37171/04

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ARĐF ERDEM -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:37171/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Mart 2010   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (37171/04) no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı   Arif Erdem’in (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 23 Haziran 2004 tarihinde   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan   Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından H.H. Büberal tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran 1923 doğumludur ve Đstanbul’da ikamet etmektedir.   yılında, orman kadastro komisyonu, Emirli köyünde (Pendik/Đstanbul) orman alanı   olarak sınıflandırılmayan alanların tespiti için kadastro çalıꢀması yürütmüꢀtür. Orman   kadastro komisyonu, sözkonusu köyde bulunan 17.000 m2 yüz ölçümündeki bir alanı kamu   orman alanı olarak sınırlandırmıꢀtır. Hükümet’e göre, öngörülen süre içerisinde bu hususta   itirazda bulunulmadığından, komisyon kararları nihai hale gelmiꢀtir.   Mart 1965 tarihinde, yapılan kadastro çalıꢀmalarının ardından, aynı taꢀınmaz 69 sayılı   parsel numarası ile baꢀvuran adına tescil edilmiꢀtir. Tapu kaydında, baꢀvuranın adına, hiçbir   kısıtlama veya açıklama içermeyen tapu senedi düzenlenmiꢀtir. Tapu edinim gerekçesi olarak,   tapu kaydı, sözkonusu taꢀınmazın fasılasız ve nizasız olarak yirmi yıldan fazla bir süre   boyunca baꢀvuranın murisi (de cujus) tarafından kullanıldığı, baꢀvuranın murisinin ölümünün   ardından taꢀınmazın malikliğini baꢀvuran ve iki kız kardeꢀinin edindiğini göstermektedir.   tarihinde, baꢀvuranın kız kardeꢀleri hisselerini baꢀvurana satmıꢀlardır.   yılında yeniden yapılan bir kadastro çalıꢀmasının ardından 6831 sayılı Orman   Kanunu’nun 2/B maddesi uyarınca 69 parsel numaralı taꢀınmaz, Hazine yararına orman alanı   dıꢀarısında tutulmuꢀtur. Đtiraz olmadığından, sözkonusu kadastro sonucu 1989 tarihinde nihai   hale gelmiꢀ ve 25 Aralık 1992 tarihinde tapu kaydında tescil edilmiꢀtir.   Temmuz 2000 tarihinde, Hazine, 69 numaralı parselin Devlet mirasının parçası olduğu   gerekçesi ile ve sözkonusu taꢀınmazın Hazine adına tescil edilmesi istemiyle ile Pendik   Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.   Aralık 2002 tarihinde, mahkeme, ihtilaf konusu taꢀınmazın önce kamu orman alanına dahil   olduğu ardından Hazine yararına orman alanı dıꢀında tutulduğu gerekçesi ile sözkonusu talebi   haklı bulmuꢀtur. Mahkeme, baꢀvuranın tapusunu iptal etmiꢀ ve tapunun Hazine adına tescil   edilmesine karar vermiꢀtir.   Nisan 2003 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu hükmü onamıꢀtır. 1 Aralık 2003 tarihinde   Yargıtay, baꢀvuranın karar düzeltme talebini reddetmiꢀtir.   Aralık 2003 tarihinde, Yargıtay kararı baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.   HUKUK   I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuran, tapusunun iptal edilmesinin ve tapunun Hazine adına tescil edilmesinin 1 No’lu Ek   Protokol’ün 1. maddesi uyarınca mallarına saygı hakkına yönelik olarak orantısız bir   müdahale oluꢀturduğunu iddia etmektedir.   Kabuledilebilirlik ile ilgili olarak, Hükümet, öncelikle, Hükümet’e göre, 1984 yılında   yürütülen kadastro çalıꢀmalarının sonucunun tapu kaydına tescil edildiği tarih olan 25 Aralık   tarihinde baꢀlayan altı ay süresine riayet edilmediğine dair kabuledilemezliğe iliꢀkin   itirazını sunmaktadır. Oysa baꢀvuran baꢀvurusunu 23 Haziran 2004 tarihinde yani sözkonusu   tescilden itibaren on iki yıl sonra sunmuꢀtur.   Hükümet, baꢀvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini ifade etmektedir: baꢀvuran, bir yandan,   yılında gerçekleꢀtirilen kadastro çalıꢀmalarına itiraz edebilir diğer yandan, tapusunun   iptal edilmesi nedeniyle uğradığı zarardan dolayı Medeni Kanunun, Borçlar Kanununun ve   Đdari Yargılama Usulü Kanununun hükümleri uyarınca dava açabilirdi. Bu bağlamda   Hükümet, özellikle, devletin tapu kayıtlarını tutmasına iliꢀkin zorunlu yükümlülükleri   hakkındaki bazı Yargıtay kararlarına atıfta bulunmaktadır.   Baꢀvuran, bu hususta görüꢀ bildirmemektedir.   Altı ay süresine riayet kapsamında Hükümet tarafından yapılan itiraz ile ilgili olarak, AĐHM,   AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca iç hukuktaki nihai kararın baꢀvurana 23 Aralık 2003   tarihinde tebliğ edilen 1 Aralık 2003 tarihli Yargıtay kararı olduğunu tespit etmektedir.   Dolayısıyla, altı ay süresinin sözkonusu son karar tarihinden itibaren iꢀlemeye baꢀlaması   gerekmektedir. Baꢀvuranın 23 Ocak 2004 tarihinde yani altı ay süresi içerisinde AĐHM’ye   baꢀvuruda bulunmasından dolayı, Hükümet’in bu itirazının reddedilmesi gerekmektedir.   Đç hukuk yollarının tüketilmemesi kapsamındaki Hükümet’in itirazı ile ilgili olarak, AĐHM,   daha önce Savunmacı Hükümet tarafından sunulan benzer itirazları reddettiğini   hatırlatmaktadır (Medeni Kanunun, Borçlar Kanununun, Đdari Yargılama Usulü Kanunun   hükümleri uyarınca, bkz, Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ-Türkiye, baꢀvuru no: 45651/04,   Mart 2009, Doğrusöz ve Aslan- Türkiye, baꢀvuru no: 1262/02, 30 Mayıs 2006 ve   Ardıçoğlu-Türkiye, baꢀvuru no: 23249/04, 2 Aralık 2008; kadastro çalıꢀmalarının sonucuna   itiraz edilmemesi ile ilgili olarak, bkz, özellikle, Cin ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 305/03,   Kasım 2009 ve Rimer ve diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 18257/04, 10 Mart 2009).   Sözkonusu içtihattan sapmak için hiçbir neden göremeyen AĐHM, Hükümet’in bu itirazını   reddetmektedir.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   Esas ile ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuran tarafından sunulan ꢀikayetlere benzer ꢀikayetleri   incelediğini ve tazminat ödenmeksizin ꢀahsa ait olan taꢀınmazların Hazine’ye devredilmesi   nedeniyle 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını   hatırlatmaktadır (sözü edilen Turgut ve diğerleri, sözü edilen Temel Conta Sanayi ve Ticaret   A.ꢁ, sözü edilen Rimer ve diğerleri ve Nural Vural – Türkiye, baꢀvuru no: 16009/04, 10 Mart   2009). Đꢀbu davanın incelenmesinin ardından, AĐHM, mevcut davada farklı bir sonuca   ulaꢀmak için Hükümet’in ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığı değerlendirmesinde   bulunmaktadır.   Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca, baꢀvuran, kendisine göre taꢀınmazın güncel değerine tekabül   eden meblağ olan 680.000 TL’yi (yaklaꢀık 310.000 Euro) maddi tazminat olarak talep   etmektedir. Belge olarak, baꢀvuran, Emirli (Pendik/Đstanbul) köyünde bulunan komꢀu   taꢀınmaza değer tespitinde bulunan 28 Aralık 2005 tarihli bilirkiꢀi raporunu sunmaktadır.   Baꢀvuran 10.000 TL (yaklaꢀık 4.500 Euro) manevi tazminat talebinde bulunmaktadır.   Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak baꢀvuran görüꢀ bildirmemektedir.   Hükümet, belirtilen miktarla karꢀı çıkmakta ve AĐHM’ye sözkonusu miktarları reddetme   çağrısında bulunmaktadır.   Mevcut dava koꢀullarında Savunmacı Devlet ile baꢀvuranlar arasında olası bir uzlaꢀma   ihtimalini göz önünde bulunduran AĐHM, 41. maddenin uygulanmasının bu aꢀamada saklı   tutulmasının uygun olacağına kanaat getirmektedir (bkz, aynı anlamda sözü edilen Turgut ve   diğerleri, sözü edilen Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.ꢁ, sözü edilen Nural Vural ve sözü   edilen Rimer ve diğerleri). AĐHM’ye göre, ihtilaflı taꢀınmazın değerinin tespit edilmesi için   en uygun yollardan biri yetkili mahkemede baꢀvuranlar tarafından değer tespit davası   açılmasıdır.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususunun   a) saklı tutulmasına;   b) Hükümet ve baꢀvuranların, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın   kesinleꢀmesinden itibaren üç ay içinde bu mesele hakkındaki görüꢀlerini yazıyla   kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaꢀmadan kendisini   haberdar etmeye davet edilmesine;   c) Sonraki sürecin saklı tutulmasına ve gerektiğinde daire baꢀkanının izlenecek süreci   belirlemeye yetkili kılınmasına;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin Đç Tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 23 Mart 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   5