33433/02

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   DÖRDÜNCÜ DAĐRE   ÇIRAK vd. -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:33433/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Temmuz 2008   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (33433/02) no’lu davanın nedeni T.C.   vatandaꢀları Salih Çırak, Hasan Çırak, Cangir Çırak, Mahir Çırak, Bakıl Çırak, Sadık Çırak,   Kakil Çırak, Tahır Çırak, Kutbettin Özoral, Remziye Çırak, Saadet Akalın ve Sabiha   Ablak’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 5 Temmuz 2002 tarihinde Temel   Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin   (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Van Barosu avukatlarından E. Günsan ve S. Bedirhanoğlu   tarafından temsil edilmektedirler.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuranlar, sırasıyla, 1932, 1940, 1958, 1933, 1949, 1949, 1943, 1939, 1968, 1936, 1953 ve   doğumlulardır ve Van’da ikamet etmektedirler.   Ekim 1991 tarihinde, Devlet Su Đꢀleri Genel Müdürlüğü, baꢀvuranlara ait olan ve Çırak   (Van) köyünde bulunan taꢀınmazı kamulaꢀtırmıꢀtır.   Ocak 1992 tarihinde, DSĐ tarafından ödenen kamulaꢀtırma bedeline karꢀı çıkan   baꢀvuranlar, Özalp Asliye Hukuk Mahkemesi’nde bedel artırım davası açmıꢀlardır.   Haziran 2001 tarihli bir kararla, Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvuranlara, 3.493.625.877   TL tutarında ek kamulaꢀtırma bedeli ödenmesine karar vermiꢀtir. Sözkonusu miktara,   kamulaꢀtırma kararının nihai hale geldiği 14 ꢁubat 1992 tarihinden itibaren iꢀletilen gecikme   faizi eklenmiꢀtir.   Kasım 2001, Yargıtay, itiraz edilen kararı onamıꢀtır.   Mart 2002 tarihinde, Yargıtay, karar düzeltme baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.   Haziran 2002 tarihinde, idare, gecikme faizi ile birlikte 18.317.041.000 TL tutarında ek   kamulaꢀtırma bedeli ödemiꢀtir.   HUKUK   I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuranlar, idare tarafından gecikmeli olarak ödenmesi nedeniyle ek kamulaꢀtırma bedelinin   değer kaybetmesinden ve olayların meydana geldiği dönemde Türkiye’deki enflasyon oranı   karꢀısında gecikme faizlerinin yetersiz kalmasından ꢀikayetçilerdir. Baꢀvuranlar bu bağlamda,   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin   Đçtihadından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz. özellikle sözü edilen Aka) ve sahip olduğu   unsurların tamamını göz önüne alarak AĐHM, ꢀikayetin esas bakımından inceleme konusu   yapılması gerektiği kanaatindedir. AĐHM, üstelik hiçbir kabuledilemezlik unsurunun   bulunmadığını da tespit etmektedir.   B. Esasa iliꢀkin   AĐHM, bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelediğini ve 1   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitine ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (Bkz.   sözü edilen Akkuꢀ, Aka).   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak ikna   edici hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ek kamulaꢀtırma bedelinin   belirlenmesi ve ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranları mülklerinin kamulaꢀtırılmasına   ilaveten ayrı bir zarara daha uğratmıꢀtır. Sözkonusu zarar, enflasyon oranı karꢀısında   gecikme faizi oranının yetersiz kalması nedeniyle artmıꢀtır. Kamulaꢀtırmanın yapıldığı   dönemdeki taꢀınmazın değeri ile fiili olarak ödemenin yapıldığı dönemdeki taꢀınmazın   değeri arasındaki fark AĐHM’yi baꢀvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet   hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan   alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye   sevk etmektedir.   Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, yargılamanın uzunluğu nedeniyle mallarına saygı haklarının ihlal   edilmesinden de ꢀikayetçilerdir.   AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin yukarıda incelenen ꢀikayetle ilgili ve kabuledilebilir nitelikte   olduğunu belirtmektedir. AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀtığı   tespiti göz önüne alarak mevcut davada, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀ olsa dahi   sözkonusu ꢀikayetin ayrıca incelenmesinin gerek olmadığı kanaatindedir (Andiçi-Türkiye,   baꢀvuru no: 27796/03, 4 Mart 2008).   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuranlar, 844.952 Amerikan Doları tutarındaki maddi zararlarının tazmin edilmesi   gerektiğini ifade etmiꢀlerdir. Baꢀvuranlar, ayrıca, maruz kaldıkları manevi zarar için de   500. 000 Amerikan Doları talep etmektedirler.   Hükümet, AĐHM’ye sözkonusu taleplerin reddedilmesi çağrısında bulunmaktadır.   Aka kararında benimsenen hesaplama yöntemini göz önüne alarak ve ilgili ekonomik   veriler ıꢀığında AĐHM, baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 10.557 Euro maddi tazminat   ödenmesine hükmetmektedir.   Baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zarara iliꢀkin olarak ise, AĐHM, mevcut dava   koꢀullarında, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinin yeterli adil   tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuranlar, ulusal mahkemeler önünde önemli miktarda yargılama masraf ve   giderlerinde bulunduklarını belirtmektedirler. Buna karꢀın, baꢀvuranlar, net hiçbir miktar   belirtmemiꢀ ve hiçbir belge sunmamıꢀlardır. AĐHM önünde yapılan yargılama masraf ve   giderlerine iliꢀkin olarak, baꢀvuranlar hiçbir belge sunmaksızın miktarı AĐHM’nin   takdirine bırakmaktadırlar.   AĐHM içtihadına göre bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini   gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece elde edebilir   (Iatridis-Yunanistan (adil tatmin), 31107/96). Sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü   edilen kriterleri göz önüne alarak, AĐHM, bu baꢀlık altında tazminat ödemeye gerek   olmadığı kanaatindedir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana   üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek   olmadığına;   4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz   kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranlara   ortaklaꢀa olarak 10.557 Euro (on bin beꢀ yüz elli yedi Euro) maddi tazminat   ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve   3. paragraflarına uygun olarak 22 Temmuz 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4