35570/02

WyrokETPCz2009-10-06ECLI:CE:ECHR:2009:1006JUD003557002

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa rejestracji fundacji o charakterze religijnym, bez umożliwienia skarżącym zmiany jej statutu, stanowi naruszenie prawa do wolności zrzeszania się gwarantowanego w art. 11 Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że odmowa rejestracji fundacji stanowiła ingerencję w prawo do wolności zrzeszania się. Chociaż ingerencja była przewidziana prawem i miała uzasadniony cel (ochrona porządku publicznego i praw innych), nie była ona "niezbędna w społeczeństwie demokratycznym". Trybunał podkreślił, że władze krajowe, w szczególności Sąd Kasacyjny, przekroczyły swój margines oceny, odmawiając skarżącym dodatkowego czasu na zmianę statutu fundacji, co było praktyką stosowaną w podobnych sprawach krajowych. Brak takiej możliwości uczynił odmowę rejestracji nieproporcjonalną do zamierzonego celu.
Stan faktyczny
Szesnastu obywateli Turcji postanowiło założyć fundację charytatywną o nazwie „Kurtuluş Kiliseleri Vakfı”. W grudniu 2000 r. złożyli wniosek o jej rejestrację. Dyrekcja Generalna Fundacji sprzeciwiła się rejestracji, twierdząc, że statut fundacji, mający na celu ochronę interesów protestantów, narusza art. 74 ust. 2 starego Kodeksu Cywilnego, zakazujący wspierania konkretnej wspólnoty. Sąd pierwszej instancji i Sąd Kasacyjny odmówiły rejestracji, nie dając skarżącym możliwości zmiany statutu, mimo że skarżący deklarowali chęć jego poprawienia, aby odzwierciedlał ich prawdziwe intencje pomocy wszystkim potrzebującym, niezależnie od wyznania.
Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: 1. Uznaje pozostałą część skargi za dopuszczalną. 2. Stwierdza naruszenie art. 11 Konwencji. 3. Zasądza, że Państwo Pozwane ma zapłacić, w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku: a. 2 000 (dwa tysiące) euro tytułem szkody majątkowej na rzecz skarżącego İhsana Yinala Özbeka, jako przewodniczącego fundacji, za poniesione koszty notarialne związane z jej założeniem. b. 500 (pięćset) euro tytułem szkody niemajątkowej na rzecz każdego ze skarżących. c. 5 200 (pięć tysięcy dwieście) euro łącznie na rzecz skarżących tytułem kosztów i wydatków. 4. Oddala pozostałe żądania dotyczące słusznego zadośćuczynienia.

Pełny tekst orzeczenia

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ÖZBEK VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 35570/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (35570/02) no’lu davanın nedeni on altı   T.C. vatandaꢀı’nın (baꢀvuranlar) 29 Ağustos 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin   (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   • Đhsan Yinal Özbek, Çiğdem Özbek, Đsmail Serinken, Vedat Özel, Semih Tanar, Emin   Tufan ve Güney Onkun serbest meslekle uğraꢀmaktadır ve sırasıyla 1963, 1967, 1971,   1972, 1964, 1965 ve 1970 doğumludur;   • • • • Đbrahim Deveci ve ꢁafak Deveci yayıncıdır ve 1971 doğumludur;   Baꢀak Çelik tarihçidir ve 1977 doğumludur;   Soner Tufan dil bilimcidir ve 1969 doğumludur;   Angela