30097/03

WyrokETPCz2008-01-08ECLI:CE:ECHR:2008:0108JUD003009703

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy brak ustnej rozprawy przed sądem kasacyjnym, którego funkcją jest ocena legalności orzeczeń niższych instancji, stanowi naruszenie prawa do rzetelnego procesu z art. 6 ust. 1 Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że prawo do ustnej rozprawy w postępowaniu kasacyjnym nie jest absolutne i musi być wyważone z wymogami staranności i ekonomii, zwłaszcza gdy sprawa była już rozpatrywana ustnie w niższych instancjach. Funkcją sądu kasacyjnego jest ocena legalności orzeczeń, a nie ponowne badanie okoliczności faktycznych, które mogą być skuteczniej przedstawione na piśmie. Trybunał stwierdził, że w okolicznościach sprawy brak ustnej rozprawy nie naruszył zasady kontradyktoryjności ani równości stron, ponieważ skarżąca miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy i nie przedstawiła argumentów podważających bezstronność sądu.

Stan faktyczny

Skarżąca, Neli Mumladze, złożyła skargę dotyczącą postępowania w sprawie przepadku mienia, w wyniku którego została zmuszona do sprzedaży domu po niskiej cenie. Kwestionowała brak ustnej rozprawy przed Sądem Najwyższym Gruzji w postępowaniu kasacyjnym, a także skuteczność krajowych środków odwoławczych, w tym postępowania nadzwyczajnego i konstytucyjnego. Twierdziła, że sądy krajowe nie oceniły należycie jej argumentów faktycznych.

Rozstrzygnięcie

Stwierdza, że skargi dotyczące postępowania nadzwyczajnego i konstytucyjnego są niedopuszczalne. Stwierdza, że skarga dotycząca oceny faktów przez sądy krajowe jest niedopuszczalna. Stwierdza, że skarga dotycząca braku ustnej rozprawy w postępowaniu kasacyjnym jest dopuszczalna. Stwierdza, że nie doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji w związku z brakiem ustnej rozprawy w postępowaniu kasacyjnym. Stwierdza, że skarga dotycząca art. 1 Protokołu nr 1 jest niedopuszczalna.

Pełny tekst orzeczenia

neli mumlaZe saqarTvelos winaaRmdeg 2008 wlis 8 ianvars strasburgis sasamarTlom ganixila qalbaton neli mumlaZis saCivari saqarTvelos winaaRmdeg. aplikanti miiCnevda, rom mis mimarT dairRva konvenciis me-6 muxlis I nawili da me-13 muxli. kerZod, uzenaes sasamarTloSi ar moxda misi sakasacio saCivris ganxilva, radgan sasamarTlom miiCnia dausabuTeblad. strasburgis sasamarTlom erTxmad gadawyvita, rom ar darRveula konvenciis me-6 muxlis I nawili. rac Seexeba saqmis danarCen nawils sakuTrebaze davasTan dakavSirebiT (aplikanti Tavis saCivarSi aRniSnavs, rom mas iZulebiT gaayidines saxli dabal fasad), straburgis sasamarTlos miaCnia, rom aRniSnuli sakiTxis gadawyveta unda moxdes jer adgilobriv sasamarTloebSi. Sesabamisad, sasamarTlo ver ganixilavs saqmes konvenciis I oqmis I muxlis darRvevis kuTxiT. samarTali I. konvenciis me-6 muxlis savaraudo darRvevis Sesaxeb 31. konvenciis me-6 muxlis pirveli paragrafis Tanaxmad aplikantma saCivari aRZra imis Taobaze, rom uzenaesma sasamarTlom uari ganacxada gaeuqmebina 1998 wlis 2 ivlisis ganCineba da xelaxla ganexila misi samoqalaqo saqme. 32. is aseve saCivarSi miuTiTebda, rom sakonstitucio warmoebis wesebis uaryofa Tanabari xmebiT darRveul iqna konvenciis me-6 muxlis pirveli paragrafi. 33. sabolood, aplikantma eWvi Seitana qonebis CamorTmevis procesis SedegSi. is miuTiTebda, rom Sida samarTlis safuZvelze mas uari eTqva daedasturebina Tavisi argumentebi, gansakuTrebiT ki, rac Seexeboda sazogadoebrivi auqcionis arakanonier mtkicebas. man aseve ukmayofileba gamoTqva, rom uzenaesma sasamarTlom uari ganacxada kasaciis wesiT zepiri mosmeniT ganexila misi saqme. 34. konvenciis me-6 muxlis pirveli paragrafi ki iTvaliswinebs Semdegs: `yoveli adamiani, misi samoqalaqo xasiaTis uflebebisa da movaleobebis.........gamorkvevisas aRWurvilia gonivrul vadaSi misi saqmis samarTliani da saqveynod ganxilvis uflebiT kanonis safuZvelze Seqmnili damoukidebeli da miukerZoebeli sasamarTlos mier." A. dasaSveboba I. rac Seexeba sazedamxedvelo warmoebas 35. sasamarTlo miuTiTebs, rom konvenciis arc Mme-6 da arc sxva muxli ar iZleva iseTi uflebis garantias, romlis safuZvelzedac SeiZleba, kvlav iqnas warmoebaSi miRebuli da ganxiluli, saqme romelic daxurulia saboloo ganCinebiT. 36. amasTan, aplikantis moTxovna saqmis masalebze dayrdnobiT Seusabamoa konvenciis 35-e muxlis mesame paragrafTan misi mniSnvelobis farglebSi da aplikants uari unda eTqvas konvenciis 35 muxlis me-4 paragrafis Sesabamisad. II. rac Seexeba sakonstitucio warmoebas 37. sasamarTlo miuTiTebs, rom saqmeSi apostolSi saqarTvelos winaaRmdeg (�� 42-47), saqarTvelos sakonstitucio warmoeba iqna miCneuli, rogorc Zaladakarguli saSualeba konvenciis 35-e muxlis pirveli paragrafis miznebisaTvis. zemoaRniSnuli gamowveul iqna im faqtidan, rom saqarTvelos sakonstitucio sasamarTlo ar iyo uflebamosili droebiT gadaedo saxelmwifo organoebis individualuri gadawyvetilebebi, an sxva sasamarTloebs mieRoT msgavsi gadawyvetileba, romelnic pirdapir zegavlenas axdenen momCivnis uflebebze; aseve deklaracias, an sxva normatiul aqts ar SeeZlo gavlena moexdina sasamarTlo gadawyvetilebis gauqmebaze, ris Semdeg zemoxsenebulidan gamomdinare kanonmdebloba ukve kiTxvis niSnis qveS iqna dayenebuli. 38. sasamarTlom ganmartavs, rom konvenciis me-6 muxlis pirveli paragrafi ar Seefereba im procesebs, romelic gansazRvravs kanonis sadao sakiTxebs da romelsac ar SeuZlia gadaamowmos qveda instanciebis mier miRebuli gadawyvetilebebis kanoniereba, romelic pirdapir exeba adamianis uflebebs. 39. mimdinare saqmeSi, aplikantis sakonstitucio saCivris erTaderT mizans warmoadgenda samoqalaqo saproceso kodeqsis 408 muxlis me-3 nawilis acileba, romelis safuZvelzec sakasacio sasamarTlos SeuZlia gadawyvetileba gamoitanos saqmis zepiri mosmenis gareSe ganixilvis Sesaxeb. aplikantis saqmeSi konstituciuri probelma iyo Seusabamo ukve dasrulebuli, qoneba CamorTmeuli procesebisaTvis. Tundac sakanstitucio sasamarTlos mieRo apliknatis saCivari warmoebaSi, is aucileblad miiRebda abstraqtuli deklaraciis saxes, romelic arakonstituciuri iqneboda samoqalaqo saproceso kodeqsis Tanaxmad da romelic efeqturi ar iqneboda uzenaesi sasamarTlos 2002 wlis 9 dekembris gadawyvetilebisaTvis. 40. zemoxsenebulidan gamomdinare, sasamarTlom miiCnia, rom aRniSnul saqmeSi sakonstitucio saqmis warmoeba iyo sruliad gancalkevebuli da arasaboloo aplikantis interesebisaTvis, rac mogvianebiT ganisazRvra misi qonebis CamorTmevis saqmis warmoebis kuTxiT. aqedan gamomdinare, konvenciis me-6 muxlis pirveli paragrafis gamoyeneba Seusabamoa. 41. maSasadame, aplikantis saCivari sakonstitucio warmoebis Sesaxeb, saqmis masalebze dayrdnobiT aris SeuTavsebeli (Seusabamo) konvenciis 35-e muxlis mesame paragrafTan misi mniSnvelobis farglebSi da aplikants uari unda eTqvas konvenciis 35 muxlis me-4 paragfaris Sesabamisad. III. rac Seexeba qonebis CamorTmevis Sesaxeb saqmis warmoebas 42. dasawyisSi, sasamarTlom ganmarta, rom mxareebs ar gauprotestebiaT me-6 muxlis pirveli paragrafis Sesabamisoba qonebis CamorTmevis Sesaxeb saqmis warmoebasTan. (a) saCivari ganxilvis Sedegebis Taobaze da adgilobrivi sasamarTloebis gadawyvetilebebi 43. sasamarTlo ar Tvlis saWirod, rom ganixilos (Seamowmos, gamoarkvios) am SemTxvevaSi mTavrobis protesti, radganac gancxadebis es nawili yvela SemTxvevaSi aris dauSvebeli. 44. aRsaniSnavia, rom aplikantma kiTxvis niSnis qveS daayena qonebis CamorTmevis Sedegi da Civis, imis Taobaze, rom adgilobrivma sasamarTloebma ar misces jerovani Sefaseba mis argumentebs da moiTxovs, rom saasmarTlom imoqmedos, rogorc saapelacio sasamarTlo `meoTxe instanciisa". miuxedavad amisa, sasamarTlom Seaxsena, rom adgilobrivi sasamarTloebi arian saukeTeso Semfaseblebi saqmeSi sakiTxTa mtkicebulebis ganxilvisas. sasamarTlos miaCnia, rom aplikantis saCivris nawili konvenciis me-6 muxlis pirveli paragrafis Tanaxmad aris aSkarad dausabuTebeli da uari unda eTqvas konvenciis 35-e muxlis me-3 da me-4 paragrafebis Sesabamisad. (b) saCivari sakasacio sasamarTloSi saqmis zepiri mosmenis gareSe CaniSvnis Sesaxeb i . mxareTa mtkicebulebebi 45. mTavrobam miuTiTa, rom 2002 wlis 9 dekembers uzenaesi sasamarTlos saboloo gadawyvetileba gadaegzavna aplikants 2003 wlis 9 ianvars. rogorc dadasturda, maT daurTes moxsenebis asli, romelic adasturebs gadawyvetilebis gagzavnas aplikantis misamarTze zamoxsenebuli TariRiT registrirebuli fostis mier. radgan apliknati miTiTebul misamarTze cxovrobda 2003 wlis 16 agvistos, gamodis, rom Svid Tveze metia mas Semdeg rac mas gadaegzavna saboloo gadawyvetileba. saCivari saqmis zepiri mosmenis gaerSe ganxilvis Sesaxeb ar akmayofilebs eqvs Tviani vadis moTxovnas konvenciis 35-e muxlis pirveli paragrafis Sesabamisad. garda amisa, mTavrobam ganacxada, rom Sesabamisi kanonmdeblobis Tanaxmad adgilobriv sasamarTloebs ar moeTxovebaT moipovon uwyebis Cabarebis monacemebi. maT daasabuTes, rom gadawyvetileba Tu ar misvlia aplikants, amis Sesaxeb safosto servisi Seatyobinebda uzenaes sasamarTlos. mTavrobam aseve daurTo zestafonis safosto ofisis ufrosis werili, romelic daTariRebulia 2007 wlis 18 apriliT, sadac igi adasturebs, rom sadao gadawyvetileba aplikants Cabarda miTiTebul misamarTze 2003 wlis 13 ianvars. es mtkivebuleba ar iyo gamyarebuli raime argumentiT. 46. aplikantma upasuxa, rom miuxedavad imisa, rom uzenaesi sasamarTlo adasturebs 2002 wlis 9 dekembris gadawyvetilebis gagzvnas 2003 wlis 9 ianvars, aplikants aRniSnuli gadawyvetileba ar Cabarebia. amasTan dakavSirebiT aplikantma aRniSna, rom garda Cabarebis dasturisa, mTavrobam ar warmoadgina gadawyvetilebis Cabarebis raime mtkicebuleba. SemdgomSi aplikantma aRniSna, rom mas rom mieRo 2003 wlis 9 ianvars sadao gadawyvetileba, is aRar mosTxovda uzenaes sasamarTlos 2003 wlis 20 ianvars sakasacio wesiT ganexila misi saqme. man mravaljer gaimeora, rom 2002 wlis 9 dekembris gadawyevtileba pirvelad iqna gadacemuli maszed 2003 wlis 24 Tebervals, rogorc danarTi, romelic Tan axlda uzenaesi sasamarTlos 2003 wlis 18 Tebervlis werils. ii sasamarTlos mtkicebuleba 47. sasamarTlo miiCnevs, rom ar iqna naCvenebi, Cabarda Tu ara aplikants 2002 wlis 9 dekembris uzenaesi sasamarTlos gadawyvetileba saqmeSi mocemuli TariRis mixedviT eqvs Tviani vadis dacviT, rogorc es konvenciis 35-e muxlis pirveli paragrafiT aris gaTvaliswinebuli. rogorc aplikanti miuTiTebs, mTavrobam ar warmoadgina Cabarebis damamtkicebeli sabuTi. zestafonis safosto ofisis ufrosis gancxadeba iqna gakeTebuli oTxi wlis Semdeg, yovelgvari mtkicebulebebis gareSe. 48. sasamarTlo ver gaiziarebs mTavrobis arguments imis Sesaxeb, rom saproceso kanoni ar avaldebulebs adgilobriv sasamarTlos moipovos Cabarebis Canaweri safosto ofisidan. samoqalaqo saproceso kodeqsis 73-e da 397-e muxlebis Tanaxmad yvela instanciis sasamarTlos moeTxoveba zemoxsenebuli. sasamarTlo ver xedavs mizezs ratom ar SeiZleboda igive wesi ganxorcielebuliyo saboloo, sakasacio sasamarTlos gadawyvetilebis Cabrebisas. mas Semdeg, rac samoqalaqo saproceso kodeqsi adgens, rom yvela instanciis sasamarTlo wesebi identuria sakasacio sasamarTlos wesebisa samoqalaqo saproceso kodeqsis XLIX Tavis Sesabamisad. garda amisa, igive sakasacio saqmeTa warmoebaSi, uzenaesma sasamarTlom moipova safosto samsaxuridan Cabarebis damamtkicebeli sabuTi adre ganxilul sasamarTlo saqmeze, ris safuZvelze saqme iqna miRebuli warmoebaSi. sabolood sasamarTlo darwmunebulia, rom Tu ki aplikanti miiRebda uzenaesi sasamarTlos wlis 9 dkemeberis gadawyvetilebas 2003 wlis 13 ianvars, aplikanti albaT moiTxovda ar SeewyvitaT saqmis warmoeba 2003 wlis 20 ianvars. 49. zemoxsenebuli ganxilvidan gamomdinare, sasamarTlo iziarebs aplikantis saCivars, rom mas mxolod miRebuli hqonda 2002 wlis 9 dekembris sakasacio sasamarTlos gadawyvetileba, rogorc Tan darTuli dokumenti 2003 wlis 18 Tebervlis uzenaesi sasamarTlos werilTan erTad. radganac gancxadeba Setanil iqna sasamrTloSi 2003 wlis 16 agvistos, mTavrobis protesti eqvs TveSi valdebulebis Seusrulebis Sesaxeb baTilia. 50. sasamarTlo aRniSnavs, rom saCivari zepiri mosmenis gareSe saqmis CaniSvnis Sesaxeb ar aris dauSvebeli nebismier sxva SemTxvevaSi. is unda gamocxaddes dasaSvebad. B. saqmis arsebiTi garemobebi 1. mxareTa mosazrebebi 51. mTavrobis mxarem aRniSna, rom saqarTvelos kanonmdeblobis Tanaxmad, uzenaesi sasamarTlos - rogorc sakasacio instancia rols warmoadgenda saapelacio instanciis gadayvetilebebis kanonierebis gadasinjva. Sesabamisad, iq sadac sakasacio sasamarTlo ver ikvlevda saqmis garemoebebs da gansaxilvelad iRebda mxolod ukve samarTlebrivad dadgenil faqtebs, aseT SemTxvevaSi aucilebeli araa saqmis ganxilva moxdes yovelTvis mxareTa daswrebiT. es wesi SeiZleba dasabuTdes iseTi kanonieri mosazrebebiT, rogoricaa saqmis gonivrul vadaSi ganxilva da ekonomiuri moTxovnebi. 52. rac Seexeba warmodgenil saqmes, mTavrobis mxarem ganmarta, rom uzenaes sasamarTlos SeuZlia ganixilos saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebis kanoniereba. mas ar SeuZlia xelaxla imsjelos saqmis faqtobriv garemoebebze, rogorc es moTxovnilia aplikantis sakasacio ganacxadSi. sakasacio sasamarTlos ar ganuxilavs faqtebi procesualur darRvevebTan dakavSirebiT, radgan aplikantis mier ar wamoWrila amis Taobaze raime pretenzia Tavis sakasacio saCivarSi. ufro metic, aplikants winaswar ecnoba imis Sesaxeb, rom saqme ganixileboda zepiri mosmenis gareSe. 53. mTavrobis mxarem aRniSna, rom Sida kanonmdebloba ar iTvaliswinebs mopasuxe mxaris argumentebis gadacemas mosarCeleze uzenaesi sasamarTlos 2002 wlis 9 dekembris saboloo gadawyvetilebamde (sssk-is me-400 muxli). nebismier SemTxvevaSi, aplikants rom moesurvebina gascnoboda mopasuxe mxaris argumentebs, mas SeeZlo enaxa saqmis masalebi (amave kodeqsis 83-e muxlis I nawili). 54. zemoxsenebuli argumentebis gaTvaliswinebiT mTavrobis mxares miaCnia, rom zepiri mosmenis gareSe saqmis ganxilva ar warmoadgenda konvenciis me-6 muxlis I nawilis darRvevas. 55. aplikantma ganacxada, rom samoqlalaqo saproceso kodeqsis 408-e muxlis me-3 nawili cxadad da prognozirebulad (foreseeability) ver ganmartavs, Tu ra garemoebebis SemTxvevaSi SeuZlia sakasacio instancias saqme ganixilos zepiri mosmenis gareSe. aplikanti aseve Civis, rom es piroba ar avaldebulebs sakasacio instancias miiRos aseTi gadawyvetileba, an gaiTvaliswinos apelacia. aplikanti Civis, rom samoqalaqo saproceso kodeqsSi arsad araa aRniSnuli, rom sakasacio sasamarTlo valdebulia gaakeTos raime SeniSvna Tavis gadawyvetilebaze zepiri mosmenis gareSe saqmis ganxilvis Taobaze vidre miiRebdes saboloo gadawyvetilebas saqmeze. bolos aplikantma ganacxada, rom sakasacio instanciaSi saqmis zepiri mosmena aucilebelia, raTa moxdes saqmeze arsebuli faqtobrivi garemobebis jerovnad ganxilva, rac ver moxerxda qveda instanciebSi. 2. sasamarTlos mtkicebulebebi 56. sasamarTlo aRniSnavs, rom aplikantis Tanaxmad uzenaesi sasamarTlo valdebuli iyo aexsna is garemobebi, Tu ratom gamoitana gadawyvetileba saqme ganexila zepiri mosmenis gareSe, igi Tavisi saCivris konteqstidan acalkevebs sakasacio instanciaSi saqmis ganxilvis sadao ararsebobas, da amis nacvlad axdens samoqalaqo saproceso kodeqsis 408-e muxlis me-3 nawiliT gansazRvruli procedurebis savaraudo naklovanebebis denonsirebas, rogorc aseTs. miuxedavad amisa, unda gavixsenoT, rom konvenciis sistema ar iTvaliswinebs iseT meqanizmebs, romliTac samarTlebrivi normebi ganixileba ara zogadad, aramed mxolod konkretuli saqmis garemobebTan mimarTebaSi arsebuli kanonis gamoyenebisas. miuxedavad amisa, sasamarTlo valdebulia ganixilos ramdenad aris SesabamisobaSi samoqalaqo saproceso kodeqsis 408-e muxlis me-3 nawili konvenciis me-6 muxlis I nawilTan aplikatis saqmidan gamomdinare. 57. upirvelesad sasamarTlo aRniSnavs, rom samoqalaqo saproceso kodeqsis 408-e muxlis me-3 nawiliT gaTvaliswinebuli uzenaesi sasamarTlosaTvis miniWebuli ufleba zepiri mosmenis gareSe saqmis ganxilvis Taobaze, TavisTavad ar gulisxmobs konvenciis me-6 muxlis I nawilis darRvevas. 58. Sesabamisad, ramdenadac saqmis mosmena mimdinareobda orive qveda instanciis sasamarTloSi, sasamarTlo eTanxmeba saxelmwifos mosazrebas imis Taobaze, rom sakasacio instanciaSi zepiri mosmeniT saqmis ganxilvis ufleba unda gadaiwonos gulmodginebisa da ekonomiurobis moTxovnebiT. 59. miuxedavad amisa, problema SeiZleba wamoiWras maSin, Tu aplikanti warmoaCens, rom zepiri mosmenis gareSe saqmis ganxilvis Sedegad misi uflebebi da mxareTa SejibrebiTobis principi dairRva. sasamarTlo aRniSnavs, rom warmodgenil saqmeze aplikantma ver warmoadgina raime argumenti rac eWvs gamoiwvevda sasamarTlos miukerZoeblobaSi. 60. rac Seexeba aplikantis argumentebs imasTan dakavSirebiT, rom misi zepiri gamosvlebi aucilebeli iyo faqtebis axsnasTan dakavSirebiT, sasamarTlo kvlavac aRniSnavs, rom samarTlebrivi argumentebi, iseve rogorc faqtobrivi garemoebebi ufro efeqturad warmoCindeboda werilobiTi formiT, vidre zepirad. ufro metic, sasamarTlo miiCnevs, rom saqarTvelos uzenaesi sasamarTlos sakasacio funqciaa saapelacio sasamarTlos gadawyvetilebis kanonierebis Sefaseba. 61. saqmis masalebidan irkveva, rom mopasuxis Sesagebeli sarCeli aplikantis saCivarze, ar gadaegzavna mas sasamarTlos saboloo gadawyvetilebis miRebamde. miuxedavada amisa, warmodgenili saqmis garemoebebidan gamomdinare, es ar arRvevs mxareTa SejibrebiTobis princips. sasamarTlo aRniSnavs, rom samoqalaqo saproceso kodeqsis Sesabamisi normebi, ar avaldebulebs mxareebs warmoadginon raime damatebiTi SeniSvnebi, an komentarebi erTmaneTis argumenebze. Sesabamisad, aplikants Tundac rom hqonoda upiratesi informacia mopasuxis sarCelze, mas ar SeeZlo waredgina uzenaesi sasamarTlosaTvis raime damatebiTi argumenti. metad mniSvnelovania, rom uzenaesi sasamarTlo mxedvelobaSi ver miiRebda aplikantis argumentebs, rodesac ixilavda aplikantis sakasacio saCivars. Sesabamisad, ar SeiZleba iTqvas, rom aplikanti araTanabar pirobebSi iqna Cayenebuli. 62. da bolos, vidre aplikantisTvis cnobili ar gaxdeboda, rom misi saqme ganixileboda zepiri mosmenis gareSe, ris Sesaxebac mas ecnoba saqmis ganxilvamde, sasamarTlo iziarebs mTavrobis mxaris argumentebs imasTan dakavSirebiT, rom aplikants, an misi saxeliT moqmed advokats SeeZlo esargebla samoqalaqo saproceso kodeqsis 83-e muxlis I nawiliT. amgvarad, aplikants SeeZlo gascnoboda saqmeze arsebul yvela masalas saqmis saboloo gadawyvetamde. 63. yovelive zemoaRniSnulidan gamomdinare, sasamarTlo adgens, rom zepiri mosmenis gareSe saqmis ganxilvisas adgili ar hqonia konvenciis me-6 muxlis I nawilis darRvevas. 7