33158/03

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   SÜLÜN - TÜRKĐYE DAVASI   (Başvuru no:33158/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Şubat 2007   Đşbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup   bazı şekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (33157/03) başvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke   vatandaşı Kadriye Sülün’ün (başvuran) 12 Eylül 2003 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Sözleşmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   (Mahkeme) yapmış olduğu başvurudur.   Başvuran, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından E. Efe tarafından temsil   edilmektedir.   OLAYLAR   DAVA KOŞULLARI   doğumlu olan başvuran Đstanbul’da ikamet etmektedir.   Başvuran 21 Aralık 1994 tarihinde bir aracı kurum ile aracılık sözleşmesi imzalamıştır.   Müteakiben başvuran, sözkonusu aracı kurumun kendi rızası alınmadan borsada sahte bono   senedi alım satımı yaptığı iddiasında bulunmuştur.   1. Aracı kurum aleyhinde açılan ceza davası   Nisan 1995 tarihinde Şişli Cumhuriyet Savcısı hizmet sebebiyle emniyeti suistimal   iddiasıyla aracı kurum yöneticileri aleyhinde suçlamada bulunmuştur.   Şişli Asliye Ceza Mahkemesi’nin talebi üzerine gerçekleştirilen 10 Nisan 1997 tarihli bilirkişi   incelemesinde itiraz edilen işlemlerin aracılık sözleşmesine uygun olarak yapıldıkları,   dolayısıyla sözkonusu işlemlerin geçerli olduğu sonucuna varılmıştır.   Asliye Ceza Mahkemesi’nin talebi üzerine 2 Nisan 1998 tarihinde bu defa üç kişiden   müteşekkil yeni bir bilirkişi heyeti kurulmuştur. Bu inceleme sonucunda mahkeme, aracı   kurum tarafından kendisine sunulan hesap özetlerini imzalamış olması sebebiyle başvuranın   kendi namına gerçekleştirilen işlemler hakkında haberdar edildiği ve sözkonusu işlemlere a   posteriori rıza gösterdiği gerekçesiyle taraflar arasında yapılan sözleşmenin geçerli olduğu   kanaatine varmıştır.   Asliye Ceza Mahkemesi 12 Mayıs 1998 tarihinde sanıkların beraatine karar vermiştir.   Yargıtay 9 Kasım 1998 tarihinde bu kararı bozmuştur.   Kararın bozulması üzerine Asliye Ceza Mahkemesi yeniden sanıkların beraatine   hükmetmiştir.   Yargıtay 5 Şubat 2001 tarihinde kararı bozmuştur.   Bozma kararı üzerine yeniden toplanan Asliye Ceza Mahkemesi 4616 sayılı kanun uyarınca   davayı beş yıl süreyle ertelemiştir.   2. Ticaret mahkemeleri önünde yapılan yargılama   Başvuran 13 Haziran 1996 tarihinde Đstanbul Ticaret Mahkemesi’nde fonların iadesi talebiyle   tartışmalı aracı kurum aleyhinde dava açarak, sözkonusu kurum hakkında koruyucu tedbir   kararı alınması isteminde bulunmuştur.   Đstanbul Ticaret Mahkemesi 1 Ekim 1996 ile 14 Eylül 2000 tarihleri arasında yirmi dört   duruşma yapmıştır. Mahkeme 15 Nisan, 17 haziran ve 7 Ekim 1997 tarihlerinde yaptığı   duruşmalarda her iki tarafın, 23 Aralık 1997 tarihinde ise başvuranın avukatının duruşmaya   katılmadığını tespit etmiştir. Mahkeme 24 Mart 1998 tarihli duruşmada ceza yargılamasının   sonucunun beklenmesine karar vermiştir. Asliye Ceza Mahkemesi kararının temyize   götürüldüğünü tespit eden Ticaret Mahkemesi, bu konudaki Yargıtay kararının beklenmesine   ve bu tarihe kadar davanın ertelenmesine karar vermiştir. Adıgeçen mahkeme 11 Kasım 1999   tarihinde koruyucu tedbir uygulanması kararı almıştır.   Asliye Ceza Mahkemesi tarafından verilen kararın Yargıtayca bozulduğunu tespit eden   Ticaret Mahkemesi ceza yargılaması sonuçlanana değin davanın ertelenmesine karar   vermiştir. Kendi namına gerçekleştirilen ek işlemlere yönelik hiçbir itirazda bulunmamış olan   başvuranın, tartışmalı bono senetlerini imzalamadığı yönünde bir itirazının olup olmadığının,   bu yönde gerçekleştirilen işlemleri kabul edip etmediğinin tespit edilmesi amacıyla 16 Şubat   tarihinde üç uzmandan oluşan bir bilirkişi heyeti tarafından bir rapor düzenlenmiştir.   Raporda, tartışmalı bono senetlerinden, başvuranın hesap özetlerini, ödeme makbuzlarını,   para çekme ve para aktarma işlemlerini imzaladığı hususunun anlaşıldığı tespit edilmiştir.   Bu nedenlerle başvuran itiraz konusu işlemlerden haberdar olup, bu işlemlerin   gerçekleştirilmesine a posteriori rıza göstermiştir.   Başvuran, 29 Mart 2000 tarihinde sözkonusu bilirkişi raporuna itirazda bulunmuştur.   Ticaret Mahkemesi 14 Eylül 2000 tarihinde başvuranın karar düzeltme talebini geri çevirerek   koruyucu tedbir kararının kaldırılması talimatı vermiştir.   Bilirkişi raporunda varılan sonuçlara itiraz eden başvuran temyiz talebiyle Yargıtay’a   başvurmuştur.   Yargıtay 26 Haziran 2002 tarihinde başvuranın temyiz talebini reddetmiştir.   Başvuran 12 Eylül 2002 tarihinde bu kararın düzeltilmesi talebiyle başvuruda bulunmuştur.   Yargıtay 31 Ocak 2003 tarihinde aldığı bir kararla sözkonusu başvuruyu reddetmiştir.   HUKUK AÇISINDAN   I. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   AĐHS’nin 6 § 1. maddesine atıfta bulunan başvuran, sözkonusu ticari davada yargılama   süresinin uzunluğu nedeniyle «makul süre» ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmektedir.   Hükümet bu sava itiraz etmektedir.   Dikkate alınması gereken dönem 13 Haziran 1996 tarihinde başlayıp 31 Ocak 2003 tarihinde   sona ermiştir. Dolayısıyla sözkonusu yargılama üç aşama için altı yıl ve yedi ay sürmüştür.   A. Kabuledilebilirliğe dair   AĐHM, başvurunun AĐHS’nin 35 § 3. madde anlamında dayanaktan yoksun olarak ilan   edilemeyeceğini ve herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesiyle karşılaşmadığını tespit   etmektedir. Bu nedenle başvuru kabuledilebilirdir.   B. Esasa dair   AĐHM’ye göre, yargılama süresinin makul olup olmadığı hususu, davanın içinde bulunduğu   özel şartlar ile Mahkeme içtihatlarında kullanılan ölçütler çerçevesinde, özellikle olayın   karmaşıklığı, başvurucunun ve yetkili makamların tutumları ve ilgililer açısından davanın   önemi (bk. Diğerlerinin ararsında Frydlender – Fransa, no: 30979/96, § 43) göz önüne   alınmak suretiyle değerlendirilebilecektir.   Mevcut davadakine benzer sorunları gündeme getiren bir çok davayı incelemiş olan AĐHM bu   davalarda AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiği hükmüne varmıştı (ibidem).   Kendisine sunulan unsurların tamamını inceleyen AĐHM, Hükümet’in mevcut davada farklı   bir sonuca varmasını sağlayacak nitelikte ikna edici bir olgu ya da bir argüman ileri   sürmediğini değerlendirmektedir. Bu alandaki içtihatlarını gözönünde bulunduran AĐHM   tartışmalı yargılama süresinin aşırı olduğunu ve «makul süre» ilkesine cevap vermediğini   takdir etmektedir.   Bu nedenle AĐHM’nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiştir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Başvuran uğradığını iddia ettiği maddi ve manevi zararlarının tazminini talep etmektedir. Bu   hususta başvuran herhangi bir rakam telaffuz etmemektedir.   Hükümet bu taleplere karşı çıkmaktadır.   Tepit edilen ihlal ile maddi tazminat talebi arasında bir illiyet bağı tespit edemeyen AĐHM bu   talebi reddeder. Buna karşın AĐHM başvurana hakkaniyete uygun bir biçimde manevi   tazminat olarak 1.000 Euro ödenmesinin yerinde olacağına hükmetmektedir.   B. Masraf ve harcamalar   Başvuran masraf ve harcamalarının iadesi talebinde bulunmamıştır. Bu nedenle AĐHM bu   yönde bir ödeme yapılmasına yer olmadığını takdir etmektedir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına üç puan eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,   döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü   vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından başvurana, manevi tazminat   olarak 1.000 Euro (bin) ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;   6. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;   Karar vermiştir.   Đşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.   maddesine uygun olarak 6 Şubat 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   Yargılama süresinin makul olup olmadığı hususu, davanın içinde bulunduğu özel şartlar ile   Mahkeme içtihatlarında kullanılan ölçütler çerçevesinde, özellikle olayın karmaşıklığı,   başvurucunun ve yetkili makamların tutumları (bk. diğer birçok örnek kararla birlikte (bk.   yukarıda geçen Yağcı ve Sargın kararı, parag. 59 ve Mansur kararı, parag. 61) göz önüne   alınmak suretiyle değerlendirilebilecektir.   6