28820/13;75547/13;13114/15

© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.gov.pl/diplomacy [Translation already published on the official website of the Polish Ministry of Justice] Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Spraw Zagranicznych, https://www.gov.pl/web/diplomacy [Tłumaczenie zostało już opublikowane na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości] Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 241 Czerwiec 2020 r. N.H. i Inni p. Francji – skargi nr 28820/13, 75547/13 i 13114/15 Wyrok z 02.07.2020 r. [Sekcja Piąta] Art. 3 Poniżające traktowanie Pozostawienie osób ubiegających się o status uchodźcy na kilka miesięcy w trudnych warunkach życiowych bez środków na utrzymanie na skutek zwłoki administracyjnej uniemożliwiającej im otrzymanie wsparcia przewidzianego przez prawo: naruszenie, brak naruszenia Fakty – Skarżący, pięciu samotnych mężczyzn ubiegających się o status uchodźcy, przez kilka miesięcy nie mieli środków do życia i byli zmuszeni spać na ulicy. Krytykowali władze francuskie, po pierwsze, za brak umożliwienia im skorzystania w praktyce ze wsparcia materialnego i finansowego przysługującego im celem zaspokojenia ich podstawowych potrzeb na podstawie prawa krajowego oraz prawa Unii Europejskiej (UE), a także, po drugie, za wykazywanie się wobec nich obojętnością. Prawo – Art. 3 [Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności]: Obowiązek zapewnienia zakwaterowania lub godnych warunków materialnych dla pozbawionych środków osób ubiegających się o status uchodźcy był wiążący dla pozwanego państwa na podstawie ustawodawstwa krajowego, które transponowało właściwe prawo unijne, mianowicie „dyrektywę w sprawie przyjmowania”. Nielegalni imigranci, którzy chcieli się ubiegać o status uchodźcy we Francji, musieli najpierw wystąpić o pozwolenie na pobyt dla osoby ubiegającej się o status uchodźcy. Od daty, w której osoba ubiegająca się o status uchodźcy przedstawiła adres oraz niezbędne dokumenty w prefekturze, przewidziany był termin 15 dni na zarejestrowanie przez władze wniosku o status uchodźcy i wydanie osobie zgody na legalny pobyt. W praktyce okres ten wynosił w tym czasie średnio od 3 do 5 miesięcy w zależności od prefektury. W przypadku N.H. okres ten trwał ponad 3 miesiące, a w przypadku K.T. ponad cztery miesiące. A.J. otrzymał wstępne pozwolenie na pobyt dla osoby ubiegającej się o status uchodźcy po trzech miesiącach. Wreszcie S.G. uzyskał potwierdzenie wniosku o status uchodźcy po jednym miesiącu. N.H. i A.J. złożyli pilne wnioski do sądu administracyjnego, ubiegając się o nakazanie prefektowi przyspieszenia rozpatrywania ich spraw, ale nie przyniosły one powodzenia. Przed zarejestrowaniem ich wniosków o status uchodźcy skarżący nie byli w stanie udowodnić swojego statusu jako osób ubiegających się o status uchodźcy, a zatem nie mogli korzystać z ustawowych warunków przyjęcia. N.H., K.T. i A.J. żyli w strachu przed zatrzymaniem i deportacją do swoich krajów pochodzenia. Przez całą procedurę azylową skarżący żyli w trudnych warunkach (A.J. przez ponad pięć i pół miesiąca, N.H. przez ponad osiem i pół miesiąca, S.G. i K.T. przez co najmniej dziewięć miesięcy). Dostępność zakwaterowania przewidzianego dla przypadków nagłych była znacznie poniżej potrzeb i było ono przydzielane dla tych osób ubiegających się o status uchodźcy, które znajdowały się w szczególnie wrażliwym położeniu z uwagi na swój wiek, zdrowie lub sytuację rodzinną (rodziny z małoletnimi dziećmi). Ponadto prawo krajowe przewidywało, że tymczasowe świadczenie dla osoby ubiegającej się o status uchodźcy (ATA) było uzależnione od przedstawienia w urzędzie pracy pozwolenia na pobyt osoby ubiegającej się o status uchodźcy oraz dowodu złożenia wniosku do Urzędu ds. Ochrony Uchodźców i Bezpaństwowców (OFPRA). Jednakże mimo to osoby ubiegające się o status uchodźcy nie mogły wykonywać działalności zawodowej w czasie trwania procedury. Nie posiadając środków do zapewnienia swych podstawowych potrzeb, osoby te były całkowicie uzależnione od wsparcia materialnego i finansowego przysługującego im na podstawie prawa krajowego od momentu uzyskania pozwolenia na pobyt we Francji w charakterze osób ubiegających się o status uchodźcy. S.G. uzyskał ATA po dwóch miesiącach od swojej pierwszej wizyty w prefekturze, N.H. nigdy go nie otrzymał mimo ubiegania się o niego, K.T. i A.J. otrzymali świadczenie dopiero po odpowiednio 185 i 133 dniach. Po uzyskaniu statusu osoby ubiegającej się o azyl skarżący mogli udowodnić legalny charakter swego pobytu i skorzystać z materialnych warunków przyjęcia przysługujących im na podstawie prawa krajowego. Zdaniem pozwanego rządu obecną sprawę należy odróżnić od sprawy M.S.S. p. Belgii i Grecji, gdyż władze francuskie nie pozostały bezczynne w obliczu zwiększenia się liczby osób ubiegających się o status uchodźcy między 2007 r. a 2014 r. Ponadto skarżącym nie odmówiono jakiejkolwiek szansy poprawienia ich sytuacji w trakcie rozpatrywania ich wniosków o status uchodźcy. Trybunał ustalił, że liczba osób ubiegających się o status uchodźcy stale wzrastała od 2007 r., skutkiem czego było stopniowe zapełnienie się krajowego mechanizmu recepcyjnego. Okoliczności te należy zatem postrzegać w kontekście postępującego wzrostu, a nie nadzwyczajnej sytuacji humanitarnej spowodowanej dużym kryzysem migracyjnym, który można opisać jako wyjątkowy i powodujący powstanie obiektywnych trudności organizacyjnych, logistycznych i strukturalnych (zobacz Khlaifia p. Włochom). Władze podjęły wysiłki, by zapewnić dodatkowe zakwaterowanie i przyspieszyć procedowanie wniosków o status uchodźcy. Jednakże sytuacja osób ubiegających się o status uchodźcy mimo to mogła spowodować zastosowanie art. 3 Konwencji. a) W odniesieniu do N.H., K.T. i A.J – Władze nie wypełniły wobec skarżących swoich obowiązków na podstawie prawa krajowego. Należy zatem uznać, że były one odpowiedzialne za warunki, w jakich skarżący żyli przez kilka miesięcy: spanie na ulicy, bez dostępu do urządzeń sanitarnych, bez środków na przeżycie i w ciągłym strachu przed napaścią lub obrabowaniem. Skarżący byli więc ofiarami poniżającego traktowania, wykazującego brak poszanowania ich godności. Sytuacja ta musiała doprowadzić do powstania w nich uczucia lęku, niepokoju i niższości mogącego doprowadzić do rozpaczy. W połączeniu z brakiem odpowiedniej reakcji władz, które były wielokrotnie alarmowane przez skarżących o niemożliwości korzystania przez nich w praktyce ze swoich praw, a więc z zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb, oraz w powiązaniu z faktem, że sądy krajowe systematycznie podnosiły, że właściwe organy mają ograniczone środki na ich potrzeby z uwagi na ich status jako samotnych mężczyzn o dobrym zdrowiu i bez osób na utrzymaniu, takie warunki życia przekraczały próg dolegliwości niezbędny do zastosowania art. 3 Konwencji. Rozstrzygnięcie: naruszenie (jednogłośnie). b) W odniesieniu do skarżącego S.G. – Skarżący uzyskał potwierdzenie swojego wniosku o status uchodźcy miesiąc po swojej pierwszej wizycie w prefekturze i – choć faktycznie mieszkał w namiocie – otrzymał świadczenie ATA dwa miesiące po pierwszej wizycie. Jakkolwiek okres ten musiał być dla niego trudny, od tego momentu uzyskał już odpowiednie środki na utrzymanie. Rozstrzygnięcie: brak naruszenia (jednogłośnie). Art. 41: Na rzecz N.H. zasądzono 2396,80 EUR tytułem szkody majątkowej; na rzecz N.H. i K.T. po 10 000 EUR, a dla A.J. – 12 000 EUR tytułem szkody niemajątkowej. (Zobacz M.S.S. p. Belgii i Grecji [WI], nr 30696/09, 21 stycznia 2011 r., Nota informacyjna nr 137, oraz Khlaifia i Inni p. Włochom [WI], nr 16483/12, 15 grudnia 2016 r., Nota informacyjna nr 202) © Council of Europe/European Court of Human Rights Niniejsze streszczenie przygotowane przez Kancelarię nie wiąże Trybunału. Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa