29492/05

WyrokETPCz2009-02-26ECLI:CE:ECHR:2009:0226JUD002949205

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy usunięcie sędziego ze stanowiska w związku z publicznymi wypowiedziami krytykującymi system sądowniczy i korupcję stanowiło naruszenie prawa do wolności wyrażania opinii gwarantowanego przez art. 10 Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że usunięcie skarżącej ze stanowiska sędziego stanowiło ingerencję w jej prawo do wolności wyrażania opinii. Ingerencja ta nie była "konieczna w społeczeństwie demokratycznym", ponieważ skarżąca, jako sędzia, miała prawo i obowiązek wypowiadać się na temat funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, zwłaszcza w kwestiach korupcji i nacisków. Wypowiedzi skarżącej dotyczyły kwestii publicznego zainteresowania i nie miały na celu podważenia autorytetu sądownictwa, lecz zwrócenie uwagi na jego problemy. Sankcja w postaci usunięcia z urzędu była nieproporcjonalna do celu, jakim było utrzymanie autorytetu sądownictwa.

Stan faktyczny

Skarżąca, Olga Kudeshkina, była sędzią Sądu Miejskiego w Moskwie. W 2003 roku złożyła publiczne oświadczenia, w których krytykowała korupcję w wymiarze sprawiedliwości i naciski na sędziów w konkretnych sprawach karnych. Wypowiedzi te dotyczyły m.in. sprawy oskarżonego o morderstwo, w której skarżąca twierdziła, że prokuratura i władze wywierały naciski na sędziów. W wyniku tych oświadczeń wszczęto wobec niej postępowanie dyscyplinarne, a następnie została usunięta ze stanowiska sędziego. Skarżąca kwestionowała legalność i proporcjonalność tych działań.

Rozstrzygnięcie

Stwierdza naruszenie art. 10 Konwencji. Zasądza na rzecz skarżącej 10 000 EUR tytułem szkody niemajątkowej. Zasądza na rzecz skarżącej 10 000 EUR tytułem kosztów i wydatków. Oddala pozostałe roszczenia o słuszne zadośćuczynienie.

