33112/04;36110/04;40190/04;41469/04;41471/04
WyrokETPCz2009-04-07ECLI:CE:ECHR:2009:0407JUD003311204
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy interwencja policji i użycie siły podczas demonstracji, a także późniejsze postępowanie karne, naruszyły prawo do wolności zgromadzeń (art. 11) oraz zakaz nieludzkiego lub poniżającego traktowania (art. 3) w odniesieniu do niektórych skarżących?Ratio decidendi
W odniesieniu do art. 3, Trybunał przypomniał, że obrażenia odniesione w trakcie zatrzymania przez policję rodzą poważne wątpliwości i przenoszą ciężar dowodu na rząd, aby przedstawić rozsądne wyjaśnienie. Ponieważ raporty medyczne potwierdziły obrażenia u dziewięciu skarżących, a rząd nie wykazał, że użyta siła była nieunikniona i nieprzesadna, Trybunał uznał, że złe traktowanie osiągnęło minimalny poziom powagi. W kwestii art. 11, Trybunał uznał, że interwencja w pokojową, choć nieautoryzowaną demonstrację, była nieproporcjonalna. Podkreślił, że władze powinny wykazać pewien stopień tolerancji wobec pokojowych zgromadzeń, a interwencja, zwłaszcza z użyciem siły i prowadząca do postępowania karnego, nie była konieczna w demokratycznym społeczeństwie, biorąc pod uwagę brak przemocy ze strony demonstrantów i niewielkie zagrożenie dla porządku publicznego.Stan faktyczny
12 sierpnia 2003 roku siedemnastu skarżących uczestniczyło w demonstracji w Stambule przeciwko wysłaniu wojsk do Iraku. Policja interweniowała, używając siły i gazu pieprzowego, zatrzymując demonstrantów. Dziewięciu skarżących doznało obrażeń, które zostały potwierdzone w raportach medycznych, podczas gdy u pozostałych ośmiu nie stwierdzono widocznych obrażeń. Wszyscy skarżący zostali zwolnieni następnego dnia. Skarżący złożyli skargę na złe traktowanie przez policję, która została odrzucona przez prokuraturę i sądy krajowe. Jednocześnie, przeciwko skarżącym wszczęto postępowanie karne za udział w nieautoryzowanej demonstracji, z którego zostali uniewinnieni.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: łączy skargi; uznaje skargi dziewięciu skarżących dotyczące art. 3 i skargi wszystkich skarżących dotyczące art. 11 za dopuszczalne; uznaje pozostałe skargi za niedopuszczalne; stwierdza naruszenie art. 3 Konwencji w odniesieniu do dziewięciu skarżących; stwierdza naruszenie art. 11 Konwencji; zasądza każdemu z dziewięciu skarżących 2000 Euro tytułem zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe; stwierdza, że samo stwierdzenie naruszenia art. 11 stanowi wystarczające zadośćuczynienie za szkody niemajątkowe poniesione przez skarżących w związku z tym artykułem; oddala żądanie zwrotu kosztów i wydatków.Pełny tekst orzeczenia
CONSEIL
AVRUPA
DE L’EUROPE
KONSEYĐ
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ
ĐKĐNCĐ DAĐRE
KARATEPE VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI
(Baꢀvuru no:33112/04, 36110/04, 40190/04, 41469/04 ve 41471/04)
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ
STRAZBURG Nisan 2009
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli
düzeltmelere tabi olabilir.
______________________________________________________________________________________
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.
USUL
Adları ve ikamet bilgileri ekte yer alan on yedi T.C. vatandaꢀı (baꢀvuranlar) tarafından
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 21 ve 22 Temmuz 2004 tarihlerinde Đnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS)
34. maddesi uyarınca yapılan 33112/04, 36110/04, 40190/04, 41469/04 ve 41471/04 numaralı
beꢀ baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir
Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu
avukatlarından O. Ersoy ve A. T. Ocak tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOꢁULLARI
Polis tarafından yapılan bir video kasetin çözümüne göre, aralarında baꢀvuranların da
bulunduğu 40 kadar kiꢀi 12 Ağustos 2003’Te saat 13.03’te Taksim Meydanı’nda Halkevleri
ve Türkiye Üniversite Öğrencileri Koordinasyonu tarafından Irak’a asker gönderilmesini
protesto etmek amacıyla düzenlenen gösteriye katılmıꢀlardır. Polisler göstericileri yasadıꢀı
toplanmaları nedeniyle uyararak dağılmalarını istemiꢀtir. Polis zor kullanarak ve biber gazıyla
göstericileri yakalamıꢀtır. Baꢀvuranlar güvenlik güçlerinin kontrolünde Đstanbul Emniyet
Müdürlüğüne götürülmeden önce saat 13.08’de polis aracında gözaltına alınmıꢀlardır.
