36376/04
WyrokETPCz2010-05-17ECLI:CE:ECHR:2010:0517JUD003637604
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skazanie skarżącego za zbrodnie wojenne popełnione w 1944 roku, w oparciu o prawo krajowe i międzynarodowe, które nie było w pełni skodyfikowane w tamtym czasie, naruszyło zasadę nullum crimen sine lege z art. 7 Konwencji?Ratio decidendi
Wielka Izba uznała, że zasada nullum crimen sine lege z art. 7 Konwencji wymaga, aby prawo karne było przewidywalne i dostępne, co nie wyklucza stosowania prawa zwyczajowego lub ogólnych zasad prawa uznawanych przez narody cywilizowane. Stwierdziła, że czyny skarżącego, polegające na zabójstwie cywilów w 1944 roku, stanowiły zbrodnie wojenne w świetle międzynarodowego prawa zwyczajowego i zasad ogólnych prawa karnego uznawanych przez narody cywilizowane w tamtym okresie. Trybunał podkreślił, że zasady prawa humanitarnego, w tym zakaz atakowania ludności cywilnej, były już ugruntowane w 1944 roku, nawet jeśli ich formalna kodyfikacja nastąpiła później. W związku z tym, karalność tych czynów była dla skarżącego przewidywalna, a jego skazanie nie naruszyło art. 7 Konwencji.Stan faktyczny
Skarżący, Wasilij Kononow, był dowódcą radzieckiego oddziału partyzanckiego. 27 maja 1944 roku jego oddział zaatakował wieś Mazie Bati w Łotwie, zabijając dziewięciu cywilów, w tym kobiety w ciąży i osoby starsze, w odwecie za wcześniejsze zabicie radzieckiego partyzanta. Skarżący został oskarżony o zbrodnie wojenne przez władze łotewskie po odzyskaniu niepodległości.Rozstrzygnięcie
Stwierdza, że nie doszło do naruszenia art. 7 Konwencji. Odrzuca roszczenie o słuszne zadośćuczynienie.Pełny tekst orzeczenia
� �
� -
�
-
-
1,
( -- )
:
, -
- , -
( -- ) 27 2004 .
2.
, ,
-
,
- . -- ,
, ,
�
. . (-
, ,
�
-- -) -
, ,
[KONONOV v. LATVIA]
. ,
,
,
. -
, ,
( 36376/04)
, 1 36 ,
,
-
, , ,
,
,
ad hoc2, -
.
- . ,
', - - 2010 .
,
.
3. -
- -
, - , , 2009 . 24 - .
., 24 -
, , . -
-
: 1944 ., -
, .
4.
( 1 -
1. ( 36376/04) 52 ). 20
, - 2007 ., -
. , , - , , 1990- -- 2000- � � 1944 7 (� �). , , 27 1944 . , , . , , , , , � � . , , - � �. , , , , , . , - 7 ( �� ��) . - � � -- . , , 1944 � � ... � �. - , . , , , . � , �, -- . -- ( ).
2 Ad hoc (.) -- ad hoc -- , , 2 27 ( ). 2010 13
� �
, : . , , , -, , , , , , -- .
5. 24 2008 . , �� �� 7 , 1.
6. 24 2008 . - 43 . 6 2009 . , , ( 73 ).
7. 2 3 27 24 . -- , , -- ( 28 ), - ad hoc - , ( 2 27 1 29 ). . , , , , .
8. 6 2009 . ( �� 3 44 ). ( 44 ).
9. , - . , .
10. , . , 20 2009 . ( 3 59 ).
:
(a) -:
- . , ,
- . , - . , ;
(b) :
- . , , - . , - . , ;
(c) :
- . , ,
- . , - . , .
- . , - . , - . . .
11. . - .
I.
12. 1923 (). 2000 , .
. , 27 1944 .
13. 1940 . ( -- ) � � ( -- ). 22 1941 . . .
14. , , . 5 1941 . . , , 1942 2. 1942 1943 , . . 1943 . , , , , . ( � �3). 1944 . . , , , - � � [Kononov v. Latvia] ( 36376/04) 24 2008 . 11 12 2008 .
2 201- , -- 1941 . ( ).
3 � � -- , ( ). 9 2010
� �
. , 16 42 .
B. , 27 1944 ., ,
15. 1944 . � � , . . , . .
16. 27 1944 . . , . . , , , .
17. , . , , , . , , .
18. � � -- . . , , . , . . . , , , . . , .
19. . . , . , , . . , . , . , . .
20. , , , , . -
, .
C. ,
21. .
22. , , 1944 . ( ). ( ) , , . , ( ) , - . , , . . , , . [Schutzm�nner] -- .
23. 27 1944 . . , , , . , � , �. , ( , , ). . .
24. 27 1944 . . , , . . . ; , . . , , � ; �. , . , , .
D.
25. 1944 . , 8 1945 . .
26. . -- . 1946 . , 1957 2010 15
� �
. 1988 .
27. 4 1990 . � �, 1940 1922 . � �. , . � .
28. 21 1991 . � �, .
29. 22 1996 . � �. 1940 � � � � . � �.
E.
. , .
33. 25 2000 . ( -- ) . , , , , , : � �; ��, -- �� , . , . - .
34. 27 2000 . , , , .
2.
1.
30. 1998 . , , ( , 27 1944 .) . 1998 . . 1998 . . , . 1998 . , .
31. 21 2000 . . 27 1944 ., , . , : ( ), , , , .
32. , , , IV 1907 IV 1949 . , 68-3 1961 .
35. 17 2001 . , 68-3 1961 .
36. 3 2003 . , , -- , 72 1961 , .
, 1940 , , � �. , . , , . , , � �. , , � � , , � �. , , . , , , 9 2010
. , , , , . , .
37. . , , 1 7 , , , . , : , 1922 , , , - . , 1944 , . , , . , , , , , , ; , , , ; , , .
38. 30 2004 . , , 68-3 1961 . , :
�<...> , .
, , , -
,
.
,
, -
. ,
.
, -
, , . -
<...>
, :
-- "b" 23 -
[18] 1907 . -
, ,
, -
; 25 [IV
1907 ], -
-
, , ;
46 [IV 1907 ],
,
.
� �
-- "" 3 12 1949 . <...>, , , , , , ; "d" [ ], <...> , , , ; 32, , ; 33, , , , , , .
-- 2 51 [] , , 8 1977 . <...>, , , , , ; "" [ ], , ; [ ], ; "" 75 <...>, , , , , , ; "d" [ ], .
. , , <...>. , 16 <...>, .
, [] , <...> , . 53 , , , 52 I <...>, <...>.
, . "b" 6 , , , , , , .
9 2010 17
� �
, . " " 147 <...> <...>.
<...>, . , 68-3 <...>.
, . , . , " [] , <...> <...> <...> " <...>.
, . [ , ] [ ] 43 I <...>, , , , , , .
. , [ ] , .
. . [] .
. , () ; . , , , , . , , <...>.
. , , , ( ), , , <...>.
, 68-3 <...> .
50 I <...>, , , 43 4() .
, , [] . .
, , . -
- <...>.
, <...> ; <...>.
, , .
, , , .
- , , , , <...>.
, [] , , , .
, , , , .
, " ", , , .
[K.] , " " .
[S.] [C.], , " " . , , <...>.
, , 1943 1944 , (1) [] [ ]. , , - - <...>.
, , , <...> , .
<...>, , [] .
[] , . , , , , <...> .
, - Aizsargi (.) -- (.) -- , . . ( ). 9 2010
, ; , , - - , I , <...>.
1907 , [ ] .
, , , , <...>�.
39. , . , , , , , , , , .
40. 28 2004 . , :
�<...> , . , , , , , , , - .
<...> 4 1990 . " " , , 16 1940 . , , , . [] , <...>.
, <...> , , , . 68-3 <...>, , , , , , , , , <...>, [] [] .
() , , -
� �
( ; , " "), , , . .
<...>, , . , [ ] 6 <...> , [] , .
, , 12 1949 . <...> [ ] 8 1977 . <...> , . , . [ ] 26 1968 . [ ,] , , [] . , , , , .
, . , "b" 6 <...> <...>, 26 1968 . <...>, <...> , <...> , 68-3 <...>.
<...> , <...> " " 4 1990 . " " 22 1996 . , , .
[] , , .
, [ ] , , [ ] , , , . , , . , , <...> [] .
[] , .
6 ,
9 2010 19
� �
, , , , , .
, , , - . , , , <...>�.
II.
A. 1926
41. ( -- ) 6 1940 . 1933 , 1926 , , , ( -- 1926 ). , , , , :
� 2 [ ], , .
3 , , . .
4 , , �.
42. IX 1926 � � , :
� 193-1 - - , , , , , ,
, - <...>�.
� 193-3 , , , , -- [ ] <...>�.
� 193-17 , , , , , -- �.
� 193-18 , , , -- �.
43. 14 1926 ( ) :
� : ) , , ; ) , , ; ) , , , , , . , . , , ; . 1. ; , , , , , . 9 2010
� �
2. , , , .
3. , , �.
B. 1961
44. 6 1961 . 1926 1961 , 1 1961 . 1961 , , :
� 72 ( 15 1998 .) , , -- <...> <...>�.
� 226 � , <...>�.
� 256 ( 10 1991 .) , , , , , -- �.
45. 45 1961 , , , , .
46. 1961 ( ) , .
47. , 6 1993 ., 1961 1-, , , , , .
48. 68-3, , :
68-3 � , , , , , , , , �.
49. 1961 6-1, - , :
�, , , , �.
50. 45-1, 1961 , , .
� , , , �.
C. 1998
51. 1 1999 . 1961 1998 . 6-1, 45-1 68-3 1961 1998 .
III.
52. , � , , , , �1.
A. � � (1864�1949 ) ,
1. ( -- 1864 )
53. ( , ) � �. , � �.
2. ( -- 1906 )
54. , . , . , 14 1945 . -- 1 1946 . [Trial of the Major War Criminals. Nuremberg, 14 November 1945 -- 1 October 1946]. 2010 21
� �
� 1. , , , , , , , .
2. , , , , �.
3. ( -- 1929 )
55. ( I 1949 ) . , .
2. , , . , , . .
3. . . �.
� 46. , , , , , . <...>�.
� 1. , , , , ; , , , <...>.
2. , , , , <...>�.
4. ( -- 1929 )
� 51. , , , , . , , �.
5. , ( -- 1934 )
56. . 1907 (. , 85�91 ), . , , 1907 . , . , 1929 , .
57. , . 1934 1940 , . IV 1949 . 1939 , ( 1880 ) , , () :
� 1. , , VII, : 1. , . 1, 2 3 , 18 1907 . . 2. , - - , , . . .
� 1. , :
() , , , , 1, 2 3 , IV 18 1907 ;
(b) �.
58. 9 10 � � . 9 2010
� �
6. ( -- III 1949 )
59. , , III 1949 :
� 5. , 4, , , .
, , , , 4, , �.
7. ( -- IV 1949 )
60. 16 IV 1949 , :
� , . , , , , �.
61. 32 , , , 33 , .
62. 53 IV 1949 , , .
� 15. , ; , ; , , ; , , , , , , , , , , , , �.
� 38. , , , �.
65. 16 :
� , ; . , . , , , �.
B. ,
1. ( -- 1863 )
63. 1 . , .
64. 15 38 , , , (. , 16 ):
66. 19 37 :
� 19. , , , <...>�.
� 37. , ; , , . <...>�. , . 1863 � � ( 100), . , . , ( ). 2010 23
� �
67. 22 :
�, , , , , , , . , , , �.
68. 44 :
, �.
� 57. , . , . , , , �.
