3595/05

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEY Đ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   BOZÜYÜK - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 3595/05)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ocak 2010   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek   olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (3595/05) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaꢀı Ali Bozüyük’ün (baꢀvuran) 12 Ocak 2005 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu   baꢀvurudur.   Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu avukatlarından   N. Gül tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   Baꢀvuran 1956 doğumlu olup Đstanbul’da ikamet etmektedir.   Baꢀvuran 26 Ocak 1995 tarihinde Maliye Bakanlığı’nın açık artırma yoluyla satıꢀını   gerçekleꢀtirdiği Hazineye ait bir taꢀınmazı 1.742.295.000 TL karꢀılığında (olayların meydana   geldiği dönemde yaklaꢀık 29.500 Euro) satın almıꢀtır.   Baꢀvuran 9 Mart 1995 tarihinde borcunu ödemiꢀ ve 29 Mart 1995 tarihinde taꢀınmazı tapuda   kendi adına tescil ettirmiꢀtir.   Đstanbul Đdari Mahkemesi üçüncül taraf olarak müdahil olmuꢀ ve 12 Aralık 1995 tarihli bir   karar ile açık artırmayla yapılan satıꢀ iꢀlemini iptal etmiꢀtir. Bu karar Danıꢀtay tarafından   onanmıꢀtır.   Bunun üzerine taꢀınmaz tapu sicilinde yeniden Hazine adına tescil edilmiꢀtir.   Eylül 1997 tarihinde baꢀvuran taꢀınmazının değerine karꢀılık gelecek maddi tazminatın   ödenmesi talebiyle Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.   Asliye Hukuk Mahkemesi 27 Mayıs 2002 tarihinde baꢀvuranın talebini kısmen yerinde   bulmuꢀ ve Maliye Bakanlığını baꢀvurana 3.065.503.266 TL (2.400 Euro) tutarında tazminat   ödemeye mahkum etmiꢀtir.   ꢁubat 2004 tarihinde Yargıtay bu kararı onamıꢀtır.   Yargıtay ayrıca 23 Eylül 2004 tarihinde kararın tashihi talebini de reddetmiꢀtir.   Maliye Bakanlığı 3 Nisan 2008 ve 30 Aralık 2008 tarihlerinde baꢀvurana 1.742.300.000 TL   (900 Euro) ve 3.477.330.000 TL (1.600 Euro) tutarındaki meblağları ödemiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 VE AĐHS’YE EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN   ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında uygulanan yasal faizin yetersiz   olduğundan ve uzun bir dönem boyunca (iki yıl altı aydan fazla bir süre) lehinde verilen yargı   kararına rağmen Đdarenin bunu icra etmediğinden ꢀikayetçi olmaktadır.   Hükümet kabuledilebilirliğe iliꢀkin iç hukuk yollarının tüketilmediğini ve baꢀvuranın Borçlar   Kanunu’nun 105. maddesinde öngörülen baꢀvuru yolunu kullanmadığını savunmaktadır.   Baꢀvuran Hükümetin bu savına karꢀı çıkmaktadır.   Aka-Türkiye kararına (23 Eylül 1998) atıfta bulunan AĐHM, Hükümetin itirazını   reddetmektedir. AĐHM ayrıca 35. madde uyarınca baꢀvurunun herhangi bir kabuledilemezlik   gerekçesi içermediğini kaydetmektedir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   Esas hakkında, AĐHM daha önce de müteaddit kez mevcut baꢀvurudakine benzer sorunların   dile getirildiğini ve AĐHS’nin 6/1 ve Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği   sonucuna vardığını hatırlatır (Bkz. Kaçar vd.-Türkiye no: 38323/04, 38379/04, 38389/04,   38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve 38522/04, 22 Temmuz 2008 ve Hüseyin Ateꢀ ve   Mehmet Ateꢀ-Türkiye no: 28270/02, 13 Ekim 2009). AĐHM, Đdarenin baꢀvurana olan borcunun   bir kısmını iç hukuktaki nihai kararın ardından iki yıl altı ayın sonunda ödediğini hatırlatır.   AĐHM, ulusal mahkemeler tarafından baꢀvurana tahsis edilen tazminatın ödenmesinde yaꢀanan   bu gecikmeyi Đdareye yüklemektedir. Bu gecikme, AĐHM’yi, baꢀvuranın kamu yararının   gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil   dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde   düꢀünmeye sevk etmektedir (Bkz. Vaide Yıldız vd.-Türkiye no: 13721/04, 20 Ekim 2009).   Sonuç itibarıyla, AĐHS’nin 6/1 ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA   41. madde ile ilgili olarak baꢀvuran, açık artırmayla satın aldığı taꢀınmazın gerçek değerine   karꢀılık geldiğini öne sürdüğü 961.530 Euro’yu maddi tazminat olarak talep etmektedir.   Baꢀvuran ayrıca 50.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.   Aka kararında benimsenen hesaplama yöntemi ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, AĐHM,   olayların meydana geldiği dönemde ilgili yasal faiz oranı ile birlikte baꢀvuranın alacaklı olduğu   meblağın karꢀılığı olarak adı geçene 30.600 Euro maddi tazminat ödenmesini uygun   görmektedir.   AĐHM ayrıca, ödeme tarihi ve süresi konusundaki belirsizlik nedeniyle baꢀvuranın belirli bir   ölçüde manevi zarara uğradığını ve bunun yalnızca ihlalin tespiti ile giderilemeyeceğini kabul   etmektedir. AĐHM hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana 2.000 Euro manevi tazminat   ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır.   Baꢀvuran son olarak iç hukukta yapmıꢀ olduğu yargılama giderleri, avukatlık ücreti, AĐHM’ye   yönelik posta ve tercüme masrafları için 12.010 Euro yargılama gideri talep etmektedir.   Baꢀvuran bu bağlamda, Đstanbul Barosunun avukatlık ücret tarifesini, avukatı ile yapılan   sözleꢀmeyi ve tercüme masraflarını gösterir faturaları kanıtlayıcı belge olarak sunmaktadır.   Hükümet AĐHM’yi dayanaktan yoksun kaydettiği bu talepleri reddetmeye çağırmaktadır.   Mahkemeye sunulan deliller ve bu konudaki yerleꢀik içtihat ıꢀığında baꢀvurana yargılama   giderleri için 2.000 Euro ödenmesini uygun görmektedir.   AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini kaydetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana:   i. 30.600 (otuz bin altı yüz) Euro maddi tazminat ödenmesine;   ii. 2.000 (iki bin) Euro manevi tazminat ödenmesine;   iii. yargılama masraf ve harcamaları için 2.000 (iki bin) Euro ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 19 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4