32153/03;32155/03

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÜÇÜNCÜ DAĐRE   ERBAKAN VE ATLI -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru numaraları: 32153/03 ve 32155/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Eylül 2007   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (32153/03 ve 32155/03) baꢀvuru no’lu   davanın nedeni bu ülke vatandaꢀlarından Nuray Erbakan ve Serdar Atlı’nın (baꢀvuranlar ), 1   Ağustos 2003 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları   Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri güvence altına alan 34.   maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar, Ankara Barosu avukatlarından O. Polat tarafından temsil edilmektedirler.   OLAYLAR   I. DAVANIN UNSURLARI   Baꢀvuranlar, 1992 yılında, Keçiören Belediyesi tarafından gerçekleꢀtirilen bir projeye   kaydolmuꢀlar ve ev sahibi olmak için idare tarafından belirlenen miktarı ödemiꢀlerdir.   Đdare, 8 Mart 1994 tarihinde, baꢀvuranlara arsalar vermiꢀtir.   Đdare, 19 Ekim 1995 tarihinde, projeyi iptal etmiꢀ ve arsa satıꢀ sözleꢀmelerinin   tamamını tek taraflı feshetmiꢀtir.   Zarara uğradıklarını düꢀünen baꢀvuranlar, Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi’nde   Đdare’ye karꢀı tazminat davası açmıꢀlardır.   Mahkeme, baꢀvuranlara kısmen hak vermiꢀ ve Đdareyi, baꢀvuranlara, gecikme faizi   miktarı ile birlikte tazminat ödemeye mahkum etmiꢀtir.   Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.   Đdarenin ödeme yapmaması üzerine, baꢀvuranlar cebri icra iꢀlemi baꢀlatmıꢀlardır.   Đdare, mahkeme kararları yerine getirmiꢀtir.   Baꢀvuranların her birine iliꢀkin iꢀlemler ile ilgili ayrıntılar ꢀu ꢀekilde gösterilebilir:   GECĐKME   FAĐZLERĐNĐN   HESAPLANMAYA   BAꢁLAMA   Đsimleri ve   baꢀvuru   numaraları   Tazminat miktarları   (Türk Lirası olarak   (TL))   Yargıtay   kararları   tarihleri   Ödemelerin tarihleri ve   miktarları   TARĐHLERĐ   Ekim2004 :   Temmuz 2001 2 000 000 000 TL   (1 065 Euro)   Nuray Erbakan   32153/03   791 500 000 TL   KASIM 1999   Ekim 2004 :   000 000 000 TRL   (1 597 Euro)   Mart 2006 :   Mayıs 2003 5 000 Yeni Türk Lirası   (YTL)   AĞUSTOS   Serdar Atlı   32155/03   200 000 000 TL     (3 121Euro)   Mart 2006 :   150,58 YTL   (1 967 Euro)   HUKUK AÇISINDAN   I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ   Olaylar ve esasa iliꢀkin ortaya koydukları sorun bakımından davaların benzerliğini   dikkate alarak, AĐHM, davaların birleꢀtirilerek tek bir davada incelenmesine karar   vermektedir.   II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ   ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, idare tarafından alacaklarının ödenmemesi sebebiyle mallarına saygı   haklarının ihlal edilmesinden ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar, bu bağlamda, 1 No’lu Ek   Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.   A. Kabuledilebilirlik Hakkında   AĐHM, dosya unsurlarının tamamını incelediğinde, idarenin, baꢀvuranların   alacaklarının bir kısmını ödemek suretiyle mahkeme kararlarını kısmen yerine getirdiğini   gözlemlemektedir.   AĐHM, içtihadından çıkan kriterler ıꢀığında (Bkz. özellikle, sözü edilen, Akkuꢀ) ve   olayın unsurların tamamını dikkate alarak, baꢀvuruların esastan inceleme konusu yapılması   gerektiği kanaatindedir. AĐHM, baꢀvuruda, hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit   etmemiꢀtir.   B. Esas Hakkında   AĐHM, bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelemiꢀ   ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini saptamıꢀtır (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ   ve Aka).   AĐHM, mevcut davaları incelemiꢀ ve Hükümet’in sözkonusu durumda farklı bir   sonuca ulaꢀtırabilecek ne bir olay ne de bir argüman sunduğu kanısındadır.   AĐHM, içtihatlarından doğan ilkeye göre, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi   uyarınca, talep edilebilir olduğuna yeterince kanıt varsa, bir “alacağın” “mülk” olarak   nitelendirilebilir olduğunu hatırlatmaktadır (Bkz. Yunanistan rafinerileri Stran ve Stratis   Andreadis-Yunanistan. 9 Aralık 1994 tarihli karar, Bourdov-Rusya, no: 59498/00 ve Uludağ-   Türkiye, baꢀvuru no: 38861/03, 20 Ekim 2005). Mevcut davada böyle bir durum   sözkonusudur.   