35721/04;3832/05
WyrokETPCz2009-05-05ECLI:CE:ECHR:2009:0505JUD003572104
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skazanie skarżącego za publikacje o charakterze politycznym naruszyło jego prawo do wolności wyrażania opinii (art. 10 Konwencji) oraz czy nieprzekazanie opinii prokuratora generalnego w postępowaniu odwoławczym naruszyło prawo do rzetelnego procesu (art. 6 ust. 1 Konwencji)?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że ingerencja w wolność słowa skarżącego, choć przewidziana prawem i mająca na celu ochronę porządku publicznego, nie była konieczna w demokratycznym społeczeństwie. Analizując treść publikacji, ETPCz stwierdził, że miały one charakter polityczny i nie zawierały wezwań do przemocy ani nie usprawiedliwiały aktów terrorystycznych. W odniesieniu do art. 6 ust. 1, Trybunał potwierdził swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym nieprzekazanie oskarżonemu opinii prokuratora generalnego w postępowaniu odwoławczym narusza zasadę równości broni i prawo do rzetelnego procesu.Stan faktyczny
Skarżący, Aziz Özer, obywatel Turcji, był redaktorem naczelnym magazynu i właścicielem wydawnictwa. Został dwukrotnie skazany na kary grzywny na podstawie art. 312 dawnego tureckiego kodeksu karnego za publikację artykułu w magazynie oraz broszury, które władze uznały za podżegające do nienawiści. W obu przypadkach sądy krajowe zamieniły kary pozbawienia wolności na grzywny. Skarżący odwołał się od wyroków, ale Sąd Kasacyjny podtrzymał orzeczenia, a decyzje te nie zostały mu formalnie doręczone, lecz dowiedział się o nich po otrzymaniu nakazów zapłaty grzywny.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie:
1. Postanowił połączyć skargi.
2. Uznał za dopuszczalne skargi dotyczące art. 6 ust. 1 (nieprzekazanie opinii prokuratora generalnego), art. 10 oraz art. 1 Protokołu nr 1.
3. Uznał pozostałe skargi za niedopuszczalne.
4. Stwierdził naruszenie art. 10 Konwencji.
5. Stwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji z powodu nieprzekazania opinii prokuratora generalnego.
6. Uznał, że nie ma potrzeby odrębnego badania skargi na podstawie art. 1 Protokołu nr 1.
7. Zasądził od Rządu pozwanego na rzecz skarżącego:
a) 3 600 euro tytułem szkody majątkowej.
b) 2 000 euro tytułem szkody niemajątkowej.
c) 2 000 euro tytułem kosztów i wydatków.
d) Odsetki za zwłokę.
8. Oddalił pozostałe roszczenia o słuszne zadośćuczynienie.Pełny tekst orzeczenia
C O N S E I L D E
L ' E U R O P E
AVRUPA
KONSEYĐ
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ
ĐKĐNCĐ DAĐRE
ÖZER - TÜRKĐYE DAVASI
(Baꢀvuru no: 35721/04 ve 3832/05)
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ
STRAZBURG Mayıs 2009
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.
______________________________________________________________________________________
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.
USUL
T.C. vatandaꢀı Aziz Özer (baꢀvuran) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 3 Eylül 2004
ve 20 Eylül 2004 tarihlerinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin
Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan
35721/04 ve 3832/05 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.
Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul barosu avukatlarından
Ö. Kılıç tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOꢀULLARI
Baꢀvuran Aziz Özer 1964 doğumlu T.C. vatandaꢀı olup Đstanbul’da ikamet etmektedir.
Baꢀvuran merkezi Đstanbul’da bulunan yeni Dünya Đçin Çağrı dergisinin genel yayın
yönetmeni ve sahibidir. Baꢀvuran ayrıca yine merkezi Đstanbul’da bulunan Çağrı Basın Yayın
Ltd. ꢁti. yayınevinin sahibidir.
Eski Türk Ceza Kanunu’nun 312. maddesi uyarınca baꢀvuran hakkında iki mahkumiyet kararı
verilmiꢀtir. Đlk mahkumiyet kararı (A) dergide yayımlanan «Ulusal baskılara son» baꢀlıklı bir
makale nedeniyledir. Đkinci mahkumiyet kararının (B) konusu ise baꢀvuranın sahibi olduğu
yayınevinde basılan «1 Mayıs’ta devrimci saflara» adlı bir kitapçıktır.
