29849/02

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   ÇAPAN- TÜRKİYE DAVASI (No:2)   (Başvuru no:29849/02)   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   STRAZBURG   Nisan 2007   İşbu karar AİHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli   bazı düzeltmelere tabi olabilir.   __________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (29849/02) başvuru no’lu davanın nedeni, bu   ülke vatandaşı Cihan Çapan’ın (başvuran) 18 Mayıs 2001 tarihinde Avrupa İnsan Hakları   Sözleşmesi’nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM)   yapmış olduğu başvurudur.   Başvuran AİHM önünde İstanbul Barosu avukatlarından Ö.Kılıç tarafından temsil   edilmektedir.   OLAYLAR   Başvuran 1977 doğumlu olup Altdorf’ta (İsviçre) ikamet etmektedir. Başvuran, 1999   yılının Temmuz ayından 2000 yılının Nisan ayına kadar Özgür Bakış isimli günlük gazetenin   sorumlu yazı işleri müdürlüğünü yapmıştır.   DAVA KOŞULLARI   Şubat 2000 tarihinde İstanbul Cumhuriyet Savcısı’nın isteği üzerine ve 3713 sayılı   Terörle Mücadele Kanunu’nun 6. ve 8. maddeleri ve 5680 sayılı Basın Yasası’nın Ek 2 § 1.   maddesi gereğince İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, 29 Şubat 2000 tarihinde yayınlanan   Özgür Bakış isimli gazetenin 318. sayısının toplatılmasına karar vermiştir. Bu kararın alınma   sebebi, sözkonusu gazetenin 7. sayfasında yayınlanan ve “Bastırma Çözümsüzlüktür” isimli   bir makalenin yayınlanmasıdır.   İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM), 3 Mart 2000 tarihinde sunulan   iddianameyle, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. ve 6 §§ 2. ve 4. maddeleri ile   Türk Ceza Yasası’nın 169. maddesi ve ayrıca Basın Yasası’nın Ek 2 § 1. maddesi uyarınca   sözkonusu gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü sıfatıyla başvuranı 867.960.000 Türk Lirası   [karar tarihinde yaklaşık 1.486 Euro] tutarında ağır para cezasına mahkum etmiştir. 5680   sayılı Basın Yasası’nın Ek 2 § 1. maddesi uyarınca sözkonusu gazete hakkında üç gün   kapatma cezası vermiştir. İstanbul DGM’si başvuranın Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi   uyarınca beraat etmesine karar vermiştir.   Şubat 2001 tarihli bir kararla Yargıtay temyiz edilen kararı onamıştır.   Başvuranın İsviçre’de bulunması sebebiyle para cezası ödenmemiştir.   HUKUK AÇISINDAN   HUKUK AÇISINDAN   A. AİHS’nin 6 § 1. maddelerine (bağımsızlık ve tarafsızlık), 7, 9, 13, 17, 18 ve 14.   maddelerine (9 ve 10. maddelerle birlikte ya da ayrı olarak) ilişkin olarak yapılan   şikayetler   Başvuran öncelikli olarak kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik   Mahkemesi’nin tarafsız ve bağımsız olmadığından dolayı şikayetçi olmaktadır. Başvuran,   sayılı Basın Yasası kapsamına giren suçlara bakma yetkisinin yalnızca Asliye Ceza   Mahkemesi’nde ya da Ağır Ceza Mahkemesi’nde olduğunu belirtmektedir. Başvuran aynı   zamanda sahibi olmadığı bir makale yüzünden mahkum edildiğini ileri sürmekte ve   mahkumiyet kararlarına itiraz edebileceği iç hukuk yollarının bulunmadığını ileri sürmektedir.   Bununla ilgili olarak başvuran, AİHS’nin 6 § 1, 7, 9, 13, 18 ve 14 maddelerine (9. ve 10.   maddelerle birlikte ya da ayrı olarak) atıfta bulunmaktadır.   Başvuran mahkum eden mahkemenin tarafsız ve bağımsız olmadığı yönünde dile   getirilen şikayetle ilgili olarak AİHM, bir yandan bu mahkemenin üç sivil hakimden   oluştuğunu diğer bir taraftan ise başvuranın bununla ilgili olarak herhangi bir açıklamada   bulunmadığını not etmektedir. Diğer şikayetlerle ilgili olarak bunlar da aynı şekilde   dayanaktan yoksundur.   Elindeki mevcut unsurlar ve dile getirilen şikayetleri inceleme konusunda yetkili   olması sebebiyle AİHM, bu şikayetlerle ilgili olarak herhangi bir ihlalin varlığını tespit   etmemektedir. Bu nedenle başvurunun bu kısmının, AİHS’nin 35 §§ 3 ve 4. maddeleri   uyarınca dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabuledilemez ilan edilmesi gerekmektedir.   B. AİHS’nin 6 § 1 maddesine (Cumhuriyet Başsavcısı tebliğnamesinin tebliğ   edilmemesi) ile 10. maddesine ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine (AİHS’nin 14.   maddesi ile birlikte) ilişkin olarak yapılan şikayetler   AİHM, AİHS’nin 10 ve 6 § 1. maddelerine (Cumhuriyet Başsavcısı tebliğnamesinin   tebliğ edilmemesi) ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine (AİHS’nin 14. maddesi ile   birlikte) ilişkin olarak dile getirilen şikayetlerin, AİHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca açıkça   dayanaktan yoksun olmadığını ve başka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile   karşılaşılmadığını tespit etmektedir. Bu nedenle bu şikayetleri kabuledilebilir ilan etmek   yerinde olacaktır.   II. AİHS’NİN 6 § 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuran Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tebliğnamesinin kendisine tebliğ   edilmediğinden dolayı şikayetçi olmaktadır. Başvuran AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal   edildiğini iddia etmektedir.   AİHM, başvuran tarafından ileri sürülen şikayete benzer bir şikayeti daha önce   incelediğini ve Cumhuriyet Başsavcısı’nın tebliğnamesinin tebliğ edilmemesi sebebiyle,   Cumhuriyet Başsavcısı’nın görüşlerini mahiyeti ve yargılanabilir bir kişi için bu görüşlere   yazılı olarak cevap vermenin imkansız olması göz önüne alındığında AİHS’nin 6 § 1.   maddesinin ihlal edildiği yönünde karar aldığını hatırlatmaktadır (Bkz. Göç, ve Abdullah   Aydın-Türkiye (no:2), no: 63739/00, 10 Kasım 2005).   AİHM, mevcut davayı incelemiş ve Hükümet’in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak   hiçbir olgu ve delil sunmadığı kanaatine varmıştır.   Bu nedenle mevcut davada AİHS’nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiştir.   III. AİHS’NİN 10. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuran verilen cezai mahkumiyet kararının AİHS’nin 10. maddesi tarafından   öngörüldüğü şekliyle ifade özgürlüğü hakkını ihlal ettiğini iddia etmektedir.   Başvuran, sözkonusu gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü sıfatıyla, dönemin mevcut   olayları hakkında kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla dava konusu makaleyi yayınladığını   belirtmektedir. Kamuoyu, yalnızca Devlet’in resmi makamlarının izni ile yayınlanan bilgilerle   ya da Devlet tarafından kamuoyuna aktarılmak için uygun bulunan ya da onaylanan bilgilerle   yetinmemelidir. Burada sözkonusu olan demokratik bir toplumun temel bir ilkesidir. Yasal   olarak yayınlanan sözkonusu gazetenin sahibi olan başvuranın, gazetede yayınlanan   yazılardan sorumlu tutulmaması gerekmektedir.   Başvuran, olayların meydana geldiği dönemde ya da gazetenin yayınlanmasından   sonra PKK ya da PKK yandaşları tarafından hiçbir şiddet eyleminin gerçekleştirilmediğini   ifade etmektedir. Gazetenin yayınlanması hiçbir şekilde terörizme bir dayanak teşkil   etmemiştir.   Başvuran kendisine verilen para cezasının ve gazete yayınının üç gün süreyle   durdurulmasının orantısız tedbirler olduğunu ileri sürmektedir.   Hükümet, ulusal mahkemelerin basın yoluyla silahlı bir örgütün propagandasını   yaptığı gerekçesiyle başvuranı mahkum ettiklerin tespit etmektedir. Bu mahkumiyet kararı   AİHS’nin 10. maddesinin ikinci paragrafına uygun olarak verilmiştir. Bu madde, ulusal   güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu emniyetinin korunması sözkonusu olduğunda bir   takım tedbirlerin alınmasını öngörmektedir.   AİHM’nin bu konuyla ilgili içtihadına atıfta bulunan Hükümet, PKK gibi bir terör   örgütünün liderlerinden birisinin beyanlarını yayınlaması sebebiyle başvuranın mahkum   edilmiş olmasının, hiçbir şekilde AİHS’nin 10. maddesinin ihlali anlamına gelmediğini   belirtmektedir.   Başvurana verilen cezalarla ilgili olarak Hükümet, bu cezaların uygun ve hedeflenen   meşru amaçla orantılı olduklarını belirtmektedir.   AİHM, başvuranın mahkumiyetinin, yine başvuranın AİHS’nin 10 § 1. maddesi ile   güvence altına alınan ifade özgürlüğüne yönelik bir ihlali oluşturduğu hususunda taraflar   arasında bir ihtilafın bulunmadığını not etmektedir. Bununla birlikte müdahalenin AİHS’nin   § 2. maddesi uyarınca 3713 sayılı kanun’un 6 § 2. maddesi ve 5680 sayılı Yasa’nın Ek 2 §   1. maddesi ile öngörüldüğüne ve ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün, kamu emniyetinin   korunması ve suçun önlenmesi gibi meşru amaçlar taşıdığına itiraz edilmemektedir (Bkz.   Baran-Türkiye, no: 48988/99, 10 Kasım 2004). AİHM bu değerlendirmeyi dikkate   almaktadır. Bununla birlikte burada sözkonusu olan, yapılan müdahalenin “demokratik bir   toplum için gerekli olup olmadığı” hususunun tespit edilmesi olacaktır.   AİHM, daha önce de benzer sorunları gündeme getiren başka davalar incelediğini ve   bunların AİHS’nin 10. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını hatırlatmaktadır (Bkz. özellikle,   Ceylan-Türkiye, no: 23556/94, Öztürk-Türkiye, no: 22479/93, İbrahim Aksoy, Karkın-Türkiye,   no: 43928/98, 23 Eylül 2003, Kızılyaprak-Türkiye, no: 27528/95, 2 Ekim 2003, ve özellikle   de mevcut dava ile usul ve olaylar bakımından benzerlik taşıyan Halis Doğan-Türkiye (No:2),   no: 71984/01, 25 Temmuz 2006).   AİHM mevcut davayı içtihadı ışığında incelemiş ve Hükümet’in davayı farklı şekilde   sonuçlandıracak hiçbir olgu ve delil sunmadığı kanaatine varmıştır. AİHM, dava konusu   makalede kullanılan ifadelere ve yayınlandığı dönemdeki bağlama özel bir dikkat vermiştir.   Bu itibarla takdirine sunulan olayı çevreleyen dava koşullarını ve özellikle de terörle   mücadele alanında karşılaşılan zorlukları dikkate almıştır (Bkz. İbrahim Aksoy, ve İncal-   Türkiye, 9 Haziran 1998, Derleme Kararlar ve Hükümler).   Başvuranın, Özgür Bakış gazetesinin sorumlu yaşı işleri müdürü sıfatıyla mahkum   edilmesine neden olan dava konusu makalede, hapiste bulunan PKK lideri Abdullah Öcalan   ile ilgili konulara, davasının seyrine, PKK’nın silahlı mücadelesine ve Türkiye’deki   demokratikleşme sürecine ilişkin olarak gerçekleştirilen söyleşilere yer verilmiştir. Bu   söyleşilerden birisi sözkonusu örgütün liderlerinden biri olan Murat Karayılan ile yapılmıştır.   AİHM, DGM’nin sözkonusu makalenin ayrılıkçı ifadeler içerdiğine ve silahlı bir   örgütün propagandasını yaptığına kanaat getirdiğini tespit etmektedir. Bununla birlikte, ulusal   mahkemelerin kararında yer alan gerekçeler, başvuranın ifade özgürlüğü hakkına bir   müdahaleyi doğrulamak için başlı başına yeterli olmamaktadır (Bkz., mutatis mutandis,   Sürek-Türkiye (No:4), No: 24762/94, 8 Temmuz 1999). AİHM sözkonusu makalenin bazı   bölümleri Türk Devleti’nin olumsuz yönlerini dile getirse ve makaleye düşmanca bir anlam   yüklese de bu ifadeler şiddete başvurulmasını, silahlı direnişi, isyanı teşvik etmemektedir ve   burada kine teşvik eden bir makale sözkonusu değildir bu unsur da AİHM’nin gözünde   değerlendirmeye alınacak temel unsurdur (Bkz., a contrario, Sürek-Türkiye (no:1), no:   26682/95, ve Gerger-Türkiye, no: 24919/94, 8 Temmuz 1999).   AİHM, bir müdahalenin meşru olup olmadığının tespit ederken verilen cezaların türü   ve ağırlığının da dikkate alınması gereken unsurlar olduğunu ifade etmektedir. AİHM,   DGM’nin başvuranı, 1.486 Euro tutarında ağır para cezasına mahkum ettiğini ve gazete   yayının üç gün süreyle durdurulmasına karar verdiğini tespit etmektedir.   Buna karşın, mevcut davada AİHM, başvuranın mahkumiyet kararının amaçlanan   meşru hedefle orantısız olduğuna ve bu nedenle bu müdahalenin “demokratik bir toplum için   gerekli olmadığına” karar vermiştir. Sonuç olarak AİHS’nin 10. maddesi ihlal edilmiştir.   