37625/03

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   İKİNCİ DAİRE   BİRTAN GÜVEN VE DİĞERLERİ -TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no:37625/03)   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   STRAZBURG   Temmuz 2007   İşbu karar AİHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli   düzeltmelere tabi olabilir.   __________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (37625/03) başvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaşlarından Birtan Güven, Niyazi Kara, Sevim Yıldıran ve Berivan Başar   Şahin’in(başvuranlar ), 19 Eylül 2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM)   Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (“Sözleşme”) İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri   güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur   . Başvuranlar, İstanbul Barosu avukatlarından G. Tuncer tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN UNSURLARI   Başvuranlar, sırasıyla 1959, 1958,1971 ve 1974 yılı doğumludurlar. Birtan Güven,   Bartın’da diğerleri İstanbul’da ikamet etmektedirler.   Birtan Güven, 16 Temmuz 1993 tarihinde, Sevim Yıldıran ve Niyazi Kaya 18   Temmuz 1993 tarihinde ve Berivan Başar Şahin 20 Temmuz 1993 tarihinde, İstanbul Emniyet   Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi tarafından gözaltına alınmışlardır. Gözaltı süresince   başvuranlar avukat hizmeti almamışlardır.   İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi yedek hakimi, 30 Temmuz 1993 tarihinde,   başvuranların tutuklu yargılanmalarına karar vermiştir.   Eylül 1993 tarihli iddianame ile Cumhuriyet savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun 168.   ve 169. maddeleri ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca   başvuranları, yasadışı örgüt olan Türkiye Devrim Partisine üye olmak ve örgüte yardım ve   yataklık yapmaktan suçlamıştır.   Başvuranların ifadelerine göre, başvuranların isimleri ve resimleri gazetelerde   yayımlanmıştır.   Devlet Güvenlik Mahkemesi, 6 Ekim 1993 tarihinde, ilk açık duruşmasını   gerçekleştirmiştir.   Avukatlarının da hazır bulunduğu 18 Kasım 1993 tarihli duruşmada, başvuranlar,   gözaltında sırasında baskı altında verdikleri beyanları ve olay yeri tespit tutanaklarını   reddetmişlerdir. Buna karşılık, Cumhuriyet savcısı ve hakim önünde verdikleri beyanları   kabul etmişlerdir.   Aynı duruşma sırasında, mahkeme, Bakırköy Asliye Ceza Mahkemesi’nden Niyazi   Kaya aleyhinde aldığı 22 Ekim 1987 tarihli (no: 640–490) kararın bildirilmesi talebinde   bulunmuştur. Yerel mahkeme, ayrıca, Berivan Başar Şahin’in derhal salıverilmesine ve   “delillerin durumu ve dosyanın kapsamını göz önüne alarak” diğer üç başvuranın tutukluluk   hallerinin devamına karar vermiştir.   Başvuranların avukatlarının da hazır bulunduğu 30 Aralık 1993 tarihli duruşmada,   Devlet Güvenlik Mahkemesi, “delillerin durumunu ve dosyanın kapsamını göz önüne alarak”   başvuranların tahliye taleplerini reddetmiştir. Ayrıca, duruşmanın bitiminde, başvuranlar ve   diğer sanıklar “Kahrolsun faşizm” ve “S. Yoldaşın hesabını soracağız” şeklinde sloganlar   atmışlardır.   Başvuranların avukatlarının ve yalnızca Sevim Yıldıran’ın hazır bulunduğu (diğer   başvuranlar katılmamışladır.) 22 Şubat 1994 tarihli duruşmada, yerel mahkeme, sözü edilen   Ekim 1987 tarihli kararın kendisine iletildiğini ve dosya içerisine konulduğunu belirtmiştir.   Yerel mahkeme, ayrıca “delillerin durumunu göz önüne alarak” başvuranların tutukluluk   hallerinin devamına ve bir sonraki duruşmaya çıkma celplerinin 14 Nisan 1994 tarihi olarak   belirlenmesine karar vermiştir.   