33452/02;33457/02

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   KARAKAꢀ ve TANDOĞAN -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢁvuru no: 33452/02 ve 33457/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Aralık 2007   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (33452/02 ve 33457/02) no’lu davanın nedeni (T.C.   vatandaꢀları) Tahir Karakaꢀ ve Emine Zeynep Tandoğan’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan   Hakları Mahkemesi’ne 30 Temmuz 2002 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini   güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca   yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Kasım 2004 tarihinde, Mahkeme kalemi, 4 Eylül 2004 tarihinde Karakaꢀ’ın vefat ettiği ve   baꢀvuranın mirasçıları olan Fethiye Karakaꢀ, Muhterem Karakaꢀ, Nigar Karakaꢀ ve Ali Rıza   Karakaꢀ’ın baꢀvuruyu sürdürme istekleri konusunda bilgilendirilmiꢀtir. Baꢀvuran niteliğinin   baꢀvuranın mirasçılarına tanınması gerekirken pratik gerekçelerle iꢀbu davada Karakaꢀ’ın   “baꢀvuran” (Tandoğan ile birlikte “baꢀvuranlar”) olarak adlandırılmasına devam edilecektir   (Dalban-Romanya, baꢀvuru no: 28114/95).   Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Çanakkale Barosu avukatlarından M. Öztok tarafından temsil   edilmektedirler.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuranlar, sırasıyla 1939 ve 1958 doğumlulardır ve Çanakkale’de ikamet etmektedirler.   1. Đki baꢀvurunun ortak olayları   Kasım 1998 tarihinde, Çanakkale Belediyesi (idare) baꢀvuranlara ait iki taꢀınmazı   kamulaꢀtırmıꢀtır.   Kıymet Takdir Komisyonu, taꢀınmazların değerini sırasıyla 1.944.000.000 TL ve   1.458.000.000 TL olarak belirlemiꢀtir. Baꢀvuranlara sözkonusu meblağlar, taꢀınmazların   devredildiği tarihte ödenmiꢀtir.   Kasım 1998 tarihinde, ödenen tutarda anlaꢀmazlık doğması üzerine baꢀvuranlar, Çanakkale   Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tezyidi bedel davası açmıꢀlardır.   Mart 2001 tarihli bir kararla, mahkeme, baꢀvuranları kısmen haklı bulmuꢀ ve idareyi, 25   Aralık 1998 tarihinden itibaren iꢀleyecek gecikme faizi ile birlikte 2.637.066.375 TL   (33452/02 no’lu baꢀvuru) ve 3.516.088.500 TL (33457/02 no’lu baꢀvuru) ek kamulaꢀtırma   bedeli ödemeye mahkum etmiꢀtir.   Bu tarihten itibaren, iki dava farklı ꢀekilde aꢀağıdaki ꢀekilde sürmüꢀtür:   2. 33452/02 no’lu baꢀvuru   Ekim 2001 tarihinde, idare, Karakaꢀ’a ek kamulaꢀtırma bedeli olan 2.879.619.493 TL   ödemiꢀtir.   Kasım 2001 tarihli bir karar ile Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀ ve 19   ꢁubat 2002 tarihinde, karar düzeltme baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.   Kasım 2003 tarihinde, ilk derece mahkemesi yeni bir karara varmıꢀ, ancak bu karar da 19   Nisan 2004 tarihli Yargıtay kararı ile bozulmuꢀtur.   Nisan 2004 tarihinde, idare, baꢀvurana 5.779.355.646 TL tutarında ikinci bir ödeme   yapmıꢀtır.   Eylül 2004 tarihinde, Karakaꢀ vefat etmiꢀtir.   Ekim 2005 tarihinde, ilk derece mahkemesi, müteveffanın mirasçılarına 25 Aralık 1998   tarihinden itibaren iꢀleyecek gecikme faizi ile birlikte 3.065.690.000 TL ödenmesine karar   vermiꢀtir.   ꢁubat 2006 tarihli bir karar ile Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.   3. 33457/02 no’lu baꢀvuru   Temmuz 2001 tarihinde, idare, Tandoğan’a 3.516.088.500 TL ek kamulaꢀtırma bedeli   ödemiꢀtir.   Ekim 2001 tarihli bir karar ile Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀ ve 24   Ocak 2002 tarihinde, karar düzeltme baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.   Kasım 2003 tarihinde, ilk derece mahkemesi, yeni bir karara varmıꢀ, ancak bu karar da 26   Nisan 2004 tarihli Yargıtay kararı ile bozulmuꢀtur.   Bu arada, 23 Mart 2004 tarihinde, kamulaꢀtırmayı gerçekleꢀtiren idare 7.801.375.082 TL   tutarında ikinci bir ödeme yapmıꢀtır.   Ekim 2005 tarihinde, ilk derece mahkemesi, Tandoğan’a 25 Aralık 1998 tarihinden   itibaren iꢀleyecek gecikme faizi ile birlikte 4.087.580.000 TL ödenmesine karar vermiꢀtir.   ꢁubat 2006 tarihli bir karar ile Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.   Eylül 2006 tarihinde, 29.655 Yeni Türk Lirası değerindeki son ödeme yapılmıꢀtır.   HUKUK   I. DAVALARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ   Olaylar ve esasa iliꢀkin ortaya koydukları sorun bakımından davaların benzerliğini dikkate   alarak, AĐHM, davaların birleꢀtirilerek tek bir davada incelenmesine karar vermektedir.   II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuranlar, idare tarafından ek kamulaꢀtırma bedellerinin gecikmeli olarak ödenmesi ve   olayların meydana geldiği dönemde Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında Devlet   tarafından uygulanan gecikme faizinin yetersiz kalmasından ꢀikayetçilerdir. Bu bağlamda   baꢀvuranlar, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin   Đçtihadından doğan kriterler ıꢀığında ve olayın unsurlarını göz önüne alarak AĐHM ꢀikayetin   esas bakımından inceleme konusu yapılması gerektiği kanaatindedir. AĐHM, hiçbir   kabuledilemezlik unsurunun bulunmadığını da tespit etmektedir.   B. Esas   AĐHM, bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelemiꢀ ve 1   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ ve   Aka).   AĐHM, yargı süreci boyunca yapılan kısmi ödemelerle birlikte, mevcut baꢀvuruların,   Çanakkale Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvuru ile baꢀlayan ve sözkonusu mahkeme   tarafından belirlenen miktarların fiili olarak ödemesi yapılana kadar geçen sürede paranın   değer kaybından kaynaklanan zararı telafi etmek için uygulanan gecikme faizi oranının   yetersizliğine dayandığını gözlemlemektedir.   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. AĐHM, taꢀınmazları kamulaꢀtırıldığında   baꢀvuranların alacakları ile yargı süreci boyunca kısmi ödemeler yapılmasına rağmen fiili   ödeme sırasında baꢀvuranların aldıkları miktar arasındaki değer farkının, baꢀvuranları,   mülkün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha uğrattığı, toplum yararının   gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil   dengeyi bozduğu kanaatindedir.   Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, yargı süresinin AĐHS’nin 6/1. maddesine riayet etmemesinden ꢀikayetçilerdir.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder.   B. Esas   AĐHS’nin 1. No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀılan sonucu göz önüne alarak,   AĐHM, sözkonusu ihtilafın AĐHS’nin 6/1. maddesi açısından ayrı olarak incelenmesinin gerek   olmadığı kanaatindedir.   IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuranlar, sırasıyla 71.632 Euro ve 95.500 Euro değerindeki maddi zararlarının giderilmesi   gerektiğini belirtmektedirler. Baꢀvuranların her biri ayrıca 10.000 Euro manevi tazminat   talebinde bulunmaktadır.   Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, Aka kararında benimsenen hesaplama yöntemini göz önünde bulundurarak ve ilgili   ekonomik veriler ıꢀığında, Karakaꢀ’ın hak sahiplerine ortaklaꢀa 15.500 Euro ve Tandoğan’a   8.200 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermektedir.   Manevi tazminata iliꢀkin olarak, AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin kendisinin   yeterli adil tazmin oluꢀturduğu kanaatindedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuranların her biri AĐHM önünde yapmıꢀ oldukları masraf ve harcamalar için 3.000 Euro   talep etmektedirler.   Hükümet, bu talebin belgelendirilmediği kanısındadır.   AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini,   gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece elde edebilir.   AĐHM, mevcut davada baꢀvuranların avukatının çalıꢀma saatine iliꢀkin ücret makbuzu   sunmadıklarını ve sözü edilen giderleri belgelendirmediklerini tespit etmektedir. Sonuç olarak   AĐHM, yargılama masraf ve giderleri olarak baꢀvuranlara belli bir miktar ödenmesinin gerekli   olmadığı kanaatindedir.   C. Gecikme Faizi   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç   puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;   2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;   3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   4. AĐHS’nin 6/1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrı olarak incelenmesinin gerek   olmadığına;   5. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinin, baꢀvuranların maruz   kaldığı manevi zarar için yeterli adil tatmin oluꢀturduğuna;   6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek vergi baꢀlığı altındaki damga vergisi ve mali   yükümlülüklerden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye   çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından:   i. Karakaꢀ’ın hak sahipleri Fethiye Karakaꢀ, Muhterem Karakaꢀ, Nigar Karakaꢀ ve Ali   Rıza Karakaꢀ’a ortaklaꢀa olarak 15.500 Euro (on beꢀ bin beꢀ yüz Euro) maddi   tazminat ödenmesine;   ii. Tandoğan’a 8.200 Euro (sekiz bin iki yüz Euro) maddi tazminat ödenmesine;   b)sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   7. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve   3. paragraflarına uygun olarak 13 Aralık 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   6