IV. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EİDLDİĞİ   İDDİASI HAKKINDA (AİHS’NİN 14. MADDESİ İLE BİRLİKTE)   Başvuran Özgür Bakış gazetesinin toplatılması ve yasaklanması kararının, amacının   ticari bir kazanç sağlamak olduğu gerekçesiyle kendisini maddi zarara uğrattığını ileri   sürmektedir. Başvuran bununla ilgili olarak, AİHS’nin 14. maddesi ile birlikte (ayrımcılık   yasağı) 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine (mülkiyet hakkı) atıfta bulunmaktadır.   AİHM, başvuranın şikayetçi olduğu el koyma ve yasaklama tedbirinin, mahkumiyet   kararından sonra ikinci planda gelen unsurlar olduğunu tespit etmektedir. Sonuç olarak   AİHM, bu şikayetin ayrıca incelenmesinin gerekli olmadığına kanaat getirmiştir (Bkz.   Öztürk-Türkiye kararı).   V. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Başvuran 3.000 Euro tutarında maddi zarara uğradığını iddia etmektedir. Başvurana   göre hakkında verilen mahkumiyet kararı benzer olan diğer kararlar gibi, mali durumuna zarar   vermiştir. Başvuran, para cezasını ödeyecek durumda olmadığından yapılan baskı nedeniyle   yurt dışına gitmek zorunda kaldığını belirtmektedir. Başvuran ayrıca 3.000 Euro tutarında   manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu iddialara karşı çıkmaktadır.   Maddi zarar iddiaları ile ilgili olarak AİHM, sunulan kanıtların AİHS’nin ihlal   edilmesi nedeniyle ortaya çıkan zararın kesin bir şekilde belirlenmesine olanak sağlamadığı   kanaatindedir (aynı bakımdan, Bkz. Karakoç ve diğerleri-Türkiye, no: 27692/95, 28138/95 ve   28498/95, 15 Ekim 2002). Bu nedenle AİHM bu talebi reddetmektedir. Buna karşın manevi   tazminat olarak başvurana 2.000 Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.   B. Masraf ve Harcamalar   Başvuran AİHM ve ulusal mahkemeler önünde yaptığı masraf ve harcamalar için   2.900 Euro talep etmektedir. Başvuran davasının hazırlanması için saati 62 Euro olmak üzere   saatlik bir çalışma yapıldığını belirtmektedir. Başvuran ayrıca Türkiye Barolar Birliği’nin   azami ücret tarifesi uyarınca avukatlık masrafı için 740 Euro talep etmektedir.   Hükümet bu iddialara karşı çıkmaktadır.   AİHM bu konudaki mevcut içtihadı uyarınca başvurana tüm masraf ve harcamalar için   1.000 Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.   C. Gecikme Faizi   AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına 3 puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,   1. Başvuranın, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın tebliğnamesinin tebliğ edilmediği,   mallarına saygı hakkı ile ifade özgürlüğü hakkının ihlal edildiği iddiaları ile ilgili olarak dile   getirilen şikayetlerin kabuledilebilir olduğuna; geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AİHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;   4. Diğer şikayetlerin ayrıca incelenmesinin gerekli olmadığına;   5. a) AİHS’nin 44 § 2 maddesi uyarınca, kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay   içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere   Savunmacı Hükümet tarafından başvurana;   i. manevi tazminat olarak 2.000 Euro (iki bin) ödenmesine;   ii.masraf ve harcamalar için 1.000 Euro (bin) ödenmesine;   iii.yukarıdaki miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;   b)Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar,   Hükümet’in, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;   6. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddedilmesine;   Karar vermiştir.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM İçtüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3   maddesine uygun olarak 26 Nisan 2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.   7