38128/02

C O U N C I L O F   E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÜÇÜNCÜ DAĐRE   TANGÜN VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 38128/02)   KARAR   STRAZBURG   Nisan 2007   Bu karar, AĐHS’nin 44 § 2 Maddesi’nde belirtilen ꢀartlarla kesinlik kazanacaktır, ancak ꢀekle   iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USULĐ ĐꢀLEMLER   Davanın nedeni, on iki Türk vatandaꢁı, Tekin Tangün, Metin Yavuz, Ali Ercan   Gökoğlu, Egemen Seyfettin Kuꢁçu, Hatice Ruken Kılıç, Naciye Barbaros, Duygu Eygi, Yeter   Gönül, Đsmail Özmen, Murat Bargu, Feridun Yücel Batu ve Đbrahim Akın’ın (“baꢁvuranlar”),   Đnsan Haklarını ve Temel Hakları Korumaya Dair Sözleꢁme’nin (“Sözleꢁme”) 34. Maddesi   uyarınca, 5 Ekim 2001 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne yaptığı baꢁvurudur (baꢁvuru no: 38128/02).   AĐHM, 1 Haziran 2006 tarihinde, baꢁvurunun Đbrahim Akın’a iliꢁkin kısmının kayıttan   düꢁürülmesine karar vermiꢁtir. AĐHM, ayrıca, baꢁvuranların gözaltında tutulma sürelerinin   uzunluğuna iliꢁkin ꢁikayetinin geri kalan kısmını Hükümet’e bildirmeye karar vermiꢁtir.   AĐHM, AĐHS’nin 29 § 3 Maddesi’nin hükümleri uyarınca, baꢁvurunun kabuledilebilirliğiyle   birlikte esaslarını da incelemeye karar vermiꢁtir.   OLAYLAR   DAVA OLAYLARI   Baꢁvuranlar, sırasıyla 1969, 1964, 1968, 1979, 1978, 1976, 1981, 1975, 1974, 1971 ve   doğumlu olup, Antalya’da ikamet etmekte olan Feridun Yücel Batu dıꢁında Đzmir veya   Ankara’da ikamet etmektedirler.   Ağustos 2001’de Tekin Tangün ve 8 Ağustos 2001’de diğer baꢁvuranlar yakalanmıꢁ   ve yasadıꢁı silahlı bir örgütün eylemlerinde bulundukları ꢁüphesi ile gözaltına alınmıꢁlardır.   Polisin isteği üzerine, baꢁvuranların gözaltı süresi, sırasıyla 9 ve 11 Ağustos 2001 tarihlerinde,   önce Cumhuriyet Savcısı, daha sonra da Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından   uzatılmıꢁtır.   Ağustos 2001 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, Tangün, Yavuz ve   Gökoğlu’nun tutuklu yargılanması ve diğer baꢁvuranların serbest bırakılması emrini   çıkarmıꢁtır.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 5 § 3 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢁvuranlar, AĐHS’nin 5 § 3 Maddesi’nin aksine, hemen bir yargıç önüne   çıkarılmadıklarını iddia etmiꢁlerdir.   A. Kabuledilebilirlik   Hükümet, AĐHM’den AĐHS’nin 35 § 1 Maddesi’nde öngörüldüğü ꢁekilde iç hukuk   yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, baꢁvurunun reddini talep etmiꢁtir. Hükümet, bu   bakımdan, baꢁvuranların Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 128. Maddesi’ne atıfta bulunarak,   gözaltında tutulma sürelerinin uzunluğuna itiraz edebileceklerini ileri sürmüꢁtür. Hükümet,   ayrıca, baꢁvuranların 466 sayılı Kanun Dıꢁı Yakalanan Veya Tutuklanan Kimselere Tazminat   Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca da tazminat arayıꢁına girebileceklerini ifade etmiꢁtir.   AĐHM, benzer davalarda Hükümet’in ilk itirazlarını inceleyip reddettiğini   yinelemektedir (bkz, özellikle, Daꢀ, yukarıda kaydedilen, § 21; ve Ahmet Mete / Türkiye, no.   77649/01, § 21, 25 Nisan 2006). AĐHM, bu davada, yukarıda adı geçen davalarda vermiꢁ   olduğu kararların dıꢁına çıkmasını gerektirecek hiçbir özel koꢁul görmemektedir.   Sonuç olarak, AĐHM, Hükümet’in ilk itirazını reddetmektedir. AĐHM, ayrıca, bu   davanın kabuledilmez olması için hiçbir gerekçe görmemektedir ve bu nedenle, baꢁvurunun   kabuledilebilir olduğu sonucuna varılmalıdır.   B. Esaslar   Hükümet, baꢁvuranların gözaltında tutulma sürelerinin söz konusu zamanda   yürürlükte olan yasalara uygun olduğunu iddia etmiꢁtir. Hükümet, ilgili yasanın o zamandan   sonra AĐHM’nin içtihadına göre değiꢁtirildiğini belirtmiꢁtir.   Baꢁvuranlar, iddialarını sürdürmüꢁtür.   AĐHM, baꢁvuranların sırasıyla altı (Tangün) ve beꢁ gün (diğer baꢁvuranlar) gözaltında   tutulduklarını belirtmektedir. AĐHM, Brogan ve Diğerleri / Đngiltere davasında (29 Kasım   tarihli karar, A Serisi no. 145-B, s. 33-34, § 62), adli denetim olmaksızın dört gün altı   saat süreyle gözaltında tutulmanın, amacı toplumun tamamını terörizme karꢁı korumak olsa   da AĐHS’nin 5 § 3 Maddesi’ndeki katı zaman sınırlamalarının dıꢁına çıktığı yönünde karar   verdiğini yinelemektedir (ibid).   Baꢁvuranların suçlu bulundukları eylemlerin ciddi olduğu düꢁünülse bile, AĐHM,   baꢁvuranların bir hakim veya kanun tarafından yargı yetkisini kullanmasına izin verilen bir   memur huzuruna çıkarılmadan önce beꢁ altı gün boyunca gözaltında tutulmalarını kabul   edemez.   Buna göre, AĐHS’nin 5 § 3 Maddesi ihlal edilmiꢁtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. Maddesi:   “Mahkeme iꢁbu Sözleꢁme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢁmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun   bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Tazminat   Baꢁvuranlar, manevi tazminat olarak, toplamda 51,000 Euro (EUR) talep etmiꢁlerdir.   Hükümet, bu miktara itiraz etmiꢁtir.   AĐHM, içtihadını gözönünde tutarak ve adil bir değerlendirme yaparak, manevi   tazminat olarak Tangün’e 1,000 Euro ve diğer baꢁvuranların her birine 500’er Euro   ödenmesine karar vermiꢁtir.   B. Masraf ve Giderler   Baꢁvuranlar ayrıca, AĐHM önünde yapmıꢁ oldukları masraf ve giderler için 5,600   Euro talep etmiꢁlerdir. Baꢁvuranlar, avukatları Aꢁçı tarafından hazırlanan bir masraf çizelgesi   sunmuꢁtur.   Hükümet, bu miktara itiraz etmiꢁtir.   AĐHM, adil bir biçimde karar vererek ve içtihadında belirtilen kriterleri göz önünde   tutarak, masraf ve giderler için baꢁvuranlara müꢁtereken 1,000 Euro ödenmesini uygun   görmektedir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç puan   eklemek suretiyle oluꢁacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuꢁtur.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢁvurunun geri kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 5 § 3 Maddesi’nin ihlal edildiğine;   3. (a) davalı Devlet’in, baꢁvuranlara, AĐHS’nin 44 § 2 maddesi uyarınca bu kararın   kesinlik kazandığı tarihten itibaren üç ay içinde, aꢁağıdaki miktarları ödemesine (bu   miktar, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilecek);   i.   Manevi tazminat olarak Tangün’e 1,000 Euro (bin Euro) ve diğer   baꢁvuranların her birine 500 Euro (beꢁ yüz Euro);   ii.   Masraf ve giderler için ortaklaꢁa 1,000 Euro (bin Euro);   iii. Bu miktarlara konulabilecek bütün vergiler;   (b) ödeme tarihine kadar yukarıda bahsedilen üç ayın dolması halinde, yukarıdaki   miktarların üzerine, Avrupa Merkez Bankası’nın gecikme döneminde uyguladığı faiz   oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢁacak faiz oranına eꢁit miktarda basit faizin   ödenmesine karar vermiꢀtir.   6. Baꢁvuranın adil tazmin talebinin geri kalan kısmının reddine karar vermiꢀtir.   Đꢁbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢁ olup 12 Nisan 2007 tarihinde, Đçtüzüğün 77.   Maddesi’nin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢁtir.   Santiago QUESADA   Bölüm Sekreteri   Boštjan M. ZUPANČIČ   Baꢁkan   5