Suç unsurunu oluꢀturan yazılar ve baꢀvuran hakkında baꢀlatılan kovuꢀturmalar aꢀağıda iki
baꢀlık altında ele alınacaktır.
A. Baꢁvuranın ilk mahkumiyeti
Mart 2001 tarihinde Yeni Dünya Đçin Çağrı dergisinin 42 numaralı nüshasının 17. sayfasında
“Ulusal Baskılara Son” baꢀlıklı bir makale yayımlanmıꢀtır. Mart 2001 tarihinde Cumhuriyet savcısının talebi üzerine ve Anayasa’nın 28. maddesi, Eski
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 86. maddesi ve 5680 sayılı yasanın 2/1 maddesinin
uygulanmasına istinaden Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) nöbetçi hakimi sözü
edilen makalenin yasaya aykırı görüꢀler içerdiği gerekçesiyle derginin 42 numaralı sayısının
toplatılmasına karar vermiꢀtir.
Cumhuriyet savcısı 23 Mart 2001 tarihli bir iddianame ile sözkonusu makaleyi yayımlayan
baꢀvuranın eski TCK’nın 312. maddesinin 2. ve 3. paragrafları gereğince ırk ve bölge
farklılığı gözeterek halkı kin ve düꢀmanlığa tahrik etmek suçundan mahkum edilmesini talep
etmiꢀtir. Savcı aynı iddianamede, eski TCK’nın 36. maddesi uyarınca suç unsurunu teꢀkil
eden yayınlara da el konulmasını istemiꢀtir.
DGM 3 Haziran 2002 tarihinde, eski TCK’nın 312. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına dayalı
olarak baꢀvuranı bir yıl sekiz ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Bununla birlikte DGM,
baꢀvuranın genel yayın yönetmeni olduğunu ve yazarlık vasfını dikkate alarak 5680 sayılı
Basın Kanunu’nun 16. maddesi uyarınca hapis cezasının 2.871 (YTL) (yaklaꢀık 1.600 Euro)
para cezasına çevrilmesine karar vermiꢀtir. Mahkeme para cezasının yirmi taksitte
ödenmesine hükmetmiꢀtir.
Baꢀvuran 6 Haziran 2002 tarihinde temyize gitmiꢀtir.
Yargıtay 19 Kasım 2003 tarihinde baꢀvuranın temyiz talebini reddetmiꢀ ve ilk derece
mahkemesinin kararını onamıꢀtır. Bu karar ilk derece mahkemesinin kalemine 5 ꢁubat
2004’te iletilmiꢀ, fakat ne baꢀvurana ne avukatına tebliğ edilmiꢀtir. ꢁiꢀli Cumhuriyet Savcısı Nisan 2004 tarihinde baꢀvurana para cezası ödeme ilamını tebliğ etmiꢀtir. Temmuz 2004’te baꢀvuran para cezasının ilk taksitini ödemiꢀtir.
B. Baꢁvuranın ikinci mahkumiyeti
Baꢀvuranın sahibi bulunduğu yayınevi Nisan 2001’de «1 Mayıs’ta Devrimci Saflara» baꢀlıklı
bir bildiri yayımlamıꢀtır. Nisan 2001 tarihinde Đstanbul DGM, cumhuriyet savcısının talebi üzerine ve Anayasa’nın
28. maddesi, Eski Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 86. maddesi ve 5680 sayılı yasanın
2/1 maddesinin uygulanmasına istinaden yasaya aykırı görüꢀler içerdiği gerekçesiyle, bahse
konu bildirinin toplatılmasına karar vermiꢀtir.
Cumhuriyet savcısı 11 Mayıs 2001 tarihli bir iddianame ile sözü edilen kitapçığı basan
baꢀvuranın eski TCK’nın 312. maddesinin 2. ve 3. paragrafları gereğince ırk ve bölge
farklılığı gözeterek halkı kin ve düꢀmanlığa tahrik etmek suçundan mahkum edilmesini talep
etmiꢀtir. Savcı aynı iddianamede, eski TCK’nın 36. maddesi uyarınca suç unsuru ile ilintili
malzemelere de el konulmasını istemiꢀtir.
