32270/96

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   BİRİNCİ KISIM   ÜLKÜ DOĞAN VD-TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no.32270/96)   KARAR   STRAZBURG   Haziran 2003   OLAYLAR   Başvuranlar sırasıyla 1964, 1968 ve 1968 doğumlu olup Adana’da yaşamaktadırlar.   Adana Emniyet Müdürlüğü Ekim isimli yasadışı örgütün yaşam pahalılığını ve enflasyonu   protesto etmek amacıyla ilan dağıtacağı ve afiş asacağı istihbaratını elde eder. Polis bu   eylemlerin halkı tahrik amacı taşıdığını düşünür ve terörle mücadele şubesini haberdar eder.   Terörle mücadele şubesi, Ekim üyelerini yakalamak ve örgütsel dokümanlara el koymak   üzere bir operasyon planlar. Dosyadaki resmi belgelere göre operasyon 12 Mayıs 1996 günü   saat 12.30’da başlar.   Fakat başvuranlara göre, kendileri 11 Mayıs 1996 günü saat 23.00’da yakalanmışlardır.   Birinci başvuran Ülkü Doğan eve giderken, ikinci başvuran Adana’daki evinde ve üçüncü   başvuran Servet Çolak bir arkadaşının evinde yakalanır. Gözaltında işkence, kaybolma ve   gelir dağılımındaki adaletsizlik gibi konulan eleştiren çok sayıda belgeye de el konur.   Polis memurlarınca tutulan ve imzalanan yakalama ve el koyma tutanaklarına göre   başvuranların yakalanması 12 Mayıs 1996 tarihinde meydana gelmiştir. Yine bu tutanaklara   göre, ne ikinci ne de üçüncü başvuran yakalanmaları sırasında direnme göstermiştir.   Mayıs 1996 tarihinde Adana terörle mücadele şube müdürü Adana Cumhuriyet   Savcısından başvuranların 15 gün gözaltında tutulmaları için izin talep eder. Aynı gün Savcı   bu talebi kabul eder.   Başvuranlar gözaltında tutuldukları sürede çeşitli işkencelere tabi tutulduklarını ileri   sürmektedirler. Başvuranlar kollarından asıldıklarını, vücutlarının çeşitli bölgelerine elektrik   verildiğini, büyük buz kalıplarının altında ve üstünde çıplak olarak tutulduklarını, dayak   yediklerini, kendilerine soğuk su tutulduğunu, aşağılandıklarını, uyutulmadıklarını ve ölümle   tehdit edildiklerini öne sürmektedirler.   Mayıs 1996 tarihinde başvuranlar Adana Adli Tıp Enstitüsüne götürülerek muayene   ettirilir. Birinci başvuranla ilgili raporda her iki bilekte ve sağ dirsekte kabuk bağlamış   kesiklere rastlandığı belirtilmektedir. İkinci başvuranla ilgili rapor her iki kolda ve sol dizde   kesikler olduğunu göstermektedir. Üçüncü başvuranın raporunda ise sağ dizin altında ve bel   bölgesinde kesikler olduğu belirtilmektedir.   Yine 23 Mayıs 1996 günü başvuranlar Adana Cumhuriyet Savcısının önüne çıkarılır ve   Savcı kendilerini Adana 4. Sulh Ceza Mahkemesine sevk eder. Sulh ceza yargıcının önünde   başvuranlar kendilerine karşı yöneltilen suçlamaları reddederek ifadelerini işkence altında   verdikleri şikayetinde bulunurlar. Başvuranları Sulh Yargıcının önünde avukat temsil etmez.   Haziran 1996 günü Konya Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Başsavcısı   başvuranlarla birlikte beş kişiyi daha silahlı terörist örgüt Ekim’e üye olmakla suçladığı bir   iddianame hazırlar.   Konya DGM önündeki yargılama esnasında başvuranlar gözaltındayken işkenceye   maruz kaldıklarını belirtirler.   Kasım 1996 tarihinde Konya DGM başvuranları Ekim örgütüne yardım ettikleri   gerekçesiyle on ay hapis ve 41,666,666 TL para cezasına çarptırır. Tutuklu geçirdikleri süre   göz önünde tutularak serbest bırakılırlar.   Başvuranlar bu kararı temyiz ederler. Yargıtay 9. Ceza Dairesi Konya DGM’nin 4 Mart   tarihli kararını onar.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2003. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Cumhuriyet Savcısı başvuranların Sulh Ceza Yargıcı önünde dile getirdikleri işkence   iddialarına ilişkin olarak herhangi bir işlem yapmaz.   HUKUK   Mart 2003 tarihinde Mahkeme, Hükümet’ten aşağıdaki bildirimi alır:   “ 1. Hükümetimiz mevcut Türk yasalarına ve Hükümet’in bu tür olayları engelleme kararlılığına rağmen   bu olayda ileri sürüldüğü gibi, yetkililerin gözaltında tutulan şahıslara yönelik kötü muamelelerine ilişkin   münferit olaylardan üzüntü duymaktadır. Gözaltındakilere kötü muamelede bulunmanın Sözleşmenin 3.   maddesine aykırı olduğu kabul edilmektedir. Hükümet, kötü muamelenin engellenmesi ve gelecekte etkili   soruşturma yürütme yükümlülüğüne uyulması amacıyla gerekli tüm tedbirleri almayı ve gereken talimatları   vermeyi taahhüt eder. Bu bağlamda, 34382/97 No.lu başvurudaki bildirimle üstlenilen yükümlülüklere atıf yapan   Hükümet bu taahhütleri yaşama geçirme kararlılığını tekrarlamaktadır.   2. Türk Hükümeti’nin, 32270/96 No’lu başvuruyu dostane çözüme kavuşturmak üzere başvuranlar Ülkü   Doğan, Celal Yalçıtaş ve Servet Çolak’a ex gratia tazminat miktarı olarak 80.000 (seksenbin) Euro tutarında   ödeme yapmayı teklif ettiğini bildiririm. Bu miktar her türlü maddi ve manevi zarar ile masrafı kapsamakta olup   Euro olarak başvuranın ve/veya kanuni temsilcisinin belirteceği bir hesaba yatırılacak, ilgili tüm vergi ve   masraflardan muaf olacak ve Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi’nin 39. maddesi uyarınca Mahkemenin verdiği   kararın bildirilmesini müteakiben üç ay içerisinde ödenecektir. Bu ödeme davanın nihai kararını oluşturacaktır.   Belirtilen süre bitiminden ödeme tarihine kadar geçecek süre için, yukarıda anılan meblağa Avrupa Merkez   Bankası’nın marjinal borçlanma oranına eşit % 3’lük basit faiz oranı uygulanacaktır.”   Mahkeme, 17 Şubat 2003 tarihinde de, başvuranların temsilcilerinden Hükümet’in   dostane çözüme ilişkin önerisini kabul ettiğine ve davayı Büyük Daire’ye götürmeyeceklerini   taahhüt ettiklerine ilişkin bildirimini almıştır.   Mahkeme, tarafların üzerinde uzlaştıkları anlaşmayı dikkate almakta (Sözleşmenin 39.   Maddesi) ve bu anlaşmanın, Sözleşme ve eki Protokollerde tanımlanan insan haklarına saygı   ilkesine uygun olduğuna kanaat getirmektedir (Sözleşme’nin 37§1 ve İçtüzüğün 62§3   Maddeleri).   Dolayısıyla dava zabıtlardan düşürülmelidir.   BU SEBEPLERDEN ÖTÜRÜ MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,   1. Davanın, zabıtlardan düşürülmesine karar vermiş;   2. Ve tarafların davanın Büyük Daire’de tekrar görüşülmesini talep etmeyeceklerine   ilişkin taahhütlerini dikkate almıştır.   İşbu karar, 19 Haziran 2003 tarihinde, İçtüzüğün 77 §§ 2 ve 3 fıkralarına uygun bir   biçimde İngilizce verilmiş ve yazılı olarak tebliğ edilmiştir.