36370/08

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   KESHMIRI/TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 36370/08)   KARAR   STRAZBURG   Nisan 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USULĐ ĐꢀLEMLER   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan davanın (no. 36370/08) nedeni Đran   vatandaꢀı Mansour Keshmiri’nin (“baꢀvuran”), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca 1   Ağustos 2008 tarihinde yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından A. Baba tarafından temsil edilmiꢀlerdir.   OLAYLAR   I. DAVA KOꢀULLARI   Baꢀvuran, 1958 doğumludur ve halen Kırklareli Yabancılar Misafirhanesi’nde   tutulmaktadır.   1985’te baꢀvuran Đran’daki Halkın Mücahit Örgütü’ne (PMOI) katılmıꢀtır.   1986’da Irak’a gelmiꢀtir. 2003’te PMOI’nın hedeflerine ve yöntemlerine karꢀı olması   nedeniyle örgütü terk edene kadar Irak’taki PMOI mensuplarının bulunduğu Al-Ashraf   kampında yaꢀamıꢀtır. PMOI’dan ayrıldıktan sonra, Irak’taki ABD güçlerinin oluꢀturduğu bir   kamp olan Geçici Mülakat ve Koruma Merkezi’e (TIPF) gitmiꢀtir. Daha sonra bu kamp,   Ashraf Mülteci Kampı adını almıꢀtır.   Baꢀvuran 5 Mayıs 2006’da, sorgulanması ardından, Irak’ta kaldığı süre boyunca   Cenevre’deki BMMYK tarafından sığınmacı olarak kabul edilmiꢀtir.   Baꢀvuran belirsiz bir tarihte sahte pasaportla Türkiye’ye giriꢀ yapmıꢀtır.   Haziran 2008’te Bodrum limanından sahte pasaportla Yunanistan’daki Kos adasına   gitmeye teꢀebbüs ederken Türk güvenlik güçleri tarafından yakalanmıꢀtır.   Baꢀvuran Türk polisine verdiği ifadelerde Đran’daki rejimden kaçmıꢀ olduğunu ve   BMMYK tarafından sığınmacı olarak tanındığı Irak’a vardığını belirtmiꢀtir. Eski bir PMOI   üyesi olduğunu belirtmemiꢀtir. Daha sonra Türkiye’ye geldiğinde ve Yunanistan’a gitmeye   teꢀebbüs ettiğinde içinde bulunduğu koꢀullardan bahsetmiꢀtir. Ankara’daki BMMYK   ꢀubesiyle kontak kurduğunu ve kendisine beklemesinin söylendiğini belirtmiꢀtir.   Bekleyebilecek gibi hissetmemiꢀ ve yasadıꢀı yollardan Türkiye’yi terk etmeye teꢀebbüs   etmiꢀtir.   Haziran 2008’de BMMYK ꢀubesi Đçiꢀleri Bakanlığı’na bir yazı göndererek   baꢀvuranın kendi vekaletleri altında sığınmacı olarak kabul edildiğini bildirmiꢀtir.   Belirsiz bir günde BMMYK ꢀubesi ulusal makamlardan baꢀvurana Türkiye’deki iltica   usulüne eriꢀim hakkı verilmesini istemiꢀtir. Bu talep, PMOI üyeliği göz önüne alındığında   baꢀvuranın Türkiye’deki varlığının ulusal güvenliğe tehdit arz ettiği düꢀüncesiyle   reddedilmiꢀtir.   Polis gözetiminde tutulması ardından baꢀvuran hakkında tutuklama emri çıkarılmıꢀ ve   Türkiye’ye yasadıꢀı yollardan girmesi ve kimlik kartı sahteciliği yapması nedeniyle aleyhinde   suçlamalarda bulunulduğu için Muğla cezaevine gönderilmiꢀtir.   Ağustos 2008’de baꢀvuran Đran’a sınır dıꢀı edilmek amacıyla Türkiye’nin   doğusundaki Van iline gönderilmiꢀtir.   AĐHM Đç Tüzüğü’nün 39. Maddesi bağlamında ihtiyati tedbir alınması üzerine   baꢀvuran, Kırklareli Yabancılar Misafirhanesi’ne gönderilmiꢀtir.   HUKUK   I. HÜKÜMET’ĐN ĐLK ĐTĐRAZLARI VE KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK   Hükümet, herhangi bir sınır dıꢀı etme emri verilmemiꢀ olması nedeniyle baꢀvuranın   AĐHS’nin 34. maddesi bağlamında mağdur statüsünde olmadığını kaydetmiꢀtir. Hükümet   ayrıca sınır dıꢀı emri verilmiꢀ olsaydı, baꢀvuranın Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca idari   mahkemelere baꢀvuruda bulunabileceğini ve baꢀvurması gerekeceğini ileri sürmüꢀtür.   