Nisan 1994 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde gerçekleştirilen   duruşmaya başvuranların tamamı ve avukatları katılmıştır. Tanıkların dinlenmesine başlandığı   sırada, özellikle gözaltı esnasında hazır bulunan polis memurlarından biri dinlenirken, Birtan   Güven, aniden sözkonusu memura “işkenceci” diye bağırmış ardından diğer sanıklarda   bağırmaya başlamıştır. Başvuranların tutumlarını dikkate alarak, yerel mahkeme başvuranları   salondan çıkarmış ve deliller toplanana kadar bundan sonraki oturumlara getirilmemelerine   karar vermiştir. Bu sırada, tanıkların avukatları da, bu durumun yerel mahkemenin   tutumundan kaynaklandığını düşündüklerinden protesto olarak salonu terk etmişlerdir. Yerel   mahkeme, ardından tanıkların dinlenmesine devam etmiş ve “delillerin durumunu göz önüne   alarak” başvuranların tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Başvuranların bulunmadığı 31 Mayıs 1994 ve 7 Temmuz 1994 tarihli duruşmalarda,   yerel mahkeme, “delillerin durumunu göz önüne” alarak başvuranların tutuklu   yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Başvuranların ve avukatlarının bulunmadığı 18 Ağustos 1994 tarihli duruşmada, yerel   mahkeme, “atılı suçun niteliğini ve delillerin durumunu göz önüne alarak” ilgililerin tutuklu   yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Ekim 1994 tarihli duruşmada, avukatlar, müvekkillerinin tahliye edilmesi   taleplerini yinelemişler, fakat yerel mahkeme, “atılı suçun niteliğini ve delillerin durumunu   göz önüne alarak” bu talebi reddetmiştir.   Başvuranların bulunmadığı, 24 Kasım 1994 ve 30 Aralık 1994 ile 9 Mart 1995 tarihli   duruşmalarda, yerel mahkeme, “atılı suçun niteliğini, delillerin durumunu ve dosyanın   içeriğini göz önüne alarak” başvuranların tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Başvuranların avukatları, diğerleri arasından müvekkillerinin yokluğunda yerel mahkeme   tarafından alınan tanık ifadelerini reddetmiş ve müvekkillerinin duruşmalara çıkarılmama   kararına da itiraz etmişlerdir.   Mayıs 1995 tarihli duruşmada, önceki duruşmaların tutanaklarının okunmasının   ardından, heyetinde değişiklik olan yerel mahkeme “atılı suçun niteliğini ve dosyanın içeriğini   göz önüne alarak” başvuranların tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir. Bununla   birlikte, yerel mahkeme, başvuranların duruşmaya katılma yasağının kaldırılmasına ve bir   sonraki duruşmaya katılmaları için başvuranların çağrılmalarına karar vermiştir.   Başvuranların ve avukatlarının hazır bulunduğu 22 Haziran 1995 tarihli duruşmada,   önceki duruşmaların tutanaklarının okunmasının ardından, yerel mahkeme, “atılı suçun   niteliği, delillerin durumu ve dosyanın içeriğini göz önüne alarak” başvuranların tutuklu   yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Sağlık nedenleriyle Niyazi Kaya’nın katılmadığı 10 Ağustos 1995 tarihli duruşmada,   yerel mahkeme, “atılı suçun niteliğini ve dosyanın içeriğini göz önüne alarak” başvuranların   tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Sağlık nedenleriyle Birtan Güven’in katılmadığı 19 Ekim 1995 tarihli duruşmada,   önceki duruşmaların tutanaklarının okunmasının ardından, heyetinde değişiklik olan yerel   mahkeme, “atılı suçun niteliğini, delillerin durumunu ve dosyanın içeriğini göz önüne alarak”   başvuranların tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Başvuranların ve avukatlarının hazır bulunduğu 7 Aralık 1995 tarihli duruşmada, yerel   mahkeme,”atılı suçun niteliğini, delillerin durumunu ve dosyanın içeriğini göz önüne alarak”   ilgililerin tutuklu yargılanmalarını sürdürmüştür.   Şubat 1996 tarihli duruşmada, başvuranların avukatlarının ve sağlık nedenleriyle   Niyazi Kaya’nın duruşmaya katılmama mazeretleri kabul edilmiştir. Yerel mahkeme, “atılı   suçun niteliği, delillerin durumu ve dosyanın içeriğini göz önüne alarak” başvuranların   tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Başvuranların ve avukatlarının katılmadığı 26 Mart 1996 tarihli duruşmada, yerel   mahkeme, “atılı suçun niteliğini, delillerin durumunu ve dosyanın içeriğini göz önüne alarak”   başvuranların tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Başvuranların hazır bulunduğu, avukatların ise mazeret bildirdiği 23 Mayıs 1996   tarihli duruşmada, önceki duruşmaların tutanaklarının okunmasının ardından, heyetinde   değişiklik olan yerel mahkeme, “dosyanın içeriğini ve delillerin durumunu göz önüne alarak”   başvuranların tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir. Ayrıca, duruşma sırasında,   Birtan Güven açlık grevi yaptığını beyan etmiştir.   Başvuranların ve avukatlarının bulunmadığı 25 Temmuz 1996 tarihli karar da,   heyetinde değişiklik olan yerel mahkeme, “atılı suçun niteliğini, delillerin durumunu ve   dosyanın kapsamını dikkate alarak” ilgililerin tutukluluk hallerinin sürdürülmesine karar   vermiştir.   Başvuranların bulunmadığı 1 Ekim 1996 ve 5 Aralık 1996 tarihli duruşmalarda,   başvuranların avukatları bir kez daha müvekkillerinin tahliye edilmesi talebinde bulunmuştur.   Yerel mahkeme, “atılı suçun niteliğini, delillerin durumunu ve dosyanın içeriğini dikkate   alarak” bu talebi reddetmiştir.   Sevim Yıldıran’ın hazır bulunduğu fakat diğer dört başvuranın katılmadığı 13 Şubat   tarihli duruşmada, önceki duruşmaların tutanaklarının okunmasının ardından, heyetinde   değişiklik olan yerel mahkeme, başvuranların tahliye edilmesi talebini reddetmiş ve “atılı   suçun niteliğini, delillerin durumunu ve dosyanın içeriğini dikkate alarak” başvuranların   tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir. Birtan Güven ve Niyazi Kaya’nın   avukatı, iki başvuranın, altmış yedi gündür açlık grevi yaptıklarını ve sağlık durumlarının   ciddi bir şekilde ağırlaştığını ifade etmiştir. Avukatın, Adli Tıp Kurumu tarafından verilen   sağlık raporları ile ilgili talebi reddedilmiştir.   Sevim Yıldıran ve Birtan Güven ile Niyazi Kaya’nın avukatının bulunduğu 3 Nisan   tarihli duruşmada, yerel mahkeme, dosyanın Adli Tıp Kurumu’na gönderilerek yeni bir   sağlık raporu alınması hususundaki avukatın talebini reddetmiştir. Ayrıca yerel mahkeme,   “atılı suçun niteliği, delillerin durumu ve dosyanın içeriğini göz önüne alarak” başvuranların   tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Mayıs 1997 tarihli duruşmada, sağlık nedenleriyle Niyazi Kaya’nın mazereti kabul   edilmiştir. Önceki duruşmaların tutanaklarının okunmasının ardından, heyetinde değişiklik   olan yerel mahkeme, “atılı suçun niteliği, delillerin durumu ve dosyanın içeriğini dikkate   alarak” başvuranların tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir.   Temmuz 1997 tarihli duruşmada, önceki duruşmaların tutanaklarının okunmasının   ardından, heyetinde değişiklik olan yerel mahkeme, “tutuklanma tarihi ve nedenlerini, atılı   suçun niteliğini ve dosyanın içeriğini göz önüne alarak, tutukluluk nedenleri ortadan   kalkmadığından” başvuranların tutuklu yargılanmalarının devamına karar vermiştir. Bununla   birlikte, yerel mahkeme, Niyazi Kaya’nın, bir doktor tarafından muayene edilme talebini de   reddetmiştir.   Ekim 1997 tarihli duruşmada, Birtan Güven ve Niyazi Kaya’nın sağlık sorunları   nedeniyle mazeretleri kabul edilmiştir. Önceki duruşmaların tutanaklarının okunmalarının   ardından, heyetinde değişiklik olan yerel mahkeme, “atılı suçun niteliği, delillerin durumu ve   tutukluluk süresini göz önüne alarak” Niyazi Kaya ve Sevim Yıldıran’ın tutuksuz   yargılanmalarına karar vermiştir. Yerel mahkeme buna karşın, “atılı suçun niteliği, delillerin   durumu ve dosyanın içeriğini dikkate alarak” Birtan Güven’in tutuklu yargılanmasının   devamına karar vermiştir.   Aralık 1997 tarihli duruşmada, önceki duruşmaların tutanaklarının okunmasının   ardından, heyetinde değişiklik olan yerel mahkeme, “atılı suçun niteliği, delillerin durumu ve   tutukluluk süresini göz önüne alarak” Birtan Güven’in tutuklu yargılanmasının devamına   karar vermiştir. Yerel mahkeme, yatağa bağlı babasına bakması gerektiği sebebiyle Sevim   Yıldıran’ın duruşmalara katılmama talebini kabul etmiştir.   Şubat 1998 tarihli duruşmada, yerel mahkeme, “atılı suçun niteliği, delillerin   durumu ve tutukluluk süresini dikkate alarak” Birtan Güven’in tutuksuz yargılanmasına karar   vermiştir.   Haziran 1999 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasa’nın 143.   maddesini değiştirmiş ve Devlet Güvenlik Mahkemesi heyetinden ( savcılık bünyesinden)   askeri hakimleri çıkarmıştır. 22 Haziran 1999 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemeleri ile ilgi   yasaya aynı anlamda düzenlemeler getirilmiştir.   Daha sonraki süreçte, Devlet Güvenlik Mahkemesi, çok sayıda usule ilişkin muamele   yapmış ve birçok açık duruşma gerçekleştirmiştir. Duruşmalar sırasında, yerel mahkeme, esas   olarak özellikle sanıklardan biri ile ilgili kanıtları düzenlemiş ve incelemiştir fakat   başvuranlarla ilgili önemli bir muamele gerçekleştirmemiştir.   Tarafların dinlenmesinin ardından, 17 Şubat 2004 tarihli bir karar ile Devlet Güvenlik   Mahkemesi, Berivan Başar Şahin’i beraat ettirmiştir. Karara ilişkin temyiz yoluna   başvurulmadığından karar nihai hale gelmiştir.   Buna karşılık, Devlet Güvenlik Mahkemesi, diğer üç başvuranı Türk Ceza   Kanunu’nun 168. maddesi ve 3713 sayılı yasanın 5. maddesi uyarınca on iki yıl altı ay hapis   cezasına çarptırmıştır.   Sözkonusu üç başvuran, temyiz yoluna başvurmuştur.   Tarafların dinlenmesinin ardından, 11 Ekim 2004 tarihli bir karar ile Yargıtay itiraz   edilen kararı onamıştır.   HUKUK AÇISINDAN   I. KABULEDİLEBİLİRLİK HAKKINDA   Başvuranlar, öncelikle davalarının ulusal mahkemeler tarafından “makul bir süre”   içerisinde görülmediğini ileri sürmektedirler. Başvuranlar, kendilerini yargılayan ve mahkum   eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını iddia   etmektedirler. Başvuranlar, aynı zamanda kendilerine atılı suçlarla ilgili olarak yürütülen   hazırlık soruşturmasında birçok bakımından düzensizliklerin olduğunu ve adil yargılanmanın   gerekliliklerine aykırı olduğunu ileri sürmektedirler. Başvuranlar, AİHS’nin 6§1 ve 6§3   maddesinin ihlal edildiğini düşünmektedirler.   Başvuranlar, AİHS’nin 6§2 maddesi uyarınca masumiyet karinesine aykırı olarak   kendileri aleyhinde yürütülen cezai yargılamanın ulusal mahkemeler önünde devam ettiği   sırada isimlerinin ve resimlerinin gazetelerde yayımlanmasından da şikayetçi olmaktadırlar.   Başvuranlar son olarak, yargılama sürelerinin uzunluğu konusunda şikayette   bulunmak için Türkiye’de başvuruda bulunabilecekleri hiçbir mahkemenin mevcut   olmamasından da şikayetçi olmaktadırlar. Başvuranlar, bu bağlamda, AİHS’nin 13.   maddesine atıfta bulunmaktadırlar.   Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini ve altı ay kuralına riayet edilmediğini   belirtmektedir. Ayrıca Hükümet, AİHM’den sözkonusu gerekçeler sebebiyle şikayetlerin   reddedilmesini ve AİHS’nin 35§1. maddesi uyarınca şikayetlerin kabuledilemez olduğunu   ilan etmesini talep etmektedir.   A. Masumiyet Karinesi İlkesi   AİHM, izleyen nedenlerden dolayı şikayetin açıkça dayanaktan yoksun olması   sebebiyle yukarıda belirtilen ön itirazların incelenmesine gerek olmadığı kanaatindedir.   AİHM, ilgililerin, esas hakimlerinin örneğin bir basın bildirisi veya diğer   kaynaklardan doğan önyargıların etkisiyle başvuranları mahkum ettiklerini düşündürmeyi   gerektirecek hiçbir kanıt unsuru sunmadıklarını belirtmektedir (a contrario, Y.B. ve diğerleri-   Türkiye, başvuru numaraları: 48173/99 ve 48319/99, 28 Ekim 2004). Sonuç olarak AİHM,   şikayetin dayanaktan yoksun olduğunu ve AİHS’nin 35§3 ve 35§4 maddesi uyarınca açıkça   dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğini gözlemlemektedir.   B. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı ve başvuranlar   aleyhinde yürütülen cezai yargılamanın adilliği   Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini ve açıklama getirmeden altı ay kuralına   riayet edilmediğini bildirmektedir. Hükümete göre, AİHS’nin 35§1. maddesine uygun olarak,   başvuranların, şikayetlerini AİHM’ye sunmadan önce kendileri aleyhinde ulusal mahkemeler   önünde yürütülen ceza davasının sona ermesini beklemeleri gerekirdi. Oysa mevcut davada,   başvuranlar, kendileri aleyhinde yürütülen ceza davası hala İstanbul Devlet Güvenlik   Mahkemesi önünde devam etmekte iken 19 Kasım 2003 tarihinde şikayetlerini sunmuşlardır.   Başvuranlar, bu iddiaya itiraz etmektedirler. Başvuranlar, AİHS’nin 35§1. maddesi   uyarınca, bir başvuranın, prensip olarak, birçok yıla yayılan bir dava a fortiori söz konusu   olduğunda, dava iç hukukta sona ermese bile yargılamanın herhangi bir döneminde AİHM’ye   başvuruda bulunma imkanına sahip olduğunu özellikle belirtmektedirler.   Başvuranların şikayetlerini AİHM’ye sunmadan önce kendileri aleyhinde yürütülen   ceza davasının sona ermesini beklemeleri gerektiği hakkındaki Hükümet’in argümanı   konusunda, AİHM, bir başvuranın, prensip olarak AİHM’ye başvurmadan önce farklı iç   hukuk yollarına başvurması zorunluluğu varsa da bu başvuru yollarının son aşamasının   başvuru yapıldıktan sonra, fakat kabuledilebilirlik kararını vermeden önce son bulmasını   anlayışla karşılayabileceği hususundaki konuya ilişkin içtihadını hatırlatmaktadır(Bkz.   mutatis mutandis, Ringeisen-Avusturya, 16 Temmuz 1971 tarihli karar, E.K.-Türkiye, başvuru   no: 28496/95, 28 Kasım 2000).   Mevcut davada, AİHM, başvuranların başvurularını şikayetçi oldukları yargılamaları   ulusal mahkemeler önünde sürerken fakat AİHM kabuledilebilirlik kararını vermeden önce 19   Kasım 2003 tarihinde sunduklarını gözlemlemektedir. Söylenenler ışığında, Hükümet’in iç   hukuk yollarının tüketilmediği konusundaki itirazı kabul edilemez. Şikayetin geç yapılması   kapsamındaki itirazın da AİHM, bu koşullarda reddedilmesi gerektiği kanısındadır.   Bununla birlikte, AİHM, başvuran Berivan Başar Şahin’nin beraat ettiğini   gözlemektedir. Sonuç olarak, başvuranın ex officio mağdur sıfatıyla Devlet Güvenlik   Mahkemeleri’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile adil yargılanma kapsamındaki şikayetlerinin   incelenmesi uygun olacaktır. Bu bağlamda AİHM, bir sanığın beraat etmesinin sözkonusu   ihlallere bir düzeltme oluşturacağına dair yerleşik içtihadını hatırlatmaktadır (kıyaslayınız,   Pisano-İtalya, başvuru no: 36732/97, 24 Ekim 2002). O halde başvuran, AİHS’nin 34.   maddesi uyarınca, şikayetlerinin bu kısmına ilişkin olarak, artık mağdur olduğunu iddia   edemez (Bkz. diğerleri arasında, Serraino-İtalya, başvuru no: 47570/99, 10 Ocak 2002,   Pütün-Türkiye, başvuru no: 31734/96 ve Çevik-Türkiye, başvuru no: 76978/01, 21 Mart   2006). Başvurunun bu kısmının, AİHS’nin 35 § §3 ve 4. maddesi uyarınca açıkça temelden   yoksun olduğu gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.   Bununla birlikte AİHM, şikayetin bu kısmının Birtan Güven, Sevim Yıldıran ve   Niyazi Kaya açısından AİHS’nin 35§3. maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun   olmadığını ve kabuledilemezliğe dair hiçbir gerekçe bulunmadığını saptamaktadır.   Başvurunun kabuledilebilir olduğunu ilan etmek uygun olacaktır.   C. Yargılanma süresi ve etkili bir başvuru yolunun bulunmayışı   AİHM, başvurunun bu kısmının AİHS’nin 35§3. maddesi uyarınca açıkça dayanaktan   yoksun olmadığını ve kabuledilmezliğe dair hiçbir gerekçe bulunmadığını saptamaktadır.   Başvuru kabuledilebilir bulunmuştu.   II. AİHS’NİN 6§1 VE 6§3. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI   HAKKINDA   Başvuranlar, Birtan Güven, Sevim Yıldıran ve Niyazi Kaya, kendilerini yargılayan ve   mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin, bir yandan yargılamanın bir kısmı boyunca   askeri hakim bulunması ve diğer yandan sivil hakimlerin Hakimler ve Savcılar Yüksek   Kurulu’na bağımlılığı nedeniyle kendilerine adil yargılanma sağlayabilen bağımsız ve tarafsız   bir mahkeme olmadığını iddia etmektedirler. Başvuranlar aynı zamanda, kendilerine atılı   suçlar hakkında yürütülen hazırlık soruşturmasının birçok bakımdan düzensizlikler içerdiğini   ve adil yargılanmanın gereklerine aykırı olduğunu da ileri sürmektedirler.   Başvuranlar, AİHS’nin 6 §1. ve 3. maddesinin ihlal edildiğini düşünmektedirler.   A. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı hakkında   Hükümet, AİHM’den başvuranların iddialarının reddedilmesini talep etmektedir.   Başvuranlar, iddialarını yinelemektedirler.   AİHM, Öcalan davasında bir sivilin kısmen de olsa askeri hakimden oluşan bir   mahkeme önüne çıkmak zorunda kalması hususuna büyük önem verdiğini ve böyle bir   durumun, demokratik bir toplumda, mahkemelerin telkin etmesi gereken güveni ciddi biçimde   etkilediğini düşündüğünü hatırlatmaktadır. Daha sonra ise, itiraz konusu mahkemenin,   soruşturma, duruşma ve karardan oluşan üç aşamada da yürütme ve yasamadan bağımsız   olması gerektiğinin altını çizerek, AİHM, askeri hakimin ilgili ceza mahkemesinde geçerli   olan bir veya birden fazla usulü muamelede yer alması durumunda, bu şüpheler yeterince   dağıtılmadığı sürece sanığın makul olarak sürecin bütününün meşruluğu hakkında şüphe   duyabileceği sonucuna ulaşmıştır.   Mevcut davada, AİHM, başvuranlar aleyhinde yürütülen ceza davasının, bünyesinde   biri askeri hakim olmak üzere üç hakimin yer aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde 15   Eylül 1993 tarihinde başladığını belirtmektedir. Bununla birlikte, sözkonusu askeri hakim   yerini sivil bir hakime ancak 22 Haziran 1999 tarihinde yani kovuşturmaların başlamasından   yaklaşık altı yıl sonra bırakmıştır. Bu uzun dönem boyunca, bu mahkeme, çok sayıda önemli   usul işlemleri yapmış ve birçok duruşma gerçekleştirmiştir.   İhtilaflı yargılamanın, askeri hakimin yer değişikliğinden sonra yaklaşık beş yıl daha   sürdüğü ve çok sayıda usul işlemlerinin üç sivil hakimden oluşan yeni heyet tarafından kabul   edildiği doğrudur. Bununla birlikte, askeri hakimin katıldığı usule ilişkin işlemlerin zorunlu   olarak yeni mahkeme tarafından yenilecek nitelikte olan temel işlemler olduğunu, yeni   heyetin bunu gerçekleştirmediğini not etmek uygun olacaktır.   Sonuç olarak, AİHM’nin Öcalan kararında not ettiği üzere, mahkeme yapısındaki bu   değişim gecikmeli olmuş ve yer değiştirmenin ardından usule ilişkin hiçbir işlem   yenilenmemiş ise, yargı süreci sona ermeden önce askeri hakimin yer değiştirmesi başvuranın   kendisini yargılayan mahkemenin bağımsızlığına ve tarafsızlığına ilişkin şüphelerini   dağıtmamıştır (Bkz. Halil Gündoğdu-Türkiye (no:2), başvuru no: 67483/01, 16 Ocak 2007 ve   a contrario, Sevgi Yılmaz-Türkiye, başvuru no: 62230/00, 20 Eylül 2005).   Bu nedenle, AİHS’nin 6§1. maddesi bu noktada ihlal edilmiştir.   B. Cezai yargılamanın adilliği hakkında   Hükümet, AİHM’den başvuranların iddialarını reddetmesini talep etmektedir.   Başvuranlar, iddialarını yinelemektedirler.   AİHM, benzer davalarda, bağımsızlıktan ve tarafsızlık yoksun olduğu ortaya konulan   bir mahkemenin, her olasılıkta, kendi yargısına tabi kişilere adil bir yargılama sağlamayacağı   hükmüne vardığını hatırlatmaktadır (Bkz. Çıraklar – Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar).   Başvuranların davalarının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından görülmesi   haklarının ihlal edildiği tespitini göz önünde bulundurarak, AİHM, şikayetlerin ayrı olarak   incelenmesinin gerekli olmadığı kanaatindedir (Bkz. Canevi ve diğerleri –Türkiye, başvuru   no: 40395/98, 10 Kasım 2004; başvuranların beyanlarının kanıt unsuru olarak kullanılmasına   ilişkin, bkz. özellikle, Akkaş-Türkiye, başvuru no: 52665/99, 23 Ekim 2003; gözaltı süresi   boyunca avukat bulunmayışına ilişkin, bkz. diğerleri arasından, Serdar Özcan-Türkiye,   başvuru no: 55427/00, 8 Nisan 2004 ve Ünal-Türkiye, başvuru no: 48616/99, 10 Kasım   2004).   III. AİHS’NİN 6§1. MADDESİNİN VE 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ   İDDİASI HAKKINDA   Başvuranlar, öncelikle davalarının “makul bir süre” içerisinde görülmediğini ileri   sürmektedirler. Başvuranlar, yargılama süresinin uzunluğu konusunda şikayette bulunmak   üzere Türkiye’de başvuruda bulunacakları hiçbir mahkemenin mevcut olmamasından da   şikayetçilerdir. Başvuranlar, bu bağlamda AİHS’nin 6§1. maddesine ve 13. maddesine atıfta   bulunmaktadır.   A. Cezai yargılama süresi hakkında   Değerlendirmeye alınacak dönem, başvuranların yakaladıkları tarihler olan, Birtan   Güven için 16 Temmuz 1993, Sevim Yıldıran ve Niyazi Kaya için 18 Temmuz 1993 ve   Berivan Başar Şahin için 20 Temmuz 1993 tarihlerinde başlamış ve Berivan Başar Şahin için   ilk derece mahkemesinde beraat ettiği tarih olan 17 Şubat 2004 tarihinde ve diğer başvuranlar   için Yargıtay’ın ilk derece mahkemesince karar verilen başvuranların mahkumiyetlerini   onadığı tarih olan 11 Ekim 2004 tarihinde son bulmuştur. Böylece bu dönem, Berivan Başar   Şahin için on yıl altı ay ve yirmi yedi gün, diğer başvuranlar için yaklaşık on yıl altı ayının ilk   derecede mahkemesinde olmak üzere iki kez başvurulan temyiz ile yaklaşık on bir yıl üç ay   sürmüştür.   Hükümet, başvuranların iddiasına itiraz etmektedir. Hükümet, başvuranlar ile birlikte   aynı mahkeme tarafından yargılanan mahkumların sayılarının çokluğunu (başvuranlar ile   birlikte toplamda dokuz) ve ilgililere atılı suçun niteliğini dikkate alarak, davanın   karmaşıklığını özellikle belirtmektedir. Hükümet, aynı zamanda başvuranların tutumlarının   sözkonusu yargılamayı kesinlikle uzattığının da altını çizmektedir. Özellikle de başvuranların   agresif davranışları, yerel mahkemenin deliller toplanana kadar başvuranların mahkemeye   çıkarılmaması kararını almasına yol açmıştır.   Başvuranlar, bu argümana karşı çıkmaktadırlar. Başvuranlar, dava süresinin her   şeyden önce yetkililerin tutumuna bağlı olduğunu ve yetkililerin gerekli özeni   göstermediklerini özellikle belirtmektedir.   AİHM, yargılama süresinin makul niteliğinin, dava koşullarını takiben ve AİHM   içtihadında yer alan özellikle davanın karmaşıklığı, başvuranın ve yetkili makamların   tutumları gibi kriterleri göz önüne alarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Bkz. diğerleri   arasından, Pélissier ve Sassi-Fransa, başvuru no: 25444/94).   AİHM, mevcut davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez   incelemiş ve AİHS’nin 6§1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir. Davanın karmaşıklığı   ile ilgili olarak ise, AİHM de başvuranlar gibi, sanıkların sayısının çokluğunun ve mevcut   davadaki atılı suçların niteliğinin, yaklaşık on bir yıl üç ay süren bir yargılamada (Birtan   Güven, Sevim Yıldıran ve Niyazi Kaya için; Berivan Başar Şahin ilk derece mahkemesinden   beraat etmiştir.) yaklaşık on yıl yedi aylık yargılamanın ilk derece mahkemesinde olmasını   haklı göstermeye yetmeyeceğini belirtmektedir.   AİHM, kendisine sunulan bütün unsurları inceledikten sonra, Hükümet’in sözkonusu   durumda farklı bir sonuca ulaştırabilecek ne bir olay ne de bir argüman sunduğunu   kanısındadır. AİHM, konuya ilişkin içtihadını göz önünde bulundurarak, bu davada yargılama   süresinin aşırı olduğuna ve “makul süre” koşuluna cevap vermediğine kanaat getirmektedir.   Dolayısıyla, AİHS’nin 6§1. maddesi ihlal edilmiştir.   B. Etkili bir başvuru yolunun bulunmayışı   Başvuranlar, Türkiye’de yargılamanın uzunluğu konusunda şikayette bulunmak üzere   başvuru yapabilecekleri hiçbir mahkemenin mevcut bulunmadığından şikayetçi olmuşlardır.   Hükümet, bu iddiaya itiraz etmektedir.   AİHM, AİHS’nin 13. maddesinin, AİHS’nin 6§1.maddesi uyarınca davanın makul   süre içinde görülmesi şartına riayet edilmediğine dair şikayette bulunma olanağı hususunda   ulusal bir mahkemeye etkili başvuru yapma hakkını güvence altına aldığını hatırlatmaktadır   (Bkz. Kudla-Polonya, başvuru no: 30210/96). AİHM, Hükümet tarafından ortaya konulan   itiraz ve iddiaların önceden de reddedildiğini (Bkz. diğerleri arasından, Tendik ve diğerleri-   Türkiye, başvuru no: 23188/02, 22 Aralık 2005 ve Ebru ve Tayfun Engin Çolak-Türkiye,   başvuru no: 60176/00) ve mevcut davada farklı bir sonuca varmak için bir gerekçe   göremediğini belirtmektedir.   Dolayısıyla, AİHS’nin 6§1. maddesi uyarınca, davanın makul bir süre içerisinde   görülmesi hakkına dair başvuranlara yaptırım olanağı sağlayan bir iç hukuk yolunun mevcut   olmaması nedeniyle AİHM, bu davada AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiği kanaatindedir.     IV. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Başvuranların her biri maruz kaldıkları manevi zarar ile ilgili olarak 25.000 Euro talep   etmektedir. Maddi tazminata ilişkin olarak ise, başvuranlar rakam belirtmeksizin, miktarı   tamamen AİHM’nin takdirine bırakmaktadırlar.   Hükümet, bu iddialara itiraz etmektedir.   AİHM, tespit edilen ihlaller ile iddia edilen maddi tazminat arasında nedensel bir bağ   görememektedir ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karşın AİHM, başvuranların belli   bir manevi zarara uğradıkları kanısındadır.   Hakkaniyete uygun olarak, AİHM, başvuranların her birine 7.000 Euro olmak üzere   ortaklaşa 28.000 Euro ödenmesine karar vermektedir.   AİHM için, bu davada olduğu gibi bir kimse AİHS’nin gerekli kıldığı tarafsız ve   bağımsız olma koşullarını yerine getirmeyen bir mahkeme tarafından cezaya mahkum   edildiğinde, ilgilinin talebi üzerine yeni bir dava ya da yargılamanın yeniden başlatılması,   tespit edilen ihlalin düzeltilmesi için prensip olarak en uygun yolu teşkil edecektir (sözü   edilen Öcalan).   B. Masraf ve Harcamalar   Başvuranlar, rakam belirtmeksizin yerel mahkemeler ve AİHM önünde yapmış   oldukları masraf ve harcamaların geri ödemesini talep etmektedirler.   Hükümet, bu iddialara karşı çıkmaktadır.   AİHM içtihadına göre, bir başvuran yaptığı masraf ve harcamaların geri ödemesini   gerçekliği, gerekliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece elde edebilir. Mevcut   davada, davanın karmaşıklığını ve başvuranların sayısının çokluğunu dikkate alarak, AİHM,   bu başlık altında başvuranlara ortaklaşa olarak 1.500 Euro ödenmesinin uygun olacağı   kanısındadır.   C. Gecikme Faizi   AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına üç puanlık bir artışın eklenmesinin uygun olacağına hükmeder.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,   1. Dört başvuran, yargılama süresinin aşırılığı ve iç hukukta bundan şikayetçi olacak   etkili bir başvuru yolunun bulunmayışı ile Birtan Güven, Sevim Yıldıran ve Niyazi Kaya’nın,   Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı ve yargılamanın adilliğine   ilişkin şikayetinlerinin kabuledilebilir, şikayetin geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;     2.   Dört başvuranın yargılanma süresi ile ilgili olarak, AİHS’nin 6§1. maddesinin   ihlal edildiğine;   3.   Birtan Güven, Sevim Yıldıran ve Niyazi Kaya için, Devlet Güvenlik   Mahkemeleri’nin bağımsızlığına ve tarafsızlığına ilişkin olarak, AİHS’nin 6§1. maddesinin   ihlal edildiğine;   4.   AİHS’nin 6§1. ve 6§3. maddesi kapsamındaki diğer şikayetlerin ayrı olarak   incelenmesine gerek olmadığına;   5.   6.   Dört başvuran için, AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;   a) AİHS’nin 44§2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay   içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere,   Savunmacı Devlet tarafından, başvuranlara manevi tazminat olarak 28.000 Euro   (yirmi sekiz bin Euro) ve masraf ve harcamalar için miktara yansıtılabilecek her   türlü vergiden muaf tutularak 1.500 Euro (bin beş yüz Euro) ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar   Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz   oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;   7.   Adil tazmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMİŞTİR.   İşbu karar Fransızca hazırlanmış olup, iç tüzüğün 77§ 2 ve 77§3. maddelerine uygun   olarak 31 Temmuz 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   12