Serinken, Semra Tanar, Güleser Ibiꢀ, Ilvina Albak ve Rabia Yılmaz Tufan ev   hanımıdır ve sırasıyla 1974, 1969, 1959, 1944 ve 1976 doğumludur;   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara Barosu   avukatlarından O. K. Cengiz tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuranlar, 20 Aralık 2000 tarihli resmi akit belgesiyle merkezi Ankara’da olan ve   Kurtuluꢀ Kiliseleri Vakfı adını verdikleri bir hayırsever vakfı kurmayı kararlaꢀtırmıꢀlardır.   Aralık 2000 tarihinde baꢀvuranlar, vakıf merkezinin bulunduğu ilin yetkili   mahkemesi olarak Ankara birinci derece mahkemesine eski Medeni Kanun’un 74. maddesi   gereğince vakfın tescilini talep etmiꢀlerdir.   Mart 2001 tarihinde, mahkeme tarafından görüꢀ bildirmesi istenen Vakıflar Genel   Müdürlüğü, kurucu tüzükten vakfın temel amacının yalnızca protestan cemaati mensuplarının   dini, kültürel ve sosyo-ekonomik çıkarlarını korumak olduğu anlaꢀılması ve bunun sadece   belirli bir cemaatin desteklenmesini yasaklayan eski Medeni Kanun’un 74. maddesinin 2.   fıkrasına aykırılık teꢀkil etmesi nedeniyle sözkonusu vakfın tescil edilmesine kesinlikle karꢀı   olduklarını beyan etmiꢀtir.   Mahkeme, baꢀvuranları dinledikten sonra 12 Haziran 2001 tarihinde aldığı kararda   vakfın tüzükte tanımlanan amacının Medeni Kanun’un 74. maddesinin 2. fıkrasına   uymadığına hükmederek baꢀvuranların talebini reddetmiꢀtir.   Baꢀvuranlar, 12 Temmuz 2001 tarihinde kararı temyize götürmüꢀlerdir. Baꢀvuranlar,   özellikle mahkeme kararının somut bir gerekçesi olmadığını, aksine hukuki temeli olmayan   genel ve soyut değerlendirmelere dayandığını savunmuꢀlardır. Diğer taraftan baꢀvuranlar,   taleplerini Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün 14 Mart 2001 tarihli görüꢀ bildirisini esas alarak   karara bağlayan mahkeme heyetinin bağımsızlık ve tarafsızlık ilkesine aykırı davrandıklarını   ve böylece yargılama görevlerini dolaylı olarak gereği gibi yerine getirmediklerini iddia   etmektedir.   Halka açık bir duruꢀma sonrasında 22 Kasım 2001 tarihinde alınan kararda Yargıtay,   özellikle aꢀağıdaki değerlendirmeleri yaparak, 12 Haziran 2001 tarihli kararda benimsenen   çözümü onamıꢀtır.   Ocak 2002 tarihinde baꢀvuranlar, vakıf tüzüğünün 3. maddesindeki hükümlerin   hatalı bir ꢀekilde kaleme alınarak karıꢀıklığa yol açtığını ve kurucu üyelerin gerçek niyetlerini   yansıtmadığını, dolayısıyla mahkeme tarafından yanlıꢀ yorumlandığını ileri sürerek 22 Kasım   tarihli kararın düzeltilmesi istemiyle Yargıtay’a baꢀvurmuꢀlardır. Baꢀvuranlar,   Yargıtay’ın kararı bozması halinde vakıf tüzüğünün 3. maddesini kurucu üyelerin gerçek   niyetlerine uygun bir ꢀekilde değiꢀtireceklerini bildirmiꢀlerdir. Özellikle, baꢀvuranlar vakfın   diğer bir amacının, imkânları el verdiğince, dini inançları ne olursa olsun, protestan olup   olmadıklarına bakılmaksızın, yoksul ve doğal afet mağduru insanlara maddi ve manevi destek   vermek olduğunu savunmaktadır.   Yargıtay, 1 Mart 2002 tarihinde baꢀvuranlara tebliğ edilen, 14 ꢁubat 2002 tarihli   kararında baꢀvuranların karar düzeltme taleplerini reddetmiꢀtir.   Haziran 2007 tarihinde Hükümet, AĐHM’ye verdiği bilgide baꢀvuranlar Đhsan Yinal   Özbek, Đbrahim Deveci, Soner Tufan, Güney Onkun, Necmi Çaka, Özcan Püsküllü ve Güney   Yılmaz’ın 2 Aralık 2004 tarihinde vakıfla aynı amacı güden bir dernek kurduklarını   bildirmiꢀtir. Baꢀvuranlar bu derneğin adını Kurtuluꢀ Kiliseleri Derneği koymuꢀlardır.   Tüzüğün 2. maddesi derneğin amacının özellikle Türk ya da yabancı uyruklu protestan   cemaati mensuplarının dini çıkarlarını korumayı öngörmektedir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 11. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 11. maddesinin 9 ve 14. maddelerle bağlantılı olarak ihlal   edildiğini ileri sürmektedirler. Baꢀvuranlar vakfın tescilinin ulusal mahkemeler tarafından   reddedilmesi sonucu dernek kurma özgürlüklerinin çiğnendiğini ileri sürdüklerinden, AĐHM   öncelikle AĐHS’nin 9 ve 14. maddeler bağlamındaki ꢀikâyetlerin 11. maddeye dayandırılan   ana ꢀikâyet baꢀlığı altında değerlendirilebileceğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla AĐHM, bu   ꢀikâyetleri yalnızca ilgili bölümü aꢀağıdaki gibi kaleme alınan 11. madde bakımından   incelemeyi uygun görmektedir:   A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin   Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini öne sürerek baꢀvurunun kabuledilemez   olduğunu savunmaktadır. Hükümet, baꢀvuranların vakıf tüzüğünün ihtilaflı maddesini   değiꢀtirme imkânına sahip olduklarını ileri sürmekte ve bu duruma örnek olarak Đstanbul   Süryani Katolik Kilisesi Vakfı’nın yasaya uygun hale getirmek için tüzüğünü değiꢀtirdiğini   hatırlatmaktadır. Hükümet, 22 Ocak 2002 tarihli itirazlarında baꢀvuranların vakıf tüzüğünün   3. maddesinin gerçek amaçlarına uygun olarak kaleme alınmadığını kabul ettiklerini   kaydetmektedir. Hükümete göre, ilgili ꢀahıslar tüzüğün ihtilaflı maddesini her zaman ve halen   düzeltme veya değiꢀtirme, daha sonra da yetkili mahkeme tarafından vakfın tescilini talep   etme imkânına sahip olduklarını savunmaktadır.   Hükümet, AĐHM’ne Vakıflar Müdürlüğü’nden gelen ve 2001 yılında vakıf kurmak için   sosyal ve kültürel amaçlı bir vakıf için en az 21 milyar Türk Lirası (TRL), eğitim ve sağlık   amaçlı bir vakıf için en az 43 milyar TRL ve baꢀka amaçlı vakıflar için en az 86 milyar TRL   fon karꢀılığı toplamak zorunda olduğunu belirten bir belgeyi sunmaktadır. 2002 yılında ise,   aynı vakıfları kurmak için sırasıyla 200 milyar TRL, 300 milyar TRL et 86 milyar TRL fon   toplamak gerekmekteydi. Hükümet, ayrıca bu tutarların ulusal mahkemeler tarafından   azaltılabileceğini kaydetmektedir.   Hükümet, daha sonra bazı baꢀvuranların sözkonusu vakıfla aynı amacı güden bir dernek   kurdukların, bu nedenle mağdur sıfatı taꢀımadıklarını, dolayısıyla da baꢀvurunun   kabuledilemez olduğunu savunmaktadır.   Baꢀvuranlar, Hükümetin mağdur sıfatı taꢀımadıkları yönündeki iddiasına karꢀı çıkmakta   ve dernek kurmak için herhangi bir fon ꢀartı bulunmadığını buna karꢀın vakıf kurmak için   belirli bir fon toplamanın zaruri olduğunu belirtmektedir. Öte yandan baꢀvuranlar, dernek   yönetme kuralları ile vakıf yönetme kurallarının farklı olduğunu, zira bir vakfın amacını   gerçekleꢀtirmek için fon toplayabileceğini savunmaktadır. Baꢀvuranlar, vakıf kurmak için   gerekli fon tutarının artması nedeniyle yeni bir vakıf kuramadıklarını ve bu fon tutarını   toplayamadıklarını, vakıf kuramadıkları için de bazı baꢀvuranların bir dernek kurduğunu,   ancak bu derneğin mevcudiyetinin ulusal makamların Kiliselerinin tüzel kiꢀiliğini tanıdığı   anlamına gelmediğini ileri sürmektedir. Son olarak baꢀvuranlar, AĐHM’ne kurulan bu   derneğin kapatılması için Cumhuriyet savcısının dava açtığını hatırlatmaktadır.   Baꢀvuranlar, bir hukuk davası sürerken vakıf tüzüğünü değiꢀtirme imkânı veren bir   yasal düzenleme bulunmadığını savunmaktadır. Hükümet gibi Yargıtay’ın 17 Ekim 1995   tarihli içtihadına (E. 1995/10225, K. 1995/10312) atıfta bulunan baꢀvuranlar, vakıf tüzüğünün   ancak Yargıtay’ın vereceği bir ek süre kararıyla yasaya uygun bir ꢀekilde değiꢀtirilebileceğini   belirtmektedir. Bu konuyla ilgili olarak baꢀvuranlar, vakıf tüzüğünü değiꢀtirme imkânı elde   etmek için açılan hukuk davasında Đstanbul Süryani Katolik Kilisesi Vakfı kurucu üyeleri ile   ulusal makamlar arasında bazı diyalogların geçtiğini hatırlatmaktadır. Baꢀvuranlar, böyle bir   fırsatın kendilerine verilmediğini ileri sürmektedir. Yargıtay’a sundukları karar düzeltme   itirazına atıfta bulunan baꢀvuranlar, Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmediği yönündeki   iddialarına karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, Hükümetin kabuledilemezlik iddialarının baꢀvuranların AĐHS’nin 11.   maddesine dayandırdıkları ꢀikâyetle yakından bağlantılı olduğunu not etmektedir. Bu itibarla   AĐHM, bu karꢀılıklı iddiaların esas üzerinden birleꢀtirilmesine hükmetmektedir.   AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında   açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını   kaydetmektedir. Dolayısıyla, kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.   B. Esasa iliꢀkin   1. Bir müdahale olup olmadığı   Baꢀvuranlar, ulusal mahkemelerin ihtilaflı vakıf tüzüğünün tescilini reddetmelerinin   dernek kurma özgürlüğü haklarına müdahale teꢀkil ettiğini ileri sürmektedir. Hükümet, buna   itiraz etmemektedir. Baꢀvuranlar gibi AĐHM de ihtilaflı tedbirin dernek kurma özgürlüğü   haklarının bir ihlali olduğu kanaatindedir.   2. Müdahalenin meꢀruiyeti hakkında   Böyle bir müdahalenin 11. maddeyle uyumlu olması için, “yasayla öngörülmesi”,   maddenin 2. paragrafında yer alan meꢀru amaçlara hizmet etmesi ve bu amaçlara ulaꢀmak için   “demokratik bir toplumda gerekli ” görülmesi ꢀarttır.   a) « Yasayla öngörülme »   AĐHM, Medeni Kanun’un 74. maddesinin 2. fıkrasına ve 7/1006 sayılı yönetmeliğin 6.   maddesine dayandığına göre ihtilaflı müdahalenin « yasayla öngörüldüğüne » itiraz   edilemeyeceğini kaydetmektedir.   b) Meꢀru amaç   Hükümet, müdahalenin güvenlik ve kamu düzenini sağlamayı ve baꢀkalarının   özgürlüklerini korumayı amaçladığını savunmaktadır. Baꢀvuranlar, bu konuda görüꢀ   bildirmemektedir.   AĐHM’nin kanaatine göre, müdahale 11. madde bakımından meꢀru amaç yani   « düzenin sağlanması » ve « baꢀkalarının haklarının korunması » olarak kabul edilebilir.   Dolayısıyla bundan sonra AĐHM’nin yapması gereken bu ihtilaflı müdahalenin « demokratik   bir toplumda gerekli » olup olmadığını belirlemektir.   c) « Demokratik bir toplumda gereklilik »   Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediği yönündeki argümanlarına atıfta bulunarak,   müdahalenin izlenen amaçla orantısız olmadığını ileri sürmektedir.   Baꢀvuranlar, iddialarını tekrarlamakta ve ilk derece mahkemesinin vakıflarının tüm   amaçlarını yasaya aykırı olarak değerlendirmesi sonucu ulusal mahkemelerin vakfı tescil   etmediklerini savunmaktadır. Baꢀvuranlar, ilk derece mahkemesinin tüzüğün hangi   maddesinin özellikle değiꢀtirilmesi gerektiğini belirtmediğini ileri sürmektedirler.   Baꢀvuranlara göre, tüzükteki hangi maddenin yasaya aykırı olduğunu kesin bir ꢀekilde   öğrenmek için Yargıtay kararının beklenmesi gerekirdi. Yine baꢀvuranların iddiasına göre,   vakıf sadece protestanlara değil herkese yardım edecekti ve bunun içindir ki karar düzeltme   itirazlarında vakıf tüzüğünün 3. maddesini üyelerin gerçek niyetlerine uygun olacak bir   ꢀekilde değiꢀtireceklerini, özellikle, vakfın diğer bir amacının, imkânları el verdiğince, dini   inançları ne olursa olsun protestan olup olmadıklarına bakılmaksızın yoksul ve doğal afet   mağduru insanlara maddi ve manevi destek vermek olduğunu belirtmiꢀlerdi.   Dernek kurma özgürlüğüyle ilgili yerleꢀik içtihadına atıfta bulunan (Polonya aleyhine   Gorzelik ve diğerleri [GC], no 44158/98, prg. 92-93, CEDH 2004-I ve aktarılan içtihat)   AĐHM, AĐHS’nin 11. maddesinde benimsenen dernek kurma hakkının, vatandaꢀlara ortak   çıkarlarının bulunduğu bir alanda kolektif olarak hareket etme amacıyla tüzel kiꢀilik   oluꢀturma olanağına yer verdiğini, aksi halde bu hakkın anlamını yitireceğini belirtmektedir   (Yunanistan aleyhine Sidiropoulos ve diğerleri, 10 Temmuz 1998, prg. 40, Karar ve   hükümlerin derlemesi 1998-IV).   AĐHM, mevcut davada Türk mahkemelerinin baꢀvuranların kurduğu vakfın tescilini   reddetmek suretiyle ilgili ꢀahısların bireysel veya kolektif olarak vakıf tüzüğünde belirlenen   amacı izleme ve aynı ꢀekilde dernek kurma özgürlüğü haklarını kullanma imkânını ellerinden   aldığı görüꢀündedir.   Bu bağlamda, kuꢀkusuz Sözleꢀmeci Devletler, vakıfların açıkladıkları amaçları   gerçekleꢀtirebilmelerini, kamu düzenini ve üyelerinin çıkarlarını korumalarını sağlamak için   kamu yararına uygun bir ꢀekilde gerekli tüm önlemleri almalıdırlar (Türkiye aleyhine Fener   Rum Erkek Lisesi Vakfı kararı, ilgili bölüm, prg. 52).   Mevcut davada AĐHM, ilk önce baꢀvurunun amacının baꢀvuranların kurduğu vakfın   tescilinin reddedilmesi olduğunu kaydetmektedir. AĐHM, daha sonra baꢀvuranların ulusal   mahkemeler önünde görülen davada vakıf tüzüğünün 3. maddesinin yanlıꢀ kaleme alındığını   ve kurucu üyelerin gerçek niyetlerini yansıtmadığını kabul ettiklerini saptamaktadır. Bu   konuyla ilgili olarak AĐHM, ilgili ꢀahısların davaya bakan ulusal mahkemelere ve özellikle   Yargıtay’a davayı sonuçlandırmadan önce kendilerine ihtilaflı tüzük maddesini değiꢀtirmek   için imkân tanımalarını talep ettiklerini hatırlatmaktadır. Tarafların dile getirdiği ve aynı   zamanda bir vakfın tesciliyle ilgili bir ihtilafı konu alan Yargıtay kararını inceledikten sonra   AĐHM, Yargıtay’ın bu vakfa mevcut davadakine benzer ꢀekilde yasaya uygun olmayan   tüzüğünü değiꢀtirmesi için ek bir süre tanıdığını ve daha sonra tüzüğünü değiꢀtiren bu vakfın   tescil edildiğini kaydetmektedir. Anlaꢀıldığı üzere mevcut davada Yargıtay, baꢀvuranlara   vakıf tüzüğünü değiꢀtirmeleri için ek süre tanımamıꢀtır. Yargıtay bu nihai kararı vererek   baꢀvuranların vakıf kurarak tüzel kiꢀilik elde etmelerini engellemiꢀtir. Öte yandan, AĐHM   ilgili ꢀahısların yasaya uygun yeni bir vakıf kurmak için eskisinden daha fazla bir fon   toplamak zorunda kaldığını tespit etmektedir.   Diğer taraftan, bu vakfın tescili reddedildikten sonra bazı baꢀvuranların bir dernek   kurabildikleri de ayrı bir gerçektir. AĐHM, tüzüğe bakıldığında dernek amacının Yargıtay   kararının ıꢀığında kaleme alındığını ve belirli bir cemaate ayrıcalıklı olarak destek   verileceğinden bahsedilmediğini tespit etmektedir. AĐHM, mevcut baꢀvuru konusunun   baꢀvuranların vakfının ulusal mahkemeler tarafından tescil edilmemesi olduğunu   hatırlatmaktadır. AĐHM, ulusal hukuk sisteminde bir vakıf ile bir derneğin yasal durumlarının   değiꢀik hak ve yükümlülükler içermesi dolayısıyla birbirinden farklı olduğunu not etmektedir.   Bu itibarla, bazı baꢀvuranların dernek kurmaları onların mağdur sıfatını ortadan kaldırmaz   (bakınız, diğer birçoğu arasından, Đtalya aleyhine G.M. kararı, no 56293/00, prg. 23, 5   Temmuz 2007). Dolayısıyla, mevcut davada AĐHM, ulusal mahkemelerin vakfın tescilini art   arda reddetmek suretiyle baꢀvuranlara verdiği zararı Yargıtay’ın ne kabul ne de telafi ettiğini   kaydetmektedir. Bu durumun kabul edilmemesi dolayısıyla, Hükümetin « mağdur » sıfatının   yokluğuna dayandırdığı kabuledilemezlik iddiası haklı bulunamaz.   Daha sonra AĐHM, baꢀvuranların AĐHM’ne sundukları ꢀikâyeti ulusal mahkemeler   önünde de dile getirdiklerini tespit etmektedir (aksi yönde, Kıbrıs aleyhine Azinas kararı   [GC], no 56679/00, prg. 41, CEDH 2004-III). Dolayısıyla, Hükümetin iç hukuk yollarının   tüketilmediğine dayandırdığı kabuledilemezlik iddiası da haklı bulunamaz.   Bu ꢀartlar altında AĐHM, ulusal makamların ve özellikle ulusal mahkemelerin   baꢀvuranlara vakfın ihtilaflı tüzüğünü değiꢀtirmeleri için ek süre tanımayarak ve bu yüzden   vakfın tescilini reddederek takdir haklarını aꢀtıkları sonucuna varmaktadır. AĐHM’nin   kanaatine göre, tescilin bu ꢀekilde reddedilmesi izlenen amaca göre orantısız olup,   «demokratik bir toplumda gerekli» değildir.   Bu nedenle, AĐHS’nin 11. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuranların her biri uğradıkları manevi zarar için 2.000 Euro talep etmektedir.   Baꢀvuranlar ayrıca aꢀağıda belirtilen rakamlarda maddi tazminat talep etmektedir:   • • Vakfın kuruluꢀ tesciline yönelik yapılan noter masrafları için 1.225.309.940 TL.   (kanıtlayıcı belge ile birlikte);   Yeni bir vakıf kurmak için gerekli finansal kaynaklara karꢀılık gelen 609.000 Euro   (kanıtlayıcı belge bulunmamaktadır).   Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM öne sürülen maddi tazminat talepleri ile ilgili olarak, AĐHS’nin 11. maddesinin   ihlal edildiği tespitinden hareketle noter masrafı olan 2.000 Euro’nun ödenmesini uygun   görmektedir. Buna karꢀılık, AĐHM baꢀvuranların yeni bir vakıf kurmaları gerektiğinde ne   kadar mali kaynağa ihtiyaçları olabileceği hususunda spekülasyon yapamayacağını vurgular.   Bu nedenle baꢀvuranların bu talebini reddetmektedir.   Baꢀvuranlar tarafından yapılan manevi tazminat taleplerinde ise AĐHM, baꢀvuranların   vakıf kurma hakkının ihlal edilmesi ile birlikte belirli bir manevi zarara uğradıklarını kabul   etmekte ve baꢀvuranların her birine 500 Euro manevi tazminat ödenmesini uygun görmektedir   (Bkz. Stankov ve Organisation macédonienne unie Ilinden-Bulgaristan nos 29221/95 ve   29225/95 ve Radko Yurttaꢀlar Derneği ve Paunkowski « Eski Yugoslavya Makedonya», no   74651/01)   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuranlar izleyen ꢀu rakamları talep etmektedir:   – yargılama giderleri için 15 526 000 TL (kanıtlayıcı belge bulunmamaktadır) ve iç   hukuktaki mahkemelerde yapılan avukat masrafları için 1 500 000 000 TL (kanıtlayıcı belge   bulunmamaktadır);   – AĐHM nezdinde yapılan temsil giderleri için 3 000 000 000 TL (kanıtlayıcı belge ile   birlikte).   Hükümet baꢀvuranlar tarafından öne sürülen bu miktarlara itirazda bulunmaktadır.   AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliliğini kanıtladığı   makul miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM bu baꢀvuruda, mahkemeye sunulan   deliller ve sözü edilen kıstaslar ıꢀığında ulusal yargı sürecine iliꢀkin yargılama gideri   taleplerini reddetmektedir. AĐHM, AĐHM nezdindeki yargılama giderleri için baꢀvuranlara   ortaklaꢀa toplam 5.200 Euro ödenmesini uygun görmektedir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden   muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından:   i. vakfın baꢀkanı olan ve bu sıfatla vakfın kuruluꢀ tescili için üstlendiği noter   giderleri için baꢀvuran Đhsan Yinal Özbek’e 2 000 (iki bin) Euro maddi tazminat   ödenmesine;   ii. baꢀvuranların her birine 500 (beꢀ yüz) Euro manevi tazminat ödenmesine;   iii. baꢀvuranlara yargılama masraf ve harcamaları için ortaklaꢀa 5 200 (beꢀ bin iki   yüz) Euro ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2.   ve 3. paragraflarına uygun olarak 6 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   1. Yaklaꢀık 33 297 EURO   2. Yaklaꢀık 68 180 EURO     3. Yaklaꢀık 136 360 EURO     4. Yaklaꢀık 158 254 EURO     5. Yaklaꢀık 237 382 EURO     6. Yaklaꢀık 68 049 EURO     . Yaklaꢀık 2.000 Euro       . Yaklaꢀık 5 200 EURO   17

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło