36192/03

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ꢀATIR -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢁvuru no:36192/03)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Mayıs 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (36192/03) no’lu davanın nedeni (T.C.   vatandaꢀı) Mahmut ꢁatır’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 13 Ekim 2003   tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa   Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Mart 2009 tarihli bir kararla (“esas kararı”) AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin   ihlal edildiğine ve AĐHS’nin 6/1 maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetlerin ayrıca   incelenmesine gerek olmadığına karar vermiꢀtir (ꢁatır-Türkiye, baꢀvuru no: 36192/03, 10   Mart 2009).   AĐHS’nin 41. maddesine dayanarak baꢀvuran, maruz kaldığına kanaat getirdiği zararlar için   birtakım miktarlar belirtmiꢀtir.   AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususunun saklı tutulmasına ve Hükümet ve   baꢀvuranın, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın kesinleꢀmesinden itibaren üç ay içinde   bu mesele hakkındaki görüꢀlerini yazıyla kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında   varacakları her türlü uzlaꢀmadan kendisini haberdar etmeye davet edilmesine karar vermiꢀtir.   Baꢀvuran ve Hükümet görüꢀlerini sunmuꢀlardır. Dostane çözümle sonuçlanacak hiçbir   uzlaꢀmaya varılamamıꢀtır.   HUKUK   A. Tazminat   Baꢀvuran, 300.000 Euro tutarında maddi zarara maruz kaldığını iddia etmektedir. Baꢀvuran,   275.000 m2 lik taꢀınmazının Đzmir’e 70 km uzaklıkta Seferihisar yakınlarında merkezi bir   bölgede bulunduğunu ileri sürmektedir. Baꢀvuran, taꢀınmazın önceden bir zeytinlik olduğunu   ancak devlet görevlileri tarafından zeytinlikte bulunan ağaçların tamamının kesildiğini ileri   sürmüꢀtür. Đddialarını desteklemek için baꢀvuran hiçbir belge sunmamıꢀtır.   Baꢀvurana göre, taꢀınmazının yüzölçümünü 164.930 m2 olarak tespit eden bilirkiꢀi raporunun   hiçbir “yasal dayanağı” bulunmamaktadır. Baꢀvurana göre, taꢀınmazının gerçek yüzölçümü   275.000 m2dir.   Baꢀvuran, miktar belirtmeden ve sözkonusu talebini desteklemeden, taꢀınmazının   kullanımından yoksun bırakıldığı on beꢀ yıl için zararının tazmin edilmesini talep etmiꢀtir.   Baꢀvuran sözkonusu talebine alternatif olarak aynı yüzölçümünde ve Seferihisar’da aynı   nitelikte bir taꢀınmaz talep etmiꢀtir.   Hükümet, AĐHM’ye sözkonusu talepleri reddetme çağrısında bulunmaktadır. Hükümet, esas   kararında, AĐHM’nin mülkiyetten yoksun bırakma nedeniyle değil, tazminat ödenmemesinin   baꢀvuran aleyhine adil dengeyi bozması nedeniyle 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal   edildiği tespitinde bulunduğunu savunmaktadır. Hükümet, 2007 yılından beri iç hukuk   yollarının mevcut olduğunu ve baꢀvuranın tazminat talep etmek için ulusal mahkemelere   baꢀvuruda bulunmuꢀ olması gerektiğini belirtmektedir.   Ayrıca Hükümet, baꢀvuranın taleplerinin mesnetten yoksun olduğu ve adil tatminin haksız   zenginleꢀme kaynağı sağlamaması gerektiğini savunmaktadır.   Nitekim Hükümet, sözkonusu taꢀınmazın alıꢀ fiyatına AĐHM’nin dikkat çekmektedir.   Hükümet, tapu kaydındaki rakamlara göre, 19 Ocak 1988 tarihinde, taꢀınmazın 600.000 eski   Türk Lirası’na (yaklaꢀık 3.324 Amerikan Dolarına) alındığını belirtmektedir. Tüketim   fiyatları temelinde belirlenen göstergelere göre, satıꢀ fiyatı 27. 504,34 TL’ye (2010 yılının   Ocak ayında 13.100 Euro’ya) tekabül edecekti.   Son olarak Hükümet, baꢀvuranın söylemlerinde çeliꢀkiler bulunduğunu belirtmektedir.   Hükümet’e göre, baꢀvuran, ilk zamanlarda, bir yangın meydana geldiğinden, ihtilaflı   taꢀınmazın ormanlık alana girmediğini ileri sürerken, AĐHM’ye gönderilen 12 Haziran 2009   tarihli mektubunda, sözkonusu taꢀınmazı, ağaçları devlet görevlileri tarafından kesinlen bir   zeytinlik olarak belirtmiꢀtir.   Konuya iliꢀkin genel ilkeler açısından AĐHM, yerleꢀik içtihadına atıfta bulunmaktadır (Turgut   ve diğerleri – Türkiye, (adil tatmin), baꢀvuru no: 1411/03, 13 Ekim 2009 ve iꢀbu kararda   aktarılan içtihat).   Đhtilaflı taꢀınmazın yüzölçümü ile ilgili olarak, AĐHM, esas kararında, Seferihisar Asliye   Hukuk Mahkemesi’nin 22 Temmuz 1952 yılında zamanaꢀımı ile iktisap yoluyla edinilen   maliklik sıfatını tanıdığında, yüzölçümünün 275.700 m2 olarak belirttiğini tespit etmektedir.   Đꢀbu kararın aslında iç hukuktaki yargılama boyunca bilirkiꢀi sözkonusu yüzölçümünü   164.930 m2 olarak tespit etmiꢀ olsa da mahkemeler, taꢀınmazın tamamı için baꢀvuranın   tapusunun iptal edilmesine karar verdiklerinden dolayı sözkonusu sorun hakkında bir karar   bildirmemiꢀlerdir. Sonuç olarak AĐHM, 1952 tarihli kararda belirtilen yüzölçümünü yani   275.700 m2 yi dikkate alacaktır.   Taꢀınmazın değerini belirlemek için baꢀvuranın uygun belgeleri dosyaya eklemesi gerektiği,   AĐHM’nin sahip olduğu unsurlar, taꢀınmazın niteliği ve yeri göz önüne alındığında,   hakkaniyete uygun olarak, AĐHM, baꢀvurana, her türlü vergiden muaf tutularak, 110.000 Euro   maddi tazminat ödenmesinin uygun olacağına hükmetmektedir.   B. Yargılama masraf ve gideri   Baꢀvuran, yargılama masraf ve giderine iliꢀkin hiçbir talepte bulunmamaktadır.   C. Gecikme faizi   AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesinin uygun olacağına hükmetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. a)AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı   Devlet tarafından baꢀvurana, her türlü vergiden muaf tutularak, 110.000 Euro (yüz on   bin Euro) maddi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   2. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 20 Mayıs 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   4