Baꢀvuranların söylediklerine göre polisler araç içinde de kendilerine vurmayı, hakaret etmeyi
ve saçlarından tutup çekiꢀtirmeye devam etmiꢀlerdir. Kadın baꢀvuranlar cinsel tacize
uğradıklarını ileri sürmüꢀlerdir. Ağustos 2003 tarihli sağlık raporlarında baꢀvuranlar Haꢀim Özgür Ersoy, Nuri Günay,
Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık ꢁenel, Umar Karatepe, Rüya Kurtuluꢀ, Funda Demir, Özge Ozan
ve Korkmaz Aslan’ın vücudunun çeꢀitli yerlerinde ekimoz ve darp izlerine rastlanılmıꢀtır.
Sevinç Hocaoğulları, Serpil Ocak, Metin Saygın, Đrfan Karcıağa, Gizem Aytaꢀ, Ali Ergin
Demirhan, Fatma Demirbaꢀ ve Derya Gazioğlu ile ilgili hazırlanan raporlarda herhangi bir
darp ya da ꢀiddet izi görülmediği belirtilmiꢀtir.
Tüm baꢀvuranlar 13 Ağustos 2003 tarihinde savcılık kararı ile serbest bırakılmıꢀtır.
A. Kötü muamelede bulunan polisler hakkında baꢀvuranların ꢀikayeti
Baꢀvuranlar 8 Ekim 2003 tarihinde Beyoğlu Cumhuriyet Savcılığına giderek kötü muamele
bulunan polisler hakkında ꢀikayetçi olmuꢀlardır.
Savcılığın talebi üzerine Adli Tıp Kurumu Baꢀkanlığı’nca hazırlanan raporda baꢀvuranların
olay günü sağlık kontrolünden geçirildikleri devlet hastanelerinde hazırlanan sağlık
raporlarının sonuçları teyid edilmiꢀtir. 5 Aralık 2003 tarihli bu yazıda baꢀvuranlar Haꢀim
Özgür Ersoy, Nuri Günay, Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık ꢁenel, Umar Karatepe, Rüya Kurtuluꢀ,
Funda Demir, Özge Ozan ve Korkmaz Aslan’ın vücutlarının çeꢀitli yerlerinde tespit edilen
darp izi ve yaralanmaların bir ila iki gün arasında değiꢀen iꢀ göremezlik raporu gerektiren
hayati bir tehlikeye yol açacak türde olmadığı vurgulanmıꢀtır. Diğer baꢀvuranların
vücutlarında kötü muamele izine rastlanılmadığı da bu belgeyle doğrulanmıꢀtır.
Savcılık 8 Ocak 2004 tarihinde takipsizlik kararı vermiꢀ, kararında baꢀvuranların Đstiklal
caddesinde izinsiz bir gösteri düzenlediklerini ifade etmiꢀtir. Savcılığa göre yapılan tüm
ihtarlara uymayan baꢀvuranları polis 2911 sayılı toplantı ve yürüyüꢀ gösterileri hakkındaki
Kanun’un 24. maddesi gereğince zor kullanarak dağıtmak ve gösteriyi sona erdirmek
durumunda kalmıꢀtır. Savcılık sonuç itibarıyla polisin kullanmıꢀ olduğu gücün yasa ile verilen
yetkiye dayandığına ve suç unsurunu oluꢀturmadığına kanaat getirmiꢀtir.
Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi 13 Nisan 2004 tarihli bir karar ile takipsizlik kararını
onamıꢀtır. Bu karar baꢀvuranlara 24 Mayıs 2004’te tebliğ edilmiꢀtir.