71. [lev�e en masse] 51 :
� , , , , , , , , , , . , , , �.
69. 47 , :
�, , -: , , , , , , , , , , , , , �.
70. -- ( 49 ) , , , ( 57 ):
� 49. , , , , , .
; , [en masse] ; , , , ; , , ; , , --
� , , , , -- �.
72. 59 :
� , , . �.
73. 63�65 , , :
� 63. , - , , , .
64. , , , .
65. , , �.
74. 49 , 71 , � � [hors de combat]:
� 71. , , , 9 2010
� �
, , , , , �.
75. 76 77 .
� 76. , , <...>.
77. , , , , ; , - , . <...>�.
76. 101 ( � � � � ):
� , �.
77. 88 104 :
� 88. , , . , , �.
� 104. , ; �.
2. 400 ( -- - 1868 )
3. ( -- 1874 )
79. , 1874 , . , , :
� . .
9. , , , :
(1) , ;
(2) ;
(3) ; (4) . , , <...>.
10. , 9, , .
12. .
13. : <...> (2) , . (3) , , , . <...> (5) , , , , 1868 . (6) , , , . (7) , <...>�.
78. , . : ; , ; .
� 20. , , , , �.
� 23. . , , . . - 2010 25
� �
. , , , �.
� 28. , , . , . .
, , �.
(c) , ;
(d) , , , .
9. : <...> (b) , , , , , <...>.
20. <...> (e) .
4. 1880 ( -- 1880 )
80. 1880 . 1874 . . , , :
� 1. , . , , . , , . " ".
2. :
1. , ;
2. , , , :
(a) ;
(b) , , , ;
(c) ; 3. ; 4. , , , .
3. .
4. . , , , �.
� 8. : <...> (b) ; , ;
21. , , , 61 <...>�.
81. , 23�26 , �� :
� 23. , , , . :
24. , , - , , , , , , ( 21).
, , , :
25. .
, , :
26. , , , �.
82. �b� 32 , , , � �.
83. III . ( , , ) ( 63), , ( 68).
84. III , , , , : 9 2010
� �
� , . :
84. , .
, . , , , , . , . , , , . , , :
85. , .
86. , , , . . .
, �.
5. IV 1907
85. 1899 , II . , 1907 , IV 1907 ( -- 1907 ). 1874 1880 .
86. 1907 :
� , , , , ;
;
, , , , , , ;
, , , 1874 , , .
, , , , , .
, , , .
, , , , .
, , , , , , , .
, , , 1 2 �.
87. � �. II 1899 ; , ( I IV) 1949 , 1977 (. , 134�142 ).
88. 2 1907 , , 1907 , . , 1939 1907 (. , 118 207 ).
89. 1907 , , :
� 1. , . 2010 27
� �
<...>
(i) <...>
3. , , , . , , �.
� 29. , , , <...>.
90. 1 2 , 1907 , :
� 1. , , , :
(1) , ;
(2) ;
(3) (4) . , , .
2. , , 1 , �.
91. II , 1907 ( 4�20), , ( 4) , , ( 8). :
� 22. .
30. , , .
31. , , , �.
6. ( -- 1919 )
92. , , , ( ), , , . 1919 . , 900 , � �, 1907 . , , 32 , , , : ; ; ; ; .
93. :
23. , , :
() <...> (b) , ; (c) , , , ; (d) <...> (e) , , ; (f) , , , ; (g) , , ; (h) , �.
� , , , , , �.
7. 1919
94. 1919 , , . : , . 229 , , . 9 2010
� �
8. 1920
95. ( , ) ( 226�230), , , , . ; ( , , , , , , 1923 ). , � <...> , , � ( 1 1914 . 20 1922 .).
9. ( -- 1938 )
96. , , . , , , 1880 :
� 1. . " " , , , , �.
C.
1. , (1899 -- 1902 )1
97. 1901 1902 , , , , , . , . . , .
98. :
�<...> , , . �.
99. , , , , � <...> �.
100. , , , � � , , lex loci2, , .
2.
101. . . 45 ( 900 , 1919 ) , . 1921 . 1921 , , -- ( ). .
102. , , � � [Llandovery Castle]:
� . ([, 1907 ], "" 23); , , <...>. , , , . ( - . : Mettraux G. US Courts-Martial and the Armed Conflict in the Philippines (1899-1902): Their Contribution to the National Case Law on War Crimes // [Journal of International Criminal Justice]. 2003. 1. . 135�150 , .
2 Lex loci (.) -- ( ). 2010 29
� �
) , , <...>. , , . . , , �1.
3.
103. , , . , � � � �, , 2. 1919 , . , , . , 1923 .
D. ,
� , �, ( -- - 1942 )
104. 1940 . . - : , , 3. 1942 , , - . , , , 1907 ,
. :
�[] 1. , , , , , ; <...> 3. , , , , , , , ; 4. : () , , , , ; (b) , �.
105. 1943 . , 4. 8 178 . , , 1919 (. , 92 ), .
2. ,
106. 1941 . , , , , , 5. , , , , 2 1942 . - , , . (. ).
107. -- . 1943 . � " "� [Lieutenants Dithmar and Boldt, Hospital ship �Llandovery Castle�] 16 1921 .
2 . : Dadrian Vahakn N. �Genocide as a Problem of National and International Law: The World War I Armenian Case and Its Contemporary Legal Ramifications� // [Yale Journal of International Law]. 1989. 14. . 221�334.
3 . : History of the United Nations War Crimes Commission and the Development of the Laws of War. . , 1948. . 91.
4 . : Bassiouni Cherif. �L'exp�rience des premi�res juridictions p�nales internationales� : Ascensio Herv�, Decaux Emmanuel, Pellet Alain. Droit international p�nal. : �Pedone�. 2000. . 635�659, . 640 .
5 ., , 7 1941 ., 6 1942 . 27 1942 . 9 2010
� �
, 1.