AĐHM, daha önce Abdolkhani ve Karimnia davasında Sorumlu Hükümet’in benzer   itirazlarını incelemiꢀ ve reddetmiꢀ olduğunu yinelemektedir. AĐHM mevcut davada önceki   içtihadından farklı yönde karar vermesini gerektirecek özel koꢀullar tespit etmemektedir.   Dolayısıyla, Hükümet’in itirazlarını reddetmektedir.   AĐHM, baꢀvurunun AĐHS’nin 35/3 maddesi bağlamında açıkça dayanaktan yoksun   olmadığını gözlemlemektedir. Ayrıca, kabuledilemez olduğu sonucuna varmak için gerekçe   görmemektedir. Bu nedenle, kabuledilebilir olduğu sonucuna varılmalıdır.   II.AĐHS’NĐN 2., 3. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran AĐHS’nin 2. ve 3. maddeleri bağlamında sınır dıꢀı edilmesi halinde, açık bir   ölüm ya da kötü muamele riskine maruz kalacağını iddia ederek Đran’a ya da Irak’a sınır dıꢀı   edilmekle tehdit edildiğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur. Đran’a gönderilmesinin kendisini gerçek bir   ölüm ya da kötü muamele riskine maruz bırakacağını iddia etmiꢀtir. Özellikle, eski bir PMOI   üyesi olarak, Đran’da ölüm cezasına çarptırılma riskiyle karꢀı karꢀıyadır. Baꢀvuran ayrıca   Irak’ta yetkili makamlar tarafından eski Saddam Hüseyin rejiminin müttefiki olarak kabul   edildiği için kötü muameleye maruz bırakılacağını kaydetmiꢀtir. Baꢀvuran son olarak   AĐHS’nin 13. maddesi uyarınca AĐHS’nin 2. ve 3. maddeleri bağlamındaki ꢀikayetleri   hususunda etkili bir iç hukuk yolunun mevcut olmadığını kaydetmiꢀtir. Bu bağlamda, sınır   dıꢀı emrinden haberdar edilmediğini ve Türkiye’deki iltica usulüne eriꢀimine izin   verilmediğini iddia etmiꢀtir.   AĐHM, baꢀvuranın 2.ve 3. maddeler kapsamındaki ꢀikayetlerini, AĐHS’nin 3. maddesi   açısından incelemenin daha uygun olduğu kanaatindedir.   Hükümet baꢀvuranın, Amerika Birleꢀik Devletleri tarafından terörist bir örgüt olarak   adlandırılan PMOI’nın üyesi olduğunu iddia etmiꢀtir. Bu nedenle, baꢀvuranın da aralarında   bulunduğu örgüt üyelerinin Türkiye’de kalmasına izin vermek ulusal güvenlik, kamu   güvenliği ve düzeni için risk teꢀkil edecektir. Baꢀvuranın, ulusal mevzuata uygun olarak   gelmiꢀ olduğu Irak’a geri gönderileceğini iddia etmiꢀtir. Ancak Hükümet, AĐHM Đç   Tüzüğü’nün 39. maddesi bağlamında kendilerine gösterilen geçici tedbire uymaktaydı. Bu   bağlamda, baꢀvuranın Irak’a sınır dıꢀı edilmesinin kendisi için risk teꢀkil etmeyeceğini iddia   etmiꢀtir.   Hükümet ayrıca baꢀvuranın, Türkiye’ye ilk geldiğinde 1994 Yönetmeliği’ne uygun   olarak sığınma ve geçici sığınma baꢀvurusunda bulunmadığını ileri sürmüꢀtür. Türkiye’ye   yasadıꢀı yollardan gelen yabancıların, makul bir süre içerisinde ulusal makamlara   baꢀvurmaları ve sığınma ya da geçici sığınma talebinde bulunmaları gerektiğini;   bulunmadıkları takdirde, Türkiye’de yasadıꢀı göçmenler olarak kabul edileceklerini   kaydetmiꢀtir. Bu nedenle Hükümet, baꢀvuranın ulusal mevzuat uyarınca Türkiye’den sınır dıꢀı   edilebilecek yasadıꢀı bir göçmen olduğu kanısına varmıꢀtır. Hükümet ayrıca baꢀvuranın, talep   etmiꢀ olsaydı tutuklu olduğu süre içerisinde avukat yardımı alabileceğini kaydetmiꢀtir.   AĐHM öncelikle Hükümet’in, kendilerine açık bir soru sorulmasına rağmen Đkinci   Daire Baꢀkanı, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 39. maddesi bağlamındaki geçici tedbire iꢀaret etmeye   karar verdiğinde, baꢀvuranın kendisini sınır dıꢀı etmek amacıyla Van’a götürdüklerine iliꢀkin   iddiasının doğruluğuna itiraz etmediğini gözlemlemektedir. Bununla birlikte, Hükümet   baꢀvuran hususunda sınır dıꢀı emri bulunmadığını belirtmiꢀtir ancak baꢀvuranın sınır dıꢀı   edilmesi iç hukuka uygun olan yasadıꢀı bir göçmen olduğunu ve Türkiye’de bulunmasının   ulusal güvenlik için risk teꢀkil ettiğini de kaydetmiꢀtir. AĐHM ayrıca Hükümet’in,   kendilerinden talep edildiği halde, baꢀvuranın sığınma talebinin reddedildiğine, sınır dıꢀı   edilmekle tehdit edildiğine ve tutukluluğuna iliꢀkin belgeler sunmadığını kaydetmektedir.   AĐHM bu koꢀullar altında baꢀvuranın, sınır dıꢀı edilmesi giriꢀiminde bulunulmasını   çevreleyen koꢀulları doğru olarak yansıttığı sonucuna varmaktadır.   AĐHM bu bağlamda, mevcut dava koꢀullarının, eski PMOI üyeleri olan baꢀvuranların   Đran’a ya da Irak’a gönderilmeleri halinde AĐHS’nin 3. maddesine aykırı bir muameleye   maruz bırakılmaları riskinin ortaya çıkacağı sonucuna vardığı Abdolkhani ve   Karimnia/Türkiye davasındaki koꢀullarla hemen hemen aynı olduğuna iꢀaret etmektedir.   AĐHM aynı zamanda Abdolkhani ve Karimnia/Türkiye kararında, baꢀvuranların Đran’da ve   Irak’ta karꢀı karꢀıya kalabilecekleri risklerin ulusal makamlar tarafından hiçbir zaman   incelenmemesi nedeniyle Đran’da ve Irak’ta kötü muamele ve ölüm riskiyle karꢀı karꢀıya   kalacakları iddiaları hususunda kendileri için etkin ve eriꢀilebilir bir iç hukuk yolunun mevcut   olmadığı sonucuna varmıꢀtır. AĐHM bu hususta sözkonusu baꢀvuranların sınır dıꢀı edilme   kararlarından haberdar edilmediklerini göz önüne almıꢀtır. AĐHM ayrıca sınır dıꢀı kararlarının   bozulmasını talep eden idari mahkemelere yapılan baꢀvurunun, Türk hukuku kapsamında   otomatik bir askıya alma etkisi bulunmadığını kaydetmiꢀtir.   Mevcut dava olaylarının, Karimnia/Türkiye davasındaki koꢀullarla hemen hemen aynı   olduğunu göz önüne alan AĐHM, önceki kararından farklı bir karar vermesi için özel nedenler   görmemektedir.   Dolayısıyla AĐHM, baꢀvuran Đran’a ya da Irak’a sınır dıꢀı edilseydi, AĐHS’nin 3.   maddesinin ihlal edilmiꢀ olacağı kanaatindedir. Ayrıca, AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal   edildiği sonucuna varmıꢀtır.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   Sözleꢀme’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete   uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   Baꢀvuran, adil tatmin talebinde bulunmamıꢀtır. Dolayısıyla AĐHM baꢀvurana bu baꢀlık   altında tazminat ödenmesini gerekli görmemektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Baꢀvuranın Đran’a ya da Irak’a sınır dıꢀı edilmesinin AĐHS’nin 3. maddesinin ihlaline   neden olacağına;   3. Baꢀvuranın 3. madde bağlamındaki ꢀikayetleri hususunda AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal   edildiğine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve   3. paragrafları uyarınca 13 Nisan 2010 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.