B. Baꢀvuranlar hakkında açılan kamu davası
Savcılık 26 Eylül 2003 tarihinde aralarında baꢀvuranların da yer aldığı otuz beꢀ gösterici
hakkında 2911 sayılı toplantı ve yürüyüꢀ gösterileri kanununa muhalefet etmek suçundan
Beyoğlu Asliye Ceza Mahkemesi önünde ceza davası açmıꢀtır. Görgü tanıklarının adlarının
ve olay yeri görüntülerinin yer aldığı video kaset adli soruꢀturma dosyasına eklenmiꢀtir. ꢁubat 2004 tarihinde Beyoğlu Asliye Ceza Mahkemesi cezai müeyyide gerektirecek
unsurların yokluğunda ve yasal değiꢀiklikleri dikkate alarak baꢀvuranların beraatine karar
vermiꢀtir.
HUKUK
I. DAVALARIN BĐRLEꢁTĐRĐLMESĐ
AĐHM, mevcut baꢀvuruların konuları itibarıyla benzer olması dolayısıyla Đçtüzüğünün 42/1
maddesi gereğince birleꢀtirilmesine karar vermiꢀtir.
II. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA
Baꢀvuranlar halka açık bir alanda zor kullanılarak yakalanmaları dolayısıyla kötü muameleye
maruz kaldıklarını iddia etmekte ve AĐHS’nin 3. maddesine atıfta bulunmaktadır.
Hükümet baꢀvuranların hukuk mahkemeleri ve idari mahkemeler nezdinde maddi ve manevi
tazminat talebiyle dava açmamaları dolayısıyla iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazında
bulunmaktadır.
A. Kabuledilebilirlik hakkında
1. Baꢀvuranlar Sevinç Hocaoğulları, Serpil Ocak, Metin Saygın, Đrfan Karcıağa, Gizem Aytaꢀ,
Ali Ergin Demirhan, Fatma Demirbaꢀ ve Derya Gazioğlu hakkında
AĐHM baꢀvuranlar Sevinç Hocaoğulları, Serpil Ocak, Metin Saygın, Đrfan Karcıağa, Gizem
Aytaꢀ, Ali Ergin Demirhan, Fatma Demirbaꢀ ve Derya Gazioğlu’nun emniyetin ilgili
birimlerinde gözaltına alınmalarından önce adli tıp doktoru tarafından muayene edildiklerini ve
doktorun baꢀvuranların vücudunda herhangi bir darp ya da ꢀiddet izine rastlamadığını not
etmektedir. Adli tıp 5 Aralık 2003 tarihli raporunda ilk raporun sonuçlarını doğrulamıꢀtır.
AĐHM, 3. maddenin alanına girmesi için kötü muamelelerin asgari bir ciddiyet seviyesine
ulaꢀması gerektiğini, özü itibariyle bu asgari ciddiyet seviyesinin göreceli olduğunu
hatırlatmaktadır.
AĐHM öncelikle biber gazı kullanılmasının birtakım sıkıntılara yol açtığını not etmekte;
bununla birlikte baꢀvuranların biber gazı kullanılmasından olumsuz etkilendiklerini gösterir
herhangi bir hususi sağlık raporunun AĐHM’ye ulaꢀmadığını ifade etmektedir (Bkz. Oya
Ataman-Türkiye kararı, no: 74552/01).
Baꢀvuranlar yakalanmaları sırasında gördükleri muameleden ꢀikayetçi olmalarına karꢀın, öne
sürdükleri bu iddialarının sonuçları itibariyle 3. madde bakımından belirli bir ciddiyet
seviyesine ulaꢀtığını destekler herhangi bir delil sunmamıꢀlardır. Gözaltına alınmalarının
ertesinde serbest bırakılan baꢀvuranlar baꢀka bir doktora muayene olmayı istememiꢀlerdir
(Bkz. sözü edilen Oya Ataman ve Saya vd.-Türkiye kararı, no: 4327/02, 7 Ekim 2008).
Sevinç Hocaoğulları, Serpil Ocak, Metin Saygın, Đrfan Karcıağa, Gizem Aytaꢀ, Ali Ergin
Demirhan, Fatma Demirbaꢀ ve Derya Gazioğlu hakkındaki bu ꢀikayet dayanaktan yoksun
bulunmaktadır ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragraflarına uygun olarak
reddedilmelidir.
2. Haꢀim Özgür Ersoy, Nuri Günay, Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık ꢁenel, Umar Karatepe, Rüya
Kurtuluꢀ, Funda Demir, Özge Ozan ve Korkmaz Aslan hakkında
Baꢀvuranlar AĐHS’nin 35. maddesinin 1. paragrafında yer alan gereklilikleri karꢀıladıklarını
ileri sürmektedir.
AĐHM geçmiꢀte bu hususu müteaddit defa dile getirdiğini belirterek yapılan itirazı
reddetmektedir (Bkz. diğerleri arasında Karayiğit-Türkiye kararı, no: 63181/00, 5 Ekim 2004).
AĐHM bu baꢀvuruda daha önce almıꢀ olduğu sonuçların dıꢀına çıkılmasını gerektirecek hiçbir
özel koꢀulun bulunmadığını hatırlatır.
AĐHM, Haꢀim Özgür Ersoy, Nuri Günay, Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık ꢁenel, Umar Karatepe,
Rüya Kurtuluꢀ, Funda Demir, Özge Ozan ve Korkmaz Aslan ile ilgili AĐHS’nin 3. maddesi
hakkındaki ꢀikayetin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı uyarınca dayanaktan yoksun
olmadığı saptamasını yapmaktadır. AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da
kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir
niteliktedir.
B. Esasa dair
Baꢀvuranlar iddialarını yinelemektedir.
Hükümet baꢀvuranların bu iddialarına karꢀı çıkmaktadır.
AĐHM, bir kimsenin tamamıyla polis memurlarının denetimi altında gözaltında tutulduğu
sırada meydana gelen her türlü yaralanmanın ciddi kuꢀkulara yol açtığını hatırlatır (Salman –
Türkiye, no: 21986/93, Bakbak-Türkiye no: 39812/98, 1 Temmuz 2004). Dolayısıyla bu
yaraların nedeni hakkında makul bir izahatta bulunarak baꢀvuranın iddialarına, hele ki bu
iddialar tıbbi belgelerle desteklenmiꢀ ise, ꢀüphe düꢀüren delilleri sunma görevi Hükümete ait
olmaktadır (Bkz., diğerleri arasında, Selmouni-Fransa, no: 25803/94, Berktay-Türkiye no:
22493/93, 1 Mart 2001 ve Ayꢀe Tepe – Türkiye, no: 29422/95, 22 Temmuz 2003).
AĐHM mevcut baꢀvuruda öncelikle Hükümetin gösteri yapan grubun manu militari gözaltına
alındığını yadsımadığını anımsatır. Bu bağlamda, Hükümete baꢀvurulan gücün kaçınılmaz ve
aꢀırı olmadığını ispat etme yükümlülüğü düꢀmektedir (Bkz. Balçık vd.-Türkiye kararı no:
25/02, 29 Kasım 2007).
AĐHM sağlık raporlarına konu olan yaralanmaların nedeni konusunda bir ihtilaf
bulunmadığını tespit eder.
Ayrıca adli tıp doktoru tarafından düzenlenen raporda baꢀvuranların bir ila iki gün iꢀten uzak
kalmalarının uygun olacağı belirtilmiꢀtir. Bütün bu sözü edilenler ıꢀığında, AĐHM yerleꢀik
içtihadı uyarınca baꢀvuranların asgari ciddiyet seviyesine ulaꢀacak kadar kötü muameleye
maruz kaldıklarını kabul etmektedir (Bkz. Nurgül Doğan-Türkiye kararı, no: 72194/01, 8
Temmuz 2008).
AĐHM Hükümetin baꢀvuranların tam olarak nasıl yakalandıklarını ve kullanılan gücün
orantılılığını ortaya koyamadığını ifade eder. Bu bağlamda iꢀ göremez raporu dikkate
alındığında güvenlik güçlerinin uyguladığı güç orantısız addedilmektedir. Üstelik
baꢀvuranların ꢀiddeti tetiklediği ve kaba güce baꢀvurulmasını gerektirici bir müdahalenin
sözkonusu olduğu dile getirilmemektedir.
AĐHM savcılık tarafından yürütülen kovuꢀturma ile ilgili olarak, savcılığın göstericilere karꢀı
yöneltilen gücün orantılı olup olmadığını incelemeksizin polisin göstericilere karꢀı
müdahalesini öngören 2911 sayılı Kanun’un 24. maddesine atıfta bulunmakla yetindiğini dile
getirmektedir.