DGM 19 Eylül 2002 tarihinde, eski TCK’nın 312. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına dayalı
olarak baꢀvuranı bir yıl sekiz ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Bununla birlikte DGM,
baꢀvuranın genel yayın yönetmeni oluꢀunu dikkate alarak 5680 sayılı Basın Kanunu’nun 16.
maddesi uyarınca hapis cezasının 2.871 YTL (yaklaꢀık 1.600 Euro) para cezasına
çevrilmesine karar vermiꢀtir. Mahkeme para cezasının yirmi taksitte ödenmesine
hükmetmiꢀtir.
Baꢀvuran aynı gün temyize baꢀvurmuꢀtur. Nisan 2004 tarihinde Yargıtay baꢀvuranın temyiz baꢀvurusunu reddetmiꢀ ve ilk derece
mahkemesinin kararını onamıꢀtır. Yargıtay’ın bu kararı tebliğ edilmemiꢀtir, fakat
belirtilmeyen bir tarihte, baꢀvurana Beyoğlu Cumhuriyet Savcılığı’na giderek hükmedilen
para cezasını ödemesi gerektiği bildirilmiꢀtir.
HUKUK
I. DAVALARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ
Baꢀvuruların olaylar ve esas bakımından ortaya koydukları sorunlar açısından benzer
oluꢀlarını dikkate alan AĐHM, baꢀvuruların birleꢀtirilerek incelenmesini uygun görmektedir.
II. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK HAKKINDA
AĐHM davanın temel olarak AĐHS’nin 10. ve 6/1 maddesi alanına giren sorunları ortaya
koyduğunu, fakat aynı zamanda AĐHS’nin 6. maddesinin 1. ve 3)d fıkraları, 7., 13., ve 14.
maddeleri ila Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde irdelenmesi gerektiğini
gözlemlemektedir.
A. 6. maddesinin 1. ve 3)d fıkraları, 7., 13. ve 14. maddesi çerçevesindeki ꢁikayetlerin
kabuledilebilirliği hakkında
AĐHS’nin 6. maddesinin 1. ve 3)d fıkraları ile bağlantılı olarak 14. maddesine atıfta bulunan
baꢀvuran, DGM tarafından mahkum edildiğinden ꢀikayetçi olmakta, 5680 sayılı Basın
Kanununa göre bu tür davaların sulh ceza ya da ağır ceza mahkemelerinin yargı yetkisine
girdiğini ileri sürmektedir. Baꢀvuran kendisini yargılayıp mahkum eden DGM’nin
bağımsızlığı ve tarafsızlığını sorgulamaktadır. Baꢀvuran ayrıca üçüncü bir ꢀahıs tarafından
iꢀlenen bir fiil nedeniyle cezaya çarptırılmasının AĐHS’nin 7. maddesinin ihlaline yol açtığını
ileri sürmektedir. Baꢀvuran AĐHS’nin 13. maddesine atıfla iç hukukta etkili baꢀvuru yollarının
bulunmadığından ꢀikayetçidir. Baꢀvuran son olarak AĐHS’nin 10. maddesiyle bağlantılı
olarak 14. maddesini hatırlatarak ifade ve iletiꢀim kurma haklarının ihlal edildiğini iddia
etmektedir.
AĐHM, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı hakkındaki ꢀikayetler ile
ilgili olarak bu mahkemenin bünyesinde hiçbir askeri hakimin yer almadığını, dolayısıyla
DGM’nin bağımsızlık ve tarafsızlığının bir ihtilafa yol açamayacağını hatırlatır. Kaldı ki bu
mahkeme statüsünde bulunan yargıçlar anayasal ve yasal güvencelerden yararlanmaktadırlar
(Bkz. mutatis mutandis, Đmrek-Türkiye kararı no: 57175/00, 28 Ocak 2003). Dayanaktan
yoksun bulunan bu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragraflarına uygun olarak
reddedilmesi gerekir.
AĐHS’nin 7. maddesinin ihlal edildiğine iliꢀkin ꢀikayet konusunda AĐHM, AĐHS’nin 10/2
maddesinde yer alan öngörülebilirlik koꢀulu konusunda aꢀağıda vardığı sonuç dikkate
alındığında , AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca bu ꢀikayetin temelden
yoksun olduğuna itibar etmektedir (Bkz. aynı anlamda, Erdoğdu ve Đnce-Türkiye kararı no:
25067/94 ve 25068/94).
AĐHM baꢀvuranın diğer ꢀikayetlerinin genel ifadelerle yapıldığını ve iddialarının
gerekçelendirilmediğini saptamaktadır. Öte yandan, ihtilaflı tedbirlerin AĐHS’nin 14.
maddesi anlamında muamele farkından kaynaklandığını düꢀündürecek bir durum tespit
edilmemiꢀtir (Bkz. Đbrahim Aksoy-Türkiye kararı no: 28635/95, 30171/96 ve 34535/97, 10
Ekim 2000). Aynı ꢀekilde ihtilaflı davanın da ayrımcı niteliği olduğuna iliꢀkin bir tespit
bulunmamaktadır (Bkz. diğer birçokları arasında, Demirtaꢀ-Türkiye kararı, no: 37452/97, 31
Ağustos 1999 ve mutatis mutandis, Gerger-Türkiye kararı no: 24919/94, 8 Temmuz 1999).
AĐHM bu ꢀikayetlerin de aynı ꢀekilde dayanaktan yoksun olduğu ve AĐHS’nin 35. maddesinin
3. ve 4. paragraflarına uygun olarak reddedilmesi gerektiği kanısındadır.
B. Kalan ꢁikayetlerin kabuledilebilirliği hakkında
Hükümet altı ay kuralına uymayan 35721/04 numaralı baꢀvurunun reddedilmesi gerektiği
itirazında bulunmaktadır. Đç hukukta nihai karar 19 Kasım 2003 tarihinde alınmıꢀ ve ilk
derece mahkemesinin kalemine 5 ꢁubat 2004 tarihinde iletilmiꢀtir. Oysa iç hukukta alınan
nihai kararın üzerinden altı aydan fazla geçen bir sürenin ardından AĐHM’ye baꢀvuru 3 Eylül tarihinde yapılmıꢀtır.
Baꢀvuran Hükümetin savına karꢀı çıkmakta ve Yargıtay’ın 19 Kasım 2003 tarihinde verdiği
kararının kendisine hiçbir ꢀekilde tebliğ edilmediğini ileri sürmektedir. Baꢀvurana göre
baꢀvuru ilk derece mahkemesinin kendisine tebliğ etmiꢀ olduğu para cezası ilamının tarihi
olan 24 Nisan 2004 tarihinden itibaren altı ay kuralına uygun olarak yapılmıꢀtır.
AĐHM, Türkiye aleyhine yapılan baꢀvurulardaki altı ay kuralına iliꢀkin yerleꢀik içtihadını
hatırlatmakta yarar görmektedir.
AĐHM’nin bu yöndeki içtihadına göre, iç hukukta nihai kararın tebliğinin öngörülmediği
durumlarda, kararın tarafların içeriğinden tamamen bilgi sahibi olacakları ꢀekilde kendilerine
sunulduğu andan itibaren altı ay kuralı iꢀlemeye baꢀlar (sözü edilen Seher Karataꢀ kararı).
AĐHM ayrıca baꢀvuranın ve/veya avukatının mahkeme kalemine gönderilen kararın bir
örneğini edinmek için yeterli ihtimamı göstermeleri gerektiğini hatırlatır (Bkz. Mıtlık Ölmez-
Türkiye kararı, no: 39464/98, 1 ꢁubat 2005).
AĐHM bununla birlikte bu kurala yönelik istisnaların olduğunu vurgular. Sözü edilen Seher
Karataꢀ kararında AĐHM, baꢀvuranın ancak, Yargıtay’ın kararının ilk derece mahkemesi
kalemine ulaꢀmasından ve/veya hükmedilen cezanın icrası için bir tebliğnamenin tebliğ
edilmesin den sonra bilgi sahibi olabileceğine itibar etmiꢀtir.
Hükmedilen para cezasının ödenmesi için gönderilen tebliğname altı ay kuralını
durdurmaktadır.
Öte yandan, Yargıtay’ın bir duruꢀma yapılmasına karar verdiğinde, duruꢀma tarihini tebliğ
etmektedir. Böyle bir durumda yargılanabilirler CMUK’un 304. maddesi gereğince temyiz
kararının duruꢀma sonunda veyahut duruꢀmayı takip eden hafta içinde verileceğini bilmek
durumundadırlar. Sonuç itibarıyla, daha önce 4 Aralık 2003 tarih ve 45358/99 baꢀvuru
numaralı Okul-Türkiye kararında da dile getirildiği üzere, sanıklar Yargıtay’ın kararının
tamamını aynı gün edinemedikleri takdirde, en geç karar metninin ilk derece mahkemesinin
kaleminde tarafların bilgisine sunulduğu tarihte bir örneğini alabilmelidirler.
Mevcut baꢀvuruda, Yargıtay duruꢀma yapmadan kararını 19 Kasım 2003 tarihinde vermiꢀtir.
Bu karar ilk derece mahkemesinin kalemine 5 ꢁubat 2004’te iletilmiꢀtir. Altı ay kuralı ilke
olarak, bu tarihten itibaren baꢀlamaktadır. Ancak, baꢀvuran ꢁiꢀli Cumhuriyet Savcılığı
tarafından tebliğ edilen para cezası ilamıyla bu karardan ancak 24 Nisan 2004 tarihinde
haberdar olabilmiꢀtir. AĐHM baꢀvuranın 3 Eylül 2004 tarihinde yani Yargıtay’ın kararından
yaklaꢀık on ay, kararın tamamının ilk derece mahkemesine tarafların bilgisine
gönderilmesinden yedi ay ve para cezasının tebliğ edilmesinden yaklaꢀık dört ay sonra
baꢀvurusunu yaptığını gözlemlemektedir.
AĐHM, Seher Karataꢀ (sözü edilen karar) kararındaki içtihadını göz önünde bulundurarak
35/1 maddesinin konusuna ve amacına uygun olarak altı ay kuralının, Yargıtay’ın bir duruꢀma
düzenlemediği dikkate alındığında, baꢀvurana savcılık tarafından ödemesi gereken para cezası
ilamının tebliğ edildiği tarihten itibaren baꢀlaması gerektiğine itibar etmektedir. Ayrıca, sözü
edilen dönemlerin toplam süresi ıꢀığında baꢀvurana yüklenebilecek herhangi bir ihmalkârlık
sözkonusu değildir.
AĐHM bu nedenle, Hükümetin altı ay kuralına iliꢀkin yapmıꢀ olduğu itirazını reddetmektedir.
AĐHM bunun dıꢀında, AĐHS’nin 10. maddesi (ifade özgürlüğü) ve 6/1 maddesi (savcının
görüꢀünün tebliğ edilmemesi) ve Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine yönelik ꢀikayetlerin
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafına istinaden dayanaktan yoksun olmadığı ve hiçbir
kabuledilemezlik unsuru içermediğine itibar etmektedir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir
niteliktedir.
III. AĐHS’NĐN 10. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA
Baꢀvuran eski TCK’nın 312. maddesine dayanılarak verilen iki mahkumiyet kararının
AĐHS’nin 10. maddesinin ihlaline yol açtığını ileri sürmektedir.
AĐHM’ye göre mahkumiyet kararları ifade özgürlüğüne yönelik aleni bir müdahale teꢀkil
etmektedir ve buna Hükümetin de itirazı yoktur. Öte yandan TCK’nın 312. maddesi uyarınca
yapılan müdahalenin meꢀru bir dayanağının bulunduğu ve AĐHS’nin 10/2 maddesi uyarınca
«yasa ile öngörüldüğü» ihtilaf konusu edilmemektedir. AĐHM farklı bir sonuca varılmasını
gerektirecek hiçbir gerekçe görmemektedir. AĐHM terörle mücadele konusunun hassas
niteliği ve yetkililerin bu türden eylemler karꢀısında temkinli davranmaları gerektiği dikkate
alındığında, baꢀvuranın mahkumiyet kararının 10/2 maddesinde yer alan kamu düzeninin
sağlanması ve suçun önlenmesi gibi iki meꢀru amacı izlediğini kabul etmektedir.
Yapılan müdahalenin gerekli olup olamdığı konusunda AĐHM, dava konusu olayları yerleꢀik
içtihadı ıꢀığında inceleyecektir (Bkz. diğerleri arasında Seher Karataꢀ kararı).
