30302/03

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   DOĞANGÜN - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 30302/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Haziran 2009   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   _____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dıꢀiꢀleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları Genel   Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak   belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi   ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   T.C. vatandaꢀı Ali Kemal Doğangün (baꢀvuran) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 25   Mart 2003 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin   Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan   30302/03 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.   Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara Barosu avukatlarından   H. Solhan tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuran 1935 doğumlu olup Ankara’da ikamet etmektedir.   Baꢀvuran 4 Eylül 2000 tarihinde Keçiören Belediyesi hakkında (Đdare) Ankara Asliye Hukuk   Mahkemesi’nde (Mahkeme) dava açmıꢀtır. Belediyenin arsasına kamulaꢀtırmasız el attığı   iddiasıyla 2.000.000.000 TL. (o dönemde yaklaꢀık 3.410 Euro) maddi ve manevi tazminat   talebinde bulunmuꢀtur.   Mahkeme sözkonusu arsanın değerinin tespiti için bilirkiꢀi incelemesi yapılmasını istemiꢀtir.   Mayıs 2001 tarihinde hazırlanan bilirkiꢀi raporunda arsanın değeri 42.510.000.000 TL (o   dönemde yaklaꢀık 45.095 Euro) olarak belirlenmiꢀtir.   Haziran 2001 tarihinde Mahkeme, 6 Eylül 1995 tarihinden itibaren geçerli yasal faiz   oranıyla birlikte baꢀvurana talep ettiği 2.000.000.000 TL. (o dönemde yaklaꢀık 1.905 Euro)   tazminatın ödenmesine karar vermiꢀtir.   Đdare bu kararı temyize götürmüꢀtür.   Yargıtay 18 Mart 2002 tarihli bir karar ile yasal faizin geçerli olacağı tarihin baꢀvuranın ilk   derece mahkemesine baꢀvurduğu 4 Eylül 2000 olacağı düzeltmesiyle birlikte kararı onamıꢀtır.   Đdare kararın düzeltilmesi baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.   Yargıtay 27 Haziran 2002 tarihinde Đdarenin bu talebini reddetmiꢀ ve 18 Mart 2002 tarihli   kararını tüm hükümleriyle onamıꢀtır.   Mahkeme 26 Aralık 2002 tarihinde baꢀvuran tarafından yapılan ek baꢀvuru üzerine 25 Mayıs   tarihli bilirkiꢀi raporuna uygun olarak 4 Eylül 2000 tarihi itibarıyla geçerli olacak yasal   faiz oranı ile birlikte baꢀvurana 40.510.000.000 TL (o dönemde yaklaꢀık 24.060 Euro) ek   kamulaꢀtırma tazminatı ödenmesine karar vermiꢀtir.   Đdare tarafından bu meblağ ödenmediğinden baꢀvuran icra takibi baꢀlatmıꢀtır.   Haziran 2001 tarihli icra kararı üzerine Đdare 7 Ekim 2005 tarihinde baꢀvurana 8.057 YTL   (o dönemde yaklaꢀık 4.875 Euro) tutarında ödeme yaparak icra iꢀlemini durdurmuꢀtur.   Ekim 2007’de, 26 Aralık 2002 tarihli kararın ifası için taraflar arasında bir ödeme   protokolü imzalanmıꢀtır. Bu mutabakata göre Đdare baꢀvurana yapacağı ödemeyi   taksitlendirerek gerçekleꢀtirecekti.   Ödeme tarihi   Ekim 2007   Ekim 2007   Kasım 2007   Kasım 2007   Aralık 2007   Ocak 2008   Ödeme tutarı   40.000 YTL (23.760 Euro)   40.000 YTL (23.355 Euro)   40.000 YTL (23.205 Euro)   40.000 YTL (22.800 Euro)   40.000 YTL (23.395 Euro)   7.540 YTL (4.380 Euro)   7.533,42 YTL (4.415 Euro)   1.250 YTL (735 Euro)   Ocak 2008   Ocak 2008   HUKUK   Baꢀvuran kesinleꢀmiꢀ yargı kararına rağmen alacaklı olduğu meblağın Đdare tarafından   ödenmediğinden ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuran mülkiyet hakkına riayet edilmediğini öne   sürmekte ve Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.   Hükümet baꢀvurana alacaklı olduğu tüm miktarın ödenmesiyle birlikte baꢀvuranın   mağduriyetinin ortadan kalktığını ifade etmektedir.   Baꢀvuran Hükümetin bu tespitine karꢀı çıkmakta ve Đdarenin AĐHM’ye baꢀvurulmasının   ardından ödemeyi yaptığını öne sürmektedir. Baꢀvuran alacaklı olduğu miktarın kendisine geç   ödenmesinin ve yasal faizin yetersiz kalmasının hatırı sayılır ölçüde maddi zarara uğrattığını   ileri sürmektedir.   AĐHM yerleꢀik içtihadından ileri gelen kıstaslar (Bkz. özellikle Bourdov-Rusya (no2), no:   33509/04, 15 Ocak 2009, Bourdov-Rusya (no1) no: 59498/00, 7 Mayıs 2002, sözü edilen   Akkuꢀ) ve mahkemeye sunulan delillerin tamamı ıꢀığında, baꢀvuranın Ek 1 no’lu Protokol’ün   1. maddesi uyarınca mağdur olduğunu öne sürebileceğine itibar etmektedir. AĐHM   baꢀvurunun esastan incelenmesini uygun görmektedir. Baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   AĐHM esas ile ilgili olarak yerleꢀik içtihadından ileri gelen kıstas uyarınca talep edilebilirliği   yeterince ispat edildiği takdirde bir «alacağın» Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi   çerçevesinde bir «mülkü» oluꢀturacağını hatırlatır (Bkz. Stran ve Stratis Andreadis Yunan   Rafinerileri-Yunanistan kararı, 9 Aralık 1994, A serisi no: 301-B, sözü edilen Bourdov (no1   ve 2) kararları). Bu ilke mevcut baꢀvuruya da uygulanabilmektedir.   AĐHM baꢀvuranın 14 Haziran 2001 tarihli kararın, 27 Haziran 2002’de nihai hale geldiğini ve   ödemenin tamamının icra takibi baꢀlatılmasından sonra 15 Ekim 2007’de ödendiğini tespit   etmektedir. 26 Aralık 2002 tarihli hükmün ifasına iliꢀkin AĐHM, Đdarenin baꢀvuranın   alacağını 15 Ekim 2007 tarihinden itibaren ödemeye baꢀladığını gözlemlemektedir.   AĐHM, Đdarenin borcunu ödediğini ve Akkuꢀ kararında benimsenen içtihat uyarınca   baꢀvuranın herhangi bir reel kaybının bulunmadığını kabul etmektedir (AĐHM’nin   benimsediği hesaplama yöntemi için bkz. sözü edilen Akkuꢀ kararı prg. 35). Buna karꢀılık,   AĐHM’ye göre sözkonusu meblağların baꢀvurana gecikmeli olarak ve icra takibi vasıtasıyla   ödenmesi Đdare’nin mahkeme kararlarını yerine getirmekte uzun süre direnmesine uygun bir   telafi sayılmaz (Bkz. sözü edilen Ak kararı, Metaxas-Yunanistan kararı, no: 8415/02, 27   Mayıs 2004 ve Karahalios-Yunanistan kararı no: 62503/00, 11 Aralık 2003).   Öte yandan AĐHM, Devletin bir kurumunun adli bir karar sonucu oluꢀan bir borcun   ödenmemesi için kaynak yetersizliği bahanesini öne süremeyeceğini hatırlatır (Bkz. sözü   edilen Ak prg. 24, Bourdov (no1) prg. 41 kararları).   Sonuç itibarıyla, Ankara Asliye Hukuk Mahkemesinin kararlarına uymayan Đdare, geçen bu   süre zarfında baꢀvuranı yalnızca ödemenin yapılacağı tarih konusunda bir belirsizliğe itmekle   kalmamıꢀ, aynı zamanda adı geçenin taꢀınmazlarından arzu ettiği ꢀekilde istifade etmesine de   engel olmuꢀtur (Bkz. sözü edilen Bourdov prg.87 ve Bourdov (no1) prg.41).   Bu nedenle AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   Geriye AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması kalmaktadır. Baꢀvuran 300.000 Euro maddi   tazminat ve 300.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir. Baꢀvuran yargılama gider ve   masraflarına iliꢀkin herhangi bir rakam telaffuz etmemekte, bu konuyu AĐHM’nin takdirine   bırakmaktadır.   AĐHM tespit edilen ihlal kararı ile öne sürülen maddi tazminat arasında hiçbir illiyet bağı   kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir. AĐHM buna karꢀın, baꢀvurana 5.000 Euro manevi   tazminat ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır. AĐHM yargılama masraf ve giderleri ile ilgili   herhangi bir kanıtlayıcı belge sunulmadığından bu yönde bir ödeme yapılmasını gerekli   görmemektedir.   AĐHM Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç   puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL’ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf tutulmak   üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana maddi tazminat olarak 5.000 (beꢀ bin) Euro   ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 2 Haziran 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4