AĐHM bu nedenle baꢀvuranlar Haꢀim Özgür Ersoy, Nuri Günay, Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık
ꢁenel, Umar Karatepe, Rüya Kurtuluꢀ, Funda Demir, Özge Ozan ve Korkmaz Aslan
bakımından AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.
III. AĐHS’NĐN 5/3 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA
AĐHS’nin 5/3 maddesine atıfta bulunan baꢀvuranlar gözaltı süresinin uzunluğundan ꢀikayetçi
olmaktadır.
AĐHM baꢀvuranların gözaltı sürelerinin 13 Ağustos 2003’te sona erdiğini, ancak baꢀvuruların ve 22 Temmuz 2004 tarihinde yapıldığını gözlemektedir. Bu davanın incelenmesinde altı
ay kuralının uygulanmamasını veya askıya alınmasını gerektirecek herhangi bir özel koꢀulun
bulunmadığına, baꢀvurunun bu bölümünün gecikmeli olarak yapıldığına ve AĐHS’nin 35.
maddesinin 1. ve 4. paragraflarının uygulanmasına istinaden reddedilmesi gerektiğine kanaat
getirir.
IV. AĐHS’NĐN 11. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA
Baꢀvuranlar gösterinin polis tarafından engellenmesi ve bu gösteriye katılmalarından dolayı
cezai soruꢀturmaya tabi tutulmaları dolayısıyla ifade özgürlüğü ve dernek kurma haklarının
ihlal edildiğinden yakınmaktadır. Baꢀvuranlar AĐHS’nin 10. ve 11. maddesine atıfta
bulunmaktadır. AĐHM bu ꢀikayetlerin yalnızca 11. madde baꢀlığı altında inceleneceğine karar
vermiꢀtir.
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun
olmadığını ve esastan incelenmesi gerektiğini kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan
bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru
kabuledilebilir niteliktedir.
Hükümet yetkili mercilere önceden haber verilmeden gerçekleꢀtirilen sözkonusu gösterinin
yasadıꢀı olduğunu savunmaktadır. Hükümet AĐHS’nin 11. maddesinin ikinci paragrafının
kamu düzeninin korunması adına barıꢀçı yöntemlerle yapılan toplanma hakkına sınırlamalar
getirdiğini hatırlatır.
AĐHM baꢀvuranların toplanma hakkına yönelik bir müdahale yapıldığının ihtilaf konusu
edilmediğini belirtmektedir. Bu müdahalenin yasal bir dayanağı bulunmaktaydı (2911 sayılı
Toplantı ve Gösteri Yürüyüꢀleri Kanunu) ve AĐHS’nin 11. maddesinin 2. paragrafı anlamında
«yasa ile öngörülmüꢀtü». Bundan baꢀka AĐHM baꢀvuranların bu eylemleri nedeniyle
haklarında dava açıldığını not etmektedir. AĐHM yapılan müdahalenin meꢀru bir amacı içerip
içermediğini ve demokratik bir toplum için gereklilik arz edip etmediğini irdeleyecektir.
1. Meꢀru amaç
Hükümet müdahalenin kamu düzeninin sağlanması ve baꢀkalarının haklarının korunması gibi
meꢀru amaçları içerdiğini savunmaktadır.
AĐHM sözkonusu müdahalenin 11. maddenin 2. paragrafında yer alan ve kamu düzeninin
sağlanması ve baꢀkalarının haklarının korunması (bu davada rahatça bir yerden baꢀka yere
gitme anlamında) olmak üzere en az iki meꢀru amacı olduğunu kabul etmektedir.
2. Demokratik bir toplum için gereklilik
Hükümete göre baꢀvuranlar mevzuata aykırı olarak, yetkili makamlara gerekli bildirimde
bulunmadan kamuya açık bir alanda düzenlenen gösteriye katılmıꢀlardır. Baꢀvuranlar ayrıca
gösterinin dağıtılması amacıyla yapılan ihtarlara uymamıꢀlardır. Bu ꢀartlarda ve Devletlere bu
konuda tanınan takdir hakkı ıꢀığında Hükümet, halkın meydanda yoğun olarak bulunduğu bir
saatte herhangi bir karmaꢀaya yol açma riskinin ve göstericilerin direniꢀinin sözkonusu
gösterinin dağıtılmasını haklı çıkardığını dile getirmektedir. Hükümete göre polislerin
müdahalesi AĐHS’nin 11. maddesinin ikinci paragrafına uygun bir tedbir mahiyetindedir.
Baꢀvuranlar kamu düzenine halel geldiği mazeretinin, bildirinin okunmasından önce yapılan
müdahaleyi mazur göstermek için sonradan uydurulmuꢀ bir mazeret olduğunu ileri
sürmektedirler.
AĐHM öncelikle 11. maddeye iliꢀkin yerleꢀik içtihadından ileri gelen temel ilkelere atıfta
bulunmaktadır (Bkz. Djavit An-Türkiye no: 20652/92i Piermont-Fransa, 27 Nisan 1995 ve
Platform «Arzte für das Leben»-Avusturya kararı, no: 21 Haziran 1988). Bu içtihada göre
yetkililer yasal yollardan gerçekleꢀtirilen her türlü gösterinin iyi iꢀleyiꢀini ve bütün
vatandaꢀların güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.
AĐHM, Devletlerin yalnızca barıꢀçı yöntemlerle toplanma özgürlüğünü güvence altına
almakla yükümlü olmadığını, aynı zamanda bu hakka dolaylı yoldan getirilecek aꢀırı
kısıtlamalardan da kaçınmaları gerektiğini hatırlatır (sözü edilen Djavit An prg. 57). Ayrıca
11. madde esasen kamu erkinin, bireyin güvence altına alınan haklarına keyfi müdahalesine
karꢀı korumayı amaçlamakla birlikte, fazladan bu hakların etkili bir ꢀekilde kullanılması için
pozitif yükümlülük de getirebilir.
AĐHM bu ilkelerin kamuya açık yerlerde yapılan gösteri ve yürüyüꢀlere de uygulanabileceğini
hatırlatır (sözü edilen Djavit An prg. 56). AĐHM, öte yandan, kamu düzeninin korunması ve
ulusal güvenliğin sağlanması gerekçeleriyle Yüksek Sözleꢀmeci Devletlerin derneklerin
faaliyetlerini düzenleyici tedbirler almalarının ve bu tür toplantıların izne bağlı olmasının 11.
maddenin ruhuna aykırı olmadığını belirler (sözü edilen Djavit An prg. 66-67).
Halka açık bir alanda gerçekleꢀtirilen her türlü gösteri günlük yaꢀamın akıꢀını belirli bir
ölçüde bozacak bir karıꢀıklığa ve hasmane tepkilere yol açabilir. Ancak, AĐHM, durumun
kurallara aykırı olmasının, tek baꢀına, toplanma özgürlüğüne müdahaleyi haklı
çıkarmayacağına itibar etmektedir.
Dosyanın ve delil unsurlarının derinlemesine incelenmesinden AĐHM, gösterici grubun,
muhtemel trafik sıkıntıları dıꢀında kamu düzenini tehlikeye atacak bir tehdit
oluꢀturmadıklarını saptamaktadır. Burada sözkonusu olan kırk kiꢀilik bir grubun güncel bir
konuya kamuoyunun dikkatini çekmesidir. AĐHM ayrıca gösterinin saat on üç civarında
baꢀlayıp takip eden dakikalarda göstericilerin yakalanması ile sona erdiğini
gözlemlemektedir. AĐHM bilhassa yetkililerin bu gösteriyi sona erdirme konusundaki
aceleciliklerine ꢀaꢀırmaktadır (Bkz. sözü edilen Oya Ataman ve a contario, Eva Molnar-
Macaristan kararı no: 10346/05, 7 Ekim 2008).
AĐHM nezdinde göstericilerin ꢀiddete baꢀvurmadıkları durumlarda, AĐHS’nin 11. maddesi ile
garanti altına alınan toplantı özgürlüğü kavramının içeriğinin boꢀaltılmaması bakımından
kamu erkinin barıꢀçı gösterilere belli ölçüde hoꢀgörü göstermesi önem arz etmektedir.
Sonuç olarak AĐHM bu baꢀvuruda polisin kaba kuvvet uygulayarak müdahale etmesini ve
baꢀvuranların cezai yargılama konusu edilmesini orantısız olarak kabul etmektedir. Bu
tedbirler AĐHS’nin 11. maddesinin ikinci paragrafı uyarınca kamu düzeninin korunması
bakımından gereklilik arz etmemektedir.
Bu nedenle bu madde ihlal edilmiꢀtir.
V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA
A. Maddi ve manevi tazminat
Baꢀvuranlar uğradıkları zararın giderilmesini talep etmektedir. Baꢀvuranlar herhangi bir
rakam telaffuz etmemekte, bu konuyu AĐHM’nin takdirine bırakmaktadır.
Hükümet baꢀvuranlara hiçbir ödeme yapılmaması gerektiği görüꢀündedir.
AĐHM baꢀvuranların AĐHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiği tespiti ile adil bir tatmini elde
ettikleri kanısındadır (sözü edilen Oya Ataman prg.48). Bununla birlikte AĐHS’nin 3. maddesi
baꢀvuranlar Haꢀim Özgür Ersoy, Nuri Günay, Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık ꢁenel, Umar
Karatepe, Rüya Kurtuluꢀ, Funda Demir, Özge Ozan ve Korkmaz Aslan bakımından ihlal
edilmiꢀtir. AĐHM hakkaniyete uygun olarak manevi tazminat baꢀlığı altında baꢀvuranların her
birine 2.000 Euro ödenmesini uygun görmektedir.
B. Yargılama masraf ve giderleri
Baꢀvuranlar kanıtlayıcı bir belge sunmaksızın yargılama masraf ve giderleri için 12.500 Euro
talep etmektedir.
Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.
AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul
miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir (Bkz. örneğin Bottazzi-Đtalya no: 34884/97 ve
Sawicka-Polonya no: 37645/97, 1 Ekim 2002). AĐHM bu baꢀvuruda kanıtlayıcı belgelerin
yokluğu nedeniyle, yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin bu talebi reddetmektedir.
C. Gecikme faizi
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç
puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,
1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;
2. Baꢀvuranlar Haꢀim Özgür Ersoy, Nuri Günay, Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık ꢁenel, Umar
Karatepe, Rüya Kurtuluꢀ, Funda Demir, Özge Ozan ve Korkmaz Aslan’ın AĐHS’nin 3.
maddesi hakkındaki ꢀikayetlerinin ve bütün baꢀvuranların AĐHS’nin 11. maddesi hakkındaki
ꢀikayetlerinin kabuledilebilir olduğuna;
3. Bunun dıꢀında kalan baꢀvuruların kabuledilemez olduğuna;
4. Baꢀvuranlar Haꢀim Özgür Ersoy, Nuri Günay, Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık ꢁenel, Umar
Karatepe, Rüya Kurtuluꢀ, Funda Demir, Özge Ozan ve Korkmaz Aslan açısından AĐHS’nin 3.
maddesinin ihlal edildiğine;
5. AĐHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiğine; a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde, her
türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranlar Haꢀim Özgür Ersoy,
Nuri Günay, Hansel Özgümüꢀ, Đnci Açık ꢁenel, Umar Karatepe, Rüya Kurtuluꢀ, Funda
Demir, Özge Ozan ve Korkmaz Aslan’ın her birine manevi tazminat olarak 2.000 Euro (iki
bin Euro) ödenmesine;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;
7. AĐHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiği tespitinin baꢀvuranların uğradıkları manevi zararı
gidermesi bakımından adil bir tatmini oluꢀturduğuna;
KARAR VERMĐꢁTĐR.
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.
paragraflarına uygun olarak 7 Nisan 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.
EK
Baꢀvuru no: 33112/04
Umar Karatepe doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir.
Baꢀvuru no: 36110/04
Korkmaz Aslan
Gizem Aytaꢀ doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Balıkesir’de ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Bursa’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir.
Funda Demir
Ali Ergin Demirhan
Fatma Demirbaꢀ
Derya Gazioğlu
Nuri Günay
Đrfan Karcıağa
Rüya Kurtuluꢀ
Saygın Metin
Serpil Ocak
Özge Ozan
Hansel Özgümüꢀ
Baꢀvuru no: 40190/04
Sevinç Hocaoğulları doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir.
Baꢀvuru no: 41469/04
Đnci Açık ꢁenel doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir. doğumlu, Đstanbul’da ikamet etmektedir.
Baꢀvuru no: 41471/04
Haꢀim Özgür Ersoy
9
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 22.07.2026. · Źródło