34683/07;34685/07

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ĐSMAĐL VE ꢀEYHMUS KĐNAY -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢁvuru no:34683/07 ve 34685/07)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   ꢀubat 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (34683/07 ve 34685/07) no’lu davanın nedeni,   T.C. vatandaꢀları Đsmail Kinay ve ꢁeyhmus Kinay’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne 30 Temmuz 2007 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin   Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi   uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuranlar sırasıyla 1949 ve 1955 doğumlu olup halen Diyarbakır Cezaevi’nde tutuklu   bulunmaktadır. 3 ꢁubat 2000 tarihinde, yasadıꢀı silahlı bir örgüte yönelik olarak düzenlenen   operasyonlar çerçevesinde baꢀvuranlar yakalanmıꢀ ve gözaltına alınmıꢀtır. Birkaç gün sonra   yetkili hakim, baꢀvuranların tutuklanmasına karar vermiꢀtir. Bilahare baꢀvuranlar hakkında,   Anayasal düzeni cebren yıkmaya teꢀebbüsten kamu davası açılmıꢀtır. Dosyada bulunan   unsurlara göre baꢀvuranlar halen tutuklu bulunmaktadır ve iꢀbu kararın kabul edildiği tarihte   baꢀvuranlar hakkında yürütülen dava Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi’nde derdesttir.   HUKUK   I. DAVALARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ   Olaylar ve esasa iliꢀkin ortaya koydukları sorun bakımından, baꢀvuruların benzerliğini dikkate   alan AĐHM, baꢀvuruların birleꢀtirilmesine ve tek bir davada ortaklaꢀa olarak incelenmesine   karar vermektedir.   II. AĐHS’NĐN 5/3 VE 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLĐDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   AĐHS’nin 5/3 ve 6/1 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuranlar, tutukluluk ve haklarında açılan   cezai yargılama süresinin uzunluğundan ꢀikayetçi olmaktadır.   Hükümet, baꢀvuranların, ꢀikayetlerini en azından özü itibariyle ulusal mahkemeler önünde   sunmamaları nedeniyle iç hukuk yolunun tüketilmediğini savunmaktadır.   Tutuklama süresi ile ilgili itiraza iliꢀkin olarak, AĐHM, benzer bir itirazı incelediğini ve   reddettiğini hatırlatmaktadır (Koꢀti ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 74321/01, 3 Mayıs   2007). Yargılama süresi ile ilgili Hükümet’in yapmıꢀ olduğu itiraza iliꢀkin olarak AĐHM,   Türk hukuk düzeninin yargılanabilirlere cezai yargılama süresinin çok uzun olmasından   ꢀikayetçi olma imkanı sağlayan etkili bir iç hukuk yolu sunmadığı tespitinde bulunarak daha   önce benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır (bkz, Tendik ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru   no: 23188/02, 22 Aralık 2005 ve Tunce ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru numaraları: 2422/06,   3712/08, 3714/08, 3715/08, 3717/08, 3718/08, 3719/08, 3724/08, 3725/08, 3728/08, 3730/08,   3731/08, 3733/08, 3734/08, 3735/08, 3737/08, 3739/08, 3740/08, 3745/08 ve 3746/08,   Ekim 2009). Bu itibarla AĐHM, Hükümet’in itirazlarını reddetmektedir.   Hiçbir kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eden AĐHM, baꢀvuruları kabuledilebilir   ilan etmektedir.   Esas ile ilgili olarak, Hükümet, özellikle atılı suçların niteliği, çarptırılan cezaların ağırlığı,   adalete engel olma tehlikesi, suçun tekrarı ve firar riski ile kamu düzeninin korunması   gerekliliği göz önüne alındığında, baꢀvuranların tutukluluk sürelerinin uzun olmadığını   savunmaktadır. Yargılama süresi ile ilgili olarak, Hükümet, davanın karmaꢀıklığına,dosyanın   kapsamına, baꢀvuranlar hakkında yapılan suçlamaların niteliğine, iꢀlenen suçların, sanıkların,   tanıkların, davacıların ve mağdurların sayısına oranla ve organize suçlara iliꢀkin yargılamaya   özgü zorluklar göz önüne alındığında yargılama süresinin makul olmadığı   değerlendirilmesinde bulunulamayacağını savunmaktadır. Ayrıca Hükümet’e göre, sözkonusu   yargılamanın seyrinde ulusal makamlar ihtimam göstermemekle suçlanamazlar.   Baꢀvuranlar sözkonusu argümanlara itiraz etmektedir.   Tutukluluk süresi kapsamında yapılan ꢀikayet ile ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuranların   tutukluluk süresinin baꢀvuranların yakalandığı tarih olan 3 ꢁubat 2000 tarihinde baꢀladığını ve   baꢀvuranların halen tutuklu bulunduklarını tespit etmektedir. Dolayısıyla iꢀbu kararın kabul   edildiği tarihte tutukluluk süresi dokuz yıl on bir aydan fazla sürmüꢀtür. AĐHM, benzer   davaları inceleme fırsatı bulduğunu ve müteaddit defalar AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal   edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (bkz, diğerleri arasından, Dereci-Türkiye,   baꢀvuru no: 77845/01, 24 Mayıs 2005 ve Taciroğlu-Türkiye, baꢀvuru no: 25324/02, 2 ꢁubat   2006). Sözkonusu dava ile ulusal makamlara yüklenen zorlukları kabul eden AĐHM, yerleꢀik   içtihadı ıꢀığında yine de mevcut davada aynı sonuca ulaꢀmıꢀtır. Bu itibarla AĐHS’nin 5/3   maddesi ihlal edilmiꢀtir.   Yargılama süresi kapsamında yapılan ꢀikayet ile ilgili olarak, AĐHM, ihtilaflı yargılamanın 3   ꢁubat 2000 tarihinde baꢀladığını ve ulusal mahkemeler önünde halen derdest olduğunu   gözlemlemektedir. Yargılama süresi dokuz yıl on bir aydan fazla sürmüꢀtür ve iꢀbu kararın   kabul edildiği davanın esasına iliꢀkin hiçbir hukuki karar verilmemiꢀtir. AĐHM, mevcut   davadakine benzer sorunları ortaya koyan davaları müteaddit defalar incelemiꢀ ve AĐHS’nin   6/1 maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀtir (Pélissier ve Sassi-Fransa, baꢀvuru no:   25444/94). Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından, AĐHM,   Hükümet’in mevcut davada baꢀka bir sonuca ulaꢀmak için ikna edici hiçbir tespit ve argüman   sunmadığına kanaat getirmektedir. Konuya iliꢀkin içtihadını göz önüne alan AĐHM, mevcut   davada yargılama süresinin uzun olduğuna ve “makul sürede yargılanma hakkı” gerekliliğini   karꢀılamadığına kanaat getirmektedir. Bu itibarla sözkonusu ꢀikayet ile ilgili olarak AĐHS’nin   6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   Baꢀvuranların her biri 50.000 Euro maddi ve 50.000 Euro manevi tazminat talep   etmektedirler.   Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.   AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte   ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın AĐHM, baꢀvuranların her birine, Avrupa   Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir artıꢀ   eklenerek belirlenen gecikme faizi ile birlikte 12.000 Euro manevi tazminat ödenmesi   gerektiği kanaatindedir.   Ayrıca, dokuz yıl on bir aydan fazla bir süredir davanın ulusal mahkemeler önünde halen   derdest olmasından ve baꢀvuranların tutuklu bulunmalarından dolayı AĐHM, mevcut davada,   tespit edilen ihlali gidermek için en uygun yolun, adaletin tecelli etmesi gerekliliklerini   gözeterek sözkonusu yargılamanın ivedilikle sonuçlanması veya AĐHS’nin 5/3 maddesinin   öngördüğü ꢀekli ile yargılama sırasında baꢀvuranın serbest bırakılması olacağı kanaatindedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;   2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;   3. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;   4. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere her türlü vergiden   muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvuranların her birine 12.000 Euro (on iki bin   Euro) manevi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   6. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 2 ꢁubat 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4