AĐHM, ulusal mahkemelerin baꢀvuranlara ödenmesine karar verdiği tazminatın   tamamının ödenmesindeki gecikmenin idareden kaynaklandığını gözlemektedir. Uygulanan   hesaplama yönteminden yola çıkarak (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ), alacağın ödenmesindeki   gecikmenin ilgilileri belli bir zarara uğrattığını tespit etmektedir. Bu bağlamda, Hükümet   ödemenin yapılmamıꢀ olmasını haklı kılacak hiçbir açıklama yapmamaktadır.   Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 17. ve 18. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Aynı olaylara dayanarak, baꢀvuranlar, ayrıca AĐHS’nin 17. ve 18. maddelerinin de   ihlal edildiğini iddia etmektedirler.   AĐHM, bir dayanak gösterilmeden bu maddeler çerçevesinde yapılan ꢀikayetlerin   ꢀikayetlerin 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayet konu aynı   olaylara dayandığını tespit etmektedir.   Sonuç olarak AĐHM, AĐHS’nin 17. ve 18. maddeleri uyarınca yapılan ꢀikayetlerin ayrı   olarak incelenmesinin gerekli olmadığı kanaatindedir.   IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuranların her biri, maddi zarar için 3.142 Euro ve maruz kaldıklarını düꢀündükleri   manevi zarar için de 2.958 Euro talep etmektedirler.   Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini göz önünde bulundurarak   ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında Nuray Erbakan’a 3.142 Euro ve Serdar Atlı’ya 2.150 Euro   maddi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.   Manevi tazminata iliꢀkin olarak, AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin   kendisinin yeterli adil tazmin oluꢀturduğu kanaatindedir.   B. Masraf ve harcamalar   Baꢀvuranlar, AĐHM önünde yapmıꢀ oldukları masraf ve harcamalar için 6.406 Euro   talep etmektedirler. Baꢀvuranlar, çeviri masraflarına iliꢀkin olarak 152 YTL miktarında (84   Euro) bir fatura ibraz etmektedirler. Ayrıca baꢀvuranlar, toplamda 5.500.000.000 TL (3.041   Euro) olan avukatlık ücretleri ile ilgili sözleꢀmelerin kopyalarını da sunmaktadırlar.   Hükümet, aꢀırı olduğunu düꢀündüğü bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM yerleꢀik içtihadına göre, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca, masraf ve   harcamaların ödenmesi, gerçekliğinin, zorunluluğunun ortaya konulmasını ve miktarlarının   makul olmasını öngörmektedir. Ayrıca, mahkeme masrafları yalnızca tespit edilen ihlalle   ilgili olduğu sürece geri ödenebilir (Beyeler-Đtalya, baꢀvuru no: 33202/96, 28 Mayıs 2002).   Mevcut davada, sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne   alarak AĐHM, 2.000 Euro’nun makul olduğu ve bu miktarın baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak   ödenmesi kanaatindedir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına üç puanlık bir artıꢀın eklenmesinin uygun olacağına hükmeder.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;   2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;   3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   4. Baꢀvuranların diğer ꢀikayetlerinin ayrı olarak incelenmesine gerek olmadığına;   5. Baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zarara iliꢀkin olarak ihlal tespitinin   kendisinin yeterli adil tazmin oluꢀturduğuna;   6. a) AĐHS’nin 44§2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç   ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere   Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranlara:   i. maddi tazminat olarak, Nuray Erbakan’a 3.142 Euro (üç bin yüz kırk iki   Euro), Serdar Atlı’ya 2.150 Euro (iki bin yüz elli Euro) ödenmesine;   ii. masraf ve harcamalar için baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 2.000 Euro (iki bin   Euro) ödenmesine;   iii. yukarıda belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar   Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan   faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   7. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca hazırlanmıꢀ olup, iç tüzüğün 77§ 2 ve 77§3. maddelerine uygun   olarak 20 Eylül 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   6