çekmeden veya   çektirmeden yargılamanın sona erdiğini iddia etmektedir.   AİHM, daha evvel başka davalarda da bağımsızlık ve tarafsızlıktan yoksunluğu tespit edilmiş   bir mahkemenin, hiç bir varsayımda, o mahkemede yargılanan şahıslara adil yargılama   güvencesi sunamayacağına ve bundan dolayı, bu mahkemedeki yargı sürecinin adil   olmadığına ilişkin şikâyetleri incelemeye gerek olmadığına hükmetmiş olduğunu   hatırlatmaktadır (birçok karar arasında, Bkz. AİHM, Çıraklar k. Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli   karar. Derleme l998, s. 14 par. 44-45'de yayınlanacak).   AİHM, davanın özel koşullarını dikkate alarak başvuranın adil yargılanmadığına ilişkin   şikâyetlerini, DGM'lerin statüleri konusundan bağımsız olarak incelemeyi sürdürmeyi gerekli   görmektedir. Nitekim Mahkeme, başvuranın, adil yargılanmış olsaydı kendisine yöneltilen   silahlı çatışmaya katılma suçlamasının kanıtlanmasının mümkün olamayacağı yönündeki   başlıca iddialarının özünü öğrenmenin ancak bu şekilde mümkün olacağını belirtmektedir.   Mahkeme aynı zamanda, Sözleşmenin 6 maddesine istinaden şikâyetleri incelemesinin,   başvuranın mahkûm edilmesinin temel oluşturan olayların adil bir mahkeme tarafından tespit   edilip edilmediği sorusuna bağlı olduğunu gözden kaçırmamaktır (Bkz, Sadak- Türkiye kararı   (no: 1), başvuru no: 29900/96, 29901/96 ve 29903/96, § 42).   AİHM, kanıtların kabul edilebilirliğinin her şeyden önce iç hukuk kurallarına bağlı olduğunu   ve esas olarak, topladıkları delilleri değerlendirme yetkisinin ulusal mahkemelerde olduğunu   hatırlatmaktadır. Sözleşme çerçevesinde Mahkeme'ye verilen görev, tanıkların ifadelerinin   kanıt olarak kabul edilmesinin doğru olup olmadığına dair görüş bildirmek değil, kanıtların   sunulması da dâhil olmak üzere, sürecin bütün olarak adil bir nitelik taşıyıp taşımadığını   araştırmaktır. (Bkz, 6 Aralık 1992 tarihli Edwards-ingiltere kararı, § 34). Esas olarak, kanıt   oluşturan öğelerin tartışılabilmeleri için, sanık huzurunda, açık oturumda ortaya konmaları   gereklidir. Bu prensibin istisnası yok değildir ancak bu istisna savunmanın haklarının   korunması koşuluyla kabul edilebilir. Genel kural olarak madde 6'nın l ve 3-d paragrafları   uyarınca, sanığa, aleyhindeki bir tanıklığa karşı, tanık ifadesini verdiği sırada ya da daha   sonra itiraz edebilmesi için uygun ve yeterli koşullar sağlanmalı ve tanığa soru sorabilme   fırsatı tanınmalıdır. (Bkz, 19 Şubat 1991 tarihli İsgro-İtalya kararı, §34 ve 27 Şubat 2001   tarihli Luca-İtalya kararı, §§ 40-43). Ancak bir mahkumiyet kararı sadece ya da belirleyici   ölçüde, sanığın ne ifadesi alınırken ne de daha sonra soru soramadığı ya da sorduramadığı bir   kişinin ifadelerine dayanıyorsa, savunmanın hakları 6. maddenin güvencesine aykırı olarak   kısıtlanmış olmaktadır (Bkz, Sadak ve diğerleri kararına, § 65).   AİHM, ilk önce DGM başvuranı teşhis eden jandarmaları yüzleştirmek niyetine olduğunu   ancak karayolunun can güvenliği açısından risk teşkil ettiği gerekçesiyle bu uygulamanın   istinabe makamı tarafından yapılmasını uygun gördüğünü belirtmektedir.   Hükümet’in, başvuranın veya yasal temsilcisinin, yerel mahkeme veya istinabe makamı   huzurunda açık bir oturumda aleyhte tanıklara soru sorma taleplerini açıkça ifade   etmediklerine dair tespitine gelince, Mahkeme, Sözleşme tarafından güvence altına alınan bir   hakkın kullanılmasından vazgeçilmiş olduğunun -yasal olduğu kadarıyla- açıkça tespit edilmiş   olması gerektiğini hatırlatır (bkz. özellikle yukarıda anılan Colozza karan. Seri A no.89, s. 14,   par.28). Oysa Mahkeme başvuranın, yargılamanın her aşamasında kanıtların yönetimine   katılamadığından şikâyet etmiştir. Ayrıca, sadece savcının huzurunda alınmış olan aleyhte   ifadelerin güvenilirliğine de itiraz etmiştir. Ne olursa olsun, 6. maddenin 1. ve 3. paragrafları,   Sözleşmeyi imzalamış olan Devletlerin olumlu önlemler almasını zorunlu kılmaktadır. Bu   önlemler sanığa aleyhinde ifade veren tanıklara soru sorma ya da sordurma hakkını sağlamayı   da kapsamaktadır (Barbera, Messegue ve Jabardo k. İspanya, 6 Aralık 1988 tarihli karar, seri   A no. 146, s.33 par. 78).   Özet olarak, ilgili başvuranın savunma hakkı, adil yargılanabilmesini engelleyecek şekilde   ihlal edilmiştir. 6. Maddenin 3 d) paragrafı ile birlikte l. paragrafının, esas olarak ihlali söz   konusudur.   Bu nedenden dolayı, Mahkeme, oybirliğiyle;   1. AİHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine;   2. Diyarbakır DGM’nin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığı gerekçesiyle 6§1   maddesinin ihlal edildiğine;   3. Başvuranın iddia tanıklarını sorguya çekme veya çektirme imkânına sahip   olmadığından dolayı AİHS’nin 6§§1 ve 3d) maddelerinin ihlal edildiğine;   4.a) Savunmacı Hükümetin başvurana AİHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın   kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL’   sına çevrilmek üzere aşağıda yer alan miktarların ödeme tarihinde KDV, pul, harç ve her   türlü vergiden muaf tutularak;   i.   Her türlü zarar için 25.000 (yirmi beş bin ) Euro tazminat olarak;   ii.   masraf ve harcamalar için 3.500 (üç bin beş yüz) Euro ödenmesine;   b) Belirtilen süre bitiminden ödeme tarihine kadar geçecek süre için, yukarıda   belirtilen meblağlar, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   basit faize tabi tutulacak ve %3 'luk bir artış uygulanılacaktır.   5. Başvuranın adil tazmine ilişkin diğer taleplerinin reddine;   karar vermiştir.   İşbu karar Fransızca olarak verilmiş ve 19 Haziran 2003 tarihinde, İçtüzüğün 77.maddesinin   2.ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak bildirilmiştir.

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 12.07.2026. · Źródło