108. 1943 , , , . . , , :
�<...> [ ] , , :
, , , , , , , , . <...>
, , , , , , , , , , , -- , , .
, , , , , .
, �.
109. , . 1943 .2 1943 , , . , , , , ,
, , , . , ( 1907 , 1929 ; , ), . , ( ). , , . , . , : . , . , . , . , . , . , . . 3.
110. , 1944 . 11 1943 4.
3. ,
(a) : 1 1940 .
111. 1940 . , , , . , . � � :
� , , , , , , , , , :
() , , , , , , ;
(b) , , ; . : Ginsburgs George. �The Nuremberg Trial: Background� // Ginsburgs George & Kudriavtsev V. N. The Nuremberg Trial and International Law. �Martinus Nijhoff Publishers�. , 1990. . 9�37, . 20 .
2 . : Kladov I.F. The People's Verdict: A Full Report of the Proceedings at the Krasnodar and Kharkov German Atrocity Trials. , - [ . ]: �Hutchinson & Co., Ltd.� (1944 ), . 113 .
3 . : Ginsburgs G. (1990 ). . . . 28 .
4 . : Ginsburgs G. �Moscow and International Legal Cooperation in the Pursuit of War Criminals�. [Review of Central and East European Law]. . 21. 1995. 1. . 1�40, . 10. 2010 31
� �
(c) , , <...>�.
112. 8 :
� -- -- . , , �.
113. :
� -- . . , , , .. <...>.
, -- , , , , <...>.
-- , , , �.
(b) . [ex parte Quirin] (1942 ) ( , 317, . 1)
114. 1942 . , , , , ( , , � �). , :
� , , , , . , , . , , , , , ,
. , , , , -- , , , . , �.
E. , ,
1. 1945
115. 1945 . , 17 -- 2 1945 . :
� , , , , , 1943 . . , , , , . 1 �.
2. ( -- 1945 )
116. 1945 :
� , ;
, 30 1943 , , , , , , , ;
, , , - 9 2010
� �
; <...>
1. , , , , , .
2. , , <...>.
4. , <...>.
; , ; ; ; ; , , ; <...>
, , , , , , <...>�.
� 8. , , , , , <...>�.
6. , �.
3.
117. 1945 . , , , �, , �, :
� 1. , 8 1945 , , ( "") <...>�.
� 6. , , 1 , , , , .
, :
<...> (b) , : . ,
� 27. , .
28. �.
4. 1
118. , 1907 :
� <...> , , . , , , , 6 (b) , . 46, 50, 52 56 1907 2, 3, 4, 46 51 1929 . , , , , .
, 2 1907 <...>.
.
, . , , , . , "- . , , 30 1946 . 1 1946 . [Trial of the Major War Criminals, Nuremberg, judgment delivered on 30 September and 1 October 1946]. 2010 33
� �
", , , . 1939 , , , 6 (b) �.
119. � � :
� 1907 . , , . . 1907 , . , , . , , , , <...>. [ -] , , [ ], , . , , , , , . , . �.
, - , , �.
6. 1948
121. 1907 12 1948 . :
�<...> , 18 1907 ., , , , . - , , , , , . - , , , <...>�.
7.
122. 1950- � �, � , � :
5. 1946
120. 19 1946 . 5 , , :
� , , , .
, , :
<...> (b) , , : ; () <...> , , ,
� I. , - , , .
II. , - , , , , . <...>
IV. , - , , .
V. , - , . 9 2010
� �
VI. , , - :
<...> b. : , , , , , , , , , . <...>
VII. , , VI, - �.
F. , , ,
1. 10 , , ( -- 10) � �
123. 10 1945 . , , , (, ). 1 , 1943 1945 . 5 II :
� 30 1933 . 1 1945 . <...>�.
, , . , , 10, .
126. , . :
�<...> ; , , , ; <...> , , , , . , �.
127. :
� , , , , . , , . , ; , , . . . �.
124. , , , �b� 6 , , , , , , , , , , . .
125. ( )1 ,
128. : , , , . , � �.
2. ,
129. , , , , , , , � � [The United States of America v. Wilhelm List, et al.], , VIII, 1949 ( -- ). 2010 35
� �
1. , . , , , , .
G. ,
1. ( -- 1968 )
130. 1968 . , ( ), , .
131. 1968 11 1970 . 1969 , -- 14 1992 . , , :
� , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
, , , , �.
132. 1 1968 :
� , :
) , 8 1945 3 (I) 13 1946 95 (I) 11 1946 , , , " ", 12 1949 ; <...>�.
2. ( -- 1974 )
133. 1974 , , . 1974 ( ), 2003 , (). , .
3. 12 1949 . ( -- 1977 )
134. , , , ( , 1907 ) . , .
135. � �, , 35 :
�1. , , . [Shigeru Ohashi] , , 1946 , , V; [Yamamoto Chusaburo], , 1946 , , III; [Eikichi Kato], , 1946 , , I; [Eitaro Shinohara] , , 1946 , , V; [Re Yamashita], 1946 , , 327, . 1; - [Karl-Hans Hermann Klinge], , 1946 , , III; [Franz Holstein] , , 1947 , , VIII; [Otto Skorzeny] , , 1947 , , IX; [Dostler], 1945 , , I; [Almelo] , 1945 , , I; [Dreierwalde], , 1946 , , I; [Abbaye Ardenne], , 1945 , , IV; , [Bauer, Schrameck and Falten], , 1945 , , VIII; [Takashi Sakai], , 1946 , , III; [Hans Szabados], , 1946 , , IX; [Franz Schonfeld] , , 1946 , , XI ( ). 9 2010
� �
2. , , , <...>�.
136. 39 :
� 39. 1. , , , , . 2. , , , , �.
137. 41 , :
�1. , , .
2. , :
() ; (b) ; () - ; , - �.
138. 48 :
�1. , . , , .
2. , . , .
3. , , , �.
141. 52 , ( ). 3 52 :
� , , , , , , , , , �.
142. 75 , , , (, ) .
� , , , �.
139. 50 , .
�1. , , 4 (), (1), (2), (3) (6) 43 1. , - , .
2. , .
3. , , �.
140. 51 :
I. 7
143. , 7 , , . , , , 1944 2 7 , . 7 :
�1. - , . , , .
2. - , , �. . 2010 37
� �
A.
144. 1 7 . , 68-3 1961 , 1907 . IV 1949 1977 , 1944 . , , . , 1907 , , 1944 , .
145. , , - 27 1944 . , , , .
146. , . : , , , , . , , , 27 1944 . , , 1907 , , , .
147. , , , . , jus in bello1. , , , 1954 . , , .
148. , 2 7 . , 2 7 , 27 1944 . � , �.
B. , ,
1. ,
-
149. - , .
150. - , 1 7 , , . 1 7 , , , , ; , , 68-3 1961 , . , . 7 , , . , , , .
151. - , , , . , , 6 . , , , 27 1944 ., , . , , - . , , , . - 2008 . ( , , , , , ). - .
152. , , - , Jus in bello (.) -- ( ). 9 2010
� �
- , , 1940 . 1941�1944 ., , 1990- . , . � �, , , , 27 1944 ., , , , , .
153. , - , - , . , , ; , , , ; . , - , , , , 1944 .
154. , 1944 , - , � �: , , , . , ��, ( , ), , . , � �, , , 1929 ; , , , .
155. , 1944 ( ) . 1926 ( 1940 , 1991 1993 ) . . , 1991 . 1993 .,
: , .
156. , , , , .
157. , , , 14 1926 ( ), 45 1961 , 1 1968 , .
158. 1944 , , , . , ( , ), , ( , ). , , , , , . , , . , 1944 , , , . , , , .
159. - , � , �, 2 7 . . , , 2 7 . , � � , . , , - - 2010 39
� �
, 1944 , . - , , , . , , .
2. ,
160. , . , , , .
161. , . , , - , .
162. . , : , , . , , . - , , . , , , , . , , , .
, , . , , , . , . , , , , , ( ); , .
163. , , 1 7 . , , , , . 2 7 , .
164. , , , , . , 1949 1977 , , . , . , , , , .
165. -, . 2008 . , : , , , . ( 1940- ), , , : ; � � , , , ; ( , , ) . , , .
, , , . , : , . , . , , .
166. -, 1940 , . 4 1990 . , 1940 ; . 27 1944 . , ( ). , . , - , 1940 1941 , . 1944 : ; , , 9 2010
� �
.
167. -, 1926 , , - , IX , . � � , � �. , , 1926 ( 193-3).
168. , , . : , , 50 . , , , 19 . 27 1944 . ( ), . , , , . , , .
169. , , 3, 5, 6, 13, 15 18 , 20 2007 .
3. ,
,
(a)
170. , .
171. , 1 7 , 2 7 . � �, 2 7 , , . , , . ; 1990- , , , , .
172. 1 7 , 1944 -
, . .
173. -, . 1944 1961 , , 1993 , -- , 1998 -- 2000 2004 . 14 1926 , , , , .
174. -, 1944 1907 , . .
, , , , : - 1944 , ( - ) - ; , , . - . , , , 1940 . � , � ( ), , ( , ). , ��, 1944 .
, . - . , (., , 1 , 1907 ), , , . , . , . , 2010 41
� �
, (, , , ), , , . , ( 1949 , 1977 ) , .
175. -, , 1944 : � � , , , ( , ). 1968 , , , , .
176. , , , 27 1944 ., . , , , 40 , , ( ), , , 1944 .
177. , , , , . ( , ), . , , , , , , , . .
(b)
178. .
179. , - . 118 , , , , , . , , -- ( 1939 , 1939 , , 10 1941 .): -- ;
, , . , 1940 . 1933 , 1933 . , , .
, [anschluss] . , 1989 ( � - 1939 �). : , , , , 1940 , .
, , ; , , . ; , ( 130 , , , , -- ). - -. , , .
180. , , , ��.
, 1907 , , , IV 1949 1977 . 1944 ( ) ( ), ( -- . , 86�87 ). , , . - , , , 9 2010
� �
. , , , . , , . . , , 141 142 .
181. , , , . 7 .
C. ,
1.
,
182. 20 2007 . , 7 , , 3 , 5 ( 18 ), 1 6 , 13 15 , . , , , .
183. , : (. �K. T. � [K. and T. v. Finland] ( 25702/94), � 141, [ECHR] 2001VII, 9 2009 . � � [Silih v. Slovenia] ( 71463/01), � 119�121).
184. , , , , 7 .
2. ,
185. , 7 , , . , 15 , ,
. , , , , . , 7 - , . , , [nullum crimen, nulla poena sine lege], , , . , . , , , , , .
��, 7 , , , , , , . , , , , , , , . . , -- . 7 , , , , (. �, � [Streletz, Kessler and Krenz v. Germany] ( 34044/96, 35532/97 44801/98), � 50, [ECHR] 2001II; �K.-H.W. � [K.-H.W. v. Germany] ( 37201/97), � 85, [ECHR] 2001II ( ); 12 2007 . � � [Jorgic v. Germany] ( 74613/01), � 101�109; 19 2008 . � � [Korbely v. Hungary] ( 9174/02, � 69�71).
186. , 7 , (. 12 2002 . 34854/02, 2010 43
� �
[Nikolay Vladimirovich Tess] ). , , , , , , 2 7 , , 7 , , , ; , , (. 20 1957 . �X. � [X. v. Belgium] ( 268/57), [Yearbook], 1, . 241). , , , �b� 6 , 1939 (. , 118, , 207 ).
187. 1 7 . , . , 1 7 : -, , , , 27 1944 ., , -, , , 27 1944 . , , (. �, �, � 51; �K.H.W. �, � 46; � �, � 73).
3. ,
188. , , , .
189. , . 19 , , . , , , , , (., mutatis mutandis1, 12 1988 . � -
� [Schenk v. Switzerland], ��, 140, . 29, � 45; �, �, � 49; � �, � 102), , .
190. , 1 6 (. , 182�184 ). , 7 , , , , 27 1944 ., , , 20 2004 ., .
191. , , 27 1944 ., (. 15�20 ). . , : , ( , ). , , , , - . ( 127 ) , , , , . , , , , . , . , .
192. . , , . , , , . , ( ), ( ) . , ( , , , , - ).
193. , . , Mutatis mutandis (.) -- ( ). 9 2010
� �
( , , (), - ) , , . , � �, . , , ��, . , ��.
194. , , , , -- , � , � ( , , , � �1), �� ( , ).
195. , [franc tireurs], , , , , 2. [lev�e en masse] , 3.
4. 1944
,
196. , 68-3 1961 , 6 1993 . , , � � (. , 48 ). , , , . , .
197. , , , , , (. -
� � [Waite and Kennedy v. Germany] ( 26083/94), � 54, [ECHR] 1999I, � �, � 72).
198. , , , 7 , , . 1 7 , , , . , , , ( , 68-3 ), 7 , . , 7 . , , , 2003 .: , . , , , , , 7 (. �, �, � 65�76).
199. , , 1944 , (., mutatis mutandis, � �, � 78).
(a)
200. , , , , ��. , � �, (. , 14 ), - , , 1907 4. . : Oppenheim & Lauterpacht (1944 ). Oppenheim's International Law. Vol. II: Disputes, War and Neutrality (6- ). , �Longmans Green and Co.�, . 454, (. , 129 ).
2 (. , 125�128 ).
3 ( 51); 1874 ( 10); 1880 ( 2.4); , 1907 ( 2).
4 1863 ( 49, 57 63�65); 1873 ( 9); 1880 ( 2). 2010 45
� � 1939 2.
201. , , , , , . , 3 ( 4), 5. . , , , ( , , , -- . , 217 ). , ��. , , , �� (. , 194 ).
202. , , 1944 jus in bello , , , 6. , jus in bello 1944 , 7, , , , , 8.
203. , � , �, -- , , -- , 1944 ( , ) , � , , �9. , 1944 � � , 10. , 1944 - , , 11.
204. , , , , jus in bello (, , , -- . , 194 ), , . 12.
(b) 1944
205. , 1944 , -- , 13. 1 , 1907 (. , 89 ).
2 , 1907 , , , 1939 ( 88, 118 207 ).
3 1863 ( 65).
4 1863 ( 57).
5 ., , 1863 ( 16, 63, 65 101); 1874 ( �b� �f� 13); 1880 ( �b� �d� 8); , 1907 ( �b� �f� 23). . , , 129 , : Oppenheim & Lauterpacht (1944 ). . ., . 335.
6 . � � (, 53�62 ); 1863 ( 49, 76 77); 1874 ( 23 28); 1880 ( 21 III); , 1907 ( II 4); 1919 ; ( �b� 6); 10 ( 2).
7 , -- . , 125�129 .
8 1874 ( 28); 1880 ( 68); , 1907 ( 8).
9 8 1996 . , � 74�87.
10 1863 ( 22); 1880 ( 1); 1874 ( 9); 1934 ( 1) 1938 ( 1). . : 1 1940 ., � 8; 1942 . [ex parte Quirin], , 317, . 1.
11 1866 .. [Ex Parte Milligan], , 71, . 2; : Oppenheim & Lauterpacht (1944 ). . ., . 277 (�<...> , . , , , �).
12 . . . 1874 ( 20); 1880 ( 23�26); , 1907 ( 29�31), : 1940 , . 59. . . ; , , , (. , 106�110, 114 129 ).
13 ., , 1907 ; �b� 6 ; �b� 5 . . : Oppenheim & Lauterpacht (1944 ). . ., . 451 Lachs (1945 ). War Crimes -- An Attempt to Define the Issues. , �Stevens & Sons�, . 100 . 9 2010
� �
206. .
207. , , , . 1863 (. , 63�77 ) , 1. -- , , , 1874 (. , 79 ). 1880 , , , , , �, �. , , , 1907 . 1907 : , (, [lev�e en masse], [hors de combat]), , , , 1907 . , , .
, , . 1919 ( ) ( ) . � � ( 1864 , 1906 1929 -- . , 53�62 -
) , . � � � � : .
, . , , 1907 , 1939 � �, , . , , 2. , . , , , , , , 3.
208. . , , - . , , 4, . ( - ) . , , , , � � [nullum crimen sine lege] � �[nulla poena sine lege]5 . , 47, 59 71.
2 . : Lauterpacht (1944 ). �The Law of Nations and the Punishment of War Crimes� // [BYIL]. 21. . 58�95, . 65 , : Kelsen (1945 ). �The rule against Ex Post Facto Laws and the Prosecution of the Axis War Criminals� // - [The Judge Advocate Journal]. 2. . 8�12, . 10.
3 ., , �b� 2 10, (. , 125�128 ).
4 ., , 3 1907 .
5 ( 229); 1943 ; 1945 ( 6); ( II). . , , ; � � (. , 97�100, 102 129 ); : Lauterpacht (1944 ). . . . 65; : Kelsen (1945 ). . . . 10�11; : Lachs (1945 ). . . . 8, . 22, . 60 ; . : Manner G. The Legal Nature and Punishment of Criminal Acts of Violence contrary to the Laws of War // [AJIL]. 37. 3 ( 1943 .) . 407�435. 2010 47
� �
209. , , , , , , 1, , , 2, . , 3; - 4. , , , 5 6 ( ). , , , , , , .
210. , , 1940 , , , , 27 1944 ., . ( -- . 112 ), ; -
, . 1944 , , . , , , . ; , , 7. , 27 1944 . , . , , . , .
211. , , , . : -, - , -, (. , 200 )8. , 9, 10; ( ), , 11. 12 13. . : Meron T. (2006 ). Reflections on the Prosecution of War Crimes by International Tribunals // [AJIL]. 100. . 558.
2 . : Mettraux G. US Courts-Martial and the Armed Conflict in the Philippines (1899�1902): Their Contribution to the National Case Law on War Crimes // [Journal of International Criminal Justice]. 2003. 1. . 135�150.
3 - 1942 ( , 3); 1941�1942 2 1942 .; 1943 , .
4 , 1943 ; 1945 ( 6); ; ( II).
5 . , 106�110 (� �, ), , 114 ( . ).
6 . , 123�129 .
7 : Lachs (1945 ). . . . 100 ; (. , 125�128 ).
8 (. , 129 ).
9 . : German War Trials: Judgment in the Case of Emil M�ller // [AJIL]. 16 (1922 ). 4. . 684�696.
10 - 1942 ( 3); 1943 ; ; 1945 (); ( 6); ( �� 5).
11 -- . , 129 ; 10 ( 2 2), ; .
12 20 2001 . � � [Prosecutor v. Delalic et al], IT-96-21-A, � 195; : Command Responsibility and the Blaskic Case // [International and Comparative Law Quarterly]. 50. 2. . 460; 3 2000 . � � [Prosecutor v. Blaskic], IT-95-14-T, � 290.
13 3 7 ; 6 ; 25 ; 6 -. 9 2010
� �
212. , , , , , 1.
213. , , 1944 . , , , . , , ( ) , , . , .
(c) ,
214. , 1944 , . .
215. , [the Corfu Channel]2. VIII 1907 , , � �, � �, , , . 3 � , , �. -- , � �.
� �4. , , � � , . , , , , � � � �. , � �, , 5.
216. -, : , , , IV 1949 (. , 60�62 ). , , �� 23 , 1907 , , , , , 1944 jus in bello , . , , - ( , ), - ; , , 6. , , , ( , 202 ). , , , .
217. -, , �b� 23 , 1907 , , - ( 47); 1880 ( 84); : Lauterpacht (1944 ). . . . 62 Lachs (1945 ). . . . 63 .
2 9 1949 . // [I.C.J. Reports] 1949 . . 4, . 22. . ( � �).
3 , � 74�87.
4 , � 74�87. . 1863 ( 15 16); - 1868 (); 1880 ( 4); 1907 ().
5 , � 87; 14 2000 . � � [Prosecutor v. Kupreskic and Others], IT-95-16-T, � 521�536; 7 2004 . , [ICJ Reports] 2004 , � 157.
6 ., , 1863 ( 71); - 1868 ; ( �� 13 23); 1880 ( �b� 9); , 1907 ( �� 23). . : Trial of Major Waller (. , 98) 41 1977 . 2010 49
� �
. , , , , , . , 16 201 , . �b� 23 , , , , , , . , �b� 23 , . , , .
218. -, , , , 16 IV 1949 . , , -- 1863 ( 19 37). � � ( )1. : � �, (. , 86�87 215 ), , . , , I, II IV 1949 , , 16 IV 1949 .
219. -, 25 , 1907 , , , . - ( �g� 23 , 1907 ), , , � �2. , , .
220. -, 1907 , IV 1949 - ( ). , .
221. , : , ( , ), 1944 , - (. , 204 ). -, , (. , 21�24 ), (. , 162 ), , ( , ). , , ( 132 ), , , , .
222. , 1944 (. �, �, � 76). .
223. , , , , , . 6 , . , , -, -. , , . , , ( , , , , , -- . , 162 ), , . , , , - 27 1944 . ( 141 ). ., , 3 1929 .
2 1863 ( 15, 16 38); 1874 ( �g� 13); 1880 ( �b� 32); , 1907 ( �g� 23); 1919 ; �b� 6 ; 10 ( 2). . : Trial of Hans Szabados : Oppenheim & Lauterpacht (1944 ). . . . 321. 9 2010
� �
224. , .
225. - , , , . , � �, . , ( , , )1.
226. 134 , - , , , , , , , , , .
227. , , � , �, �� (. , 194 ), 1944 , 27 1944 . , , � �, .
5. ,
228. , 1954 , , 14 1926 . , , .
229. 68-3 1961 . 6-1 , , , . 1993 . , - (. , 130�132 ). , , , ( ) � � , 1944 , , , (. � � [Co�me and Others v. Belgium] ( 32492/96, 32547/96, 32548/96, 33209/96 33210/96), [ECHR] 2000VII).
230. , , 1944 , IX (� �) 1926 ( ). (. , 196 208 ). 14 1926 , , 1926 , , ; . , , 1926 � �, 2, , 14 . 1944 , , .
231. 1944 . 3 4. 5 II 10 , , , 1948 , - 1880 ( 84); 1934 ( 9 10); : 1940 ; (. , 125�129 ); � �. . : Oppenheim & Lauterpacht (1944 ). . . . 446�450.
2 1924 ; . : Ancel M. Les Codes p�naux europ�ens. IV, : CFDC, 1971.
3 - 1942 ; 1943 ; .
4 . 1968 . 2010 51
� � , ( 1968 ).
232. , , , - . , 1944 . , 1944 , , 1.
233. , , -, (. , 230 ) , -, , , (. , 232 ). , .
6. ,
234. , , , .
-, , 1944 , . , , , , . -, , , . , 1991 , .
235. , .
, , , , , . ,
, . , , (. 10 2006 . � � [Pessino v. France] ( 40403/02), � 33).
236. , , , , : 1944 , . , , , () , , . , (. �K.-H.W. �, � 92�105). , , , , -- ( �K.-H.W. �, � 75).
237. , 1926 ( �K.-H.W. �), , ( � �, � 74�75). . , , 213 227 , , 1944 .
238. , , 1944 lex specialis2, ; , , . : , . , , , , , , - . 1966 : Question of the non-applicability of Statutory Limitation to War Crimes and Crimes against Humanity: Study submitted by the Secretary General. E/CN.4/906, . 104; 1968 ; : Miller Robert H. �The Convention on the Non-Applicability of Statutory Limitations to War Crimes and Crimes Against Humanity�. [AJIL], 65, 3 ( 1971 ), . 476�501 , ; 1974 ; ; : Kok R. (2001) Statutory Limitations in International Criminal Law. : �TMC Asser Press�. . 346�382.
2 Lex specialis (.) -- , ; . Lex specialis derogat generali -- ( ) ; ( ). 9 2010
� �
. , , 27 1944 . (. , 15�20 ), , , , , , , , .
239. , : 1944 , , , .
240. , 1990 1991 ( , 1992 , 1968 ), 1993 1961 68-3.
241. , , , , . , , , , , , . , -- , . , , 2 , , , - , , (. �, �, � 72 � 79�86, �K.-H.W. �, � 66 � 82�89). , , , 1990 1991 (. , 27�29 210 ).
242. , 1944 , , , , , 1944 , .
243. , (, , ) , , , .
244. , .
D.
245. , , 1 7 .
246. 2 7 .
1. , ( );
2. , - 7 ( �� ��).
(. ) 17 2010 .
',
-
- ,
45 2 74 1:
(a) . , . , . . ;
(b) .-. , . . .
, ,
1. , 7 . - 74 (� �) , , , , , � �. [concurring opinion] , , ( ). 2010 53
� �
. , - .
2. , , , , 1954 , , 14 1926 . , 68-3 1961 , 6-1 , , , . , , , � � , , - (. 228 229 ).
3. 230 233 . , , , 1944 1926 ( 1944 ). , � 1944 -- , �. , � 1944 . , , <...>. , 1948 , 1949 , ( 1968 )�. , , , , , ; 1944 ; , 1944 - , .
4. , . , , 1944 , .
, . , 1944 -- -- ( ) , .
5. , , , 1944 , 7 . () , . , : , , .
6. . , , : 7 , , , , - , , , . , , , , , . , -- -- 7 , , , , 7 .
7. , , , 6 . , , 1944 , . , , , -- -- , . 9 2010
� �
, , ; , , . 1968 , ��, . , .
, ()1
1. , , , , , , - 7 . .
2. 7 .
3. , , , , , ; ( - lex specialis ) , - � , � ( , 38 , ).
4. 186 12 2002 . 34854/02, [Nikolay Vladimirovich Tess] , 7 , . , , , , 1 7 , , 2 7 ( 245 246 ). , . , , . , , 7 .
5. , , -
, , , , . , . , 27 1944 . . 20 2007 ., , , 6 , . , , 184 , 7 . , , -- -- , . , , - . , , , , , , , (. 39 ); , , 7 .
6. , , . , , , 1926 , 6 1940 . (. 41 ), . 6 1961 ., , 1926 1961 , , 6 1993 ., , 1991 , 1961 , , , , ( 1961 6-1, 45-1 68-3 -- . 48�50 ). , , , , , -- , 196�227 -- , , 1993 (., , 196 ). , , 28 2004 . -- , . �b� 6 , , ; ( ). 2010 55
� � ( 40 ).
7. , , . : , , , ( 1998 ) ( 2004 ) .
8. , , 1944 , , , , 1945 . -- .
9. -- -- , jus in bello, , 1944 . , , , , 1863 , 1907 , . , , , 1899 1907 (. 86 87 ).
10. , , 2010 , , , 1944 , , . . , , , � �; - , , , , , nullum crimen, nulla poena sine lege1 (., , 25 1993 . � � [Kokkinakis v. Greece], � 52, ��, 260-). , , , - , . , , .
11. , 97�103 , ( , ,
). . , - - - � � [Les crimes de guerre] � � [Droit international p�nal] (, �Pedone�, 2000 ) , (. 269):
�13. , -
,
-
( -
; -
, ).
, -
,
�. ( , � �).
12. , , , , , , , , , , . - - - -.
13. ( , ) , , . , , 8 1945 . , , , , , , . �b� 6 , 6 , . , �b� 6 , ( , 1907 1929 ); , , , , , , , [ratione personae] . Nullum crimen, nulla poena sine lege (.) -- , ( ). 9 2010
� �
, , , , , , � �, . , , � � .
14. , . , � , , , �. , , , . , ex post facto1, , 2 7 , . , � , �, , -- , . , ? ? ? ? , , -- , ? , � .
15. � , 12 1949 ., 1968 ., 11 1970 ., -, � � 1998 , 1954 (. , 18 ).
16. , , , , , , . , , , 27 1944 . ( , () ), , , .
17. , -- , , -- , .
, .
18. , , 1954 , 1926 , . 6 1993 . -- 50 , , -- (1961 ) , , . , - , , , 7 .
19. , , 1944 ( 232 233 ). , -, , , 1944 , , -, 1954 . . , -- , -- , , , . , , . , ad hoc2, . - � � , .
20. -- , , -- , 1944 , 1998 , 1993 , , 1944 . , , ?
21. , , ( , 1949 , 1968 , 1993 , 1991 ). , - ex post facto (.) -- : ( ).
2 Ad hoc (.) -- . ( ). 2010 57
� �
. �K.-H.W. � [K.-H.W. v. Germany], 236 ( , 37201/97, [[ECHR]] 2001II), . , 1972 . , -- , , 1972 , 1944 . , � � [Korbely v. Hungary] ( , 9174/02, [[ECHR]] 2008 -- ...) , 1956 , , , 1949 .
22. , , ,
. , 27 1944 . . 7 . ; , , , 15 .
23. , , 7 :
(a) 1944 ;
(b) , , ;
(c) , , 1954 ;
(d) , , , , , - , .
, , 7 .
. � � .
� 9 2010
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło