29189/02

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   CAN VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:29189/02 )   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ocak 2008   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı   ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan ve 29189/02 numaralı baꢀvurunun nedeni adları   aꢀağıda yer alan T.C. vatandaꢀlarının (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   (AĐHM) Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları   Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde ꢁanlıurfa barosu   avukatlarından Yusuf Karataꢀ tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   1. DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuranlar Emine Gümüꢀ, Kadir Can, Ekrem Can, Kasım Can, Hüseyin Ateꢀ, Mehmet Ateꢀ,   Mehmet Arar ve Müslüm Arar T.C. vatandaꢀı olup sırasıyla 1933, 1933, 1962, 1958, 1957,   1959, 1968 ve 1966 doğumludur ve olayların meydana geldiği dönemde Birecik ꢁanlıurfa’da   ikamet etmektedirler.   Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Đdare) 1990 yılında baꢀvuranlara ait ꢁanlıurfa Birecik’te   bulunan taꢀınmazları baraj inꢀası nedeniyle kamulaꢀtırmıꢀtır.   Baꢀvuranlar Đdare tarafından ödenen meblağları yetersiz bularak kamulaꢀtırma bedelinin   artırılması talebiyle Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀlardır. Mahkeme   Đdarenin taꢀınmazlara el koyduğu tarihten itibaren hesaplanacak yıllık % 30 yasal faiziyle   birlikte baꢀvuranlara ek kamulaꢀtırma bedeli ödemesine karar vermiꢀtir.   Ayrıntılar tabloda yer almaktadır.   BAꢀVURANLARIN   GECĐKME   FAĐZĐNĐN   HESAPLANMA   TARĐHĐ   EK   KAMULAꢀTIRMA   BEDELĐ   YARGITAY   KARARININ   TARĐHĐ   ÖDEME   TARĐHĐ   ÖDEME   MĐKTARI   (T.L.)   ADLARI   (T.L.)   24.7.1999   29.4.1999   24.7.1999   28.4.1999   953 610 000   145 692 000   305 938 500   412 942 000   27.3.2000   13.12.1999   27.3.2000   15.11.1999   13.12.2001   29.11.2001   13.12.2001   15.11.2001   962 948 521   921 455 147   098 679 223   524 251 930   Emine Gümüꢁ   Parsel numarası: 48   Baꢀv. tarihi: 27 mayıs     Emine Gümüꢁ   Parsel numarası: 50   Baꢀv. tarihi: 27 mayıs     Emine Gümüꢁ   Parsel numarası: 51   Baꢀv. tarihi: 27 mayıs     Emine Gümüꢁ   Parsel numarası: 644   Baꢀv. tarihi: 13 mayıs     24.7.1999   29.4.1999   738 732 000   340 011 000   27.3.2000   2.1.2002   876 034 732   935 159 186   Hüseyin Ateꢁ   Mehmet Ateꢁ   Parsel numarası: 129   Baꢀv. tarihi: 27 mayıs     22.11.1999   29.11.2001   Kadir Can   Ekrem Can   Kasım Can   Parsel numarası: 16   Baꢀv. tarihi: 27 mayıs     29.4.1999   937 432 900   13.12.1999   13.12.2001   410 144 930   Mehmet Arar   Müslüm Arar   Parsel numarası: 134   Baꢀv. tarihi: 27 mayıs     HUKUK   Baꢀvuranlar Devlet tarafından ödenen bedelin gecikmeli olarak yapılması ve Türkiye’deki   yüksek enflasyon oranı karꢀısında bunun yetersiz kalması nedeniyle ek kamulaꢀtırma   bedelinin değer kaybettiğinden ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar bu doğrultuda Ek 1 no’lu   Protokol’ün 1. maddesini öne sürmektedir.   Baꢀvuranlar ayrıca Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararı ile ödeme tarihi arasında geçen süre   nedeniyle davalarının AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca makul bir sürede görülmesi haklarının   ihlal edildiğini ileri sürmektedir.   I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE DAĐR   AĐHM yerleꢀik içtihadından doğan kıstaslar ıꢀığında (Bkz. özellikle Akkuꢀ kararı) ve   mahkemeye sunulan unsurların bütününü göz önüne alarak baꢀvurunun esas bakımından   inceleme konusu yapılması gerektiğine itibar etmektedir. AĐHM, ayrıca hiçbir   kabuledilemezlik unsurunun bulunmadığını da tespit etmektedir.   II. ESAS HAKKINDA   A. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiği iddiası hakkında   AĐHM bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelemiꢀ ve Ek 1   No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ   s.1310, par.30-31, ve Aka s.2682, par. 50-51kararları)   AĐHM, incelemelerinde Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir tespit ve   delil sunmadığını not etmektedir. AĐHM, ulusal mahkemelerin kararına göre kamulaꢀtırmayı   yapan idare tarafından baꢀvuranlara verilmesi gereken bedel artırımının ödemesindeki   gecikmenin baꢀvuranları mülkiyetin kamulaꢀtırmasına ilaveten ayrı bir zarara daha soktuğunu   tespit etmektedir. Bu gecikme, AĐHM’yi baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile   mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan   alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye   sevk etmektedir.   Sonuç olarak, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   B. AĐHS’nin 6. maddesi’nin ihlal edildiği iddiası hakkında   Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlalinin tespiti ıꢀığında AĐHM, mevcut baꢀvuru ile   ortaya konan temel hukuki sorunun incelenmesi gerektiğine itibar etmektedir. Dava   olaylarının bütünü ve tarafların argümanları göz önünde bulundurulduğunda AĐHM,   AĐHS’nin 6. maddesine yönelik ꢀikayetin ayrıca incelenmesini gerekli görmemektedir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine   karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi   edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil   tatminine hükmeder.”   A. Tazminat   Baꢀvuranlar aꢀağıda belirtilen meblağlarda maddi zarara uğradıklarını ileri sürmektedir:   - 48 numaralı parsel için: 4.296 Amerikan Doları (USD) (yaklaꢀık 3.364 Euro) (bu meblağlar   baꢀvuranların baꢀvurularını yaptıkları 8 Aralık 2006 tarihinde döviz kuruna çevrilmiꢀtir).   - 50 numaralı parsel için: 5.425 USD (yaklaꢀık 4.250 Euro)   - 51 numaralı parsel için: 3.425 USD (yaklaꢀık 2.680 Euro)   - 644 numaralı parsel için: 1.230 USD (yaklaꢀık 965 Euro)   - 129 numaralı parsel için: 4.296 USD (yaklaꢀık 3.370 Euro)   - 16 numaralı parsel için: 18.692 USD (yaklaꢀık 14.640 Euro)   - 134 numaralı parsel için: 32.544 USD (yaklaꢀık 25.480 Euro)   Baꢀvuranlar ayrıca manevi tazminat olarak 14.000 USD (yaklaꢀık 10.100 Euro talep   etmektedirler.   AĐHM bu yöndeki yerleꢀik içtihadı ve ilgili hesaplama yöntemi ıꢀığında baꢀvuranlara ve/veya   hak sahiplerine maddi tazminat baꢀlığı altında ꢀu miktarların ödenmesine karar vermiꢀtir:   - numaralı parsel için 2.350 Euro, 50 numaralı parsel için 3.910 Euro, 51 numaralı   parsel için 1.700 Euro ve 644 numaralı parsel için 340 Euro olmak üzere baꢀvuran   Emine Gümüꢀ’e toplam 8.300 Euro;   - - - numaralı parsel için baꢀvuranlar Hüseyin ve Mehmet Ateꢀ’e ortak 3.370 Euro;   numaralı parsel için baꢀvuranlar Kadir, Ekrem ve Kasım Can’a 6.148 Euro;   numaralı parsel için baꢀvuranlar Mehmet ve Müslüm Arar’a ortak 14.330 Euro;   Manevi zarara gelince, AĐHM tespit edilen ihlalin baꢀvuranların gördükleri zarar için kendi   baꢀına yeterli adil tatmini oluꢀturacağı kanısındadır.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuranlar yargı giderleri için 14.000 USD (yaklaꢀık 10.950 Euro) talep etmektedir.   AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre, 41. madde uyarınca gerçekliği ve gerekliliği kanıtlanan   makul miktarlardaki yargı giderleri ödenmektedir (Bkz. Iatridis-Yunanistan (dostane çözüm)   kararı, no: 31107/96).   AĐHM baꢀvuranların yargılama masrafları baꢀlığı altında öne sürdükleri giderlere iliꢀkin   kanıtlayıcı belgeleri sunmadıklarını gözlemlemekte ve bu talebi reddetmektedir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6. maddesi hakkındaki ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;   4. Baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zarar için mevcut kararın baꢀlı baꢀına adil tatmini   oluꢀturduğuna;   a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç   ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve   her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvuranlara   ve/veya hak sahiplerine:   i. baꢀvuran Emine Gümüꢀ’e 8.300 (sekiz bin üç yüz) Euro ödenmesine;   ii. baꢀvuranlar Hüseyin Ateꢀ ve Mehmet Ateꢀ’e ortak 3.370 (üç bin üç yüz yetmiꢀ) Euro   ödenmesine;   iii. baꢀvuranlar Kadir Can, Ekrem Can ve Kasım Can’a ortak 6.148 (altı bin yüz kırk sekiz)   Euro ödenmesine;   iv. baꢀvuranlar Mehmet Arar ve Müslüm Arar’a ortak 14.330 (on dört bin üç yüz otuz) Euro   ödenmesine;   b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına   kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının   üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına,   6.Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 24 Ocak 2008 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   6