29459/05

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   VELĐ YALÇIN -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:29459/05)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Mart 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (29459/05) no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı   Veli Yalçın’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 02 Ağustos 2005 tarihinde   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan   Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Ankara Barosu avukatlarından Ö.Öneren tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran 1964 doğumludur ve Kocaeli’nde ikamet etmektedir.   Ağustos 1998 tarihinde, 466 sayılı Yasayı temel alan baꢀvuran, Kocaeli Ağır Ceza   Mahkemesi’nde yasaya aykırı olarak tutuklanması nedeniyle tazminat davası açmıꢀtır.   Ocak 2001 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. Aynı yıl,   Yargıtay, sözkonusu kararı bozmuꢀtur.   Ekim 2002 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvuranın talebini haklı bulmuꢀtur.   Eylül 2003 tarihinde, Yargıtay sözkonusu kararı bozmuꢀtur.   Kasım 2003 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi baꢀvurana ödenmesine hükmedilen meblağı   düꢀürmüꢀtür.   Belirtilmeyen bir tarihte, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı, davanın esasına iliꢀkin görüꢀünü   sunmuꢀtur.   Sözkonusu görüꢀ baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.   Nisan 2005 tarihli bir kararla, Yargıtay, Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca tazminat davasının geç sonuçlanmasından   ꢀikayetçidir. Ayrıca baꢀvuran, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ   edilmemesinden ꢀikayetçidir.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   A. Tazminat davasının süresi ile ilgili olarak   Hükümet, davasının makul bir sürede görülmediğini ileri süren baꢀvuranın iddiasına karꢀı   çıkmaktadır.   AĐHM, dikkate alınacak dönemin 6 Ağustos 1998 tarihinde baꢀvuranın Ağır Ceza   Mahkemesi’ne baꢀvuruda bulunmasıyla baꢀladığını ve Yargıtay’ın karar aldığı tarih olan 26   Nisan 2005 tarihinde sona erdiğini gözlemlemektedir. Đki dereceli yargıda üç kere görülen   dava altı yıl sekiz ay sürmüꢀtür.   AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını takiben ve mahkeme yerleꢀik   içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumları ve   ilgililer bakımından davanın önemi dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır   (Frydlender-Fransa, baꢀvuru no: 30979/96). AĐHM, müteaddit defalar mevcut davadakine   benzer sorunları ortaya koyan davaları incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine   karar vermiꢀtir (sözü edilen Frydlender; Göç-Türkiye, baꢀvuru no: 36590/97).   Đçtihadına sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından, AĐHM, Hükümet’in mevcut   davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat   getirmektedir. Konuya iliꢀkin içtihadını dikkate alan AĐHM, mevcut davada, yargılama   süresinin uzun olduğuna ve “makul süre” gerekliliğini karꢀılamadığına kanaat getirmektedir.   Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   B. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi ile ilgili olarak   Hükümet baꢀvuranın iddialarına karꢀı çıkmaktadır. Bu bağlamda, Hükümet, 4778 sayılı   Yasanın 2. maddesi uyarınca Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün mahkemede   taraflara tebliğ edildiğini ve 4829 sayılı Yasanın 20. maddesi uyarınca tarafların sözkonusu   görüꢀe cevap verme haklarının bulunduğunu savunmaktadır.   AĐHM, Hükümet’in verdiği, mevzuatın AĐHS’nin gereklerine cevap verecek ꢀekilde   değiꢀtirildiği bilgisini not etmektedir. Öte yandan, AĐHM kendi görevinin mevcut dava   olaylarını değerlendirmekle sınırlı olduğunu belirtmektedir; bu nedenle de AĐHM’den ilgili   dönemden bu yana bir takım geliꢀmeler meydana geldiği gerekçesiyle bir davanın artık   baꢀvuran açısından geçerli bir hukuki yararının kalmadığı sonucuna varmasının   beklenmemesi gerekmektedir (Karakaya-Türkiye, baꢀvuru no: 11424/03, 24 Ocak 2008).   AĐHM, benzer ꢀikayetleri incelediğini ve görüꢀlerin niteliğini ve yargılanabilirin yazılı olarak   bunlara cevap verme imkanının bulunmadığını dikkate alarak Yargıtay Cumhuriyet   Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin tebliğ edilmemiꢀ olması nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal   edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (sözü edilen Göç, Tosun-Türkiye, baꢀvuru no:   4124/02, 28 ꢁubat 2006). AĐHM, Hükümet’in mevcut davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için   ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığına kanaat getirmektedir.   Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   Baꢀvuran, 1.900 Avro maddi tazminat ve 30.000 Avro manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte   ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın AĐHM, yargılama süresi nedeniyle   baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için baꢀvurana 3.600 Avro ödenmesine   hükmetmektedir. Yargıtay Cumhuriyet Savcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi ile ilgili   olarak AĐHM, ihlal tespitinin kendisinin, baꢀvuranın ileri sürdüğü zarar için yeterli adil tatmin   oluꢀturduğu kanaatindedir (sözü edilen Göç; Kömürcü-Türkiye, baꢀvuru no: 77432/01, 22   Haziran 2002).   Baꢀvuran, avukatlık ücreti olarak 3.570 Avro talep etmektedir. Bu bağlamda, baꢀvuran,   Ankara Barosu ücret tarifesini belge olarak sunmaktadır. Baꢀvuran, AĐHM önünde yapmıꢀ   olduğu kırtasiye masrafları için 50 Avro talep etmekte ancak hiçbir belge sunmamaktadır.   Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   Đlgili belgeler göz önüne alındığında, AĐHM, baꢀvuranın iddialarını reddetmektedir.   AĐHM, sözkonusu miktarlara, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uygulanan orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanmasına   hükmetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Yargılama süresinin uzunluğu nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1   maddesinin ihlal edildiğine;   4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 3.600   Avro (üç bin altı yüz Avro) manevi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 02 Mart 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4