Pełny tekst orzeczenia

� � 1 ( ), : 2, , 3, 4, 5, 6, 7, 8, , 9, , � � [KUDESHKINA V. RUSSIA] , 10 . 4. 28 2008 . . 5. -, , ( 1 59 ) - ( 29492/05) I. 2009 ., 6. - : . . - . , , - 2009 . . 7. 6 2000 . - - 1. - , 2 ( 29492/05) 44 . . - . , - . 14 - . - - - , - - 8. 2003 - ( -- ) , 2005 . - 2. , - . - . , - - . - . -- , - . . . , ( -- -- -- - ) - -- - . - . , - . 9. 2003 . . - 3. , - . - . , , . 26 , 2003 . - , . , -- ( ). 2 , ( ). 3 , ( ). 4 , ( ). 5 , ( ). 6 , ( ). 7 , ( ). 8 , ( ). 9 ( ). 10 -- ( ). 2009 327 , , . , , 27 2003 ., , , . , , , . , -- , . 10. , 30 2003 . . 11. 1 2003 . , , . , . 12. 3 2003 . , : � . . , [ ], , �. 13. , , - , , , . 14. . , 4 2003 ., , . -, 23 2003 ., , 22 2003 . 11 11 2003 . 15. 23 2003 . . 16. . . 17. 2003 . 1. . 18. 29 2003 . , . 19. 1 2003 . � �, . : � � (��): <...> , , <...>. (): . . , , , , - , , . <...> ��: , ? : , , , . . " " "". , , . , , , . , , [ ]. ��: , ? : , . , , . , , , . , . ��: , ? -- ( ). 12 2009 : , . . ��: ? : . , . ��: , <...>. ? : , , . <...> ��: ? : , , . , , , , . , . 20 . <...> , , , , . <...> , , , , , , . <...> ��: <...> , , ? - , , ? : , <...> , . . ��: , ? : , . , , , , <...>. , , . <...> ��: <...> , , , ? : , , , , , , . , , , , , , , - <...>. , , . , , . , . 20. 4 2003 . -- � � �� -- . 21. � � , , : �<...> <...> : , . , , , . , , . , , . . <...> , . , , , -- , . . , , <...>. , , . : . , - , , , - . , , , . , ( - ), . , , "", - . , . ( , , ), , <...>, . , . 2009 329 , -- , -- , -. , , �. �� , , : ��: <...> ? : , , . , , . -- . , <...>. ��: ? : , , , , . -- . , -- . . , , . <...> ��: ? : <...>. , [] . 20 . . . , , 24 . [] , , . "" " ", . <...>�. 22. 7 2003 . . . 23. 24 2003 . , 8 2003 . . 24. 2 2003 . 1 : 1 -- ( ). 330 12 2009 � , 2003 . .. . , , , , . .. , , . , .. . . , . . . , . , -- [ ] -- , , -- . , , . , , . . 120 [ ] 10 " ", , , , , . , , [ ], . [ ], . , . , , , . [.] . , , [ ]. , , . . , -- . -- [] , , . , , . , . , , , , . -- , . , - , []. . -- , , -- [ ]. . , . , , , -- . �. 25. 15 2003 . ., , 3 2003 . , : � [ " "] <...>. , . , , . [ ] , . , , , , . , , . , , . , , , - . , , , . . , [ ] , , , , , , , , . <...> <...> [.] . , , , , , [] <...>. . <...> <...> , . [.] , , [], , ; . . 6 , , <...>. <...> [ ] , , [ ] . [.] : , , , [ ]. , [ ] [.] , , . , . . [.] , [ ] [ ] , . , . [ ]�. 26. 16 2003 . , ., , , . 27. - ., , 1. -- ( ). 2009 331 , , - . , , , . 28. 2 2003 . - ., , - . 29. - , - . , : -- - , ; -- - -- , ; -- , - , - , ; -- - , - � , , [ ] , , , , �. 30. 11 2004 . , - . , , - . 31. 17 2004 . - . . , , , . D. 32. , , - , , . , , , . , , . . 33. 24 2004 ., , , 31 2004 . -- -- 14 2004 ., 28 2004 ., 12 2004 . , , 19 2004 . 34. 19 2004 . . , , , . , 26 1992 . 3132-1 � �1. , , : � [..] , , , " " . , 2003 . [..] , . " " 1 2003 . [..] , " ": ", , , "; ", , , "; " , ". -- � � ( ). 12 2009 �� 4 2003 . [..] : " , , . , , . -- "; " , , ". [..], � � 4 2003 ., [..] , " , . "; ", - , , "; ", , , . , ( - ), . , , `', - "; " . , . , -- , -- , -". [..] , ; , ; ; , , ; , ; , ; , ; . [..] , . , , , , , - . [..], .. , , , , , , , , , . <...> [..] <...> [..], . [..] . <...> [ ] 17 2004 . -7242/03 [..], . , [..] . . , , [..] .., . , [..] . , , [..] , [..], . <...> [ " " ] . <...> <...> , . [..] , , , . , [..], 12 2009 333 , [..] ; ; , ; ; ; <...>�. 35. , 10 . 36. , . 37. 13 2004 . , . 38. 7 2004 . , , . , . , -- -- , . , , . , ; . 39. 8 2004 . . , , . , , , . , , . , , , - , . , , - , - , . , . 40. . 41. 25 2004 . . , , . 42. 19 2005 . , , 8 2004 ., , . , , , , . II. . 43. � � : 3. , �1. , . () , () . 2. , , , , �. <...> 12.1. 1. ( , , ) , , : ; . 12 2009 , �. <...> 44. , 21 1993 . II 1993 ., : 3 1. , � , . �. 5 2. � , , , , . , �. 3 3. � , �. 47. 26 14 2002 . � �2 , . 48. 2 2006 . 3 45- : �<...> 3 27 , �. . 49. - 4 : 242. �1. . 2. - , �. 50. � � : . 45. 14 � � : �1. : <...> 7) , <...>�. 46. 1 : 6.2. 1. , , , : 1) ; <...> 3) , , , -- ; <...>�. 27. , �1. : <...> 3) <...>�. 51. , , , , , . 52. . -- ( ). 2 -- � � ( ). 3 -- ( ). 4 -- - ( ). 2009 335 I. 10 53. , , 10 , : �1. . - . , . 2. , , , , , , , , , , , , �. A. , 1. 54. , , , , , 10 . , , , 10 � �1, , , . . () , , � � 55. , . , � �, , - , . , , , , � �, . 56. , , . , , . , . , , . (b) , , 57. , , � �2, . , , , , - , , . 58. , , . , , , , . 59. 10 � �, , . - - , , . , -- 10 ( ). 2 -- 10 ( ). 12 2009 , . () , , � �1 60. , , , � �. 61. , , -- . , -- -- , , , 10 . 62. , , , , , . , , , . 63. , � �, , , , . , , , . , , . . , . , , . . 64. . , , , , , . 1. - 65. - 10 . - , , , . 66. - , 2 10 , , � �. - . () -, , � � 67. - , . - , � � , . - , 21 1993 . II . 2 2004 ., , . 68. , - . - , , , � �, , . 2 2006 ., . - , , . , , , . (b) -, , -- 10 ( ). 2009 337 69. - , � � � �. , -, � �. , . , , . () -, , � � 70. - , � �. - , , , , � , " ", 2 10 , , � (- 26 1995 . � � [Vogt v. Germany], � 53, ��, 323). - , , . , . 71. - , , , , , . 72. -- , , - . . , . 73. - , , - , , , . , , . , , . , , . , , , , , , , . , . 74. -- , , , , . , -, , , , . 75. , , , - , , . 76. - , , -- . , , . 77. , - , . , , , , , . , . , . 78. - , � �. B. , 79. , , -- -- 12 2009 . , . , , , , -- , (. 29 2004 . 62584/00, [Stefan Harabin] ). , 10 . 80. , , , , 10 . , . , 2 10 . 1. , , , � � 81. , -, , , � � . , , , , , , . , , , , , . , , . , , , , , � �. 2. , , , � � 82. , , , � �, , , (. 23 1994 . � � [Jersild v. Denmark], � 31, ��, 298; 25 1998 . � � [Hertel v. Switzerland], � 46, [Reports of Judgments and Decisions], 1998VI; � � [Steel and Morris v. the United Kingdom] ( 68416/01), � 87, [ECHR] 2005-II): �(i) . , 2 10 , "" "", , , , . , , " ". 10 , , <...> , , , <...>. (ii) "" 2 10 " ". , , , , , , . , "" , 10 . (iii) , , , -- 10 -- , . , , - , ; , -- , " " , , " ". <...> , , , , 10 , , , <...>�. 83. , , - 2009 339 (., mutatis mutandis1, � �, � 95), (. � � [Ceylan v. Turkey] ( 23556/94), � 37, [ECHR] 1999-IV; 27 2003 . � � [Ska�ka v. Poland] ( 43425/98), � 41�42; � � [Lesn�k v. Slovakia] ( 35640/97), � 63�64, [ECHR] 2003-IV) , , 10 . 84. , � �, , . , (. 24 1997 . � � [De Haes and Gijsels v. Belgium], � 42, [Reports], 1997-I; 3 2003 . 57313/00, [Inna Harlanova] ). , , , , - (. � � � 47, � � [Jerusalem v. Austria] ( 26958/95), � 43, [ECHR] 2001-II). 85. , 10 , , (. � �, � 53; � � [Wille v. Liechtenstein] ( 28396/95), � 41, [ECHR] 1999-VII; 2 1998 . � � [Ahmed and Others v. the United Kingdom], � 56, [Reports], 1998-VI; 29 2000 . � � [Fuentes Bob v. Spain] ( 39293/98), � 38; 12 2008 . � � [Guja v. Moldova] ( 14277/04), � 52). , , . , (. � �, � 53; � � [Ahmed and Others v. the United Kingdom], � 55; 14 2002 . � � [De Diego Nafr�a v. Spain] ( 46833/99), � 37). , , -- , , -- (. � �, � 72�78). 86. , , , , 10 . , , -- -- , . , , , , , (. 26 1995 . � � [Prager and Oberschlick v. Austria], � 34, ��, 313). � � 2 10 , , , (. 29 1997 . � � [Worm v. Austria], ��, 255-, � 40 [Reports], 1997-V). � �, -- , , , (. , mutatis mutandis, 24 1993 . � � [Fey v. Austria], ��, 255-). , , , , - Mutatis mutandis (.) -- ( ). 12 2009 (. � �, � 64). 87. , . , , 3 1 , (. � � [Melnichenko v. Ukraine] ( 17707/02), � 59, [ECHR] 2004-X). , , , (. 6 2006 . �- � [Malisiewicz-Gsior v. Poland] ( 43797/98), � 67; 2 1987 . � � [Mathieu-Mohin and Clerfayt v. Belgium], � 47, ��, 113; � ( 2)� [Hirst v. the United Kingdom (No. 2)] ( 74025/01, � 58, [ECHR] 2005-IX). 