AĐHM suç unsuru metinlerde kullanılan ifadelere ve bunların halka açık hale gelmesi
koꢀullarına özel bir ihtimam gösterecektir. AĐHM bu bağlamda mevcut baꢀvurudaki olayları
çevreleyen, özellikle terörle mücadele sırasında karꢀılaꢀılan güçlükleri göz önünde
bulundurmaktadır (Bkz. sözü edilen Aksoy kararı).
AĐHM «Ulusal baskılara son» baꢀlıklı makalenin içeriğinde olduğu kadar kullanılan terimler
itibarıyla da siyasi içerilikli bir yazı olduğunu tespit eder. Mahkeme AĐHS’nin 10/2
maddesinin siyasi ve/veya toplumun genel menfaatlerini içeren konularda ifade özgürlüğüne
bir kısıtlama getirilmesini öngörmediğini vurgular. AĐHM öte yandan, Kızılyaprak-Türkiye
(no: 27528/95, 2 Ekim 2003) kararı ıꢀığında, «Türk Devleti ulusal kurtuluꢀ mücadelesi
üzerinde baskı oluꢀturuyor» ifadesinden yazarın PKK’yı desteklediği ve/veya bu örgütün
Türkiye’nin güneydoğusunda sivillere yönelik düzenlediği cinayetleri haklı göstermeye
çalıꢀtığı gibi bir çıkarımın yapılamayacağını not etmektedir. Bütün olarak
değerlendirildiğinde, yazar öncelikle Kürt halkına verdiği desteği vurgulamaktadır.
ikinci mahkumiyete konu olan bildiri için de aynı durum sözkonusudur. «Kürt halkının ulusal
ve demokratik hakları için verdiği haklı mücadele desteklenmelidir» veya «[bu] bağlamda,
iꢀçilerin ve her milletten çalıꢀanların öncelikli olarak Türk iꢀçilerinin ve çalıꢀanlarının ortak
sloganı: Halkların kardeꢀliği için tek yol devrim» gibi ifadeler AĐHM’ye göre ꢀiddet çağrısı
niteliğini taꢀımamaktadır. AĐHM Marksist siyasi bir söylemin sözkonusu olduğunu, “haklı
mücadele” söyleminin «savaꢀ» anlamına gelmediğini, yazarın bu ifadeyi hakların kabul
edilmesini sağlamak için yürütülen mücadeleye atfen kullandığı gözlemlemektedir.
AĐHM’ye göre bu tür siyasi söylemlerin baskıcı Türk yasalarına aykırı olmaları demokratik
kurallara aykırı oldukları anlamına gelmez. Bu açıdan ele alındığında, sözü edilen ifadeler
Avrupa Konseyi’ne üye diğer ülkelerde faaliyet gösteren siyasi hareketlerin söylemlerinden
farklılık göstermemektedir. AĐHM için önemli olan Hükümetin mezkur yazılı ifadelerin
ꢀiddeti körüklediğini, kanlı bir eyleme çağrı yaptığını veyahut hedeflenen amaçlara ulaꢀmak
için terörist eylemleri meꢀru kıldığını belirtir herhangi bir alıntıyı yapmamıꢀ olduğunu
saptamaktadır (Bkz. a contrario, Zana-Türkiye kararı, 25 Kasım 1997; bkz. aynı zamanda
Gerger-Türkiye kararı, no: 24919/94, 8 Temmuz 1999). Bu ifadeler belli baꢀlı kiꢀilere karꢀı
derin ve akıldıꢀı bir kini körükleyerek ꢀiddeti teꢀvik de etmemektedirler (Bkz. a contario,
Sürek-Türkiye 8no1), no: 26682/95, bkz. aynı zamanda, Đsak tepe-Türkiye kararı, no:
17129/02, 21 Ekim 2008).
AĐHM ihtilaf konusu tedbirin AĐHS’nin 10/2 maddesi uyarınca «demokratik bir toplum için
gereklilik» oluꢀturmadığını sonucuna varmaktadır. Bu nedenle bu hüküm ihlal edilmiꢀtir.
IV. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA
Baꢀvuran 35721/04 numaralı baꢀvuru çerçevesinde Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın
görüꢀünün tebliğ edilmediğini, bundan dolayı AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edildiğini ileri
sürmektedir.
