33106/04

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEY Đ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   KAYGISIZ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 33106/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Kasım 2009   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (33106/04) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaꢀı, 1939 doğumlu ve Đzmir’de ikamet eden Asiye Gülümser Kaygısız’ın   (baꢀvuran) 29 Temmuz 2004 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan   Hakları Sözleꢀmesi’nin 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đzmir Barosu avukatlarından   M. Serezli ve F. Serezli tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   Baꢀvuran 2 Eylül 1996 tarihinde kamulaꢀtırma bedelinin artırılması talebinde bulunmuꢀtur.   Birçok temyiz baꢀvurusunun ardından, Đzmir Asliye Hukuk Mahkemesi 23 Eylül 2003 tarihli   hükmü ile kamulaꢀtırma tarihi olan 20 Ağustos 1996 tarihinden itibaren hesaplanacak   gecikme faiziyle birlikte baꢀvurana 100.554.157.004 TL ek kamulaꢀtırma bedeli ödenmesine   karar vermiꢀtir. 22 Aralık 2003 tarihinde bu karar Yargıtay tarafından onanmıꢀtır. Baꢀvuranın   avukatı 2 Ocak 2004 tarihinde bu kararın bir örneğini edinmiꢀtir. Baꢀvuran 9 ꢁubat 2004   tarihinde Đzmir Đcra Müdürlüğü’ne giderek resen icra takibi baꢀlatmıꢀtır. Ek kamulaꢀtırma   bedeli baꢀvurana 2 Mayıs 2005 tarihinde ödenmiꢀtir.   HUKUK   Baꢀvuran Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında gecikme faizinin yetersiz olması   nedeniyle taꢀınmazlarının gerçek değerini elde edemediğinden ꢀikayetçi olmaktadır.   Hükümet görüꢀ bildirmemiꢀtir.   AĐHM bu konudaki yerleꢀik içtihadına göre, maddi bir zararın olup olmadığını değerlendirmek   açısından gecikme döneminde paranın uğradığı değer kaybı dikkate alındığında baꢀvurana   ödemesi gerçekleꢀtirilen meblağ ile alacaklı olduğu miktar arasında bir fark olup olmadığının   bilinmesi gerektiğini hatırlatır (Bkz. Akkuꢀ-Türkiye kararı, 9 Temmuz 1997).   Bu hesaplama yöntemi ıꢀığında, AĐHM ek kamulaꢀtırma bedelinin herhangi bir değer kaybına   uğramadığını, ödenen bu meblağın uğranıldığı öne sürülen zararı karꢀılayacak hatta onun da   üzerinde tam bir telafi sağladığını kaydetmektedir. Đç hukukta verilen nihai karar ile ek   kamulaꢀtırma bedelinin ödenmesi arasında geçen süre Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi   anlamında enflasyonun etkisiyle tazminatın değer kaybetmesi olarak nitelendirilmemektedir.   Dayanaktan yoksun bulunan bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35/3 ve 4. maddelerine uygun olarak   reddedilmesi gerekmektedir.   Baꢀvuran icra takibini müteakip baꢀlatılan tazminat sürecinin uzunluğunun aꢀırı olduğundan   yakınmaktadır.   Hükümet baꢀvuranın AĐHS’nin 35/1 maddesinde öngörülen altı ay kuralına riayet etmediğini   savunmaktadır. Hükümete göre bu süre baꢀvuranın avukatının iç hukuktaki nihai kararın bir   örneğini edindiği 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren baꢀlamalıdır.   AĐHM ne türden bir yargılama olursa olsun bir kararın icrasının AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca   «davanın» bütünleyen bir parçası olarak sayılması gerektiğini hatırlatır (Bkz. Hornsby-   Yunanistan kararı, 19 Mart 1997). Baꢀvuranın yargılamanın uzunluğunun aꢀırı olduğu   yönündeki ꢀikayeti ile ilgili olarak altı ay kuralının Đzmir Asliye Hukuk Mahkemesi’nin   baꢀvurana tazminat ödenmesine hükmettiği 2 Mayıs 2005 tarihinde baꢀlaması gerekir. Baꢀvuru   Temmuz 2004 tarihinde yapılmıꢀtır, dolayısıyla AĐHM Hükümetin itirazını reddetmektedir.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   Esasa gelince, göz önünde bulundurulması gereken dönem 2 Eylül 1996 tarihinde baꢀlayıp 2   Mayıs 2005 tarihinde sona ermektedir. Bu süre sekiz yıl sekiz aydır. AĐHM daha önce de   mevcut baꢀvurudakine benzer sorunları ortaya koyan birçok kararı incelediğini ve AĐHS’nin   6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını kaydetmektedir (Bkz. birçokları arasında,   Frydlender-Fransa kararı, no: 30979/96).   Geriye AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması kalmaktadır. Baꢀvuran 1.970.022 Euro maddi   tazminat, iç hukukta ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama giderleri için ise 4.018 Euro   talep etmekte, kanıtlayıcı belge niteliğinde Đzmir Barosu’nun avukatlık ücret tarifesini   sunmaktadır. Baꢀvuran manevi tazminat konusunda takdiri AĐHM’ye bırakmaktadır.   Hükümet ispat edici bir yönü bulunmadığı gerekçesiyle bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM ihlal tespiti ile öne sürülen maddi tazminat arasında herhangi bir illiyet bağı   kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, baꢀvurana 4.560 Euro manevi   tazminatın ödenmesini uygun görmektedir.   Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, ilgili kanıtlayıcı belgelerin yokluğunda ve   mahkemenin bu konudaki yerleꢀik içtihadı ıꢀığında, AĐHM bu talebi reddetmektedir.   AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini kaydetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Yargılamanın uzunluğunun aꢀırı olduğu yönündeki ꢀikayetin kabuledilebilir, bunun dıꢀında   kalan ꢀikayetlerin kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 4.560 (dört bin   beꢀ yüz altmıꢀ) Euro manevi tazminat ödenmesine:   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 24 Kasım 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4