88. , , , . , 19 2004 . (. , 34 ), : � -- ; -- , , , ; -- , , , ; -- , ; -- , , . , , . -- ; -- , , ; -- , . ; -- , , , . , ( - ), . , , "", ; -- . , . , -- , -- , -�. 89. , , , � � � , �. 90. , � , [..], �. 91. , , - . , , � �. , , , , . , , , ( � �). , , , . , . 92. , - , - , . - , - 2009 341 - . , , - (. , 29 , , . ). - , , , . , , . , 242 - , - . , ., - � � . , , , , . , , , . , . 93. , , , , , , (. � � � �, � 64 67). , , , . 94. , , -- , , . , , , . , , , . , , . 95. , , , , , , , , , , (. � �, � 77). , , 10 (. , , 87 ). , , , , , - (. � �, � 67). , , . , , (. , 92 ), , , � , . 96. , , , , . , ; . , , , , , , . , , , , . 97. , . , . , . 12 2009 98. , , . , , , . , , 18 . , , -- -- . , , , -- -- , . 99. � �1, (. mutatis mutandis � �, � 50; � � [Nikula v. Finland] ( 31611/96), � 54, [ECHR] 2002-II; � � [Cumpn and Mazre v. Romania] ( 33348/96), � 114, [ECHR] 2004-II; 13 2003 . � � [Elci and Others v. Turkey] ( 23145/93 25091/94), � 714). , , , , , , , , , , , . 100. , , , , , , � � , . 101. , , , , -- . 102. , - 10 . II. 41 103. 41 - : � , , , , , �. A. 104. 25 . 105. - . , -- -- . 106. , . , 10 , , . B. 107. pro bono2 , . 108. - . 109. , , , , . -- - , , -- . D. 110. , - , . 1. , �� - ��, - 10 ; Chilling effect (.) -- , , ; , , . ( ). 2 Pro bono publico (). -- , ; , , ( ). 2009 343 2. , �� : (a) - -- 2 44 -- 10 000 ( ) , , ; (b) , , ; 3. . , 26 2009 . 2 3 77 . , , 45 2 74 1: (a) , ; (b) . , , . , . � �, , . VI � � , 23 2008 ., : � , . - , �. , , , , (. 43�44 ). , . 47936/99 � � [Pitkevich v. Russia] 8 2001 . ( , ) , , , , , , , . , . , , , , . � � -- � � [Pellegrin v. France] ( 28541/95), [ECHR] 1999-VIII -- , , �� 6 2 10 , -- . , , , , . , 10 . � � , � 10 � (. 12 2008 . � � [Guja v. Moldova] ( 14277/04), � 52, [ECHR] 2008 -- ...; . 26 1995 . � � [Vogt v. Germany], ��, 323, 74 (� �) , , , , , � � ( ). 12 2009 � 53; � � [Wille v. Liechtenstein] ( 28396/95), [ECHR] 1999-VII, � 41; 2 1998 . � � [Ahmed and Others v. the United Kingdom], [Reports of Judgments and Decisions] 1998-VI, � 56; 29 2000 . � � [Fuentes Bobo v. Spain] ( 39293/98), � 38). , , � �, �� 10 : � , , . , � (. � �, � 70; � �, � 53; � �, � 55; 14 2002 . � � [De Diego Nafr�a v. Spain] ( 46833/99), � 37). (. 85 ), , � �. 71 � � ( - ): � , , , , (., mutatis mutandis, � �, � 53). , , , . �. , , , � , [..], - � ( 34 ). , - . , : � , , " "� ( 91 ). , , , , , ... , , : � (sic! -- ..) , , , . , , � (� 94 ). , � , [] �, ( 16 ) , . , . , , , . , , , �� ( ) , : � <...> 10 � ( 95 ). , - - , , , , � , , , � ( 95 ). �� : �<...> , , , , - 2009 345 <...>� ( 86 ). , , , , . - , ( ) � � (� 72�78) , , 10 , , - , , , , ... , (. 19 ) (. 24 ): , -. , , , , . , , � , �, , , , 18 . , . , , 2 10 (. � �, � 53), . � � (. 45�47 ), , 2 10 (� , , �) � �, - (. � �, � 53 ). � , �. , � � , , , , . . , . , - , , , . , , , , , . , , , . , 23 2003 ., , 2003 ., , , 7 2003 . 2003 . -- -- , , ; , , 4 2003 ., , , . , , . , , 6.2 � � , , . . -- 242 - , , , -- , . , , 6.2 � 12 2009 �, . , , . . , , , , � , , [ ] , , , , �. , -- 6.2 � � -- , ; , . , , , , � <...>�, . , , , , - , , , , . , , , , , , . , , . , , , . . , -- -- , -- -- , , -- -- , , , . , , , . , . , , . -- - -- , , , , : , ; , , � �. , , , , . , , , , , � , -- , -- , -�. , , , -. , , , , , , . , , , , , . , , , , , , . . , , , , , . , , , , , , , - . , 2009 347 , . , , - . , , , , ; , , , , , , , -- , . , , , , . . . � �, , . . . , -- -- , , , . , , , , , . , . , . , , . , , . , , , . . � � . � 12 2009