AĐHM baꢀvuranın sunduğu ꢀikayete benzer bir ꢀikayeti daha önce incelediğini ve Yargıtay
Baꢀsavcısı’nın gözlemlerinin niteliğini ve yargılanan kiꢀinin yazılı olarak bunlara cevap
verme imkanından mahrum kalmasını göz önüne alarak, Yargıtay Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün
tebliğ edilmemesinden dolayı AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını
hatırlatır (Bkz. Göç kararı, no: 36590/97). AĐHM, Hükümetin Mahkemenin bu davada farklı
bir sonuca ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını tespit etmiꢀtir.
Bu nedenle AĐHS’nin 6/1 maddesi bu bakımdan ihlal edilmiꢀtir.
V. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI
HAKKINDA
Baꢀvuran DGM tarafından ödenmesine hükmedilen para cezasının AĐHS’ye Ek 1 no’lu
Protokol’ün 1. maddesinin ihlaline yol açtığını öne sürmektedir.
AĐHM, sözü edilen bu tedbirin, baꢀvuranın, AĐHS’nin 10. maddesinin ihlalini oluꢀturan,
mahkumiyetinin ikinci dereceden sonucu olduğunu tespit etmektedir (Bkz. yukarıda sözü
edilen Öztürk-Türkiye kararı no: 22479/93). AĐHM bu nedenle bu ꢀikayetin esastan ayrıca
incelenmesini gerekli görmemektedir.
VI. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASINA ĐLĐꢀKĐN
AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine
karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi
edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil
tatminine hükmeder.”
A. Tazminat
Baꢀvuran ödemiꢀ olduğu para cezasına karꢀılık olarak 10.000 Euro maddi tazminat ve 6.000
Euro manevi tazminat talep etmektedir.
Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.
AĐHM baꢀvurana ödemesi hükmedilen para cezasının AĐHS’nin 10. maddesinin ihlalinin
doğrudan bir sonucu olduğunu anımsatır. Bu nedenle baꢀvuranın ödemiꢀ olduğu para
cezasının tamamının geri verilmesi gerekir. Edinilen bilgilerin tamamı ıꢀığında, özellikle sözü
edilen para cezasının ödendiği sıradaki kur değiꢀim oranı dikkate alındığında AĐHM
baꢀvurana 3.600 Euro maddi tazminat ödenmesini uygun görmektedir. AĐHM manevi
tazminat konusunda ise baꢀvuranın bu baꢀvuruya konu olaylar nedeniyle birtakım sıkıntılar
çektiğini göz önünde bulundurmakta ve AĐHS’nin 41. maddesi gereğince hakkaniyet uygun
olarak baꢀvurana 2.000 Euro manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.
B. Yargılama masraf ve giderleri
Baꢀvuran yargılama masraf ve giderleri için 4.380 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran bu
doğrultuda avukatı tarafından hazırlanan ve iç hukukta ve AĐHM nezdinde yapılan
çalıꢀmalara ve çalıꢀma saatlerine dair ayrıntıları vermektedir.
Hükümet bu miktarların dayanaksız ve aꢀırı olduğuna itibar etmektedir.
AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul
miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM sunulan belgeler ve yerleꢀik içtihat
ıꢀığında baꢀvurana yargılama giderlerine karꢀılık 2.000 Euro ödenmesine karar vermektedir.
C. Gecikme faizi
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç
puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,
1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;
2. AĐHS’nin 6/1 maddesi (Yargıtay cumhuriyet baꢀsavcısının görüꢀünün tebliğ edilmemesi),
10. maddesi ve AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi hakkındaki ꢀikayetlerin
kabuledilebilir olduğuna;
3. Kalan baꢀvuruların kabuledilemez olduğuna;
4. AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine;
5. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısının görüꢀünün tebliğ edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin 6/1
maddesinin ihlal edildiğine;
6. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine
gerek olmadığına;
7. a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,
miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru
üzerinden TL’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana;
i.
ii.
iii.
maddi tazminat olarak 3.600 (üç bin altı yüz) Euro ödenmesine;
manevi tazminat olarak 2.000 (iki bin) Euro ödenmesine;
yargılama masraf ve giderleri için 2.000 (iki bin) Euro ödenmesine;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;
8. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;
KARAR VERMĐꢀTĐR.
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.
paragraflarına uygun olarak 5 Mayıs 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.
9
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło