38187/97

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   BĐRĐNCĐ DAĐRE1   ADALI/TÜRKĐYE   (B a ꢀvuru no. 38187/97)   KARAR   STRAZBURG   Mart 2005   NĐHAĐ   12/10/2005   Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak ,ꢀekle iliꢀkin   değiꢀiklik yapılabilir.   1 Kasım 2004 öncesi oluꢀturulmasında.   ____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları   Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam   olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa   Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla   alıntılanabilir.   Adalı/Türkiye kararında,   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Birinci Daire),   Sn. C.L. ROZAKIS, Baꢀkan,   Sn. P. LORENZEN,   Sn. R. TÜRMEN,   Sn. F. TULKENS,   Sn. N. VAJIĆ,   Sn. S. BOTOUCHAROVA,   Sn. A. KOVLER, yargıçlar,   Ve Bölüm Sekreteri Sn. S. NIELSEN’in katılımı ile Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi   Heyeti olarak toplanmıꢀ,   Ocak 2002 ve 10 Mart 2005 tarihindeki gizli görüꢀme sonucunda,   Son anılan tarihte benimsenmiꢀ olan aꢀağıdaki karara varmıꢀtır:   USULĐ ĐꢀLEMLER   1.Davanın nedeni, “Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti”nde (“KKTC”) yaꢀamakta olan   Türk vatandaꢀı Đlkay Adalı’nın (“baꢀvuran”), 12 Eylül 1997 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel   Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”) eski 25. maddesi uyarınca, Türkiye   aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na (“Komisyon”) yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no.   38187/97).   2. Adli yardım verilen baꢀvuranı, Monica Carss-Frisk ile birlikte Lord Lester of Herne   Hill, QC ve Londra’daki Bindman&Partners adlı bir hukuk bürosunun avukatı Stephen Grosz   temsil etmiꢀtir. Türk Hükümeti’ni (“Hükümet”), Ajanları Profesör Zaim Necatigil, ve Deniz   ꢁulen Karabacak, Ergin Ulanay, Alev Günyaktı ve avukat Ali Rıza Güder ile birlikte ortak   Ajanları Deniz Akçay ve Münci Özmen temsil etmiꢀtir.   3. Baꢀvuran, eꢀinin Türk ve/veya “KKTC” makamları tarafından öldürülmüꢀ olduğunu   ve yerel makamların, eꢀinin ölümüne iliꢀkin gerekli soruꢀturmayı açmadıklarını ileri   sürmüꢀtür. Ayrıca, eꢀinin ölümünü müteakiben “KKTC” makamlarınca tacize uğratıldığını,   sindirilmeye çalıꢀıldığını ve ayrımcılığa maruz bırakıldığını ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran,   sözkonusu iddiasını AĐHS’nin 2, 3, 6, 8, 10, 11, 13, 14 ve 34. maddelerine dayandırmıꢀtır.   4. Baꢀvuru, AĐHS’ye ek 11 No.lu Protokol’ün yürürlüğe girdiği 1 Kasım 1998   tarihinde AĐHM’ye havale edilmiꢀtir (11 No.lu Protokol’ün 5 § 2. maddesi).   5. Baꢀvuru ile ilgili olarak AĐHM’nin Birinci Dairesi görevlendirilmiꢀtir (AĐHM Đç   Tüzüğünün 52 § 1. maddesi). Sözkonusu Daire içerisinde, davayı değerlendirecek Heyet Đç   Tüzüğün 26 § 1. maddesinde belirtilen ꢀekilde teꢀkil edilmiꢀtir (AĐHS’nin 27 § 1. maddesi).   6. 1 Kasım 2006 tarihinde AĐHM, Dairelerinde değiꢀiklik yapmıꢀtır (Đç Tüzüğün 25 §   1. maddesi). Sözkonusu dava ile ilgili olarak yeni oluꢀturulan Birinci Daire görevlendirilmiꢀtir   (Đç Tüzüğün 52 § 1. maddesi).   7. 31 Ocak 2002 tarihinde Strazburg’daki Đnsan Hakları Binası’nda kamuya açık bir   duruꢀma yapılmıꢀtır (Đç Tüzüğün 54 § 3. maddesi).   Duruꢀmada aꢀağıdaki kiꢀiler AĐHM’nin huzuruna çıkmıꢀlardır:   (a) Hükümet için   Profesör Z. Necatigil,   D. Akçay,   S. Karabacak,   E. Ulanay,   Ajan,   Ortak Ajan,   Avukat,   Müꢀavir,   A. Günyakti,   A.R. Güder,   Avukat,   (b) Baꢀvuran için   Lord LESTER OF HERNE HILL, QC,   M. CARSS-FRISK, QC,   S. GROSZ,   Avukat,   8. AĐHM, Profesör Necatigil’in ve E. Ulanay’ın Hükümet için, Lord Lester’ın   baꢀvuran için yaptığı sunuꢀları dinlemiꢀtir.   9. AĐHM, duruꢀmayı müteakiben, 31 Ocak 2002 tarihli bir kararla baꢀvurunun   kabuledilebilir olduğuna karar vermiꢀtir.   10. Baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesine iliꢀkin olaylar hususunda taraflar arasındaki   ihtilafı ve “KKTC” makamlarının baꢀvuranı taciz ettiğine, sindirmeye çalıꢀtığına ve   ayrımcılığa maruz bıraktığına dair iddiaları göz önünde bulunduran AĐHM, AĐHS’nin 38 § 1.   (a) maddesi bağlamında bir soruꢀturma baꢀlatmıꢀtır. AĐHM, 8 Ekim 2002 tarihinde   Strazburg’da ve 23 ve 24 Haziran 2003 tarihinde Lefkoꢀa’da gerçekleꢀtirilen duruꢀmalardaki   görgü tanıklarının ifadelerini almak için dört Vekil tayin etmiꢀtir.   11. Baꢀvuran ve Hükümet, esaslar üzerine görüꢀlerini bildirmiꢀlerdir (Đç Tüzüğün 59 §   1. maddesi). Ayrıca, Mahkeme Baꢀkanının yazılı müdahalede bulunmasına izin verdiği Kıbrıs   Hükümeti’nden üçüncü taraf yorumları alınmıꢀtır (AĐHS’nin 36 § 2. maddesi ve Đç Tüzüğün   § 2. maddesi). Sorumlu Hükümet, sözkonusu yorumlara cevap vermiꢀtir (Đç Tüzüğün 44 §   5. maddesi).   Kasım 2004 tarihinde AĐHM, Dairelerinde değiꢀiklik yapmıꢀtır (Đç Tüzüğün 25 § 1.   maddesi). Sözkonusu dava ile ilgili olarak 1 Kasım 2001 tarihinde oluꢀturulmuꢀ olan Birinci   Daire görevli olmaya devam etmiꢀtir.   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   12. Baꢀvuran, 1944 doğumludur ve Kuzey Kıbrıs’taki “Kuzey Kıbrıs Türk   Cumhuriyeti” (“KKTC”) Lefkoꢀa’da yaꢀamaktadır.   13. Baꢀvuru, baꢀvuranın eꢀi Kutlu Adalı’nın bilinmeyen kiꢀilerce öldürülmesi ile   ilgilidir. Baꢀvuran, Türk ve/veya “KKTC” makamlarının öldürmede yer almasına iliꢀkin ciddi   iddialarda bulunmuꢀtur. Eꢀinin, makaleleri ve siyasi görüꢀleri nedeni ile birçok kez ölüm   tehdidi almıꢀ olduğunu ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran ayrıca, eꢀinin ölümünü müteakiben “KKTC”   makamlarınca taciz edildiği, sindirilmeye çalıꢀıldığı ve ayrımcılığa maruz bırakıldığı   hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur. Bu hususta, çeꢀitli olaylara değinmiꢀtir.   14. Hükümet, Kutlu Adalı’nın öldürülmesine iliꢀkin tüm iddiaları reddetmiꢀtir.   “KKTC” makamlarının, ölümüne iliꢀkin acilen bir soruꢀturma baꢀlatmıꢀ ve yürütmüꢀ   olduklarını ileri sürmüꢀtür. Ancak, suçun failleri henüz teꢀhis edilememiꢀtir. Hükümet aynı   zamanda baꢀvuranın tacize uğramıꢀ olduğu yönündeki iddialarını reddetmiꢀtir ve sözkonusu   iddiaların yalnızca spekülasyon olduğunu ileri sürmüꢀtür.   A. Olaylar   15. Baꢀvuranın eꢀinin ölümü ve “KKTC” makamlarınca gerçekleꢀtirildiği iddia edilen   taciz, sindirme ve ayrımcılıkla ilgili olaylar hakkında, taraflar arasında görüꢀ ayrılığı   bulunmaktadır.   16. Baꢀvuran tarafından sunulan olaylar, Kısım 1’de belirtilmektedir. Hükümet   tarafından sunulan olaylar, Kısım 2’de belirtilmektedir.   17. Strazburg ve Lefkoꢀa’da gerçekleꢀtirilen duruꢀmalarda görev alan Mahkeme   Delegeleri’nin tanıklık ifadeleri, Bölüm B’de özetlenmektedir.   1. Baꢀvuran tarafından sunulan olaylar   18. Baꢀvuranın eꢀi, Kutlu Adalı, Türk Hükümeti’nin ve “KKTC” makamlarının   politikalarını ve uygulamalarını katı bir ꢀekilde eleꢀtiren makaleler yazması ve yayınlaması ile   tanınan Kıbrıslı Türk bir yazar ve gazetecidir. Her zaman Kıbrıs’ın bölünmemesi ve Kıbrıslı   Türk ve Rumların çoğulcu demokratik bir sisteme dayalı birleꢀik bir Cumhuriyet içerisinde   yaꢀaması gerektiğini ileri sürmüꢀtür.   19. Kutlu Adalı, yazarlığı ve gazeteciliği yanında geçmiꢀte birçok memuriyet görevi   ifa etmiꢀtir. 1961 ve 1972 seneleri arasında daha sonra “KKTC”nin Cumhurbaꢀkanı görevine   gelen Rauf Denktaꢀ’ın özel sekreteri olarak görev yapmıꢀtır. 1972 senesinde Sayın   Denktaꢀ’ın, hemfikir olmadığı politikalarına iliꢀkin bir makale yazmak istediği için maaꢀı   kesilmiꢀtir.   20. Sözkonusu tarihte Sayın Denktaꢀ, baꢀvuranın eꢀi Kutlu Adalı’nın, Türk Direniꢀ   Hareketi kontrolünde bulunan Bayrak adlı bir radyo istasyonu için çalıꢀmasını istemiꢀtir.   Kutlu Adalı, sözkonusu radyo istasyonu için çalıꢀmayı reddetmiꢀ ve reddettiği için   yargılanmadan bir hafta boyunca hapsedilmiꢀtir. Serbest bırakılmasının ardından maaꢀının   yeniden ödenmeye baꢀlanması için Bayrak Radyosu için çalıꢀmaya baꢀlamıꢀtır.   21. 1974 yılında Nüfus Kayıt Dairesi Kimlik Kartları Bölüm Baꢀkanlığı görevine   getirilmiꢀtir. 1979 Aralık ayında görevinden alınarak 1986 yılında “KKTC”nin Turizm   Bürosu Danıꢀmanlığı görevine getirilmiꢀtir. Memurluk hizmeti, 50 yaꢀında erken emekli   olmak durumunda bırakıldığı 1987 senesinde sona ermiꢀtir.   22. Kutlu Adalı, kamu hizmeti süresince ve emekliliği sonrasında yazarlık ve   gazetecilik kariyerine devam etmiꢀtir. Baꢀlangıçtagerçek ismini kullanarak birleꢀik bir Kıbrıs   üzerine siyasi fikirlerini açıklaması tehlikeli olacağı için Kerem Atlı takma adı altında   yazmıꢀtır. 1981 senesinde gerçek ismini kullanmaya baꢀlamıꢀtır. Ölümünden önceki 7 sene   süresince bir sol kanat gazetesi olan Yenidüzen için yazmıꢀtır.   23. Baꢀvuran ve eꢀi, Adalı’yı fikirlerini ifade etmekten caydırmak amaçlı bir çok   tehdit almıꢀlardır. 1980 Ocak ayı ve 1996 Haziran ayı arasında baꢀvuranın eꢀi, kimliği belirsiz   kiꢀilerce çeꢀitli ꢀekilde tacizlere maruz bırakılmıꢀtır. Evine makineli silahlarla saldırıda   bulunulmuꢀ, sık sık tehdit telefonları almıꢀtır. Takma bir isim altında yazmakta olduğu için   kimliği belirsiz kiꢀiler, kendisi aleyhinde cezai takibat baꢀlatabilmek amacı ile makalelerinin   nüshalarını aramak için evine girmiꢀtir.   24. 17 Mart 1996 tarihinde Yenidüzen Gazetesi, hırsızların Aziz Barnabas   Manastırı’ndaki bir mezara girerek kültürel öneme sahip çeꢀitli objeleri çaldıkları bir olaya   iliꢀkin, Kutlu Adalı tarafından yazılan bir makaleyi yayınlamıꢀtır. Hırsızların arabalarının   renkleri ve plakalarının kaydedildiğini ve plakaların, iki Sivil Savunma Örgütü mensubuna ait   olduğunun saptandığını yazmıꢀtır. Sözkonusu makalenin yayınlanması ardından gazete   editörü, Sivil Savunma Örgütü baꢀkanından tehdit içeren bir telefon almıꢀtır. Adalı da tehdit   içeren telefonlar almaya baꢀlamıꢀtır.   25. 4 Haziran 1996 tarihinde Yenidüzen Gazetesi, yine Adalı tarafından yazılan ve   Türk Hükümeti ve “KKTC”nin “Anavatan-yavru vatan” politikasını katı bir dille eleꢀtiren bir   makale yayınlamıꢀtır.   26. 6 Haziran 1996 tarihinde 23.35 sularında baꢀvuranın eꢀi, “KKTC”de kimliği   belirsiz kiꢀilerce evinin önünde vurulmuꢀ ve öldürülmüꢀtür. Baꢀvuran, eꢀinin öldürüldüğü   gece Đstanbul’da bulunmaktaydı. 23.15 sularında eꢀine telefon ettiğinde “onların” kendisini   tehdit ettiklerini söylemiꢀtir. “KKTC” makamları, baꢀvurana eꢀinin cesedini göstermeyi   reddetmiꢀtir. Morgdan sorumlu doktor Đsmail Bundak baꢀvurana, cesedin röntgen filminin   çekilmiꢀ olduğunu, ancak otopsi yapılmamıꢀ olduğunu söylemiꢀtir. Baꢀvurana röntgen   filmlerini görme izni verilmemiꢀtir. Đlk olarak Hükümet’in 1 Nisan 1999 tarihli görüꢀlerinde   bir otopsi gerçekleꢀtirildiğinden haberdar edilmiꢀ ve otopsinin bir nüshası tedarik edilmiꢀtir.   27. Baꢀvuran, eꢀinin ölümünü kendisi soruꢀturmaya karar vermiꢀtir. Komꢀularından,   eꢀinin ölümünden kısa süre önce siyah bir arabanın sokağa park edildiğini öğrenmiꢀtir.   Sözkonusu siyah araba, baꢀvuranın eꢀinin yaꢀamının son aylarında aile ile dost olan emekli   polis memuru Altay Sayıl’ın arabası ile aynı modeldir. Altay Sayıl, eꢀinin ölümünü takip eden   on gün süresince ortaya çıkmamıꢀtır.   28. Baꢀvuranın komꢀuları kendisine, eꢀinin vurulduğu sırada katillerine yaꢀamı için   yalvardığını duyduklarını söylemiꢀlerdir. Bir adamın, baꢀvuranın eꢀinin ölmeyi hak ettiğini   söylediğini duyduklarını belirtmiꢀlerdir. Komꢀular ayrıca, baꢀvuranın evi yakınındaki sokak   ıꢀığının, 22.30 civarında sönerek etrafı karanlığa boğduğunu ve Adalı’nın vurulmasından kısa   süre sonrasına kadar yeniden yanmadığını belirtmiꢀtir. Baꢀvuran komꢀularından ayrıca, ateꢀ   edilmesi ardından birkaç dakika içerisinde yaklaꢀık on iki askeri aracın olay yerine geldiğini,   yolu geçiꢀe kapadığını ve polis memurlarının “özel tim”lerinin çevre sakinlerini silah   kullanarak evlerine girmeye zorladıklarını öğrenmiꢀtir.   29. 8 Temmuz 1996 tarihinde “KKTC” Hükümeti yanlısı Kıbrıs gazetesi, kendilerine   Türk Đntikam Tugayı adını veren faꢀist bir grubun, Kutlu Adalı’yı kendilerinin öldürmüꢀ   olduklarını iddia eden ifadelerini aldıklarını belirtmiꢀtir. Baꢀvurana göre, sözkonusu grup   Milli Hareket Partisi’nin “Bozkurtlar” adı verilen gençlik akımı ile bağlantılıdır. Türk Silahlı   Kuvvetleri, Türk polisi, Milli Đstihbarat Teꢀkilatı (MĐT), Türk Paramiliter Yapılanması, Türk   Bakanlar ve Türk mafyası ile yakın ve uzun süreli bağlantıları bulunmaktadır.   30. Eꢀinin öldürülmesinden üç gün sonra baꢀvuranın ailesi, kimliği belirsiz bir kadın   tarafından aranmıꢀ ve kadın, eꢀinin ölümünden Hüseyin Demirci adlı bir kiꢀi ile ilk ismi   Orhan olan bir kiꢀinin sorumlu olduklarını belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, polisi bu telefon   konuꢀmasından haberdar etmiꢀtir ancak polis, sözkonusu kadının polise yanlıꢀ ifadeler   vermesi ile tanındığını belirterek soruꢀturma baꢀlatmayı reddetmiꢀtir. Baꢀvuran, Demirci’nin   “Bozkurtlar”a ve Sivil Savunma Örgütü’ne mensup olduğunu ve güvenlik güçlerinin   kendisine ödeme yaptığını öğrenmiꢀtir. Orhan, adadaki Türk Silahlı Kuvvetleri’nde albaydır.   31. 14 Temmuz 1996 tarihinde baꢀvuranın çocukları, “KKTC” Cumhurbaꢀkanı ile bir   görüꢀme ayarlamıꢀlardır. Babalarının katilinin bulunması yönünde etkin bir soruꢀturma   baꢀlatmasını istemiꢀler ve Cumhurbaꢀkanı, bu isteği kabul etmiꢀtir.   32. 18 Temmuz 1996 tarihinde baꢀvuran, Cumhurbaꢀkanı Denktaꢀ’tan Kutlu Adalı’ya   ꢀehit mertebesi verilmesini istemiꢀtir. 9 Eylül 1996 tarihinde isteği reddedilmiꢀtir.   33. Ayrıca basında, “Bozkurtlar”la bağlantısı olan ve bazı Türk yetkilileri tarafından   PKK mensubu olduğundan ꢀüphe edilen kiꢀileri öldürmesi emredildiği iddia edilen aꢀırı sağ   kanata mensup bir eylemci olan Abdullah Çatlı’nın, baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesine müdahil   olduğuna iliꢀkin yinelenen iddialar yer almıꢀtır. Baꢀvuranın kiꢀisel olarak edindiği bilgilere   göre, Abdullah Çatlı 1996 Temmuz ayı baꢀında farklı bir kimlik altında “KKTC”ye gelmiꢀtir.   34. 1996 senesi Kasım ayında güney Kıbrıs’tan eꢀi adına bir ödül kabul etmek üzere   bir davet aldığını ileri sürmüꢀtür. Ancak, görüꢀmeden önceki gün, “KKTC Dıꢀiꢀleri   Bakanlığı”ndaki bir yetkiliden bir telefon almıꢀ ve korktuğu için görüꢀmeye gitmemiꢀtir.   35. 1996 senesi Aralık ayında baꢀvuran, güvenlik güçleri komutanı Hasan Peker   Günal’ı görmeye gitmiꢀ ve güvenlik güçlerinin eꢀinin ölümünü yeterince soruꢀturmadıkları   hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur.   36. 5 Mart 1997 tarihinde Yenidüzen Gazetesi, “Bozkurtlar”ın baꢀkanınca imzalanmıꢀ,   sol kanata dahil gazeteci ve yazarların baꢀvuranın eꢀi gibi öldürüleceğine iliꢀkin bir tehdit   içeren bir mektup yayınlamıꢀtır. Baꢀvuran, sözkonusu makalenin nüshalarını soruꢀturma   yapması için polise teslim etmiꢀtir, ancak hiçbir cevap alamamıꢀtır.   37. 26 Haziran 1997 tarihinde baꢀvuran, güvenlik güçleri komutanı Hasan Peker   Günal’a, eꢀinin öldürülmesi üzerinden neredeyse bir yıl geçmesine rağmen faillerin henüz   bulunmadığını yazmıꢀ fakat hiçbir somut bilgi alamamıꢀtır.   38. Sivil polisler, baꢀvuranı ve kızını düzenli olarak takip etmektedir, telefonları   dinlenmekte ve yazıꢀmaları kontrol edilmektedir. Kimliği belirsiz kiꢀiler tarafından telefonla   aranmaktadırlar ve telefon ve faks bağlantıları zaman zaman kesilmektedir. Bu bağlamda,   eꢀinin ölümü ardından pek az baꢀsağlığı mektubu aldığını ifade etmiꢀtir. Evinin suyunun   birçok kez kesildiğini ve Su Đꢀleri Dairesi’nce ileri sürüldüğünün aksine bunun teknik   sorunlardan kaynaklandığına inanmadığını iddia etmektedir.   39. “KKTC” Hükümeti ayrıca, “Kutlu Adalı Vakfı” adı altında Kutlu Adalı’nın barıꢀ,   insan hakları ve özgürlükle ilgili fikirlerinin devam ettirilmesini amaçlayan bir dernek   kurmayı reddetmiꢀtir.   40. Baꢀvuran ayrıca yetkili makamlardan eꢀinin, uçuꢀ ücretlerinde indirim yapılması   gibi bir takım haklar sağlayan basın kartını muhafaza etmek istemiꢀ, ancak, isteği   reddedilmiꢀtir.   41. 20 Haziran 1997 tarihinde resmi makamlar, baꢀvuran ve kızının güney Kıbrıs   tarafına geçmelerine izin vermeyerek orada bir radyo istasyonunun düzenlediği toplantıya   katılmaktan alıkoymuꢀtur.   42. Kutlu Adalı’nın ölüm yıldönümünde baꢀvuran, eꢀinin anılması için bir tören   düzenlemiꢀtir. Tören günü belediye, sokağın tam altındaki yolu kazmak üzere kazma araçları   getirtmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca, Kutlu Adalı’nın bahçelerinde bulunan resminin de çalınmıꢀ   olduğunu ileri sürmüꢀtür.   43. 10 Ağustos 1997 tarihinde evinin dıꢀında üç el ateꢀ edildiğini duymuꢀtur.   Müteakiben, Đngiltere’ye gitmek üzere ayrılmadan önce bir emlak komisyoncusunun kızıyla   görüꢀmeye gelerek ona, evlerini satmasını ve teklif edeceği fiyatı kabul etmesini söylemiꢀtir.   Baꢀvuran, sözkonusu emlak komisyoncusunun “KKTC” makamlarınca kendisini ülkeye terk   etmeye ikna etmesi için gönderildiğine inanmaktadır.   44. Baꢀvuran ayrıca, AĐHM’ye baꢀvurusunu müteakiben kızının bankadaki görevine   son verildiğini ve memuriyet sınavında 68 aday arasında 15. olduğu halde göreve   alınmadığını ileri sürmüꢀtür.   45. Ayrıca baꢀvuranın temsilcileri, 21 Ocak 2000 tarihinde baꢀvuranın 15 Aralık 1999   tarihinde AĐHM huzurundaki baꢀvurusuna iliꢀkin Profesör Bakır Çağlar ile görüꢀtüğünü   bildirmiꢀtir. Türk Hükümeti’nin AĐHM huzurundaki davalarında eski Türkiye temsilcisi olan   Profesör Çağlar’ın, AĐHM huzurundaki davayı kazanırsa öldürülebileceğini ve kızının   bursunun kesileceğini söylemiꢀ olduğu iddia edilmiꢀtir. Ancak baꢀvuran, sözlü ifadesinde   Profesör Çağlar’ın, davanın detaylarına iliꢀkin sorular sorduğunu ve kendisine, davayı onun   için kazanabileceğini çünkü avukatlarının pek de iyi olmadığını söylediğini belirtmiꢀtir.   “KKTC” veya Türkiye makamları ile bağlantılı olduğunu düꢀündüğü için davasına Profesör   Çağlar’ın bakmasını istememiꢀtir.   2. Hükümet tarafından sunulan olaylar   (a) Kutlu Adalı’nın ölümü öncesindeki olaylar   46. Hükümet, Cumhurbaꢀkanı Denktaꢀ’ın özel sekreteri olarak görev aldığı sıralarda   Kutlu Adalı’nın, askerlik hizmeti yapmamak için Cumhurbaꢀkanı’nın desteğini istediğini   belirtmiꢀtir. Đsteği reddedilmiꢀ ve kısa bir kısmı temel eğitim dönemi ve geri kalanı Bayrak   radyo istasyonunda gerçekleꢀtirdiği büro iꢀinden oluꢀan askerlik hizmetini yerine getirmek   durumunda kalmıꢀtır. Askerlik hizmetini yerine getirdikten sonra Nüfus Kayıt Dairesine   atanmıꢀtır. 1979 Aralık ayında Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası’nın 93. maddesi   uyarınca sorumlu Bakan, Baꢀbakan ve Devlet Baꢀkanı tarafından imzalanan resmi bir belge   ile görevinden alınmıꢀ ve Dıꢀiꢀleri, Savunma ve Turizm Bakanlığı’na danıꢀman olarak   atanmıꢀtır. Adalı, Yüksek Đdari Mahkeme’ye baꢀvurmuꢀ ve sözkonusu durumun feshini talep   etmiꢀtir. Mahkemeler, Adalı’nın taleplerini kabul etmiꢀ ve 1983 senesinde eski görevine   getirilmiꢀtir.   47. Hükümet, Adalı’nın kamu hizmetini yerine getirdiği süre içerisinde yazarlık ve   gazetecilik kariyerine devam ettiğini ileri sürmektedir. “Kerem Atlı” takma adı altında   yazmasının nedeni, siyasi fikirlerini açıklamasının kendisi için tehlike arzetmesi değil,   memurların günlük siyasete dahil olmamaları ve tarafsız hareket etmeleri gerektiğine dair   yasal hükümdür. Kıbrıslı Türklerin büyük çoğunluğu, Adalı tarafından ifade edilen fikirlerle   görüꢀbirliği içerisinde değildir.   (b) Adalı’nın öldürülmesine iliꢁkin soruꢁturma   48. Hükümet, 6 Temmuz 1996 tarihinde, 23.40 sularında Lefkoꢀa Polis Karakolu’nun   Haberleꢀme ꢁubesi’nin 155 No.lu telefonuna kimliği belirsiz bir kiꢀi tarafından, Ardıç Sokak   ile Akasya Sokağın kesiꢀme noktasında bir cinayet iꢀlendiğinin bildirildiğini belirtmiꢀtir.   49. Đhbarı müteakiben Lefkoꢀa Polis Karakolu’na bağlı Yeniꢀehir Polis Karakolu   civarındaki çevik birliğe ait iki Land Rover, kısa süre içerisinde olay mahalline gelmiꢀtir.   Onları, Yeniꢀehir ve Lefkoꢀa Polis Karakolları’ndan Cezai Soruꢀturma Bölümü’ne dahil   personeli getiren polis araçları izlemiꢀtir. Olay mahalli ve çevresi, suçluları tespit etmek üzere   çalıꢀmalara baꢀlayan polis memurlarınca kordon altına alınmıꢀtır. Hükümet, polis ve Kıbrıs   Türk güvenlik güçleri tarafından kullanılan araçların ꢀekil ve renk olarak benzerlik   gösterdiğini vurgulamıꢀtır.   50. Soruꢀturma, Kutlu Adalı’nın ölümünden hemen sonra baꢀlamıꢀtır. 7 Temmuz 1996   tarihinde sabah 3.00 sularında polis memurları, olay mahalline Lefkoꢀa Devlet   Hastanesi’nden bir doktor getirmiꢀtir. Doktor, cesedi incelemiꢀ ve Adalı’nın, sol ꢀakak ve sol   omzundaki iki kurꢀun yarası nedeni ile olay mahallinde ölmüꢀ olduğunu tespit etmiꢀtir. Bir   görevli, olay mahallinin fotoğraflarını çekmiꢀtir. Olay mahalline iliꢀkin bir plan, boꢀ fiꢀeklerin   yerini göstermektedir. Ceset daha sonra otopsi amacıyla Lefkoꢀa Devlet Hastanesi morguna   gönderilmiꢀtir. Adalı’nın cesedi, hastane morgundaki polis memurlarınca kayınbiraderine   gösterilmiꢀtir.   51. 7 Temmuz 1996 tarihinde polis memurları, Akasya ve Ardıç Sokaklarında   baꢀvuranın yakınlarının da dahil olduğu sakinlerin bir listesini hazırlamıꢀtır. Aynı gün olayla   ilgili bilgileri hakkında otuz üç kiꢀinin ifadeleri alınmıꢀtır.   52. 7 Temmuz 1996 tarihinde Đsmail Bundak tarafından gerçekleꢀtirilen otopsiyi   müteakiben ölüm nedeni, bir ateꢀli silahla ateꢀ edilmesi sonucu açılan yaralar sebebiyle iç   organların parçalanması, iç kanama ve baꢀta supdural kanama olarak tespit edilmiꢀtir. Otopsi   sonrası, Adalı’nın giymekte olduğu mavi gömlek, çizgili tiꢀört, bir çift terlik ve gözlük delil   olarak alınmıꢀtır.   53. 8 ve 31 Temmuz 1996 tarihleri arasında baꢀvuranın ailesinin de dahil olduğu   muhtemel görgü tanıklarından yirmi altı ifade alınmıꢀtır.   54. 13 Temmuz 1996 tarihli soruꢀturma raporu, olay gecesi evinde olmayan kiꢀileri ve   olay zamanı nerede olduklarını göstermektedir.   55. 17 Temmuz 1996 tarihinde Lefkoꢀa Güvenlik Güçleri Komutan Yardımcısı, kan   analizi için Adalı’ya ait kanlı bir tiꢀört ve gömleği Devlet Laboratuarına göndermiꢀtir.   56. 18 Temmuz 1996 tarihinde Milliyet Gazetesi’nde “Katil tanıdığı biriydi” baꢀlığı   altında yayınlanan bir makalede cinayetten birkaç gün önce, Ulusal Düꢀünce Derneği’nden   Timur Ali adlı bir ꢀahsın, Birlik Gazetesi’nde “Kutlu Adalı, dernek tarafından bir köpekmiꢀ   gibi yok edilmelidir” sözlerini sarfettiği iddia edilmiꢀtir.   57. Aynı gün polis memurları, “Timur Ali” takma adını kullanan bir köꢀe yazarı olan   Ali Tekman’ın ifadesini almıꢀtır. Timur Ali, ifadesinde sözkonusu iddiaları reddetmiꢀ, hiçbir   zaman Birlik Gazetesi için yazmadığını ve Ulusal Düꢀünce Derneği’ne mensup olmadığını   ileri sürmüꢀtür.   58. Yetkili makamlar baꢀvuranın, eꢀinin öldürüldüğü sırada olay mahalli ve   civarındaki sokak ıꢀıklarının söndüğüne iliꢀkin iddiasına iliꢀkin soruꢀturma açmıꢀtır. Kıbrıs   Türk Elektrik Kurumu’nda görevli bir donanım mühendisi olan Ali Horoz’un yaptığı   soruꢀturma sonucu, olay mahallindeki ve civarında bulunan Akasya, Akalan, Bağarası, Söğüt   ve Altınova Sokakalarındaki sokak lambaları için gereken elektriğin, baꢀvuran tarafından   iddia edildiği gibi Sivil Savunma Örgütü güç kaynaklarınca değil, “Sıdıka Çatozlu” güç   kaynağınca sağlandığı tespit edilmiꢀtir. Bölge sakinlerinin ifadelerinin alınmasını müteakiben   Adalı’nın öldürüldüğü gece elektriklerin kesilmediği ve baꢀvuranın iddia ettiği gibi, Sivil   Savunma Komutanlığı’nın bahçesindeki güç kaynağına sokak lambalarına etki etmek için   müdahalede bulunulmuꢀ olsa dahi, olay mahallindeki veya civar sokaklardaki sokak   lambalarını söndürmenin mümkün olmayacağı tespit edilmiꢀtir.   59. Kullanılmıꢀ fiꢀeklere iliꢀkin balistik bir inceleme de yapılmıꢀtır. 14 kullanılmıꢀ   fiꢀeğin incelenmesi sonucu, 6 Ağustos 1996 tarihli balistik raporlar, tek bir silah tarafından   yakın mesafeden atılmıꢀ 9 mm.lik Parabellum tipi fiꢀekler olduğu belirtilmektedir. Raporda   ayrıca, fiꢀeklerin ve mermi kovanlarının, daha önce “KKTC” topraklarında bulunmuꢀ olanlar   veya kimliği belirsiz kiꢀilerce iꢀlenen cinayetlere iliꢀkin dosyalarda kaydedilenlerle bağlantılı   olmadığı belirtilmektedir.   60. 15 Ekim 1996 tarihinde baꢀvuran, Lefkoꢀa’daki Telefon Müdürlüğü’ne kendisi ve   ailesinin, belirli bir numaradan gelen telefonlarla rahatsız edildiklerine iliꢀkin bir dilekçe   sunmuꢀtur. Baꢀvuranın talebi üzerine, telefon hattı üzerine bir dinleme cihazı yerleꢀtirilmiꢀtir   (no. 2274089).   61. 12 Kasım 1996 tarihinde 2271851 no.lu telefon tarafından aranmıꢀtır ve yetkili   makamlar, numaranın Cahit Hüray’a ait olduğunu tespit etmiꢀler ve telefon hattı kesilmiꢀtir.   B.K. isimli bir ꢀahısca yapılan talep üzerine, telefon belli miktarda para ödenmesi üzerine   tekrar açılmıꢀtır. Numaranın sahibi Hüray, 18 Kasım 1996 tarihinde Telefon Müdürlüğü’ne   baꢀvuranın numarasını hiç çevirmemiꢀ olduğuna iliꢀkin bir ꢀikayette bulunmuꢀtur. Hüray,   rahatsız edilmesi hususunda bir araꢀtırma yapılmasını istemiꢀtir. Sonuç olarak, 22 Kasım 1996   tarihinde bir polis müfettiꢀ yardımcısı, meseleyi çözmek için Telefon Müdürlüğü’ndeki teknik   ꢀube baꢀkanının ifadesini almıꢀtır.   62. 4 Mart 1998 tarihinde soruꢀturmadan sorumlu polis müfettiꢀ yardımcısı, Ahmet   Soyalan, soruꢀturma hususundaki raporunu tamamlamıꢀtır. Sonuç cümlelerinde, cinayetin   failini/faillerini tespit etmenin mümkün olmadığını ve bu nedenle, soruꢀturmasında olumlu bir   sonuca ulaꢀamadığını belirtmiꢀtir.   63. 29 Nisan 1998 tarihinde dava, “KKTC” Baꢀsavcısı’na havale edilmiꢀtir.   64. 1 Temmuz 1998 tarihinde Cumhuriyet Baꢀsavcılığı, konunun soruꢀturulmak üzere   adli savcıya gönderilmesini tavsiye etmiꢀtir.   65. 31 Temmuz 1998 tarihinde Lefkoꢀa Polis ꢁefi, Lefkoꢀa Adli Savcısına Adalı’nın   ölümüne iliꢀkin soruꢀturma sonuçlarını bildirmiꢀtir. Görgü tanıklarının ifadelerini ve   soruꢀturmayı yapan memurun raporunu içeren soruꢀturma dosyasını da havale etmiꢀtir.   66. Lefkoꢀa’da adli savcı huzurundaki duruꢀma, 20 Ekim 1998 tarihinde baꢀlamıꢀ ve   görgü tanıklarının ifadelerini müteakiben, kararın verilmesi ile 11 Aralık 1998 tarihinde sona   ermiꢀtir. Adli savcı, Kutlu Adalı’nın 6 Temmuz 1996 tarihinde kimliği belirsiz kiꢀilerce   vurularak öldürüldüğünü ve ölümüne, iç organların parçalanması, iç kanama ve subdural   kanamanın neden olduğunu belirtmiꢀtir. Faillerin teꢀhis edilemediğini ve davanın kapandığını   belirtmiꢀtir.   (c) Baꢁvuranın iddialarına cevaben Hükümet’in görüꢁleri   67. Hükümet, Abdullah Çatlı’nın olaya dahil olduğu yönündeki iddiaların yalnızca   spekülasyon olduğunu ileri sürmektedir. Bu bağlamda, “KKTC”nin Abdullah Çatlı’nın   KKTC’ye son ziyaretinin, 26 Nisan 1996 ve 1 Mayıs 1996 tarihleri arasında olduğunu   gösteren kayıtlarını sunmaktadırlar. Hükümet, Abdullah Çatlı’nın, Kutlu Adalı’nın   öldürülmüꢀ olduğu 6 Temmuz 1996 tarihinde “KKTC”de bulunmadığını vurgulamaktadır.   68. Hükümet, kamuoyunun baꢀvuranın eꢀinin ortadan kaybolduğu hususunda   destekleyici olduğunu açıklamıꢀtır. Cumhurbaꢀkanı, Yasama Meclisi Sözcüsü, Baꢀbakan ve   siyasi parti liderleri, cinayeti kınayan ve saldırganların bulunmasını isteyen kamu   beyanatlarında bulunmuꢀlardır. Ayrıca Adalı’nın ismi, Lefkoꢀa Belediye Meclisi’nce oturmuꢀ   olduğu sokağa verilmiꢀtir.   69. Baꢀvuranın eꢀinin ölümünden sonra meydana gelen olaylara iliꢀkin Hükümet,   baꢀvuranın iddialarının çoğunun aꢀırı derecede abartılı olduğunu ileri sürmüꢀtür. Bu bağlamda   Hükümet öncelikle, baꢀvuranın kendisinin “KKTC” makamlarınca korunmasını talep ettiğini   ve kendisine, zaten sivil polisler tarafından korunmakta olduğunun söylendiğini   belirtmektedir.   70. Hükümet ayrıca Kutlu Adalı adına bir vakıf kurmak için yetkili Mahkeme’ye   baꢀvuruda bulunulması ve bir Mahkeme emri alınması gerektiğini belirtmektedir. Baꢀvuran ve   diğer sekiz kiꢀi doğru prosedürü izleyerek gerekli baꢀvuruyu yaptıktan sonra Lefkoꢀa Aile   Mahkemesi, 2 Nisan 1998 tarihinde Kutlu Adalı Vakfı’nın kurulmasını onamıꢀtır.   71. Baꢀvuranın Kıbrıs’ın güney kısmına geçme talebinin reddedilmesi hususunda   Hükümet, “KKTC” ve güney Kıbrıs arasındaki Ledra Palas sınır kapısından giriꢀ ve çıkıꢀlar   için Yeꢀil Hat geçiꢀlerinin, “KKTC” kural ve yönetmeliklerince düzenlendiğini ve geçiꢀlerin,   güvenlik önlemleri nedeniyle kısıtlamalara tabi tutulduğunu belirtmektedir. “KKTC”   makamları, sınırın geçilmesine iliꢀkin izni erteleme hakkına sahiptir.   72. Hükümet ayrıca 1996 senesinde meydana gelen Aziz Barnabas olayının, bir   güvenlik operasyonu olduğunu belirtmiꢀtir. Đkonlara veya arkeoloji müzesine bir zarar     verilmemiꢀtir. Yasadıꢀı silahların mezarda saklandığına iliꢀkin istihbarat raporlarının alınması   üzerine güvenlik güçleri, oraya bir operasyon düzenlemiꢀtir. Hükümet, Sivil Savunma   Örgütü’nün olayla ilgisi bulunmadığını belirtmektedir.   73. Hükümet, ꢀehitlerin ve kurbanların ailelerine yardım sağlanmasını öngören 7/1974   No.lu Kanun uyarınca yasadıꢀı hareketlerle mücadelede “KKTC”nin haklarını korurken yasal   olarak kendisine verilen görevlerin ifası sırasında hayatını kaybeden kiꢀiye ꢀehit deneceğini   açılamaktadır.   74. Ayrıca Hükümet, baꢀvuranın kızının, Erbank’taki görevinden 12 Ekim 1998   tarihinde, düzeni bozucu tavırları nedeniyle alındığını ileri sürmektedir. AĐHM’ye yapılan   baꢀvuru, 26 Aralık 1998 tarihinde Hükümet’e bildirilmiꢀtir, ve baꢀvuranın kızının görevinden   alınması, baꢀvurunun bildirilmesinden önce meydana geldiği için sözkonusu olaydan yetkili   makamlar sorumlu tutulamaz. Hükümet ayrıca baꢀvuranın kızının, memuriyet sınavında 68   aday arasında iddia edildiği gibi 15. değil, 52. olduğunu belirtmektedir. Sözkonusu sınavın   sonucu, 23 Eylül 1998 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıꢀtır.   B. Sözlü Đfade   75. Olayların meydana geliꢀ biçimi konusunda taraflar arasında görüꢀ ayrılığı   bulunduğundan, Mahkeme tarafların yardımıyla bir soruꢀturma yürütmüꢀtür. Bu çerçevede,   Mahkemenin görevlendirdiği dört yetkili 8 Ekim 2002 tarihinde baꢀvuranın sözlü ifadesine   baꢀvurmuꢀtur. Buna ilaveten 23 ve 24 Haziran 2003 tarihlerinde 6 diğer tanık Lefkoꢀa’da   dinlenmiꢀtir. Tanıkların verdiği ifadeler, aꢀağıda özetlenmektedir.   1. Đlkay Adalı   76. Đlkay Adalı, 1944 doğumludur. Daha önceki ifadeleri yanısıra aꢀağıda yazanları da   belirtmiꢀtir.   77. Sözkonusu olaylar öncesinde Kutlu Adalı’nın yazdıkları, bir kez yetkili   makamlarca cezai takibat baꢀlatılmasına yol açmıꢀtır. 15 Ağustos 1981 tarihinde polis   memurları, Adalı’nın bir makalesinde Cumhurbaꢀkanı Denktaꢀ’a hakaret ettiği iddia edildiği   için evini aramıꢀlardır. Arama emri, Girne’de Hakimlik görevini ifa eden Emin Okur   tarafından imzalanmıꢀtır. Yetkili makamlar, “Minaredeki Deli” adlı makalenin yazarını ve   Kerem Atlı takma adını kullanan ꢀahsın Kutlu Adalı olup olmadığını bulmak istemiꢀlerdir.   Cezai takibata, delil eksikliği nedeni ile son verilmiꢀtir. Baꢀvuranın eꢀi tarafından yazılan   makale ve kitapların hiçbirine el konmamıꢀ ya da toplatılmamıꢀtır.   78. 17 Mart 1996 tarihinde eꢀinin Aziz Barnabas Manastırı hakkındaki yazısının   yayınlanmasının sonrasına kadar baꢀka bir olay meydana gelmemiꢀtir. Yazının yayınlandığı   gün, Sivil Savunma Örgütü baꢀkanı Galip Mendi, gazeteyi aramıꢀ ve makalenin yazarı olması   nedeniyle doğrudan baꢀvuranın eꢀine yönelik tehditlerde bulunmuꢀtur. Aziz Barnabas olayını   müteakiben Mendi görevinden alınmıꢀtır. Baꢀvuranın eꢀinin ölümünden iki gün önce Kıbrıs’ı   terk etmiꢀ ve iki yıl sonra dönmüꢀtür. Halen, emniyet hizmetlerinden sorumluydu.   79. Sivil Savunma Örgütü, baꢀta insanlara yangın ve savaꢀ durumu gibi felaketlerde   yardımcı olmak ve kendilerini savunmalarını sağlamak amacıyla kurulmuꢀtur. Yaꢀları nedeni   ile artık göreve uygun olmayan adaylar, Örgüt’e mensup olurlar ve acil durumda hizmet   etmek üzere çağırılırlar. Örgüt’ün baꢀında bir subay bulunurdu. Baꢀvuran, sözkonusu örgütün     sivil bir örgüt olduğunu kabul etmemektedir ve Cumhurbaꢀkanına bağlı özel ve gizli bir örgüt   olduğu kanısındadır.   80. Baꢀvuranın eꢀi, Nüfus Đꢀleri Genel Müdürü olduğu sırada Sivil Savunma Örgütü   bünyesinde üst düzeyli yönetici olarak görevini ifa etmektedir. Baꢀvuran durumdan, ancak   eꢀinin ölümünün ardından, belgeleri arasında Bakanlar Kurulu’nun eꢀini atadığına dair 1975   seneli kararını bulduğu sırada haberdar olmuꢀtur.   81. Ulusal Düꢀünce Derneği mensubu Erhan Arıklı, Yenidüzen Gazetesi’ne Kutlu   Adalı’yı tehdit eden bir yazı göndermiꢀtir. Arıklı’nın aynı zamanda Hükümet yanlısı Birlik   Gazetesi’nde yayınlanan, Timur Ali takma adını kullandığı ve sol kanata dahil kiꢀilerin,   belediye yetkilileri tarafından baꢀıboꢀ köpekler gibi vurulmaları gerektiğine dair “Kırmızı   Hastalık” baꢀlıklı bir makalesi bulunmaktadır. Milliyet Gazetesi ile yapmıꢀ olduğu   röportajında baꢀvuran, “Kırmızı Hastalık” adlı makalede Arıklı’nın, eꢀinin bir köpekmiꢀ gibi   öldürülmesi gerektiğini yazdığını belirtmiꢀtir. Her halükarda baꢀvuran makaleyi bu ꢀekilde   yorumlamıꢀtır.   82. 1996 senesi Aralık ayında baꢀvuran, eꢀinin belgelerini incelediği sırada faꢀist   Ulusal Düꢀünce Derneği tarafından eꢀine yazılmıꢀ ve Arıklı tarafından imzalanmıꢀ 1990   tarihli bir mektup bulmuꢀtur. Đçeriğinin, tehditkar olduğu kanısındadır.   83. Tehdit alan yalnızca Yenidüzen Gazetesi değildir: baꢀvuranın eꢀi de bir hafta   içerisinde öldürüleceğinin belirtildiği birçok mektup ve telefon almıꢀtır. Çok gururlu bir kiꢀi   olması nedeniyle 23 Nisan 1996 tarihli bir makalede tehditlerden bahsettiği halde polise   bildirmemiꢀtir. Telefonların kimden geldiğini de bulmaya çalıꢀmamıꢀtır.   84. Eꢀinin öldürüldüğü 6 Temmuz 1996 tarihinde baꢀvuran, kızının doğum gününü   kutlamak üzere Đstanbul’da bulunmaktadır. Eꢀi, maddi sebeplerden ötürü kendilerine   katılamamıꢀtır. Öldürülmesinden on beꢀ dakika önce 23.15 sularında eꢀiyle telefonda   görüꢀmüꢀtür. Ölümünden sonra ise cesedini görememiꢀtir, ancak kayınbiraderi görmüꢀtür.   85. Eꢀinin, Hükümet yetkilileri tarafından yapılan suikasta kurban gittiğinden emin   olan baꢀvuran, olayı kendisi soruꢀturmaya baꢀlamıꢀtır. Soruꢀturmasının sonuçlarını, yazılı   ifade ꢀeklinde, polis ꢀefi Mehmet Özdamar’a vermiꢀtir. Kendisine, yazılı ifadesinin bir   nüshası verilmemiꢀtir.   86. Soruꢀturmasına iliꢀkin baꢀvuran, kendi evi çevresinde ve karꢀı sokaklarında oturan   komꢀularının, zaman içerisinde kendisine bilgi vermeye baꢀladıklarını belirtmiꢀtir. Örneğin   Ayꢀe Mehta, sözkonusu tarihte süratle Sivil Savunma Örgütü’ne doğru giden siyah Murat   marka bir araç gördüğünü belirtmiꢀtir. Mehta, baꢀvuran ve eꢀinin oturmakta olduğu sokağın   paralelindeki ꢁehit Ecvet Yusuf Sokağı’nda oturmaktadır. Bu sokak aynı zamanda Sivil   Savunma Örgütü’nün bulunduğu sokaktır. ꢁehit Ecvet Yusuf Sokağı sakinlerinin hiçbiri polis   tarafından sorgulanmamıꢀtır. Polis, sözkonusu kiꢀilerin olayın meydana geldiği sırada evde   olmadıklarını belirtmiꢀtir, ancak bu doğru değildir.   87. Diğer komꢀular, Arzu Çağın ve Ali Rıza Kırçay, sırasıyla koyu kırmızı bir   ꢁahin’den ve koyu renkli bir arabadan bahsetmiꢀtir.     88. Sözkonusu ifadeleri dayanak olarak alan baꢀvuran, ꢁahin ve Murat marka arabalar   birbirlerine benzedikleri için arabanın ꢁahin olabileceğini de kabul ettiği halde siyah bir   Murat olduğu kanısına varmıꢀtır.   89. Mehta baꢀvurana ayrıca, Ardıç Sokağı’nda baꢀvuranın evi etrafındaki iki sokak   lambasının, 22.30 sularında söndüğünü söylemiꢀtir. Ne zaman yeniden yandıklarını   görmemiꢀtir, ancak cinayetten sonra yanmıꢀ oldukları dikkatini çekmiꢀtir. Bu duruma, çok sık   rastlanmaktadır. Yalnızca baꢀvuranın evinin civarındaki ıꢀıklar sönmüꢀ ve baꢀvuran ve ailesi   karanlıkta kalmıꢀtır. Baꢀvuranın kardeꢀi, bu iꢀlemin tek bir lambada sigortanın, sigorta   kutusundan çıkarılarak gerçekleꢀtirildiğini açıklamıꢀtır.   90. Diğer iki komꢀu – yan binanın zemin katında yaꢀamakta olan iki Türk öğrenci –   baꢀvuranla konuꢀmayı reddetmiꢀ ve cinayetten üç gün sonra Kıbrıs’ı terketmiꢀtir. Ancak,   polise ifade vermiꢀlerdir.   91. Komꢀulardan birinin 14 yaꢀındaki oğlu Erinç Aydınova, baꢀvuranın eꢀinin   cesedini ilk bulanlardan biridir. Polise ifade vermiꢀtir, ancak tam değildir: çocuk, polise hızla   geçen bir araba görmüꢀ olduğundan bahsetmemiꢀtir. Baꢀvuranın kızı, çocuğu okuldan aldığı   sırada bu bilgiyi ondan almıꢀtır. Baꢀvuran, çocuğun arabanın markasını görmüꢀ olduğuna   emindir çünkü diğer iki çocukla birlikte sözkonusu çocuk, cesedi ilk bulan kiꢀidir.   92. Feri Khan ve annesi, baꢀvuranın evinin karꢀısında yaꢀamaktadır. Olay gecesinde   evlerinde bulunmaktaydılar. Plakasız bir Murat araba görmüꢀler, silah sesleri duymuꢀlar   ancak, polis ifadelerini istememiꢀtir. Polise göre Khan ve annesi, sözkonusu gece evde   değillerdi.   93. Cinayeti müteakiben baꢀvuran evinde, Ziya Kasaboğlu’nun dükkanından alınmıꢀ   bir paket kuruyemiꢀ bulmuꢀtur. Kasaboğlu, kuruyemiꢀi eꢀinin aldığını ve daha sonra   öldürüldüğünü belirtmiꢀtir. Bu durumdan dolayı, aileyi cinayetten haberdar eden kiꢀi   olduğunu belirtmiꢀtir: baꢀvuranın kızkardeꢀinin kayınbiraderini aramıꢀtır. Aslında, Kasaboğlu   bir sivil polistir ve kayınbiraderi de onun amiridir. Baꢀvuranın eꢀi öldükten sonra Kasaboğlu   dükkanını kapamıꢀ ve Đnönü Köyü’ne gitmiꢀtir. Baꢀvuran, Kasaboğlu’nun olaya dahil   olduğunu çünkü kendisi ile konuꢀmaya gelmediğini ve polisin de ifadesini almadığını   düꢀünmektedir. Ayrıca, eꢀi daha önceleri Kasaboğlu’nun dükkanından hiç kuruyemiꢀ   almamaktadır. Baꢀvuran, yetkili makamların Kasaboğlu’nun ifadesini almalarını istemiꢀtir   ancak iꢀe yaramamıꢀtır. Đlk defa, 1996 Aralık ayında güvenlik güçleri komutanı Hasan Peker   Günal ve polis ꢀefi Attila Sav ile Attila Sav’ın bürosunda yaptığı gizli görüꢀmede bu talepte   bulunmuꢀtur. Diğer yetkili makamlara da aynı talepte bulunduğu halde bir sonuç alamamıꢀtır.   94. Altay Sayıl, baꢀvuranın eꢀinin bir arkadaꢀıdır. Kutlu Adalı’nın ölümünden yaklaꢀık   on beꢀ yıl önce tanıꢀmıꢀlardır ve sık sık kültürel etkinliklere katılmak üzere buluꢀmaktadırlar.   Cinayetten iki ila üç yıl önce dostlukları güçlenmiꢀtir. Sayıl sık sık baꢀvuranın eꢀini ziyarete   gelmekte ve kendisine örneğin polisle ilgili gizlilik dereceli belgeler getirmektedir. Eꢀi de   sözkonusu dokümanları, makalelerinde kullanmaktadır. Sonuç olarak, güvenlik güçleri   baꢀkanı, sözkonusu makalelerin yayınlanması ardından görevinden alınmıꢀtır. Cinayetten iki   gece önce, Sayıl siyah Murat marka bir araba ile baꢀvuranın evine gelmiꢀtir. Arabanın bir   arkadaꢀına ait olduğunu belirtmiꢀtir. Annesi dıꢀında yalnızca Sayıl ve eꢀi, baꢀvuranın   Đstanbul’a gideceğini bilmektedirler.     95. Baꢀvuran, Sayıl’ın istihbarat hizmetleri için çalıꢀtığından ve eꢀini kullandığından   ꢀüphelenmektedir. Baꢀvuran sorgulandığı ilk gece, Özdamar kendisine Sayıl’ın iyi biri   olduğunu ve cinayet ile hiçbir ilgisi olamayacağını ima etmiꢀtir. Baꢀvuran, Özdamar’ın   önyargılı olduğunu düꢀündüğü için Sayıl’ın eꢀine belgeler getirdiğinden sözetmemiꢀtir, ancak   bundan Aktüel’deki makalesinde bahsetmiꢀtir.   96. Sayıl, cinayetten sonra on gün boyunca baꢀvuranın evine gelmemiꢀtir ve ancak   daha sonra, baꢀvuran rica ettiği için gelmiꢀtir. Eꢀinin öldürüldüğü gece kendisine bir kitapçık   getirdiğini reddetmiꢀtir. Eꢀinin ofisi önüne bırakılan sözkonusu kitapçık, 1962 senesinde   suikasta kurban giden iki gazetecinin fotoğraflarını içermektedir. Eꢀinin resminin bir   fotokopisi, kitapçığın üzerine eklenmiꢀtir. Aylar sonra baꢀvuran, eꢀinin kitapları arasında bir   albümde eꢀinin, ters kopyalanmıꢀ fotoğrafını bulmuꢀtur. Ayrıca, belli gazetecilerin   öldürüldüğünü söyleyen bir mektubun fotokopilerinin Sayıl’ın erkek kardeꢀinin çalıꢀtığı   dükkanda çekilmiꢀ olduğunu tespit etmiꢀtir.   97. Baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesinden kısa süre sonra bir grup polis memuru,   görünürde güvenliğini sağlamak için eve girmiꢀlerdir. Polisler, kapıyı açık bulduklarını ve   televizyonun kapalı olduğunu belirtmiꢀlerdir. Ancak, evdeki her ꢀeyi alt üst etmiꢀlerdir ve   baꢀvuran ve ailesinin evi toparlayıp eꢀinin kitaplarını ve belgelerini düzenlemeleri iki yılı   bulmuꢀtur. Polise, muhtar Tahsin Ali Rıza eꢀlik etmiꢀtir. Polis, muhtarı sorgulamamıꢀtır.   98. Müteakiben Demirci ve Albay Orhan Ceylan, Milliyet’te yayınlanan bir   makalesinden dolayı baꢀvurana dava açmıꢀtır. Baꢀvuran, Orhan’ın soyadını bu ꢀekilde   öğrenmiꢀtir. Polis bu kiꢀinin ifadesini hiçbir zaman almamıꢀtır. Ancak Demirci   sorgulanmıꢀtır. Demirci’nin ifadesine göre cinayetin iꢀlendiği akꢀam Demirci ile yemek yiyen   Mustafa Asilhan’ın ifadesi de alınmamıꢀtır. Asilhan, halen güvenlik güçleri komutanının   danıꢀmanlığını yapmaktaydı.   99. Baꢀvuran daha sonra Demirci’nin arabasına ateꢀ edilmesi sonucu yaralanmıꢀ   olduğunu öğrenmiꢀtir. Çevre sakinleri tarafından hastaneye kaldırılan Demirci, Kutlu Adalı’yı   öldürmüꢀ olduğu için kendisini öldürmeye teꢀebbüs edildiğini belirtmiꢀtir. Çevre sakinleri   polise haber vermiꢀler, ancak polis duyduklarını unutmalarını söylemiꢀtir. Demirci   müteakiben Türkiye’de tüm masraflarının karꢀılandığı bir askeri hastaneye kaldırılmıꢀtır.   Kıbrıs’a dönmesi üzerine Mendi’nin özel sekreterliğini yapmaya baꢀlamıꢀtır.   100. Cinayeti müteakiben baꢀvuran Dr. Đsmail Bundak ile konuꢀmuꢀtur: Dr. Bundak,   otopsi yapılmadığını ancak eꢀinin cesedinin röntgen filminin çekildiğini söylemiꢀtir.. Eski   Avrupa Đnsan Hakları Komisyon’una baꢀvurduktan sonra, Hükümet’in görüꢀleri ile birlikte   otopsi raporunun bir nüshasını ele geçirene kadar bunun doğru olup olmadığını   anlayamamıꢀtır. Dr. Bundak, olaydan yaklaꢀık bir ay sonrasına kadar kendisine, ölüm   nedeninin iç kanama olduğunun belirtildiği ölüm kağıdını vermemiꢀtir.   101. Baꢀvuranın, Abdullah Çatlı’nın eꢀinin ölümüne dahil olduğu yönündeki iddiaları,   yalnızca gazetede yazılanlara dayanmamaktadır. 1997 senesinde TBMM üyesi ve TBMM   Susurluk Komisyonu baꢀkanı Fikri Sağlar ile görüꢀmüꢀtür. 1998 ve 2001 senelerinde   “KKTC” Meclisi, Çatlı ve Kutlu Adalı cinayeti arasında bir bağlantı olduğundan ꢀüphe ettiği   için kendi Susurluk soruꢀturma komisyonunu oluꢀturmuꢀtur. Baꢀvuran, sözkonusu   komisyonlara ifade vermiꢀtir ancak, ifadelerinin örneklerini almamıꢀtır. Komisyonlar,   Çatlı’nın birçok defa, eꢀinin öldürüldüğü sırada takma adlar kullanarak Kıbrıs’ı ziyaret ettiği   Jasmine Court Hotel’de kaldığı ve masraflarının ordu tarafından ödendiği sonucuna varmıꢀtır.     Çatlı, 1996 senesi Kasım ayında trafik kazasında öldüğünde arabada Uzi marka bir silah   bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, Türk polisinin elinden kaybolan sözkonusu Uzi marka silahın, eꢀinin   öldürüldüğü silah olduğu kanısındadır.   102. Baꢀvuranın evi civarındaki yollar, eꢀinin vurulması ardından askeri güçlerce   süratli ꢀekilde kapatıldığı halde, diğer yollar ve özellikle hava alanına giden yol   kapatılmamıꢀtır. Bir taksi ꢀoförü, baꢀvurana cinayetin iꢀlenmesinin ardından Abdullah Çatlı’yı   hava alanına götürdüğünü bildirmiꢀtir.   103. Baꢀvuran, Sayıl, Kasaboğlu, Demirci ve Çatlı’nın Hükümet yetkilileri olduğuna,   toplu ꢀekilde ve takım olarak hareket ettiklerine ve eꢀini öldürdüklerine inanmıꢀtır. Eꢀinin,   yazdıklarından rahatsız olan tek bir kiꢀi tarafından öldürüldüğünü kabul etmemiꢀtir. 1996   Aralık ayında Günal ve Sav ile yaptığı gizli görüꢀme sonucunda kendilerine ꢀüphelerinden   bahsetmiꢀtir. Günal, Sayıl ismini daha önce duymadığını ancak araꢀtıracağını söylemiꢀtir.   104. Baꢀvuran, güvenlik güçlerinin eꢀinin öldürülmesine iliꢀkin etkin bir soruꢀturma   yürütülmesine karꢀı geldikleri kanısındadır. Cinayetten kısa bir süre sonra adli soruꢀturmadan   sorumlu Refik Öztümen, yengesinin evinde baꢀvuran ile görüꢀmek istemiꢀtir. Baꢀvuran, o   sırada korktuğu için reddetmiꢀtir. Daha sonra Öztümen, baꢀvuranın yengesine, etkin bir   soruꢀturma yürütmemesi hususunda emir aldığını ve baꢀvuranın da soruꢀturmaması   gerektiğini belirtmiꢀtir.   105. Baꢀvuran, eꢀinin öldürülmesinin ardından sürekli tacize maruz bırakılmıꢀtır.   Tehditkar telefonlar almıꢀtır. 1996 senesinde polise sözkonusu telefonları bildirdiği zaman   aramalardan birini, iki sokak aꢀağıda oturan Cahit Hüray tarafından yapıldığı tespit edilmiꢀtir.   Baꢀvuran, Hüray’la hiç karꢀılaꢀmamıꢀtır ancak Sivil Savunma Örgütü’ne mensup olduğunu   bilmektedir. Hüray, az bir para cezası ödedikten sonra serbest bırakılmıꢀtır. Telefon aramaları   devam etmiꢀtir. Baꢀvuran, gelen aramaların kime ait olduğunu saptayabilmek için bir arayan   numarayı gösteren bir aygıt satın almıꢀtır. Đsminin Ali olduğunu söyleyen bir ꢀahıs arayarak   kaderini tayin etmek üzere yanına geleceğini söyleyince, aygıt arayan numarayı gösterdiği   için polise haber vermiꢀtir. Polis, hiçbir ꢀey yapmamıꢀtır.   106. Bir akꢀam, baꢀvuran bir görüꢀme ardından evine dönerken ve bir komꢀusuna   uğradığında, , kendisine bahçesinin etrafında yürüyen bir ꢀahıs olduğu söylenmiꢀtir. Bu ꢀahsın   komꢀulardan biri olduğu ortaya çıkmıꢀtır ve su deposunun yanında durmaktadır. Orada ne   yapmakta olduğunu açıklamamıꢀtır. Baꢀvuranın kimyager olan yengesi, suyu değiꢀtirmesini   tavsiye etmiꢀtir ve değiꢀtirmiꢀlerdir. Ertesi gün baꢀvuran, köpeğini ölü halde bulmuꢀtur.   Kaburga kemikleri ve ayaklarından biri kırılmıꢀtır. Köpeğin otopsisini gerçekleꢀtiren veteriner   hekim, bulunduğu yerde tekerlek izi olmaması nedeni ile köpeğe araba çarpmamıꢀ olduğunu   söylemiꢀtir. Köpeğe baꢀka bir yerde iꢀkence edilmiꢀ ve daha sonra bahçeye bırakılmıꢀtır.   107. Ayrıca, baꢀvuranın suyu ve elektriği düzenli olarak kesilmektedir. Kendisine   posta gelmemekte, gelenler de açılmaktadır. Telefon konuꢀmaları dinlenmektedir. Baꢀvuranın   sözkonusu tacize iliꢀkin polise yazılı ve sözlü ꢀikayette bulunması bir sonuç vermemiꢀtir.   108. Kutlu Adalı’nın iꢀine devam etmek için altmıꢀ demokratik örgütün kurmak   istediği Adalı Vakfı’nın tesis edilmesi için yapılan baꢀvuru ilk önce reddedilmiꢀtir. Kayıt   ücreti, beꢀ kat artırılmıꢀtır ve baꢀvuran, parayı bulabilmek için bir parsel toprağını satmıꢀtır.   Ayrıca, vakıf senedinin değiꢀtirilmesi gerekmiꢀtir. Örneğin, “demokratik faaliyetler” deyimi,   “kültürel aktiviteler” deyimi ile değiꢀtirilmiꢀtir.     -+   109. 15 Aralık 1999 tarihinde baꢀvuran, kendisine davanın detaylarını göndermesini   istemesi ardından Profesör Bakır Çağlar ile görüꢀmüꢀtür. Ancak, baꢀvuranın kendisine   gönderdiği dokümanların, avukatları ile sonuca bağladığı anlaꢀmaları içermediğini gören   Çağlar sinirlenmiꢀ ve baꢀvurana, avukatlarının pek iyi olmadığını, davayı kendisi için   kazanabileceğini söylemiꢀtir. Baꢀvuran, Çağlar’ın “KKTC” veya Türkiye makamları ile   bağlantısı olduğunu düꢀündüğü için davasına onun bakmasını istememiꢀtir.   110. 1996 senesi Temmuz ayında kızına, kamu sektöründe iꢀe baꢀlayacağı söylenmiꢀ,   ancak bu gerçekleꢀmemiꢀtir. Ancak, iꢀ sözleꢀmesine disiplin nedenlerinden kaynaklandığı   iddia edilerek son verilse de baꢀvuran asıl nedeninin, AĐHM’ye baꢀvuruda bulunması   olduğunu düꢀünmektedir. Ayrıca baꢀvuranın kızı, banka sahibinin aday olduğu partiden farklı   bir parti için adaylığını koymuꢀtur. Kızı, Cumhurbaꢀkanı Denktaꢀ’a konu hakkında mektup   yazmıꢀtır, daha sonra da Cumhurbaꢀkanı ile görüꢀmüꢀtür. Cumhurbaꢀkanı Denktaꢀ, iki aylık   maaꢀı tutarında bir çek yazmıꢀ ve kendisine evine gitmesini söylemiꢀtir. Kızının bursu da   kesilmiꢀtir.   111. 19 Ağustos 2001 tarihinde baꢀvuran, Cumhurbaꢀkanı Denktaꢀ ile görüꢀmüꢀtür.   Cumhurbaꢀkanlığı Köꢀkü’nde, polis komutanı Erdem Demirbağ’ın damadı olan Tansel isimli   bir adamla karꢀılaꢀmıꢀtır. Tansel kendisine, baꢀvurusundan vazgeçmezse gözaltına alınacağını   söylemiꢀtir.   2. Ahmet Soyalan   112. Tanık, 1962 doğumludur. 1996 senesinde Lefkoꢀa Polis Karakolu adli ꢀubesinde   müfettiꢀ yardımcılığı görevi yapmaktaydı. Amiri Mehmet Özdamar, Emniyet Genel   Müdürlüğüne bağlı adli ꢀube müdürüdür. Refik Öztümen, Yeniꢀehir Karakolu ꢀefidir. Bir   soruꢀturma olduğunda, yerel polis karakolu, adli ꢀubeye, adli ꢀube de adli ꢀube müdürüne   rapor vertir.   113. Tanık, Kutlu Adalı’nın öldürülmesine iliꢀkin soruꢀturmadan sorumluydu.   Soruꢀturmasına, 7 Temmuz 1996 tarihinde sabah 9.00 sularında baꢀlamıꢀtır. Adalı’yı,   Yenidüzen Gazetesi için yazdığı makalelerden tanımaktadır, ancak kendisiyle hiç   karꢀılaꢀmamıꢀtır. Adalı’nın, bir gazeteci olarak bulunduğu faaliyetlerden dolayı öldürülmüꢀ   olması mümkün olsa dahi, bu Soyalan’ın tek soruꢀturduğu nokta değildir: ayrıca, Adalı’nın   ꢀahsi yaꢀamını ve kiꢀiliğini de incelemiꢀtir.   114. 6 Temmuz akꢀamı görevde olmayan tanık, o gece olay mahalline gitmemiꢀtir.   Cinayetten, ertesi sabah haberdar olmuꢀtur ve önceki gece ne yapılmıꢀ olduğuna dair   Öztümen’den bilgi almıꢀtır.   115. Baꢀmüfettiꢀ Eybil Efendi ve acil müdahale biriminden meslektaꢀları, olay   mahalline gelen ilk polis memurlarıdır. Devriye gezerken silah sesleri duymuꢀlar ve olay   mahalline gitmiꢀlerdir. Efendi, emniyet müdürlüğüne haber vermiꢀtir. Sesleri duyan çevre   sakinleri, hemen polisi aramıꢀlardır. Kısa süre içerisinde adli ꢀubede ve Yeniꢀehir   karakolunda görevli memurlarla birlikte Özdamar, Öztümen, polis ꢀefi yardımcısı Yusuf   Özkum ve polis çavuꢀu Mustafa Eğmez olay mahalline gitmiꢀtir. Bir cinayet davasında   normal bir polis müdahalesi bu ꢀekilde cereyan etmektedir.     116. Olay mahalline Efendi’den hemen sonra gelen ve bu nedenle farklı bir ꢀey   görmüꢀ olması muhtemel olmayan Öztümen, Soyalan’a kısaca olayı anlattığı için tanık ayrıca   Efendi’nin ifadesini almaya gerek görmemiꢀtir. Efendi bir ꢀey görmüꢀ ya da duymuꢀ olsaydı,   Öztümen’e bildirirdi. Ancak 2002 senesinde Soyalan, baꢀvuranın AĐHM’ye yaptığı   baꢀvurusunda belirttiğinin aksine, olay mahallinde hiçbir askeri aracın bulunmadığını ve acil   müdahale biriminin araçlarının askeri araçlara benzediğini göstermek için Efendi’nin ifadesini   almıꢀtır.   117. Öztümen tanığa ayrıca, Adalı’nın cesedinin bulunmasının ardından, aile   üyelerinden herhangi birinin evde olup olmadığına, evdelerse güvende olup olmadıklarına ve   evde cinayetle ilgili delil bulup bulamayacağına bakmak için polisin muhtarla birlikte   baꢀvuranın evine girdiğini söylemiꢀtir. Evin kapısı ve televizyon açıktır, verandada bir masa   ve sandalyeler bulunmaktadır. Beklenmedik hiçbir ꢀey bulunmamıꢀtır. Ev aranmamıꢀ,   yalnızca, görsel bir incelemede bulunulmuꢀtur. Evde delil bulunmadığı için muhtarın ifadesini   almaya gerek görülmemiꢀtir. Olay, evin dıꢀında gerçekleꢀtiği ve ev, olay mahalline dahil   olmadığı için parmak izi incelemesinde bulunulmamıꢀtır. Buna ilaveten baꢀvuran, eꢀi ile   23.00 sularında konuꢀtuğunda, eꢀinin kendisine konuğu olmadığını söylediğini belirtmiꢀtir.   Bir ya da iki komꢀu, 20.00 sularında evin yakınından geçtikleri sırada kimsenin olmadığını   gördüklerini belirtmiꢀlerdir.   118. Olaydan hemen sonra Öztümen ve meslektaꢀlarından alınan ifadelerden   arkasında birçok ıꢀık bulunan koyu renk bir arabanın görüldüğü anlaꢀılmaktadır. Markası   veya plakası bilinmemektedir, ancak bir kiꢀi arabanın Murat marka olduğunu söylemiꢀtir. O   gece araꢀtırma yapılmıꢀ ancak olay mahallini hızla terk etmiꢀ olan araç bulunamamıꢀtır.   Tanık, ilk ifadesinin meslektaꢀlarından biri tarafından alınmasından sonraki gün Arzu Çağın   ile konuꢀmuꢀtur. Arabanın ne marka ya da ne renk olduğunu görmediğini belirtmiꢀtir. Hiçbir   pozitif bilgi taꢀımadığı için tanık, Çağın’ın ifadesini yazılı hale getirmemiꢀtir. Baꢀvuran,   soruꢀturma sırasında Çağın’ın arabanın koyu kırmızı olduğu ve ꢁahin marka olabileceği   yönünde ifade verdiğini belirtmiꢀtir.   119. Tanık soruꢀturmasına olayın ertesi sabahı, diğer meslektaꢀları ile birlikte olay   mahalli civarında yaꢀayan diğer insanların ifadelerini alarak baꢀlamıꢀtır. Soruꢀturma önceki   geceden baꢀlamıꢀ olduğu için olaya iliꢀkin bilgileri olsun olmasın olay gecesi evde olan   herkesin ifadesi alınmıꢀtır. Bölgeyi ve bölge sakinlerini tanıyan yerel polis olduğu için   kimlerin evde olup olmadığını da onlar tespit etmiꢀtir. Feri Khan ve annesinin ifadeleri   alınmadığı için suç iꢀlendiği sırada dıꢀarıda oldukları anlaꢀılmaktadır. Tanık baꢀvuranın,   güvenlik güçleri komutanı Peker Günal’dan Khan ailesini sorgulamasını istediğini   bilmemektedir.   120. Baꢀvuran Türkiye’den döndükten sonra 7 Temmuz akꢀamı baꢀvuranın ifadesini   almıꢀtır. Baꢀvuran, eꢀinin ölümünün Aziz Barnabas olayı hakkında yazdığı makalelerle ilgisi   olduğu yönündeki görüꢀlerini açıklamıꢀtır. Baꢀvuran, Sivil Savunma Örgütü baꢀkanı Galip   Mendi’nin sözkonusu makalelerden rahatsız olduğunu ve Yenidüzen Gazetesi’ni arayarak eꢀi   hakkında tehditlerde bulunduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, cinayetin Sivil Savunma Örgütü   yönetimince düzenlendiğini ve örgüt baꢀkanının sorumlu olduğunu ileri sürmektedir.   Sözkonusu ꢀüphelerini, Aktüel ile yaptığı röportajında da dile getirmiꢀtir. Özdamar ve   Öztümen de sözkonusu iddialardan haberdardır. Ancak, iddiaları destekleyecek en ufak bir   delil bulunamamaktadır. Bu nedenle, Sivil Savunma Örgütü baꢀkanı ya da mensuplarının   ifadeleri alınmamıꢀtır. Mendi’nin ifadesinin alınması ayrıca yurt dıꢀında olduğu için mümkün   olmamıꢀtır. Mendi, 2001 senesinde güvenlik güçleri komutanı olarak dönmüꢀtür.     121. Baꢀvuran cinayet gecesi, oturduğu sokak olan Ardıç Sokak’taki sokak   lambalarının, Sivil Savunma Örgütü trafo merkezince söndürüldüğünü ileri sürmüꢀtür. Konu   incelenmiꢀ ve alınan ifadelerden sözkonusu gece ıꢀıkların yanmakta olduğu anlaꢀılmıꢀtır.   Sokak lambasının enerjisini farklı bir trafo merkezinden aldığı da saptanmıꢀtır.   122. Soyalan’a verdiği ifadesinde baꢀvuran ayrıca Adalı’nın ölümünün siyasi bir   cinayet olduğu kanısında olan Ahmet Cavit An’dan da bahsetmiꢀtir. Soyalan, An’ı bir kez   evinde, bir kez de çalıꢀtığı klinikte görmeye gitmiꢀtir. An, cinayetle ilgisi bulunduğu iddia   edilen gizli birimler hususunda faydalı bir bilgi verememiꢀtir.   123. Tanık, baꢀvurana eꢀinin cesedini görme izni verilmediğini duymamıꢀtır.   Gazetelere verdiği eleꢀtiri niteliğinde röportajlardan dolayı baꢀvurana, otopsi raporu ve   balistik raporun bir nüshasını vermemesine dair bir emir almamıꢀtır. Sözkonusu dokümanların   nüshalarının alınabilmesi için Baꢀsavcı’nın izni gerekmektedir.   124. Tanık, Altay Sayıl’dan iki ifade almıꢀtır. Öncelikle kendisine Sayıl’ın, Adalı’nın   yakın arkadaꢀı olduğu söylendiği için görüꢀmüꢀtür. Ancak müteakiben gazetelerde çıkan   makaleler ıꢀığında Sayıl’ın ifadesini daha derinlemesine alma ihtiyacı hissetmiꢀtir. Sayıl,   cinayetten üç gün sonra baꢀvuranın evinde düzenlenen mevlide katılmıꢀtır. Baꢀvuranın   kendisi aleyhinde bulunduğu iddialar nedeniyle daha sonra evine gitmemiꢀtir.   125. Adalı’yı öldürmek için kullanılan silah, teꢀhis edilememiꢀtir. Olay mahallinde, 9   mm.lik bir ateꢀli silahla atıldığı tespit edilen bir miktar boꢀ fiꢀek bulunmuꢀtur ancak, silahın   markası tespit edilememiꢀtir. Türkiye ve “KKTC”de mermilerin, yetkililerce bilinen tanınan   bir silahtan atılıp atılmadığına iliꢀkin balistik testler yapılmıꢀtır ancak bir sonuç alınamamıꢀtır.   Sözkonusu testler, “KKTC” arꢀivlerinde, Orhan Ceylan’ait silahlar gibi, kiꢀiler adına kayıtlı   silahlara iliꢀkin bulundurulan örnek fiꢀeklerin karꢀılaꢀtırılması ꢀeklindedir.   126. Boꢀ fiꢀeklerin ikisi, Türkiye’de arꢀivlerde saklanmaktadır. Bu nedenle tanık, Türk   yetkili makamlarının, sözkonusu fiꢀeklerin 1996 senesi Kasım ayında Susurluk’ta Abdullah   Çatlı’nın öldüğü arabada bulunan Uzi marka bir silahtan atılıp atılmadığını araꢀtırmıꢀ   olduklarını düꢀünmüꢀtür. Kendisine hiçbir sonuç bildirilmemiꢀtir. Soruꢀturma sonucu, ilgili   tarihte Çatlı’nın kullanmıꢀ olduğu isimlerin hiçbiri altında “KKTC”ye girmiꢀ olduğuna dair   kayıt bulunmadığı için olayın gerçekleꢀtiği tarihte “KKTC”de olmadığı anlaꢀılmıꢀtır. 1994   senesi Haziran ayında ve 1996 senesi Nisan/Mayıs aylarında Kıbrıs’ı Mehmet Özbay adı   altında ziyaret etmiꢀtir. Göçmenlik bürosunun tuttuğu giriꢀ kayıtları olmaksızın “KKTC”ye   girmek mümkün değildi.   127. Baꢀvuran, tanığa ya da herhangi bir polis memuruna, kim olduğunu bilmediği bir   kadından, Demirci ve ilk adı Orhan olan bir kiꢀinin cinayete dahil olduğuna iliꢀkin bir telefon   aldığını bildirmemiꢀtir. Ancak kazadan bir süre sonra, kimliği tespit edilemeyen bir kadın, o   zamanlar adli ꢀube müdürü olan Özkum’u aramıꢀ ve Hüseyin Demirci’nin adını vermiꢀtir.   Özkum kendisine verilen adı, Özdamar’a bildirmiꢀ ve Özdamar, Demirci’nin ifadesini   almıꢀtır.   128. Olay akꢀamı Demirci, o zamanlar Gemikonağı’nda polis ꢀefi yardımcısı olan   Mustafa Asilhan’la akꢀam yemeği yemiꢀtir. Sözkonusu tarihte Asilhan’ın ifadesi alınmasa da   Özdamar, konu hakkında Asılhan’la görüꢀmüꢀ ve Asılhan, polis memuru Muharrem Göç’ün   iki adamın akꢀam yemeği yediğini gördüğünü söylemiꢀtir. Göç müteakiben bunu, Özdamar’a     verdiği ifadesinde doğrulamıꢀtır. Asılhan ayrıca, 2002 senesinde ifadesi alındığı zaman, 6   Temmuz 1996 tarihinde Demirci ile akꢀam yemeği yediğini doğrulamıꢀtır.   129. Bu tür bir suikast, hazırlık gerektireceği için tanık, Demirci’nin restoranı   terkettikten sonra cinayette yer aldığına ihtimal vermemiꢀtir. Demirci, Asılhan’ı bıraktıktan   sonra direk eve gittiğini söylemiꢀtir – ve Özdamar, Demirci’nin doğruyu söylediğine inandığı   için konu, daha fazla incelenmemiꢀtir.   130. Tanığa göre, Demirci’nin – serbest çalıꢀan bir hırdavatçı – polisle ya da güvenlik   güçleri ile bir bağlantısı yoktur. Cinayet suçundan beraat ettiğine dair bir iddia olması   nedeniyle tanık, Demirci’nin sabıka kaydı olup olmadığını kontrol etmiꢀtir ancak, o zamana   kadar cezayı gerektiren herhangi bir suç iꢀlediğine iliꢀkin bir bilgi yoktur.   131. Tanık ayrıca baꢀvuranın, AĐHM’ye sunduğu iddiasında belirttiği gibi Demirci’nin   yanıklar içerisinde hastaneye götürülüp götürülmediğini de araꢀtırmıꢀtır. Demirci’nin 1997   senesi ꢁubat ayında, kaburgalarının kırılması nedeniyle hastanede üç gün geçirdiğini   saptamıꢀtır. Demirci, hastanede kaldığı tarih, Adalı’nın öldürüldüğü tarih ile çakıꢀmadığı için   bu hususta sorgulanmamıꢀtır. Baꢀvuranın iddia ettiği gerçeklemiꢀ olsaydı – yani Demirci,   hastanede “Kutlu Adalı’yı öldürdüm” diyerek ateꢀ açmıꢀ olsaydı – bu durum, polise   bildirilirdi.   132. Polise verilen bilgi, yalnızca Demirci hakkındaydı ve Orhan Ceylan’dan   bahsedilmiyordu. Ancak basında, Ceylan’ın cinayeti Demirci ile birlikte iꢀlediğine iliꢀkin bir   ifade bulunmaktaydı. Cinayet akꢀamı, Demirci’nin nerde olduğu ve bu nedenle, sözkonusu   gece Demirci’nin Ceylan’la görüꢀmüꢀ olmasının mümkün olmadığı bilindiği için Demirci, bu   hususta sorgulanmamıꢀtır.   133. Tanık yalnızca adı, AĐHM’ye sunulan baꢀvuruda geçtiği için Ceylan’ın ifadesini   almıꢀtır – cinayete karıꢀtığına dair hiçbir delil ya da gösterge bulunmamaktadır.   134. Tanık, 21 Ekim 2002 tarihinde yine ismi, AĐHM’ye sunulan baꢀvuruda geçtiği   için Ziya Kasapoğlu’nun ifadesini almıꢀtır. Bundan önce Soyalan, Kasapoğlu’nun olaya   iliꢀkin bilgisi olabileceğini düꢀünmemiꢀtir: Kasapoğlu’nun dükkanı, olay mahallinden oldukça   uzakta bulunan ꢁehit Ecvet Yusuf Sokağı’ndadır. Kasapoğlu, Adalı’nın, daha önce de ara sıra   yaptığı gibi, kuruyemiꢀ almak için 23.00 sularında dükkanına geldiğini söylemiꢀtir.   Kasapoğlu, Adalı’nın öldürüldüğünü haber vermek için baꢀvuranın ailesinden kimseyi   aramadığını belirtmiꢀtir. Tanık, Kasapoğlu’nun aradığı iddia edilen kiꢀinin kimliğini   bilmediği için sözkonusu iddianın doğruluğunu kontrol edememiꢀtir. Tanık, baꢀvurana göre,   Kasapoğlu’nun yengesinin babasını aradığının kendisine bildirilip bildirilmediğini   hatırlayamamıꢀtır. Kasapoğlu ayrıca, baꢀvuranın kendisini aramadığını belirtmiꢀtir.   135. Sorumlu Hükümet Ajanı, Profesör Necatigil, Soyalan’ın baꢀvuranın AĐHM’ye   sunduğu iddialar hususunda soruꢀturma açmasını istemiꢀtir. Tanık bu hususta kesin emirler   almamıꢀ ancak kendisine, baꢀvuranın iddialarını kapsayan bir doküman gönderilmiꢀtir.   136. Bir grup insanın ifadesini almasının yanında baꢀvuran, kıyaslama yapabilmek   için bir Murat, bir ꢁahin ve bir Fiat marka arabanın resimlerini çekmiꢀtir. Ayrıca baꢀvuranın,   Demirci’nin gökmavisi arabasının, siyaha boyanmıꢀ olduğuna iliꢀkin iddiasını soruꢀturmuꢀtur.   Arabanın renginin, orijinal rengi olan mavi olduğu tespit edilmiꢀtir.     3. Mehmet Özdamar   137. Tanık, 1953 doğumludur. Güzelyurt’ta polis ꢀefidir. Olayın gerçekleꢀtiği tarihte   Lefkoꢀa’daki polis karakolunun adli ꢀube müdürüdür. Adalı’nın öldürülmesine iliꢀkin   soruꢀturmayı yürütmüꢀtür. Ahmet Soyalan ve Refik Öztümen’in amiridir. Santral tarafından   olaydan haberdar edilmiꢀ ve on ile on beꢀ dakika içerisinde olay mahalline ulaꢀmıꢀtır.   Soruꢀturma yürütmeye iliꢀkin prosedüre göre, olay yerine giden kiꢀi hiçbir ꢀeye dokunmamalı   ve yetkililer gelene dek güvenlik önlemleri almalıdır. Bir ceset vardır ve konumu, amirler   tarafından tespit edilmelidir. Olay mahalline ulaꢀtığında Refik Öztümen ve Yusuf Özkum   oradadır. Yetkililer, boꢀ fiꢀekleri iꢀaretlemiꢀ ve numaralandırmıꢀ ve yetki sahibi olmayan   kiꢀilerin girmesini engellemek için bölgeyi kordon altına almıꢀlardır. Olay mahallinin taslağı   çizilmiꢀ ve yakınlarda bulunan kiꢀilerin ifadelerini almak için bir takım oluꢀturulmuꢀtur.   138. Tanık, olaydan üç ya da dört saat sonra, ölen kiꢀinin yakını ve mahalle muhtarı   Refik Öztümen’le Adalı’nın evine girmiꢀtir. Kapı açıktır ve TV çalıꢀmaktadır. Olayın nedeni   olabilecek bir doküman ya da öğe aramıꢀlardır. Hiçbir eꢀyanın yerini değiꢀtirmemiꢀlerdir.   Adalı’nın çalıꢀma odası dağınıktı ve kutulara dizilmiꢀ veya yığılmıꢀ olan çok sayıda kitap   vardı. Refik Öztümen, tanığa, içeride kimsenin olup olmadığını kontrol etmek için çok kısa   bir süreliğine eve girmiꢀ olduğunu söylemiꢀtir.   139. Tanık, olay evde değil sokakta gerçekleꢀmiꢀ olduğu için, parmak izi aramanın   gerekli olduğunu düꢀünmemiꢀtir. Öldürülen kiꢀinin kapı komꢀusu Ali Rıza Kırçay tarafından   verilen ifadelere göre, öldürülen kiꢀi, terasta tek baꢀına oturuyor ve televizyon izliyordu.   Tanık, son ifadeye dayanarak, Adalı’nın terasta bazı diğer kiꢀilerle oturmuꢀ olma ihtimalini   çıkarmıꢀtır. Tanık, kendisine gösterilen bir fotoğrafta bir bardak, bir ꢀiꢀe ve bir küllük teꢀhis   etmiꢀtir. Kuruyemiꢀ, özellikle kabak çekirdeği, yerken kabukları küllüğe atmanın adet   olduğunu ve birisinin yazın sıcak bir gecede balkonda oturması ve su içmesinin normal   olduğunu belirtmiꢀtir.   140. Tanığın ölmüꢀ olan kiꢀiyle göz aꢀinalığı vardı ve onu muhalif bir gazetedeki   yazılarından tanıyordu. Cinayeti araꢀtırırken, ister siyasi bir suç olsun ister Adalı’nın gazeteci   olarak faaliyetleriyle iliꢀkili olsun, olayın bütün yönleri değerlendirilmiꢀtir. Ancak, bu   sonuçlardan herhangi birine götürecek kadar önemli deliller yoktur. Tanığa, baꢀvuranın, Sivil   Savunma Teꢀkilatı Baꢀkanı’nın, Aziz Barnabas olayına iliꢀkin bir yazıdan dolayı gazeteye   karꢀı veya ꢀahsen Adalı’ya karꢀı tehditlerde bulunmuꢀ olduğu iddiası bildirilmiꢀtir. Baꢀvuran   kimsenin ismini veremediği ve olayın olduğu zamanda ve sonrasında bir süreliğine devamlı   olarak benzer tutarsız iddialarda bulunmuꢀ olduğu için, soruꢀturma makamları, bu iddiayı   doğrulamamıꢀlardır. Bunların ciddi olduğunu düꢀünmemiꢀlerdir. Onun tutarsız iddialarına   örnek olarak, tanık, baꢀvuranın, Altay Sayıl’ı, eꢀinin evlerini her gün ziyaret eden yakın bir   dostu olarak tarif etmiꢀ olduğuna ve sonra, yetkililere Sayıl’ın cinayetle iliꢀkisinden   ꢀüphelendiğinden ꢀikayette bulunmuꢀ olduğuna atıfta bulunmuꢀtur.   141. Hüseyin Demirci isimli bir kiꢀinin ve Albay Orhan olarak adlandırılan baꢀka bir   kiꢀinin cinayetle iliꢀkisi olduğunu iddia eden isimsiz bir telefonun gelmesine müteakiben,   soruꢀturma makamları, Demirci’yi bulmuꢀ ve onun iddialara iliꢀkin ifadelerini almıꢀtır.   Demirci’nin olay gecesinde Lefkoꢀa dıꢀında bulunduğu tespit edilmiꢀtir. Polis Müdürü 1.   Yardımcısı olan Mustafa Asilhan ve bir polis müfettiꢀi olan Muharrem Göç ile birlikte   Güzelyurt bölgesinde bir akꢀam yemeğindedir. Asilhan, tanığa, Demirci ile birlikte yemeğe   çıkmıꢀ olduğunu doğrulamıꢀtır. Göç’ün de ifadesi alınmıꢀtır. Đsimsiz arayan, kimliği tespit     edilemeyen bir bayandır. Tanık, baꢀvurana, isimsiz arayanın, polise sıkça böyle iddialarda   bulunan deli bir kadın olduğunu söylemiꢀ olduğunu reddetmiꢀtir.   142. Tanık, Altay Sayıl’ı, polis akademisine yazılmıꢀ oldukları ve aynı derse girdikleri   zamandan tanımaktadır. Ancak, baꢀvurana, Sayıl’ın çok iyi bir insan olduğunu ve onun   öldürme ile hiçbir ilgisi olmadığını söylemiꢀ olduğunu reddetmiꢀtir. Baꢀvuranla Sayıl   hakkında hiçbir zaman konuꢀmamıꢀtır. Tanık, hiçbir zaman, baꢀvurandan, Kutlu Adalı’yla   ilgili bir ifade almamıꢀtır ve baꢀvuran hiçbir zaman, ona, böyle bir ifadenin kopyasını temin   etmek için yaklaꢀmamıꢀtır. Tanık, ayrıca, baꢀvuranın, güvenlik kuvvetleri komutanının, Altay   Sayıl tarafından temin edilen belgelere dayanarak Adalı tarafından yazılan yazılar nedeniyle   görevinden alınmıꢀ olduğu iddiasının aksine, herhangi bir güvenlik komutanının herhangi bir   sebeple iꢀten çıkarılmamıꢀ veya görevinden ayrılmak zorunda bırakılmamıꢀ olduğunu   vurgulamıꢀtır.   143. O zaman Polis Müdürü olan Yusuf Özkum’a Demirci hakkında yapılan uyarıya   iliꢀkin olarak, tanık, ismini vermemiꢀ ve kimliğinin saklı kalmasını istemiꢀ olduğu için,   arayan bayanı soruꢀturma imkanlarının olmamıꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.   144. 8 Temmuz 1996 tarihinde, Hükümet yanlısı Kıbrıs gazetesi, faꢀist bir grup olan   Türk Đntikam Tugayı’ndan, cinayetin sorumluluğunu üstlendiğine dair bir açıklama geldiği   haberini yazmıꢀtır. KKTC’de böyle bir örgüt var olmadığı ve soruꢀturma makamları bu   iddianın karıꢀıklığa sebep amacıyla taktik olarak yapılmıꢀ olduğunu değerlendirdiği için, bu   iddiaya yönelik hiçbir soruꢀturma yürütülmemiꢀtir.   145. Baꢀvuran, hiçbir zaman, tanıktan, kendisine otopsi raporunun bir örneğini temin   etmesini talep etmemiꢀtir. Zaten, soruꢀturma dosyasında yer alan belgeler gizlidir. Baꢀsavcılık   ile birlikte sadece tahkikat memuru ve onun amirlerinin giriꢀ izni olabilir. Tanık, 15 Ekim   tarihinden itibaren yapılan müteakip soruꢀturmada yer almamıꢀtır.   4. Refik Öztümen   146. Tanık 1953 doğumludur. ꢁu anda “KKTC” Emniyet Genel Müdürlüğü’ne bağlı   adli ꢀubede çalıꢀmaktadır. Olay sırasında, Lefkoꢀa Polis Müdürlüğü’ne bağlı Yeniꢀehir Polis   Karakolu’nun komiseridir.   147. Tanığın sözkonusu olaydan saat 23:40’da karakolda haberi olmuꢀtur. Karakolda   görevli komiser yardımcısını bir ekiple birlikte olay yerine göndermiꢀtir. Ayrıca, yerel   hastaneden bir doktorun olay yerine gönderilmesini talep etmiꢀtir. Onların gidiꢀlerine   müteakiben, bir polis memuru ile birlikte o da suç mahalline gitmiꢀtir. Oraya 23:45’de   varmıꢀtır. Eybil Efendi daha sonra gelmiꢀtir. Ölü kiꢀinin, Ardıç Caddesi’ndeki evinin   kapısının 55 metre uzağında yerde yattığını görmüꢀtür. Ölüyü kontrol etmiꢀ ve nabzına   bakmıꢀtır. Daha sonra, “Đçeride kimse var mı?” diye seslenmiꢀtir. Kapı açıktır ve televizyon   çalıꢀmaktadır. Evde kimse yoktur. Dıꢀarıda bekleyen komꢀudan ailesinin yurtdıꢀında   olduğunu öğrenmiꢀtir. Tanık, yaklaꢀık 03:00 veya 03:30 sıralarında, Muhtar, Yusuf Özkum,   Mehmet Özdamar ve öldürülen kiꢀinin kayınbiraderi ile birlikte eve girmiꢀtir. Olaya ıꢀık   tutabilecek bir ipucu aramıꢀlardır. Çalıꢀma odası ve diğer odalara uğramıꢀlardır. Örneğin   çekmeceleri açarak, derinlemesine bir arama yürütmemiꢀlerdir. Ancak, hiçbir ꢀey   bulamamıꢀlardır. Televizyon evin giriꢀine yerleꢀtirilmiꢀti ve açıktı. Terasta bir plastik   sandalye ve bir masa vardı. Bu, Adalı’nın caddede öldürülmeden hemen önce terasta oturuyor   olduğu izlenimini veriyordu. Olayın evin dıꢀında gerçekleꢀmiꢀ olduğu gerçeği dolayısıyla     parmak izleri almayı düꢀünmemiꢀlerdir. Terasta hiçbir ꢀey, hiçbir bardak ve ꢀiꢀe veya terasta   sigara içilmiꢀ olduğunu gösteren herhangi bir iz, yoktu. Memurlar bardaklar bulmuꢀ olsalardı,   bunlarda parmak izleri aranırdı.   148. Tanık tarafından görevlendirilen memurlar, yakın çevrede ve olay yerinden daha   uzakta yaꢀayan aileleri ziyaret etmiꢀ ve isimlerini kaydetmiꢀlerdir. Olay sırasında evlerinde   bulunanlar sorgulanmıꢀtır. Memurlar, ayrıca, Pakistan kökenli Khan ailesinin evine de   gitmiꢀtir. Ailenin evde olmadığını tespit etmiꢀlerdir. Tanık, sonraki gün ve ertesi akꢀam Khan   ailesinin evlerinin zilini çalmıꢀtır, ancak iꢀe yaramamıꢀtır. Khan ailesinin komꢀusu Ali Rıza   Bey (Kırçay), tanığa, onların evde olmadığını söylemiꢀtir. Polis memurları, baꢀvuran   yurtdıꢀından dönene kadar onun evinde nöbet tutmuꢀlardır.   149. Baꢀvuran ve görevli memurlar, olay yerinde bulunan fiꢀekler haricinde,   saldırganlar tarafından bırakılmıꢀ olabilen herhangi bir ꢀey bulmak amacıyla bütün cadde   boyunca arama yürütmüꢀlerdir. Ancak, hiçbir ꢀey bulamamıꢀlardır. Olay yerinde bulunan   fiꢀekler, ilk olarak “KKTC”dekilerle karꢀılıklı incelenmiꢀ ve hiçbir eꢀleꢀtirme   bulunamamıꢀtır. Daha sonra, Ankara’da bir adli tıp laboratuarına gönderilmiꢀlerdir. Ancak,   onları atmıꢀ olabilecek silah hakkında kesin bir sonuç alınmamıꢀtır. Ölümünü müteakiben   Abdullah Çatlı’da bulunan silah da adli teste tabi tutulmuꢀtur. Sonuç negatiftir.   150. Baꢀvuranın iddiasına yanıt olarak, tanık, baꢀvuranın akrabası olduğunu   reddetmiꢀtir. Ancak, yakın akrabasının baꢀvuranın yengesi ile evlenmiꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.   Tanık, sözkonusu olayın öncesinde, hiçbir zaman baꢀvuranla tanıꢀmamıꢀ veya konuꢀmamıꢀtır.   Bu bağlamda, baꢀvuranın, tanığın baꢀvuranın yengesine güvenlik kuvvetlerinin ona   soruꢀturmayı etkili olarak takip etmemesi talimatını verdiğini söylemiꢀ olduğu iddiasını   reddetmiꢀtir. Tanık, ayrıca, baꢀvuranın ondan hiçbir zaman Ziya Kasapoğlu’nun ifadesini   almasını talep etmemiꢀ olduğunu vurgulamıꢀtır. Tanık, ayrıca, baꢀvuranla yengesinin evinde   buluꢀmak istemiꢀ olduğu ꢀeklindeki baꢀvuranın iddiasını reddetmiꢀtir. Baꢀvuranla, kocasının   ölümünden sonra, onun evinde en az on kez buluꢀmuꢀ olduğunu ileri sürmüꢀtür. Ayrıca,   baꢀvuranla, hasarlı lastik olayı ve aynı zamanda diğer problemler ile ilgili olarak   konuꢀmuꢀtur.   151. Ekim 2002’de yürütülen soruꢀturmayı tanık idare etmiꢀtir. 1996 yılında, Güvenlik   Kuvvetleri Komutanı Đsmail Koçman’dır. Aynı yılın Ağustos ayında, yerine Hasan Peker   Günal geçmiꢀtir. Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın iꢀlevine yönelik bir soruꢀturma yürütülmemiꢀtir   zira yetkililere onun sorumluluğu ile ilgili bir iddia iletilmemiꢀtir. Ancak, Milli Eğitim   Bakanlığı Aziz Barnabas olayını soruꢀturmuꢀ ve Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın bir uygulama   yürütmüꢀ olduğu sonucuna varmıꢀtır.   152. Baꢀvuran, konuꢀmaları ve buluꢀmaları sırasında, hiçbir zaman Orhan Ceylan’a   iliꢀkin bir iddiada bulunmamıꢀtır. Gemikonağı ve Lefkoꢀa arasındaki mesafe yaklaꢀık 55-60   kilometre, baꢀka bir deyiꢀle yaklaꢀık bir saatlik mesafedir.   5. Hasan Peker Günal   153. Tanık 1948 doğumludur. ꢁu anda emekli bir Tümgeneraldir. Temmuz 1996’da,   Türkiye’nin güney-doğu Anadolu bölgesinde Komando Tugay Komutanı’ydı. 19 Ağustos   ve 15 Ağustos 1998 tarihleri arasında, “KKTC” Güvenlik Kuvvetleri Komutanı olarak     görev yapmıꢀtır. Adaya geliꢀine müteakiben, tanık, basındaki yazılar yoluyla Adalı cinayetini   öğrenmiꢀtir. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Adalı cinayetiyle iliꢀkili olduğu iddiaları karꢀısında,   Polis Genel Müdürlüğü’nden kendisini sözkonusu olay hakkında bilgilendirmesini istemiꢀtir.   yılı Ağustos sonu veya Eylül baꢀı, Atilla Sav ve beraberindeki heyet, Adalı cinayeti ve   Polis Müdürlüğü’ndeki soruꢀturmanın son hali hakkında tanığı bilgilendirmiꢀtir. Tanık,   “KKTC” Anayasası’na göre, idari alanda, polisin Güvenlik Kuvvetleri Komutanı’nın yetkisi   altında olduğunu ve yargı alanında, Cumhuriyet Baꢀsavcılığı’nın denetimi altında görev   yaptığını belirtmiꢀtir. Güvenlik Kuvvetleri Komutanı, Baꢀbakan’a karꢀı sorumludur.   154. Baꢀvuran, tanığa, soruꢀturmanın yürütülmesi hakkında ꢀikayet eden bir mektup   yazmıꢀtır. Tanık, ona, irtibat polis memuru aracılığıyla, yargı iꢀine müdahale edemeyeceğini,   ancak, o isterse, onunla görüꢀebileceğini söylemiꢀtir. Baꢀvuran kabul etmiꢀ ve 12 Aralık 1996   tarihinde, Polis Genel Müdürü Atilla Sav’ın makamında bir toplantı yapılmıꢀtır. Toplantıda,   Atilla Sav, baꢀvuran, baꢀvuranın kızı, tanık ve soruꢀturmayla ilgili diğer birkaç polis memuru   vardı. Toplantıda, baꢀvurana, soruꢀturma hakkında tüm ilgili bilgiler verilmiꢀtir. Tanık,   konuꢀmalara müdahale etmemiꢀ, ancak soruꢀturmayı yürütenlerden, “KKTC” ve sözkonusu   olayla iliꢀkisi ꢀüpheli olan Güvenlik Kuvvetleri’nin onurunu kurtarabilmek için cinayetin   faillerini bulmak üzere gerekli bütün önlemleri almalarını talep etmiꢀtir. Polis memurları,   baꢀvuranın ifadelerini ve taleplerini dinlemiꢀtir. Baꢀvuran, hiçbir ꢀekilde koruma talep   etmemiꢀtir. Toplantıda, birkaç kez tehdit edilmiꢀ olduğunu ve isimsiz telefonlar aldığını   belirtmiꢀtir.   155. Tanık, baꢀvurana, onun sivil polis memurları tarafından korunmuꢀ olduğunu   söylediğini reddetmiꢀtir. Toplantıda, baꢀvuran Sivil Savunma Teꢀkilatı’na iliꢀkin bir iddiada   bulunmamıꢀtır. Tanık, toplantı odasının camından dıꢀarıdaki arabaları iꢀaret etmiꢀ olduğunu   ve baꢀvurana onların onu korumak için orada olduklarını söylemiꢀ olduğunu reddetmiꢀtir zira   toplantı odası oradan dıꢀarı bakıp bir araba görülemeyecek küçük bir ofistir. Bu toplantı gizli   bir toplantı değildir. Basında haberi yapılmıꢀtır.   156. Tanık baꢀvuranla baꢀka vesilelerle konuꢀmuꢀtur ve bir seferinde onunla rahmetli   eꢀinin askerlik hizmeti süresi haklarına iliꢀkin görüꢀmüꢀtür. Tanık, aylık koordinasyon   toplantıları sırasında soruꢀturmadaki geliꢀmeler hakkında bilgilenmeye devam etmiꢀtir. Polis   kuvvetine, en ufak bir ꢀüpheyi bile araꢀtırmalarını söylemiꢀtir. Ayrıca, silahlı kuvvetler veya   silahlı kuvvetlerin herhangi bir mensubuna iliꢀkin herhangi bir ꢀeyi soruꢀturmak isterlerse   sözkonusu kiꢀi en yüksek rütbeli subay olsa dahi hiçbir ꢀekilde engel olmayacağını onlara   belirtmiꢀtir. Ancak, Güvenlik Kuvvetleri’nin herhangi bir mensubunun konuyla iliꢀkili   olduğuna dair en ufak bir belirti yoktur. Tanığa göre, cinayetin ardında siyasi bir neden   yoktur.   157. Tanık, Albay Orhan Ceylan hakkında hiçbir iddia duymamıꢀtır. Onun görüꢀüne   göre, Orhan Ceylan, emekli bir albay veya o zaman Güvenlik Kuvvetleri’nde idari mevkide   çalıꢀan bir yarbay olabilirdi. “KKTC”de görev süresi zarfında, komutasındaki hiçbir kiꢀi   soruꢀturmaya tabi tutulmamıꢀtır. Tanık, Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın Güvenli Kuvvetleri’nin   yetkisi altında bir birim olmadığını ancak Baꢀbakan’a karꢀı sorumlu olduğunu kaydetmiꢀtir.   6. Atilla Sav   158. 1938 doğumlu olan tanık, 4 Mayıs 1998 tarihinde emekliye ayrılan eski Polis   Genel Müdürüdür. Temmuz 1996’da, “KKTC” Polis Genel Müdürü’dür.     159. Adalı cinayetini bir niꢀan davetindeyken öğrenmiꢀtir. Olay yerine, Adalı’nın   öldürülmesinden yaklaꢀık bir buçuk saat sonra varmıꢀtır. Polis zaten evi güvenlik altına almıꢀ   ve halkın girmesini engellemiꢀtir. Tanık, suç mahallinde yarım saat kalmıꢀtır. Diğer   memurlarla birlikte Adalı ailesinin evine girmiꢀ ve sıra dıꢀı hiçbir ꢀey fark etmemiꢀtir.   Adalı’yı adından tanıyordur. Onu daha önce görmemiꢀtir. Ancak, Adalı’nın Yenidüzen’de   Hükümet’i eleꢀtirici yazılar yazan bir gazeteci olduğunu biliyordur. Soruꢀturmadaki   geliꢀmeler hakkında memurlar tarafından düzenli olarak bilgilendirilmiꢀtir   160. 12 Aralık 1996 tarihinde, tanığın makamında, baꢀvuran, baꢀvuranın kızı, Hasan   Peker Günal ve dönemin Adli Polis Müdürü Mehmet Özdamar ile bir toplantı düzenlenmiꢀtir.   Toplantı baꢀvuranın talebi üzerine düzenlenmiꢀtir. Baꢀvuran, sözkonusu olay hakkında   katılımcılara ilgili tüm bilgileri vermiꢀ ve isimsiz telefonlar almıꢀ olduğundan ve bu isimsiz   telefonlarda tehdit edilmiꢀ olduğundan ꢀikayetçi olmuꢀtur. Ona hattını dinlettirmek için   Telekomünikasyon Kurumu’na baꢀvurması tavsiye edilmiꢀtir. Baꢀvuran, Hüseyin Demirci   hakkında ꢀüphesini ileri sürmüꢀtür ve baꢀvurana, Hüseyin Demirci’nin polis tarafından   ifadelerinin alınmıꢀ olduğu söylenmiꢀtir.   161. Tanık, Ziya Kasapoğlu’nu 1956 yılından beri tanımıꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.   ꢁimdi emekliye ayrılmıꢀ bir polis memuru olarak Altay Sayıl’ı da tanıyordur. Sayıl ve   Kasapoğlu’nun isimlerinin toplantıda geçip geçmemiꢀ olduğunu hatırlamıyordu. Ayrıca,   baꢀvuranın, Albay Orhan Ceylan veya Sivil Savunma Teꢀkilatı hakkındaki iddialarını   bilmiyor veya hatırlamıyordu. Tanık, baꢀvuranın toplantıdaki ifadeleri veya iddialarına iliꢀkin   kayıt tutulup tutulmamıꢀ olduğunu hatırlamıyordu.   162. Tanığın herhangi bir ꢀekilde soruꢀturmaya müdahale etmesine gerek yoktu, zira   bir kusur yoktu. Soruꢀturma normal seyrine göre yürütülüyordu. Baꢀvuran, tanığa, Sivil   Savunma Teꢀkilatı’nın eꢀinin öldürülmesiyle ilgisine iliꢀkin ꢀüphesinden bahsetmemiꢀtir.   Tanık, soruꢀturma sonuçlanmadan Adalı cinayetini siyasi nedenli olarak nitelemenin   uygunsuz olacağını belirtmiꢀtir. Tanık, ayrıca, polisin soruꢀturmayı tamamladığı zaman   dosyaların soruꢀturmayı denetleyen Cumhuriyet Baꢀsavcısı’na verilmiꢀ olduğunu   kaydetmiꢀtir. Adalı’nın gözlüğünün dul eꢀine teslim edilmesine iliꢀkin soru hakkında, tanık,   sadece delillerin bir parçası olarak değerlendirilen eꢀyaların tutulmuꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.   Tanık, Adalı’nın gözlüklerinin soruꢀturma açısından ilgisiz olarak değerlendirilebileceğini   ifade etmiꢀtir. Tanık, 12 Aralık 1996 tarihinde makamında gerçekleꢀen toplantıda, Güvenlik   Kuvvetleri Komutanı’nın binanın dıꢀındaki arabalara iꢀaret ederek baꢀvurana bunların onu   koruduğunu söylememiꢀ olduğunu vurgulamıꢀtır. Makamın, araba park yerine bakan bir   penceresinin olmadığını kaydetmiꢀtir.   7. Galip Mendi   163. 1951 doğumlu olan tanık, ꢀu anda Genelkurmay Harekat Baꢀkanıdır. Ağustos   ve Temmuz 1996 tarihleri arasında Sivil Savunma Teꢀkilatı Baꢀkanı’dır. 2000 ve 2002   yılları arasında KKTC Güvenlik Kuvvetleri Komutanı olarak görev yapmıꢀtır.   164. KKTC kanunlarına göre, Türk vatandaꢀı olmak koꢀuluyla sivil veya asker   herhangi bir kiꢀi Sivil Savunma Teꢀkilatı Baꢀkanı olabilir. Bu görevin uzmanlık gerektirdiği   ve “KKTC” nin yeni kurulmuꢀ bir Devlet olduğu gerçekleri düꢀünüldüğünde, Sivil Savunma   Teꢀkilatı baꢀkanları Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları arasından atanır.     165. Sivil Savunma Teꢀkilatı, savaꢀ zamanında veya seller ve depremler gibi doğal   felaketler durumunda sivil nüfusun hayatı ve mülkiyeti ile birlikte kurumları ve teꢀkilatları   koruyan insani bir kurtarma teꢀkilatıdır. Teꢀkilatın herhangi bir askeri iꢀlevi yoktur. Teꢀkilatın   memurları üniforma giymemekte ve silah taꢀımamaktadırlar. Ancak, bazı kurtarma   operasyonlarında, yangın ve sel durumlarında, özel giysi giyerler. Silahlı Kuvvetler ve Sivil   Savunma Teꢀkilatı arasında teꢀkilata ait bir bağ yoktur, Sivil Savunma Teꢀkilatı doğrudan   Baꢀbakanlığın yetkisi altındadır. Ancak, sel, yangın veya savaꢀ gibi bazı durumlarda, Sivil   Savunma Teꢀkilatı görevini yerine getirirken askeriye ile iꢀbirliği yapar. Sivil Savunma   Teꢀkilatı, baꢀvuranın iddia ettiği gibi gizli bir teꢀkilat veya istihbarat teꢀkilatı değildir.   166. Tanık, Adalı’yı ꢀahsen tanımıyordu. Adalı’nın Yenidüzen gazetesinde yayınlanan   yazılarını okurdu. Ayrıca, baꢀvuranın sivil savunma ordusunda çalıꢀmıꢀ olduğunu biliyordu.   Baꢀvuran Girne Halk Ordusu’nda da görev yapmıꢀtır. Sivil nüfus felaket durumlarında   yetkililere yardımcı olmuꢀtur. Bu sivil hizmet için yaꢀ tahdidi kadınlar için elli ve erkekler   için altmıꢀtır. Bay ve Bayan Adalı’ya da hizmetleri için Girne’de düzenlenen bir seremonide   sertifika verilmiꢀtir. Bu, tanığın onlarla görüꢀmüꢀ olduğu tek vesiledir. Tanık, ayrıca,   Adalı’nın 1978 ve 1980 yılları arasında Sivil Savunma Komitesi’nde Kültür Bakanlığı’nı   temsil etmiꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.   167. Tanık, Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın Adalı’nın ölümüyle ilgisi olabileceğini   reddetmiꢀtir. Ayrıca, sözkonusu olaya yönelik soruꢀturmada yer almamıꢀ olduğunu ve bunun   olay hakkında ilk sorgulanıꢀı olduğunu kaydetmiꢀtir. Tanık, Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın   Adalı cinayeti ile ilgili olduğu iddialarının farkındaydı. Ancak, ne onun ne de Sivil Savunma   Teꢀkilatının Adalı ile bir problemi vardı. Ayrıca, ona karꢀı kin beslemiyordu, zira onu   tanımıyordu. Đddiaların bütünüyle temelsiz olduğunu değerlendirdiği için teꢀkilat içinde   soruꢀturma yürütmeyi gerekli bulmamıꢀtır.   168. Tanığın görev süresi olaydan bir ay sonra bitmiꢀtir ve tanık adadan Ağustos   1996’da ayrılmıꢀtır. Türkiye’ye dönüꢀünün üzerine, üstlerine, ne kendisinin ne de Sivil   Savunma Teꢀkilatı’ndan herhangi baꢀka bir kiꢀinin cinayetle ilgisi olmuꢀ olduğunu rapor   etmiꢀtir.   169. Tanık, Aziz Barnabas olayının hiçbir ꢀekilde Sivil Savunma Teꢀkilatı ile   bağlantılı olmadığını iddia etmiꢀtir. O dönemde Barıꢀ Kuvvetleri Komutanlığı tarafından   yürütülen operasyon teröristlere karꢀı bir operasyondur. Bu nedenle, Sivil Savunma   Teꢀkilatı’nın Aziz Barnabas olayı ile iliꢀkili olduğu iddiaları doğru değildir. Tanık, bu   iddiaların, teꢀkilatının, PKK’ya karꢀı yürütülen bir operasyon için resmi üniformalı Barıꢀ   Kuvvetleri’ne sivil bir araba tahsis etmiꢀ olduğu gerçeğinden kaynaklandığını belirtmiꢀtir.   Arabanın tahsis edilmesi haricinde, Sivil Savunma Teꢀkilatı, Aziz Barnabas olayı ile   bağlantılı hiçbir geliꢀmeye müdahale etmemiꢀtir.   170. Aziz Barnabas olayı ve Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın iliꢀkisi olduğu iddiası   hakkında birçok gazete makalesi vardı. Bu makalelerden bazıları Yenidüzen’de Adalı   tarafından yazılmıꢀtı. Tanık, hiçbir gazeteden bu iddiaları yalanlamasını talep etmemiꢀtir,   ancak Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın basın dairesindeki çalıꢀma arkadaꢀlarına, gazeteye telefon   açmaları ve onlara teꢀkilatın Aziz Barnabas olayı ile iliꢀkili olmadığını söylemeleri talimatını   vermiꢀtir. Çalıꢀma arkadaꢀlarından biri bu mesajı gazeteye, muhtemelen yazı iꢀleri müdürüne,   uygun bir dille iletmiꢀ ve tanığa mesajın iyi kabul gördüğünü geri bildirmiꢀtir.     171. Tanık, Hüseyin Demirci ile, yerli halktan diğer birçok kiꢀiyle tanıꢀtığı gibi, sivil   savunmanın eğitim kurslarından birinde tanıꢀmıꢀtır. Ancak, Demirci’nin kendisinin danıꢀmanı   olduğu ꢀeklindeki baꢀvuranın iddiasını reddetmiꢀtir. Ayrıca, Orhan Ceylan’ı, kahramanca   yürüttüğü hizmetlerden oluꢀan bir meslek hayatından sonra ꢀimdi emekli olan tanınmıꢀ bir   subay olarak bildiğini ifade etmiꢀtir. Ancak, onunla tanıꢀmamıꢀtır.   172. Tanık, kendisinin Adalı cinayetinden iki gün önce, yani 4 Temmuz 1996   tarihinde adayı terk etmiꢀ olduğu ꢀeklindeki baꢀvuranın iddiasını reddetmiꢀtir. Tanık, 1996   Ağustos’unun ikinci haftasında, görev süresinin bitimine müteakiben, adadan ayrılmıꢀ   olduğunu vurgulamıꢀtır. Yenidüzen’in 23 Mart 1996 tarihli baskısındaki sütununda Adalı   tarafından yapılan Aziz Barnabas olayına iliꢀkin iddialar hakkında soru sorulduğunda, tanık,   iddialara karꢀı çıkmıꢀ ve beyaz Renault Toros marka arabayı teröristlere karꢀı bir operasyon   için temin etmiꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.   173. Tanık, Yenidüzen editörünün tanığın gazeteye tehdit edici bir telefon açmıꢀ   olduğu derecesine varan iddialarda bulunmuꢀ olduğu Show TV’deki bir televizyon   programına tepki göstermemiꢀ olduğunu ifade etmiꢀtir. Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay   Baꢀkanlığı’nın yetkisini almadan iddialara tepki vermenin mümkün olmadığını açıklamıꢀtır.   174. Afrika gazetesinde yayınlanan, Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın iliꢀkisi hakkında yazı   yazmalarının daha iyi olacağını söylediği iddia edilen bir makalede, Mustafa Asilhan’dan,   tanığın danıꢀmanı olarak bahsetmiꢀtir. Tanık, bu makale hakkında, Asilhan’ın hiçbir zaman   kendisinin danıꢀmanı olmamıꢀ olduğunu ve iddiaların doğru olmadığını vurgulamıꢀtır.   HUKUK   I. HÜKÜMET’ĐN ÖN ĐTĐRAZLARI   A. Đç hukuk yollarını tüketmeme iddiası   1. Tarafların görüꢀleri   (a) Sorumlu Hükümet   175. Hükümet, baꢀvuranın, AĐHS’nin 35 § 1. maddesindeki iç hukuk yollarını   tüketme kuralına uymamıꢀ olduğunu ileri sürmüꢀtür. Hükümet, baꢀvuranın, etkili, yeterli ve   onun için kolaylıkla eriꢀilebilir olan ve “KKTC” yargı sistemi içinde ꢀikayetlerini tazmin   edebilecek olan yerel hukuk yollarına müracaat etmeden, baꢀvuruda bulunmuꢀ olduğunu ileri   sürmüꢀtür.     176. Hükümet, “KKTC” Anayasası’nın, “KKTC”de etkili ve bağımsız bir yargı   sisteminin mevcut olduğunu ve Türk-Kıbrıs mahkemelerinin kiꢀi haklarının koruyucusu   olduğunu açıkça gösterdiğini iddia etmiꢀtir. Bu bağlamda, Hükümet, “KKTC” Anayasası’nın,   Kıbrıs Anayasası’ndan ve “KKTC” kanunlarının parçasını oluꢀturan Avrupa Đnsan   Hakları Sözleꢀmesi’nden alınan insan hakları hükümleri içerdiğini belirtmiꢀtir. Anayasa   uyarınca, temel haklar ve özgürlükler, ancak yasayla ve yasada belirtilen amaçlar için   kısıtlanabilir. Anayasa’nın 136 ila 155. maddeleri, Yüksek Anayasa Mahkemesi’ne baꢀvurma   yoluyla mevzuatın yargı denetimini (148. madde) ve mevzuatın ve ek mevzuatın iptali için   iꢀlemlerin baꢀlatılmasını (147. madde) öngörmüꢀtür ve bununla birlikte yasaya aykırılık veya   hukuki hata ve yetkinin gereğinden fazla ve/veya kötüye kullanılması gerekçeleriyle bağımsız   mahkemelere eriꢀimi ve idari iꢀlemlerin yargı denetimini öngörmüꢀtür (152. madde).   Özellikle, 152. madde, Yüksek Đdare Mahkemesi’nin, yürütsel veya yönetsel bir yetki   kullanan herhangi bir organ, makam veya kiꢀinin bir kararının, iꢀleminin veya ihmalinin, bu   Anayasanın veya herhangi bir yasanın veya bunlara uygun olarak çıkarılan mevzuatın   kurallarına aykırı olduğu veya bunların sözkonusu organ veya makam veya kiꢀiye verilen   yetkiyi aꢀmak veya kötüye kullanmak suretiyle yapıldığı ꢀikayeti ile kendisine yapılan   baꢀvuru hakkında, kesin karar vermek münhasır yargı yetkisine sahip olduğunu öngörmüꢀtür.   177. Hükümet, bütün soruꢀturmaların polis tarafından ve bütün kovuꢀturmaların   Baꢀsavcı tarafından yürütüldüğünü kaydetmiꢀtir. Yargıçların bağımsızlık güvencelerinden   tamamen yararlanan Baꢀsavcı (158. madde), soruꢀturmaların yürütülmesinde polis   kuvvetlerinin denetleyicisi olmuꢀtur. Kıbrıs’taki cezai adalet sistemi Đngiliz “itham sistemi”ne   dayanmaktadır ve ispat ölçütü “suçun kesin olarak veya her türlü makul ꢀüpheden uzak olarak   kanıtlanmıꢀ olması” ölçütüdür. Hukuk davaları konusunda, “KKTC” mahkemeleri, Đngiliz   Örfi Hukuku’nun tedvini olan Müsaade Edilmeyen Fiillere Đliꢀkin Kanun hükümlerini   uygular. Bir hukuk davasında ispat ölçütü “olasılıklar dengesinden uzak olarak kanıtlanmıꢀ   olma” ölçütüdür.   178. Baꢀvuranın, eꢀinin ölümüne yönelik yeterli soruꢀturma olmamasına iliꢀkin   iddiaları hakkında, Hükümet, yukarıda belirtilen hukuk yollarına atıfta bulunarak, baꢀvuranın   Yargıtay görevi gören “KKTC” Yüksek Mahkemesi’ne kamu hizmeti yapmayı zorunlu   kılmak üzere mandamus emri için ꢀikayette bulunabileceğini belirtmiꢀtir. “KKTC”   Anayasası’nın 151 § 3. maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi’nin, habeas corpus,   mandamus, yasak ve certiorari niteliğinde hükümler vermekte bidayet mahkemesinin kaza   hakkı vardır. Yüksek Đdare Mahkemesi’nin, sözkonusu idari makam tarafından yapılması   ihmal edilen her ꢀeyin uygulanması gerektiği kararını verme yetkisi vardır. Ayrıca, herhangi   birisi hakkında cezai kovuꢀturma baꢀlatmak için, ꢀikayetçinin iddia edilen olaylar hakkında   polise ifade vermesi gerekmektedir. Ancak, yeterli delil olmadığı takdirde, hiç kimse   suçlanamaz.   179. Bu davada, öldürülen kiꢀiye yapıldığı iddia edilen ölüm tehditleri yetkililere   bildirilmemiꢀ ve Adalı’nın ölümünün öncesinde resmi birimlerden koruma talep edilmemiꢀtir.   Bu nedenle, bu gibi tehdit iddiaları ex post facto yapılmıꢀtır. Ayrıca, polise, Sivil Savunma   Teꢀkilatı Baꢀkanı’nın, baꢀvuranın eꢀi tarafından sözde Aziz Barnabas olayına iliꢀkin yazılan   yazı dolayısıyla Yenidüzen gazetesine tehditlerde bulunmuꢀ olduğuna dair ꢀikayette   bulunulmamıꢀtır.   180. Baꢀvuranın dernek kurma özgürlüğü hakkına müdahale edildiği iddiası   hakkında ꢀikayetle birlikte baꢀvuranın taciz, tehdit ve ayrımcılık iddiaları hakkında, Hükümet,   baꢀvuranın polise ꢀikayette bulunmasının yanı sıra, ayrıca, kendisini taciz ettiği ve/veya     mülküne tecavüz ettiği iddia edilen insanlar hakkında yetkili bölge mahkemelerinde hukuk   davası açabilmesinin mümkün olduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, ꢀikayetlerine iliꢀkin   herhangi bir iꢀlem veya kararın iptali için, herhangi bir idari makam hakkında Yüksek Đdare   Mahkemesi’nde idari kovuꢀturma baꢀlatabilirdi.   181. Yukarıda belirtilenlerin karꢀısında, Hükümet, iç hukuk yollarını tüketilmediği   gerekçesiyle baꢀvurunun kabuledilmez olduğunu ileri sürmüꢀtür.   (b) Baꢁvuran   182. Baꢀvuran, Hükümet’in görüꢀlerine itiraz etmiꢀtir. Baꢀvuran, Hükümet’in   “KKTC” mevzuat hükümlerini uzun anlatımının teoride bağımsız kanuni sistemin varlığını   gösterebilir olduğunu, öte yandan, Hükümet’in, baꢀvuranın ꢀikayetçi olduğu Sözleꢀme   ihlalleri konusunda pratikte kendisi için uygun etkili iç hukuk yolları olduğunu gösterme   sorumluluğunu yerine getirmemiꢀ olduğunu ileri sürmüꢀtür.   183. Baꢀvuran, AĐHM’nin Kıbrıs – Türkiye kararında ([BD], no. 25781/94, § 91,   AĐHM 2001-IV), hukuk yollarının kiꢀilerin yararı için mevcut olduğu ve onlara Sözleꢀme   ihlallerini engellemekte makul baꢀarı ihtimalleri sunduğu gösterilebildiği durumda, bu gibi   hukuk yollarından yararlanılması gerektiği kararını vermiꢀ olduğunu belirtmiꢀtir. Mahkeme,   ayrıca, her ihlale iliꢀkin olarak sözkonusu kiꢀilerin tazminat almak için etkili hukuk   yollarından yararlanıp yararlanmamıꢀ olabileceğini inceleme kararı almıꢀtır. Özellikle, AĐHM   Kıbrıs kararında (yukarıda anılan, § 99) ꢀunları ifade etmiꢀtir:   “…Özellikle herhangi bir hukuk yolunun varlığının yalnızca teoride değil ama aynı zamanda   pratikte yeterli derecede kesin olup olmadığını ve sözkonusu kiꢀileri … sorumlu Hükümet’in iddia ettiği   ꢀekliyle … onlar için kullanılabilir olan … hukuk yollarını tüketme sorumluluğundan ibra eden özel   durumların olup olmadığını göz önünde tutacaktır.”   184. Yukarıda belirtilenlerin ıꢀığında, hukuk yolunun teorik ve pratik açıdan etkin   bir hukuk yolu olmuꢀ olduğuna AĐHM’yi ikna etmek için ispat yükümlülüğü sorumlu   Hükümet’in üzerindedir (ibid., § 106). Bu davada olduğu gibi, sorumlu Hükümet’in sorumlu   olduğu makamların, örneğin soruꢀturmalar üstlenmeyerek ve yardım sunmayarak, Devlet   görevlilerinin zarara neden olduğu veya görevi kötüye kullanma gibi ağır iddialar karꢀısında   pasif kaldığı durumda, bu iç hukuk yolları kuralının uygulanmasını engeller (ibid.).   Baꢀvuranın görüꢀüne göre, ꢀikayetinin idari uygulama ile ilgili olduğu gerçeğine rağmen,   onun durumunda iç hukuk yolları kuralı geçerli olsaydı, ꢀu sebeplerden dolayı “KKTC”   mahkemelerine baꢀvurmuꢀ olmak zorunda değildi:   (i) Adalı, “KKTC” yönetiminin politikalarına ve uygulamalarına sert muhalefeti   sebebiyle, cinayetin siyasi nedenli olduğunu kuvvetle ima eden ꢀartlarda öldürülmüꢀtür.   (ii) Türkiye ve “KKTC” yönetimi, polisi, güvenlik kuvvetlerini ve “KKTC”deki   diğer kamu makamlarını kontrol eder. Bu nedenle, teoride, veya baꢀka ꢀekillerde, konumu ne   olursa olsun, baꢀvuranın davasındaki konuların kararında mahkemelerin pratikte bağımsız   olması olası değildi.     (iii) “KKTC” mahkemelerinin bağımsız ve koruma sağlamaya hazır olduğu farz   edilse bile, ki bu tartıꢀılır, baꢀvuran, kanuni haklarından faydalanmak üzere “KKTC”de   hukuki yardım almaya çalıꢀmıꢀ ve alamamıꢀtır.   (iv) Baꢀvuranın yinelenen taleplerine rağmen, eꢀinin cinayetinin sebeplerine   yönelik çabuk, tarafsız, tam ve etkili bir soruꢀturma yürütülmemiꢀtir. Bu ona herhangi bir   hukuk yolunun tanınmamasını ve böylece, tazminat talebi de dahil olmak üzere, diğer   muhtemel hukuk yollarına eriꢀimin tanınmamasını içermiꢀtir.   (v) Eꢀinin ölümünden bu yana, baꢀvuran, kiꢀisel emniyeti için endiꢀelenmesine   sebep veren, sürekli izleme, taciz, tehdit ve ayrıma maruz kalmıꢀtır.   (vi) Yinelenen taleplere rağmen, baꢀvurana etkili koruma, güvenlik veya tazminat   sağlanmamıꢀ veya failler cezalandırılmamıꢀtır.   (vii) Bu ꢀartlarda, baꢀvuran, anlaꢀılabilir ve makul ꢀekilde, ulusal adli kanallar   yoluyla ilgi ve karꢀılık bulmayı bekleyemeyeceği inancını geliꢀtirmiꢀtir.   (c) Kıbrıs Hükümeti   185. Kıbrıs Hükümeti baꢀvuranın görüꢀlerine benzer görüꢀlerde bulunmuꢀ,   sorumlu Hükümet’in iddialarına itiraz etmiꢀtir. Kıbrıs Hükümeti, görüꢀlerinde, “KKTC”   hukuk sisteminin içindeki hukuk yollarının AĐHS’nin 35 § 1. maddesine uygun olarak   tüketilmeyi gerektiren etkili iç hukuk yolları oluꢀturmadığını iddia etmiꢀtir. Bundan baꢀka, bu   hukuk yollarının uluslararası hukuk bakımından kanuna aykırılığının, baꢀvuranı, tüketme   ꢀartından ibra eden “özel bir durum”a vardığını ileri sürmüꢀtür.   2. AĐHM’nin değerlendirmesi   186. Uluslararası hukukta hukuk yollarının iddia edilen kanuna aykırılığı ıꢀığında   § 1. maddenin uygulanması konusu hakkında, AĐHM, Kıbrıs kararında (yukarıda anılan, §   102),eski 26. maddeye (ꢀimdiki 35 § 1. madde) uygun olarak, “KKTC”de mevcut olan hukuk   yollarının sorumlu Hükümet’in “iç hukuk yolları” olarak sayılabileceği ve bunların etkisi   konusunun, ortaya çıktığı spesifik durumlarda değerlendirileceği kararını vermiꢀ olduğunu   belirtir. Ayrıca, aynı kararda, AĐHM, ꢀunları ifade etmiꢀtir:   “101. … kendisi tarafından kanunsuzca iꢀgal edilen ve yönetilen bölgede meydana gelen olaylardan   Devlet’in sorumlu tutulduğunu kabullenmenin ve bu Devlet’e, mahkemelerinde kendisine isnat   edilebilir yanlıꢀları düzelterek böyle bir sorumluluktan kaçınmaya çalıꢀma fırsatının tanınmamasının …   anlaꢀılması güçtür. Sorumlu Devlet’e sözkonusu uygulama çerçevesinde bu fırsatın verilmesi, hiçbir   ꢀekilde, uluslar arası hukuka göre kanuna aykırı olan bir sistemin dolaylı meꢀrulaꢀmasına varmaz.”     187. AĐHM, bir taraftan, Devlet bir hukuk yolu sağlamadığı için AĐHS’nin çeꢀitli   maddelerinin ihlal edildiğinin iddia edilemeyeceğini belirtirken, diğer taraftan, böyle herhangi   bir hukuk yolunun, sağlandığı takdirde, boꢀ ve geçersiz olacağını iddia eder (bkz., yukarıda   anılan, Kıbrıs, § 101 ve Djavit An – Türkiye, no. 20652/92, § 31, AĐHM 2003-III). Sonuç   olarak, AĐHS’nin 35 § 1. maddesinin, bu davadaki olaylar için geçerli olduğu kararına   varmıꢀtır.   188. Sözkonusu davadaki iddia edilen tüketmeme konusu hakkında, AĐHM,   AĐHS’nin 35 § 1. maddesinde belirtilen iç hukuk yollarını tüketme kuralının, baꢀvuranları, ilk   olarak, iddia edilen ihlaller karꢀılığında tazminat almalarını sağlayacak iç hukuk sisteminde   mevcut ve yeterli olan hukuk yollarını kullanmaya mecbur ettiğini yineler. Hukuk yollarının   varlığı, hem teoride hem de pratikte yeterli ölçüde kesin olmalıdır, olmaması durumunda   gerekli eriꢀilebilirlik ve etkiden yoksun olurlar. 35 § 1. madde, ayrıca, müteakiben AĐHM   huzurunda bulunulması niyetlenen ꢀikayetlerin, en azından esasta ve iç hukukta ortaya konan   önceki ꢀartlara ve zamanaꢀımlarına uyumlu olarak uygun yerel kuruluꢀa yapılmıꢀ olması   gereğini ve ayrıca, AĐHS’nin ihlalini engelleyebilecek herhangi bir usule ait yolun kullanılmıꢀ   olmasını gerektirir. Ancak, yeterli ve etkili olmayan hukuk yollarına baꢀvurma zorunluluğu   yoktur (bkz. Aksoy – Türkiye, 18 Aralık 1996 tarihli karar, Reports of Judgments and   Decisions 1996-VI, ss. 2275-76, §§ 51-52, ve Akdivar ve Diğerleri – Türkiye, 16 Eylül 1996   tarihli karar, Reports 1996-IV, s. 1210, §§ 65-67).   189. AĐHM’ye, baꢀvuranın baꢀvurmamıꢀ olduğu hukuk yollarını yeterli açıklıkta   göstermek ve AĐHM’yi, sözkonusu zamanda hukuk yollarının teoride ve pratikte uygun ve   etkili olduğuna, yani eriꢀilebilir olduklarına, baꢀvuranın ꢀikayetlerine iliꢀkin olarak tazminat   sağlayabileceklerine ve makul baꢀarı ihtimalleri sunduklarına ikna etmek, iç hukuk yollarının   tüketilmediği iddiasında bulunan Hükümet’e düꢀer (bkz., yukarıda anılan, Akdivar ve   Diğerleri, s. 1211, § 68).   190. Bu davada Hükümet tarafından belirtilen muhtemel hukuk yollarının   uygunluğu ve etkisi hakkında, AĐHM, 31 Ocak 2002 tarihli kabuledilebilirlik kararında,   sözkonusu cezai soruꢀturmanın AĐHS uyarınca etkili sayılıp sayılamayacağı konusunun   baꢀvuranın ꢀikayetlerinin konusu ile yakından bağlantılı olduğunu ve esaslara katılması   gerektiğini değerlendirdiğini belirtir. Bu konuda taraflar tarafından ileri sürülen iddiaları   dikkate alan AĐHM, bu konulara, baꢀvuranın AĐHS’nin 2, 3, 8 ve 14. maddeleri uyarınca olan   ꢀikayetlerinin konunun esastan incelenmesinde değinmenin uygun olduğunu değerlendirir.   191. Ancak, Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmemesi itirazı, baꢀvuranın   dernek kurma özgürlüğü hakkına müdahale edildiği iddiası hakkındaki ꢀikayetine iliꢀkin   olduğu sürece, AĐHM, bu konuyu daha önce (yukarıda belirtilen) Djavit An – Türkiye   davasında incelemiꢀ olduğunu ve “yeꢀil hat” ta iznin reddedilmesi hakkındaki ꢀikayetlere   iliꢀkin olarak idari mahkemelerdeki hukuk yolunun uygun ve yeterli sayılamayacağını belirtir.   Zira, AĐHM, böyle iꢀlemlerde karar verilebileceğinden emin değildir. Yukarıda belirtilen   Djavit An kararındaki (yukarıda §§ 32-36) değerlendirmeleri karꢀısında, AĐHM, bu davada,   daha önceki kararlarından sapmasını gerektirecek bir neden görmemektedir. Dolayısıyla,   baꢀvuranın AĐHS’nin 11. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetlerine iliꢀkin olduğu sürece,   Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmemesi itirazını reddeder.   B. Altı ay kuralına uymama iddiası     192. Hükümet, baꢀvuran cezai soruꢀturmanın etkili olmadığını iddia ettiğine göre,   baꢀvurusunun süre dolduktan sonra yapılmıꢀ olduğu gerekçesiyle reddedilmiꢀ olması   gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet, baꢀvuranın eꢀinin 6 Temmuz 1996 tarihinde   öldürüldüğünü, öte yandan, baꢀvurusunun 12 Eylül 1997 tarihinde yapıldığını belirtmiꢀtir, bu   altı aydan uzun bir süre sonradır. Hükümet, ayrıca, bu davayı Kıbrıs – Türkiye davasındaki   durumdan ayırmıꢀtır ve baꢀvuranın haklarının sürekli ihlalinin sözkonusu olmadığını ileri   sürmüꢀtür.   193. Baꢀvuran Hükümet’in görüꢀüne itiraz etmiꢀ ve AĐHM’ye baꢀvurusunu   AĐHS’nin gerektirdiği gibi altı aylık zaman limiti içinde yapmıꢀ olduğunu iddia etmiꢀtir.   AĐHS’nin 2. maddesinin ihlal edildiğini sadece eꢀinin cinayetine iliꢀkin olarak iddia   etmediğini vurgulamıꢀ, ancak, sorumlu Hükümet’in üzerinde etkili kontrol uyguladığı   “KKTC”deki yetkililerin eꢀinin ölümüne yönelik tam ve etkili bir soruꢀturma yürütmemesi,   katillerini adalete teslim etmemesi ve eꢀinin ölümü için ona tazminat vermemesinden   ꢀikayetçi olmuꢀtur. Ayrıca, AĐHS’nin 2. maddesi uyarınca olan ꢀikayetine ek olarak,   AĐHS’nin 3, 6, 8, 10, 11, 13 ve 14. maddeleri uyarınca olan haklarının sürekli ihlalinden   ꢀikayetçi olduğunu kaydetmiꢀtir.   194. Kıbrıs Hükümeti bu konuda görüꢀ bildirmemiꢀtir.   195. AĐHM, iç hukuk yollarının olmaması durumunda veya etkisiz olduklarına   karar verildiği takdirde, altı aylık zamanaꢀımının ꢀikayet konusu olayın tarihinden itibaren   iꢀlediğini kaydeder (bkz. Hazar ve Diğerleri – Türkiye (karar), no. 62566/00, 10 Ocak 2002;   bkz. ayrıca, L.C.B. – Đngiltere, no. 23413/94, 28 Kasım 1995 tarihli Komisyon kararı,   Decisions and Reports (DR) 83, s. 31). Baꢀvuranın baꢀta bir iç hukuk yolundan yararlandığı   ve bu hukuk yolunu etkisiz kılan ꢀartların ancak daha sonraki bir aꢀamada farkına vardığı   veya varmıꢀ olması gerektiği istisnai durumlarda özel yaklaꢀımlar uygulanabilir. Böyle bir   durumda, altı aylık süreç, baꢀvuranın bu ꢀartların farkına vardığı veya varmıꢀ olması gerektiği   zamandan itibaren hesaplanabilir ( Laçin – Türkiye, no. 23654/94, 15 Mayıs 1995 tarihli   Komisyon kararı, DR 81, s. 76).   196. AĐHM, baꢀvuranın, eꢀinin ölümüne müteakiben, Devlet’in gizli ajanlarının   olaya karıꢀtığı hakkında yetkililere yönelik ciddi iddialarda bulunduğunu kaydeder. “KKTC”   Cumhurbaꢀkanı ve Güvenlik Kuvvetleri Komutanı da dahil olmak üzere yerel makamlardan,   eꢀinin katil(ler)ini bulmak için etkili ꢀekilde harekete geçilmesini sağlamak için adımlar   atmalarını talep etmiꢀ ve daha sonra bu makamlara düzgün bir soruꢀturmanın   yürütülmediğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur (bkz. yukarıda 31, 35 ve 37. paragraflar). Anlaꢀılan,   baꢀvuran, AĐHS’nin 2, 3, 6, 8, 10, 11, 13 ve 14. maddeleri uyarınca olan iddialarına yönelik   etkili bir soruꢀturmanın baꢀlatılacağından ꢀüphe duymaya baꢀladıktan sonra baꢀvurusunu   Sözleꢀme uyarınca 12 Eylül 1997 tarihinde yapmıꢀtır. Bu ꢀartlarda, AĐHM, baꢀvurunun,   AĐHS’nin 35 § 1. maddesi tarafından öngörülen altı aylık zaman sınırı içinde yapıldığını   kabul eder.   Yukarıda belirtilenlerin ıꢀığında, AĐHM, Hükümet’in altı ay kuralına iliꢀkin   itirazının reddedilmesi gerektiği kararına varır.     II. AĐHS’NĐN 2. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   197. Baꢀvuran, eꢀinin Türk ve/veya “KKTC” makamlarının gizli ajanları   tarafından öldürülmüꢀ olduğundan ve ulusal makamların, onun öldürülmesine yönelik uygun   bir soruꢀturma yürütmemiꢀ olduklarından ꢀikayetçi olmuꢀtur. AĐHS’nin ꢀu ꢀekilde olan 2.   maddesine dayanmıꢀtır:   “1. Herkesin yaꢀam hakkı yasanın koruması altındadır. Yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir   suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen bu cezanın yerine getirilmesi dıꢀında hiç kimse kasten   öldürülemez.   2. Öldürme, aꢀağıdaki durumlardan birinde kuvvete baꢀvurmanın kesin zorunluluk haline gelmesi   sonucunda meydana gelmiꢀse, bu maddenin ihlali suretiyle yapılmıꢀ sayılmaz:   a) Bir kimsenin yasadıꢀı ꢀiddete karꢀı korunması için;   b) Usulüne uygun olarak yakalamak için veya usulüne uygun olarak tutuklu bulunan bir kiꢀinin   kaçmasını önlemek için;   c) Ayaklanma veya isyanın, yasaya uygun olarak bastırılması için.”   A. Tarafların Görüꢁleri   1. Baꢀvuran   198. Baꢀvuran, kamu incelemesine açık, etkili, bağımsız ve resmi bir soruꢀturmanın   olmadığı durumda, katillerin kimliğini kesin olarak tespit edemeyeceğini iddia etmiꢀtir.   Ayrıca, sorumlu Hükümet tarafından eꢀinin cinayetinin nedenlerine veya faillerin kimliğine   dair ikna edici ve mücbir deliller olmadığı durumda, AĐHM, Kutlu Adalı cinayetinin, kuzey   Kıbrıs’ta Türk kontrolü altında olan makamlar tarafından veya adına yapılmıꢀ olduğu   sonucunu çıkaracaktır. Bu bağlamda, baꢀvuran, bunun, ꢀüphesiz, sistemin baꢀlıca   eleꢀtirmenlerinden birinin siyasi suikastı olduğunu vurgulamıꢀtır. Yenidüzen’in 17 Mart 1996   tarihli baskısında Aziz Barnabas olayı hakkında bir yazının yayınlanmasına müteakiben,   Adalı, yukarıda belirtilen gazetenin editörü aracılığıyla bilinmeyen kiꢀiler ve Sivil Savunma   Teꢀkilatı Baꢀkanı tarafından tehdit edilmiꢀtir. 4 Temmuz 1996 tarihinde Yenidüzen   gazetesinde Türk Hükümeti’ni ve “KKTC” yönetimini ağır ꢀekilde eleꢀtiren baꢀka bir yazının   yayınlanmasından iki gün sonra 6 Temmuz 1996 tarihinde, Adalı öldürülmüꢀtür.   199. Baꢀvuran, diğer konuların yanı sıra, ayrıca, eꢀinin suikastının sonrasında   sadece birkaç dakika içerisinde evin dıꢀarısındaki sokağa yaklaꢀık on iki polis aracının gelmiꢀ   ve bölgeyi kordon altına almıꢀ olduğunu belirtmiꢀtir. Onun görüꢀüne göre, yakında   beklememiꢀ oldukları takdirde, bu kadar çok aracın böyle kısa bir zamanda varması mümkün   olmazdı. Ayrıca, eꢀinin cesedini görmesine izin verilmemiꢀ olduğunu kaydetmiꢀtir.   Hükümet’in 1 Nisan 1999 tarihli görüꢀlerinin alınmasından sonra otopsi yapılmıꢀ olduğundan     ve otopsi raporu izlenimi veren bir belgenin örneğinin görüꢀlerin ek kısmında yer almıꢀ   olduğundan haberdar olmuꢀtur.   200. 8 Temmuz 1996 tarihinde, “KKTC” Hükümeti yanlısı Kıbrıs gazetesi, faꢀist   bir grup olan Türk Đntikam Tugayı’ndan, Kutlu Adalı’yı öldürmüꢀ olduklarını iddia eden bir   açıklama geldiği haberini yazmıꢀtır. Bu grup, Türk Milliyetçi Hareket Partisi gençlik hareketi   sözde “Bozkurtlar” ile iliꢀkilidir. Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları, Türk polisi, Türk Milli   Đstihbarat Teꢀkilatı (“MĐT”), Türk paramiliter yapılanması, Türk bakanları ve Türk mafyası ile   yakın ve köklü iliꢀkileri vardır. Ayrıca, Adalı’nın öldürülmesinden iki gün sonra, baꢀvuranın   ailesi, cinayetten sorumlu olduklarını söylediği Hüseyin Demirci ve ilk adı Orhan olan bir   adamın isimlerini vermiꢀ olan kimliği belli olmayan birisi tarafından bir telefon almıꢀtır.   Baꢀvuran, Demirci’nin “Bozkurtlar” ve Sivil Savunma Teꢀkilatı üyesi olduğunu ve kendisine   Güvenlik Kuvvetleri tarafından ödeme yapıldığını öğrenmiꢀtir. Orhan, Türk Đꢀgal   Kuvvetleri’nde görevli bir albaydır. Baꢀvuran, bu bilgiyi polise vermiꢀ, ancak onlar uygun   ꢀekilde soruꢀturma yapmamıꢀlardır. Polise ve Güvenlik Kuvvetleri’ne bulunduğu ꢀikayetlere   rağmen, failleri adalete teslim etmek için bir adım atılmamıꢀtır.   201. Baꢀvuran, yukarıda belirtilen ana olayların büyük ölçüde tartıꢀma konusu   olmadığını ve Hükümet’in, yalnızca iddia olmaktan farklı, ikna edici delillerine ters   düꢀmediğini ileri sürmüꢀtür. Dolayısıyla, bunlar kuvvetli ikinci derecede kanıt   oluꢀturmuꢀlardır, bunlardan, makul olarak, kuzey Kıbrıs’taki makamların ve dolayısıyla   sorumlu Hükümet’in, baꢀvuranın eꢀinin cinayetinden dolayı Sözleꢀme uyarınca sorumluluk   taꢀıdığı sonucu çıkarılabilir.   202. Ayrıca, 1. madde ile birlikte yorumlanan 2. madde uyarınca yaꢀama hakkını   koruma zorunluluğu, kiꢀilerin kuvvete baꢀvurma sonucu öldürülmüꢀ olduğu durumda bir çeꢀit   etkili resmi soruꢀturma olmasını gerektirir (burada, belirtilen baꢀvuran Shanaghan – Đngiltere,   no. 37715/97, § 88, 4 Mayıs 2001). Böyle bir soruꢀturma, bağımsız ve kamu incelemesine   açık olmalıdır. Yaꢀama hakkı ile beraber sorumluların kimliğinin tespit edilmesini ve   cezalandırılmasını ve haksız bir fiil sonucu gerçekleꢀen ölüm karꢀılığı tazminat almayı   koruyan iç hukukun etkili uygulanmasını sağlamak amacıyla, makul ölçüde süratli, bağımsız   ve etkili resmi bir soruꢀturma yürütmek özellikle gereklidir. Aynı zamanda, teoride olduğu   kadar pratikte de sorumluluğu sağlamak için soruꢀturmada veya sonuçlarında yeterli unsurda   kamu incelemesi olması gereklidir (tekrar belirtilen baꢀvuran Shanaghan, §§ 89-92, ve ayrıca   Oğur – Türkiye [BD], § 92, no. 21954/93, AĐHM 1999-III). Bu bağlamda, baꢀvuran, sorumlu   Hükümet’in, baꢀvuranın eꢀinin ölümüne ve baꢀvuranın onun Devlet görevlileri tarafından   öldürüldüğüne dair iddiasına yönelik çabuk, tarafsız ve etkili resmi bir soruꢀturmanın   yapılmıꢀ olduğunu gösterecek ikna edici veya inandırıcı deliller sunmamıꢀ olduğunu ileri   sürmüꢀtür. Baꢀvuran, soruꢀturmadaki ꢀu kusurlara dikkat çekmiꢀtir:   (i) Otopsi raporu ve balistik inceleme sonuçları, baꢀvurana, ancak, eꢀinin   ölümünün üzerinden neredeyse üç yıl geçmesinin ardından verilmiꢀtir.   (ii) Olası tanıklar polis tarafından sorgulanmamıꢀtır. Örneğin, olası görgü tanıkları   olan Feri Khan ve onun annesinin ifadeleri alınmamıꢀtır   (iii) Soruꢀturmada Muhtar ve Ziya Kasapoğlu’nun ifadeleri alınmamıꢀtır.     (iv) Katiller, “ꢁahin” marka koyu kırmızı bir araba kullanmıꢀ olabilirlerdi, ancak   bu polis tarafından dikkate alınmamıꢀtır ve böyle bir arabayı bulmak için hiçbir giriꢀimde   bulunulmamıꢀtır.   (v) Hüseyin Demirci’nin 6 Temmuz 1996 tarihli akꢀamı Mustafa Asilhan ile   birlikte geçirmiꢀ olduğu iddiasını doğrulamak üzere Mustafa Asilhan’ın ifadesi alınmamıꢀtır.   (vi) Polis, Abdullah Çatlı’nın Adalı cinayetine karıꢀmıꢀ olduğuna dair yinelenen   iddiaları uygun bir ꢀekilde soruꢀturmamıꢀtır.   (vii) Ölüm vakasına iliꢀkin keꢀif ve tahkikat ancak baꢀvurunun sorumlu   Hükümet’e bildirilmesinin sonrasının ardında yapılmıꢀtır. Baꢀvuran ve ailesi, tahkikata   katılamamıꢀlardır ve orada ifade vermesi için sadece beꢀ tanık çağrılmıꢀtır.   203. Baꢀvuran, son olarak, kuzey Kıbrıs polisinin siyasi ve askeri kontrol altında   olduğunu iddia etmiꢀtir. Buna göre, soruꢀturmayı yürütmekten sorumlu olan kiꢀilerin olaylara   karıꢀmıꢀ kiꢀilerden farklı olması gerektiği ꢀartı karꢀılanmamıꢀtır. Bütün bu sebeplerden   dolayı, baꢀvuran, AĐHM’den, sorumlu Hükümet’in sorumlu olduğu “KKTC” makamlarının,   eꢀinin cinayetine yönelik çabuk, tam ve etkili bir soruꢀturma yürütmemiꢀ olduğu kararını   vermesini istemiꢀtir.   2. Sorumlu Hükümet   204. Sorumlu Hükümet, “KKTC” ve/veya sorumlu Hükümet görevlilerinin   baꢀvuranın eꢀinin cinayetine karıꢀmıꢀ olduğunu gösterecek bir delil olmadığını ileri   sürmüꢀtür. Baꢀvuranın, merhum eꢀinin siyasi bir figür olduğu iddiasına itiraz etmiꢀtir. Bu   bakımdan, Adalı’nın hiçbir zaman siyasi mevki sahibi olmamıꢀ olduğunu iddia etmiꢀtir.   Yazılarından dolayı hiçbir zaman kovuꢀturmaya tabi tutulmamıꢀ ve yetkililer tarafından   yayınlarının hiçbirine el konulmamıꢀ veya hiçbiri toplatılmamıꢀtır. Ayrıca, baꢀvuranın iddia   ettiği gibi, askerlik hizmetini yapmadığı için bir hafta hapis cezası çekmemiꢀtir.   205. Sivil Savunma Teꢀkilatı, Ulusal Düꢀünce Kuruluꢀu ve Hüseyin Demirci,   Orhan Ceylan, Ali Tekman, Abdullah Çatlı, Ziya Kasapoğlu ve Altay Sayıl isimli bazı   kiꢀilerin Adalı’nın öldürülmesiyle ilgili olduklarına iliꢀkin baꢀvuranın iddiasına atfen,   Hükümet, bu iddianın tutarsız ve temelsiz olduğunu ileri sürmüꢀtür. Bu bağlamda, Hükümet,   eꢀinin muhtemel suikastçılarına iliꢀkin baꢀvuranın iddialarının “KKTC” polisi tarafından iyice   incelenmiꢀ olduğunu ve “KKTC” polisinin bu iddiaların asılsız olduğu ve baꢀkalarından   iꢀitilen hususların tekraren beyanından ibaret delillere, söylentilere veya spekülasyonlara   dayandığı kararını vermiꢀ olduğunu ifade etmiꢀtir.   206. Hükümet, ayrıca, Adalı’nın öldürülmesinin öncesinde, yaꢀamının tehlikede   olduğunu gösteren bir delil olmadığını ileri sürmüꢀtür. Kıbrıs Türk polisine hiçbir zaman   böyle bir tehlike veya endiꢀe bildirilmemiꢀtir. Ayrıca, Kıbrıs Türk makamlarının baꢀvuranın   yaꢀamının tehlikede olduğunu bilmiꢀ olmaları gerektiğini gösteren hiçbir ꢀey yoktu. Hükümet,   Kutlu Adalı cinayetinin gerçek nedeninin iddia edildiği gibi siyasi olmadığını, ancak   Adalı’nın “gizli örgütler, uyuꢀturucu tacirleri ve para aklayıcıları” hakkında sahip olduğu     bilgilerle yakından ilgili olduğunu ileri sürmüꢀtür. Bu bağlamda, baꢀvuran tarafından verilen   bir röportaja dayanmıꢀtır, bu röportajda baꢀvuran, rahmetli eꢀinin, ailesi için endiꢀelendiğini   ifade etmiꢀtir. Hükümet, baꢀvuranın, cinayetin bu yönünü soruꢀturma yapan makamlardan   kasıtlı olarak saklamıꢀ olduğunu iddia etmiꢀtir.   207. Yetkililer tarafından yürütülen soruꢀturma hakkında, Hükümet, AĐHS’nin 2.   maddesinin ꢀartlarını yerine getirmiꢀ olduğunu iddia etmiꢀtir. Cinayet yetkililere bildirildikten   hemen sonra, polisin olay yerine gitmiꢀ olduğunu, yerin planının çizilmiꢀ olduğunu ve ilgili   objelerin bir listesinin hazırlanmıꢀ oluğunu kaydetmiꢀtir. Đlgili örnekler alınmıꢀ ve bilimsel   olarak incelenmiꢀtir. Cesedin ölümden sonra muayenesi ve otopsisi yapılmıꢀtır. Adli tıp   uzmanı tarafından, baꢀvuranın eꢀinin cinayetinde kullanılan fiꢀeklerin daha önceki sözde   “siyasi” olaylarla ilgisi olmadığı tespit edilmiꢀtir. En az altmıꢀ tanığın ifadeleri alınmıꢀtır.   Aynı zamanda, ölüm vakalarına iliꢀkin keꢀif ve tahkikat da yürütülmüꢀ ve ölüme organ   parçalanması, iç kanama ve kafada “subdural aꢀırı kan kaybı”nın sebep olduğu sonucu   çıkmıꢀtır. Yetkililerin çabalarına rağmen, suçluların kimliğini tespit etmek mümkün   olmamıꢀtır. Hükümet, soruꢀturmayla ilgili olarak, diğer hususların yanı sıra, ayrıca ꢀunları   kaydetmiꢀtir:   (i) “KKTC” polisi, cinayetin iꢀlendiği semtte yaꢀayan mevcut her kiꢀiyi   sorgulamıꢀtır. Soruꢀturmada polise yardımı olabilecek bilgiler verebilen olası her tanığın   ifadesi alınıꢀtır.   (ii) Baꢀvuran tarafından olası tanık olarak adlandırılmıꢀ olan Feri Khan, cinayet   gecesinde evde değildir, ayrıca, soruꢀturma zarfında da mevcut bulunmamıꢀtır.   (iii) “KKTC” polisi, aynı zamanda, soruꢀturma baꢀlatmak amacıyla olay yerine   varmıꢀ olan polis memurlarının da ifadelerini almıꢀtır. Olay yerine varmıꢀ olan her polisin   ifadesini almaya gerek yoktur. Mahallenin muhtarının ifadesi alınmamıꢀtır, zira polis, sadece   evde kimsenin olup olmadığından emin olmak amacıyla eve bakmıꢀtır, ancak arama   yürütülmemiꢀtir.   (iv) Polis, Abdullah Çatlı’nın Adalı’nın öldürülmesiyle ilgisi hakkındaki   spekülasyonu soruꢀturmuꢀtur. Çatlı’nın giriꢀ ve çıkıꢀlarına iliꢀkin tüm kayıtlar incelenmiꢀ ve o   tarihte kuzey Kıbrıs’ta olmamıꢀ olduğu tespit edilmiꢀtir.   (v) Polis, Mustafa Asilhan’ın ifadesini almaya gerek duymamıꢀtır, zira Hüseyin   Demirci’nin suç iꢀlendiğinde baꢀka yerde olduğu iddiası, yemekte onlara katılmıꢀ ve onlarla   bir süre kalmıꢀ olan Muharrem Göç isimli bağımsız bir tanık tarafından doğrulanmıꢀtır.   (vi) Polis, katiller tarafından kullanılan arabayı bulmak için gerekli tüm adımları   atmıꢀtır. Kuzey Kıbrıs’ta toplumun muhtelif kesimlerince kullanılan yaklaꢀık 47.640 “ꢁahin”   marka araba vardır ve bu arabaların genellikle “Bozkurtlar” tarafından kullanıldığı iddiası   yanlıꢀtır.   3. Kıbrıs Hükümeti     208. Kıbrıs Hükümeti, sorumlu Hükümet’in, Adalı’nın, kendi görevlileri   tarafından öldürülmüꢀ olduğuna dair kuvvetli delilleri çürütecek olaylar veya ayrıntılı iddialar   ortaya koymamıꢀ olduğunu ileri sürmüꢀtür. Adalı ve ailesinin uzun süreli tehdide maruz   kalmıꢀ olduğunu ve dolayısıyla baꢀvuranın eꢀinin cinayetinin, sorumlu Hükümet’in bu siyasi   ꢀiddet kampanyasının son adımı olmuꢀ olduğunu belirtmiꢀtir.   209. Kıbrıs Hükümeti, sorumlu Hükümet tarafından kapsamlı ve etkili bir   soruꢀturma olmadığı için, Adalı cinayetinin faillerinin kimliğini teꢀhis etmenin imkansız   olduğunu iddia etmiꢀtir. Sorumlu Hükümet’in katillerin kimliğini bildiğini ve hatta cinayeti   düzenlemiꢀ olduğunu ileri sürmüꢀtür. Hükümet’in görüꢀüne göre, ulusal makamların düzgün   bir soruꢀturma yürütmeyecek olması ꢀaꢀırtıcı değildi.   210. Ayrıca, Kıbrıs Hükümeti, makamların bazı açık soruꢀturma yollarını   izlememiꢀ ve çok sayıda tanığı sorgulamamıꢀ olduklarını iddia etmiꢀtir. Cinayetin üzerinden   ancak iki yıl geçmesinden sonra Adalı’nın ölümüne yönelik bir soruꢀturma düzenlenmiꢀ ve   sadece beꢀ tanık çağrılmıꢀtır. Baꢀvuran ve ailesine soruꢀturma bildirilmemiꢀ veya karar   söylenmemiꢀtir. Makamlar hatalı soruꢀturmayı ancak baꢀvurunun sorumlu Hükümet’e   bildirilmesinden sonra baꢀlatmıꢀlardır. AĐHM’ye, ölüme yönelik uygun bir soruꢀturmanın   yürütülmekte olduğu fikrini vermek isteği ile hareket etmiꢀtir. Yukarıda belirtilenler   karꢀısında, AĐHS’nin 2. maddesi açıkça ihlal edilmiꢀtir.   B. AĐHM’nin değerlendirmesi   1. Baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesine iliꢀkin   211. Yaꢀam hakkını koruyan ve yaꢀam hakkından mahrum bırakmanın haklı   olabileceği ꢀartları ortaya koyan 2. madde, hakkında derogasyona izin verilmeyen, AĐHS’nin   en temel hükümlerinden birisi olarak yer alır. Ayrıca, 3. madde ile birlikte, Avrupa   Konseyi’ni oluꢀturan demokratik toplumların temel değerlerinden birini oluꢀturur. Yaꢀam   hakkından mahrum bırakmanın haklı olabileceği ꢀartlar, dolayısıyla dar bir ꢀekilde   yorumlanmalıdır. Đnsanların korunması için bir araç olarak AĐHS’nin hedef ve amacı, ayrıca,   2. maddenin, teminatlarını etkili ve uygulanabilir kılacak ꢀekilde, yorumlanmasını ve   uygulanmasını gerektirir (bkz. McCann ve Diğerleri – Đngiltere, 27 Eylül 1995 tarihli karar,   Seri A no. 324, ss. 45-46, §§ 146-147).   212. 2. madde tarafından sağlanan korumanın önemi ıꢀığında, AĐHM, sadece   Devlet görevlilerinin hareketlerini değil aynı zamanda o sırada mevcut tüm ꢀartları göz önüne   alarak, yaꢀam hakkından mahrum bırakan durumları en dikkatli ꢀekilde incelemeye tabi   tutmalıdır (bkz., diğer içtihatların yanı sıra, Orhan – Türkiye, no. 25656/94, § 326, 18 Haziran   2002).   213. AĐHM, görevinin yardımcı niteliğine duyarlıdır ve bunun belirli bir davanın   ꢀartlarınca kaçınılmaz kılınmadığı durumda bir ilk derece mahkemesinin görevini üstlenirken   dikkatli olmalıdır (bkz, örneğin, McKerr – Đngiltere (karar), no. 28883/95, 4 Nisan 2000).   Yerel yargı sürecinin gerçeklemiꢀ olduğu durumda, yerel mahkemelerin olaylara iliꢀkin     değerlendirmesi yerine kendi değerlendirmesini koymak AĐHM’nin görevi değildir ve genel   bir kural olarak ellerindeki delilleri değerlendirmek yerel mahkemelere düꢀer (bkz. Klaas –   Almanya, 22 Eylül 1993 tarihli karar, Seri A no. 269, s. 17, § 29). AĐHM, yerel mahkemelerin   kararlarına tabi olmasa da, normal koꢀullarda, bu mahkemeler tarafından olaylara iliꢀkin   verilen kararlardan sapmasına yol açması için ikna edici unsurlara gerek duyar (Ibid., s. 18, §   30). Aynı ilkeler, mutatis mutandis soruꢀturma makamları yerel mahkeme iꢀlemlerini   baꢀlatmak üzere yeterli delil bulmadığı için bu iꢀlemlerin yer almamıꢀ olduğu durumda da   geçerlidir. Ancak, AĐHS’nin 2 ve 3. maddeleri uyarınca iddialarda bulunulduğu durumda,   AĐHM, bazı yerel iꢀlemler ve soruꢀturmalar yer almıꢀ olsa bile, özellikle tam bir inceleme   uygulamalıdır (bkz., mutatis mutandis, Ribitsch – Avusturya, 4 Aralık 1995 tarihli karar, Seri   A no. 336, § 32 ve Avꢀar – Türkiye, no. 25657/94, § 283, AĐHM 2001-VII (alıntılar)).   214. Yukarıda belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurarak, AĐHM, sözkonusu   davada ortaya çıkan konuları tanıklar tarafından verilen sözlü deliler, taraflar tarafından   gösterilen yazılı deliller, özellikle sözkonusu olaya yönelik yürütülen kanuni tahkikatlara   iliꢀkin olarak Hükümet tarafından sunulan belgeler ve tarafların esaslara iliꢀkin yazılı   görüꢀleri ıꢀığında inceleyecektir.   215. AĐHM, baꢀvuranın, bazı kiꢀilerin ve kurumların eꢀinin öldürülmesiyle ilgisi   hakkında ağır iddialarda bulunduğunu kaydeder. Baꢀvuran, AĐHM’ye sunduğu görüꢀlerinde   ve yerel makamlara verdiği ifadelerde, eꢀinin siyasi bir figür ve “KKTC” yönetiminin açık bir   eleꢀtirmeni olduğu unsurlarını önemli ꢀekilde vurgulamıꢀtır. Ayrıca, Aziz Barnabas olayı gibi   kamuya mal olan hassas konulara iliꢀkin bazı kiꢀileri, grupları veya Devlet kurumlarını   eleꢀtiren veya lekeleyen yazıları dolayısıyla rahmetli eꢀine karꢀı yapılan tehdit iddialarına   dayanmıꢀtır. Bu bağlamda, AĐHM, Kutlu Adalı’nın ölümünün öncesindeki iddia edilen   olayların, baꢀvuranın, eꢀinin öldürülmesinin onun bir gazeteci olarak faaliyetleri ile ilgili   olduğu ꢀeklindeki iddiasını bir ölçüde desteklediğini değerlendirir. Buna göre, baꢀvuranın,   eꢀinin Devlet görevlileri tarafından veya en azından Devlet görevlilerinin iꢀtiraki ile   öldürüldüğü ꢀeklindeki iddiası, dolayısıyla ilk bakıꢀta savunulması olanaksız olarak   elenmemelidir.   216. Ancak, AĐHM için, AĐHS’nin amaçlarına uygun, delillerle ilgili gerekli ispat   ölçütü “suçun kesin olarak veya her türlü makul ꢀüpheden uzak olarak kanıtlanmıꢀ olması”   ölçütüdür ve böyle bir ispat yeterli derecede kuvvetli, açık ve uygun sonuçların veya benzer   çürütülmemiꢀ fiili karinelerin bir arada var olmasına bağlı olabilir (bkz. Đrlanda – Đngiltere, 18   Ocak 1978 tarihli karar, Seri A no. 25, s. 65, § 161). Bu bağlamda, AĐHM, Devlet’in, AĐHS   uyarınca, kurumlarının, görevlilerinin ve memurlarının hareketlerinden doğan   sorumluluğunun, herhangi bir bireyin cezai mesuliyeti ile karıꢀtırılmaması gerektiğini yineler   (bkz., yukarıda anılan, Avꢀar § 284).   217. Dava hakkında, AĐHM, baꢀvuranın eꢀinin cinayetinin görgü tanığı olmadığını   kaydeder. Baꢀvuran tarafından atıfta bulunulan tanıkların kimliği belirsiz kalmıꢀ ve muhtelif   sebeplerden dolayı tanıklık etmemiꢀlerdir (bkz. yukarıda 30. paragraf). Bu bağlamda mevcut   olan tek delil Adalı’nın vücudundan çıkarılan iki mermi kovanıdır. Bu mermi kovanlarının   adli incelemesi, bunların “KKTC” sınırları içinde bulunan veya katili bilinmeyen cinayetlere   iliꢀkin dosyalarda kayıtlı baꢀka fiꢀekler veya mermi kovanlarıyla uyuꢀmadığı tespitiyle   sonuçlanmıꢀtır. Baꢀvuran tarafından ꢀüpheli olarak adlandırılan kiꢀiler, Kutlu Adalı cinayetine   karıꢀtıklarına iliꢀkin iddiaları kuvvetli bir ꢀekilde reddetmiꢀlerdir (bkz. yukarıda 167.   paragraf). Yetkililer tarafından, Abdullah Çatlı’nın Adalı’nın öldürülmesiyle ilgili olduğu   iddiasına yönelik yürütülen soruꢀturma herhangi bir sonuç vermemiꢀtir.     218. Ayrıca, baꢀvuran, eꢀinin öldürülmesi sırasındaki mevcut ꢀartlarla ilgili   iddialarını kanıtlayamamıꢀtır. Bu bağlamda, AĐHM, inter alia, ꢀunları kaydeder:   (a) Baꢀvuranın iddia ettiği gibi, olay yerindeki ve civardaki sokak lambalarının   Adalı’nın öldürülmesi sırasında kapalı olmadığı ve bunların Sivil Savunma Teꢀkilatı güç   kaynağı tarafından çalıꢀtırılmadığı anlaꢀılır (bkz. yukarıda 58. paragraf).   (b) Baꢀvuranın iddia ettiği gibi, Sivil Savunma Teꢀkilatı’nın gizli bir teꢀkilat   olduğu veya kendisine verilen görevlerden farklı özel görevler gerçekleꢀtirdiği tespit   edilmemiꢀtir (bkz. yukarıda 79. paragraf).   (c) Güvenlik Kuvvetleri Komutanı’nın Adalı tarafından yazılan yazılar nedeniyle   görevinden alındığı (bkz. yukarıda 94 ve 142. paragraflar) ꢀeklindeki baꢀvuranın iddiasının   aksine, Mehmet Özdamar tarafından verilen sözlü delile göre hiçbir güvenlik komutanı   herhangi bir sebeple iꢀten çıkarılmamıꢀ veya görevinden ayrılmak zorunda bırakılmamıꢀtır.   Özellikle, Aziz Barnabas olayından sonra Galip Mendi görevinden alınmamıꢀtır ve Adalı’nın   öldürülmesinden iki gün önce adayı terk etmemiꢀtir (bkz. yukarıda 78 ve 168. paragraflar).   (d) Ziya Kasapoğlu, cinayet gecesinde baꢀvuranın ailesi veya polisi aramıꢀ   olduğu, baꢀvuranın kayınpederinin onun amiri olduğu ve olaydan sonra Đnönü köyüne   yerleꢀmiꢀ olduğu ꢀeklindeki baꢀvuranın iddialarını reddetmiꢀtir (bkz. yukarıda 93. paragraf).   (e) Hüseyin Demirci’nin yanıklar için hastaneye kabul edilmiꢀ olduğu ve Adalı’yı   kendisinin öldürmüꢀ olduğunu iddia ederek hastane içinde ateꢀ açmamıꢀ olduğu tespit   edilmemiꢀtir (bkz. yukarıda 99. paragraf).   (f) Hüseyin Demirci’nin Galip Mendi’ye danıꢀman veya özel sekreter olarak   vermiꢀ olduğu veya “KKTC”nin herhangi bir devlet dairesinden maaꢀ veya ekonomik yardım   aldığı kanıtlanmamıꢀtır (bkz. yukarıda 30, 99 ve 171. paragraflar).   (g) Albay Orhan Ceylan’ın silahı üzerinde yapılan balistik incelemeye göre, olay   yerinde bulunan mermi kovanlarıyla herhangi bir benzerliğe rastlanmamıꢀtır (bkz. yukarıda   125. paragraf).   (h) Refik Öztümen, baꢀvuranın yengesine, soruꢀturmayı etkili olarak   yürütmemesi için Güvenlik Kuvvetleri tarafından kendisine talimatlar verildiğini söylemiꢀ   olduğunu reddetmiꢀtir (bkz. yukarıda 104 ve 150. paragraflar).   219. Yukarıda belirtilenlerin ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranın ölümünün gerçekleꢀtiği   ꢀartlara iliꢀkin iddiaların spekülasyon ve varsayımın ötesine gitmediğini gözlemler.   Dolayısıyla, dava dosyasındaki belgelerin, her türlü makul ꢀüpheden uzak olarak, baꢀvuranın   eꢀinin herhangi bir Devlet görevlisi veya Devlet makamları adına hareket eden bir kiꢀi   tarafından veya onun iꢀtiraki ile baꢀvuran tarafından iddia edilen ꢀartlarda öldürüldüğü   sonucuna varmayı mümkün kılmadığını değerlendirir.   220. Son olarak, AĐHM, Hükümet’in, Kutlu Adalı’nın yeraltı teꢀkilatları tarafından   öldürülüp öldürülmediğinden emin olmak amacıyla soruꢀturmasını geniꢀletme talebini kabul   etmeyi gerekli bulmadığını kaydeder, zira bu farklı herhangi bir sonuca götürmezdi.     Baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesine iliꢀkin olarak 2. maddenin ihlal edilmediğini   belirtir.   2. Soruꢀturmanın yetersiz olduğu iddiasına iliꢀkin   221. AĐHS’nin 1. maddesi uyarınca Devlet’in “kendi yetki alanları içinde bulunan   herkese bu Sözleꢀme’nin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlükleri tanıma” genel   görevi ile birlikte yorumlanan AĐHS’nin 2. maddesi uyarınca yaꢀama hakkını koruma   zorunluluğu, ayrıca, ima yoluyla, bireylerin ꢀiddet kullanımı sonucu öldürülmüꢀ olduklarında,   bir çeꢀit etkili resmi bir soruꢀturma olmasını gerektirir (bkz., yukarıda anılan, Kıbrıs § 131;   Hugh Jordan – Đngiltere, no. 24746/94, § 105, AĐHM 2001-III (alıntılar); Akdeniz ve   Diğerleri – Türkiye, no. 23954/94, § 89, 31 Mayıs 2001 ve Kaya – Türkiye, 19 ꢁubat 1998   tarihli karar, Reports 1998-I, s. 324, § 86). Böyle bir soruꢀturmanın esas amacı yaꢀama   hakkını koruyan iç hukukun etkili biçimde uygulanmasını teminat altına almak ve Devlet   görevlileri veya kurumlarıyla ilgili davalarda onların sorumluluğu altında gerçekleꢀen   ölümlerde onların mesuliyetini sağlamaktır. Bu amaçları ne tür bir soruꢀturmanın   gerçekleꢀtireceği farklı durumlarda değiꢀiklik gösterebilir. Ancak, nasıl bir usul kullanılırsa   kullanılsın, yetkililer, konu dikkatlerine sunulduktan sonra, kendi inisiyatifleriyle hareket   etmelidirler. Resmi bir ꢀikayette bulunmayı veya herhangi bir soruꢀturma iꢀleminin   yürütülmesi sorumluluğunu almayı en yakın akrabanın inisiyatifine bırakamazlar (bkz.,   örneğin, mutatis mutandis, Đlhan – Türkiye [BD], no. 22277/93, § 63, AĐHM 2000-VII ve   yukarıda anılan Avꢀar § 393). Ayrıca, en yakın akrabanın, meꢀru haklarını korumak amacıyla   prosedüre gerektiği kadar katılması gereklidir (bkz. yukarıda anılan Hugh Jordan, § 109, ve   Oğur – Türkiye [BD], no. 21594/93, § 92, AĐHM 1999-III, bu davada kurbanın ailesinin   soruꢀturmaya ve mahkeme belgelerine eriꢀim imkanı yoktu).   222.Devlet görevlileri tarafından yapıldığı iddia edilen kanunsuz bir öldürmeye   yönelik soruꢀturmanın etkili olabilmesi için, genel olarak, soruꢀturmadan sorumlu olan ve   soruꢀturmayı yürütenlerin, olaylarda adı geçen kiꢀilerden bağımsız olmaları gereklidir (bkz   Güleç – Türkiye, 27 Temmuz 1998 kararı, Reports 1998-IV, §§ 81-82, ve yukarıda anılan   Oğur, §§ 91-92). Bu, yalnızca hiyerarꢀik ya da kurumsal bir bağlantının bulunmaması değil,   fiili bir bağımsızlığın bulunmaması anlamına da gelir (bkz örneğin, Ergi – Türkiye, 28   Temmuz 1998, Reports 1998-IV, §§ 83,84. Bu davada, iddia edildiği üzere bir çatıꢀma anında   ölen bir kızın ölümünü soruꢀturan Cumhuriyet Savcısı’nın, adı olaylarda geçen jandarmalarca   verilen bilgiye çok sıkı bir biçimde dayanmak suretiyle bağımsızlık sergilememesi sözkonusu   idi).   223.Soruꢀturmanın, bu tür davalarda kullanılan gücün, ꢀartlar dahilinde haklı olup   olmadığını belirlemeye (bkz yukarıda anılan Kaya, s.324, § 87) ve sorumluların bulunmasına   ve cezalandırılmasına muktedir olması açısından da etkili olması gereklidir (bkz. yukarıda   anılan Oğur, § 88). Bu, sonuca değil, yönteme dair bir yükümlülüktür. Yetkililerin, görgü   tanığı ifadesi, adli tıp kanıtları ve uygun olduğu hallerde cinayet mahalline gidilmesi, balistik   inceleme, ve eksiksiz yaralanma kaydı sağlayacak bir otopsi ile ölüm nedeni de dahil olmak   üzere klinik bulguların objektif incelenmesi çerçevesinde olayla ilgili kanıtları sağlamak için   imkanları dahilindeki adımları atmaları gerekli idi (otopsilerle ilgili olarak bkz. Salman –   Türkiye [BD], no. 21986/93, § 106, AĐHM 2000-VII; klinik bulgularla ilgili olarak bkz   Tanrıkulu – Türkiye [BD], no.23763/94, § 109, AĐHM 1999-IV; adli tıp kanıtları ile ilgili     olarak bkz. Gül – Türkiye, no. 22676/93, § 89, 14 Aralık 2000; balistik inceleme ile ilgili   olarak bkz. yukarıda anılan Oğur). Ölümün sebebini veya ölüme sebebiyet veren kiꢀi veya   kiꢀileri tespit etme kabiliyetine zarar veren herhangi bir eksiklik, soruꢀturmanın bu standardı   karꢀılamaması riskini taꢀıyacaktır.   224.Bu bağlamda, bir ivedilik ve makul süratlilik gereği de bulunmaktadır (bkz. Yaꢀa   – Türkiye, 2 Eylül 1998 kararı, Reports 1998-VI, ss.2439-2440, §§ 102-104; Çakıcı – Türkiye   [BD], no. 23657/94, §§ 80-87 ve 106, AĐHM 1999-IV; yukarıda anılan Tanrıkulu, § 109, ve   Mahmut Kaya – Türkiye, no. 22535/93, §§ 106-107, AĐHM 2000-III). Belirli bir durumda bir   soruꢀturmada ilerlemeyi önleyen engeller veya güçlükler olduğu kabul edilmelidir. Ancak,   yetkililerin, bir ölümcül güç kullanımını veya bir kaybolma olayını soruꢀturmadaki süratliliği,   genel olarak, kamunun hukukun üstünlüğüne olan güvenini muhafaza etmede ve kanunsuz   fiillere karıꢀma veya bu tür fiillere tolerans gösterme görüntüsünü önlemede esas olduğu   düꢀünülebilir.   225.Baꢀvuran, yetkililerce yürütülen soruꢀturmanın yetersiz olduğu iddiasına iliꢀkin   olarak birkaç ꢀikayette bulunmuꢀtur, Hükümet ise sözkonusu soruꢀturmanın AĐHS’nin 2.   maddesinde ifade bulan standardı karꢀıladığını iddia etmiꢀtir. Dolayısıyla, AĐHM, 2.   maddenin prosedüre iliꢀkin bu boyutuna uygun hareket edilip edilmediğini inceleyecektir.   226.Tanıklardan alınan ifadelerin sayısına ve baꢀvuranın yaptığı çeꢀitli ꢀikayetlere   cevaben yapılan soruꢀturmaların gösterdiği üzere, yerel makamların gerçekten de baꢀvuranın   eꢀinin öldürülmesine yönelik kapsamlı bir soruꢀturma yürüttüğünün gözlenmesi gereklidir.   Yine de, soruꢀturmanın baꢀlangıcından itibaren ciddi eksiklikler bulunmaktaydı.   227.Bu bağlamda, AĐHM, soruꢀturmayı yürüten yetkililerin, bu trajik olayın   aydınlatabilecek olan bir ipucu bulmak bağlamında terasta ya da baꢀvuranın evinde parmak   izi almadığına dikkat çeker (bkz. 117., 139., ve 147. paragraflar). Bu son hususla ilgili olarak,   olay mahallinin soruꢀturma makamlarınca denetlenmesinde hiçbir gözle görülür koordinasyon   olmadığı da gözlenmelidir. Bunun tipik bir örneği, terasta ve evin içinde ne bulunduğuna dair   hiçbir raporun bulunmadığı, ancak olaydan kısa bir süre sonra baꢀvuran tarafından çekilen ve   sonra AĐHM’ye sunulan bir fotoğrafta, terasta bir bardak, bir ꢀiꢀe ve bir kül tablasının   görülmesidir (bkz. 139. paragraf). Ayrıca, olay mahallini inceleyen polislerin terasın ya da   evin içinin fotoğrafını çekmeyi düꢀünmemiꢀ olması da ꢀaꢀırtıcıdır.   228.AĐHM, ayrıca, yetkililerce yapılan balistik incelemenin yetersiz olduğu   kanısındadır. Özellikle, yetkililerin olay mahallinde bulunan mermi kovanlarını “KKTC”   polis laboratuarlarındakilerle karꢀılaꢀtırmalarına rağmen, balistik testlerin kapsamını   Türkiye’deki polis arꢀivlerini kapsayacak ꢀekilde geniꢀletmeye yönelik yapılmıꢀ hiçbir giriꢀim   kaydedilmemiꢀtir (bkz. 125. ve 126. paragraflar). Soyalan’ın aksini iddia etmesine rağmen,   Türkiye’de yapılmıꢀ bir balistik teste iliꢀkin hiçbir rapor AĐHM’ye iletilmemiꢀtir (ibid.).   229.AĐHM, ayrıca, soruꢀturma makamlarının bazı kilit tanıklardan ifade almadığını   gözlemler. Örneğin, yetkililer, baꢀvuranın, Aziz Barnabas olayı ve eꢀinin öldürülmesi ile   Galip Mendi tarafından Yeni Düzen gazetesine ve Kutlu Adalı’ya yapıldığı iddia edilen   tehditler arasında bağlantıyla ilgili olarak dile getirdiği ꢀüphelerden haberdar idi. Ancak,   adının geçmesine iliꢀkin iddialarla ilgili olarak Galip Mendi’nin sorgulanmasına yönelik   hiçbir giriꢀimde bulunulmamıꢀtır (bkz. 120., 140., 151., 167. paragraflar). Aynı ꢀekilde,   Ceylan’la birlikte Hüseyin Demirci’nin cinayeti iꢀlediğine dair basında yer alan iddialardan   haberdar olduktan sonra yetkililerin Orhan Ceylan’ın ifadesini derhal almaya yönelik hareket     ettiği görülmemektedir (bkz. 132. paragraf). Dolayısıyla, Ceylan ve Demirci’nin olaya   karıꢀmıꢀ olabileceğine yönelik soruꢀturma tatmin edici olmaktan uzak idi (bkz. 129., 132., ve   152. paragraflar). Ayrıca, vurulma olayından hemen sonra polis tarafından olay mahallinde   yaꢀayan insanlardan epey ifade alınmıꢀ olmasına rağmen, o bölgedeki bütün insanların   sorgulanıp sorgulanmadığına dair etkili bir kontrol olup olmadığı da ꢀüpheli gözükmektedir   (bkz. 119. ve 148. paragraflar).   230.Hükümet, AĐHM’ye, Ekim 2002’ye ait, yani baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesinden   yaklaꢀık altı yıl yedi ay sonraya ait, tanık ifadeleri ve raporları içeren ek bir soruꢀturma   dosyası sunmuꢀtur. Kanıtları sözkonusu olaya ıꢀık tutabilecek kilit tanıklar içeren bu   soruꢀturmanın, ancak baꢀvurunun iletilmesinden ve ardından Strazburg’da yapılan iki   duruꢀmadan sonra yapılmıꢀ olması ꢀaꢀırtıcıdır. Bu bağlamda, AĐHM, Ekim 2002’ye kadar,   yetkili makamların, olay mahalline ilk gelen polis memuru olan Eybil Efendi’nin ve   mahallenin o tarihteki muhtarı olan ve polis memurlarıyla birlikte eve ilk giren Ali Rıza   Görgüner’in ifadesini almak doğrultusunda hiçbir giriꢀimde bulunmadıklarını not eder (bkz.   116. ve 117. paragraflar). Aynı ꢀekilde, 18 Ekim 2002 tarihinde kadar Mustafa Asilhan’ın   ifadesini almayı da düꢀünmemiꢀlerdir (bkz. 128 paragraf).   231.Daha önce de not edildiği üzere, AĐHM, baꢀvuranın, eꢀinin öldürülmesinin bir   gazetecilik faaliyetleriyle bağlantılı olduğu iddiasının mantıksız olmadığı kanısındadır (bkz.   215. paragraf). Ancak, yetkililerin, Adalı’nın öldürülmesinin ardındaki saikleri yeteri kadar   soruꢀturmadığı kanısındadır. Dolayısıyla, cinayetin siyasi sebepleri olduğu veya Adalı’nın   gazetecilik faaliyeti ile arasında bir bağlantı olduğunun soruꢀturulması için yeterli adımların   atıldığı kesinliğe kavuꢀmamıꢀtır. Aksine, yetkililerin, soruꢀturmanın daha ilk safhasında ve   yetersiz bir temel üzerine bu ihtimali kapsam dıꢀı bıraktığı gözükmektedir (bkz. 120., 140.,   144. 156 paragraflar). Ayrıca, AĐHM, cinayetin saiklerini aydınlatabilecek olan kanıtların   bulunması amacıyla merhuma ait çalıꢀmaların ve diğer eꢀyaların üzerinde hiçbir araꢀtırma   yapılmadığına iꢀaret eder (bkz. 117. ve 147. paragraflar).   232.Son olarak, AĐHM, yetkililerce yürütülen soruꢀturmada kamu araꢀtırmasının   bulunmadığı ve merhumun ailesine bilgi verilmediği hususu ile de ilgilenmektedir.   Soruꢀturma dosyasının, soruꢀturmadaki geliꢀmeler ve soruꢀturmanın yürütülmesi hakkında   bilgi edinmek için hiçbir yolu olmayan baꢀvuranın eriꢀimine açık olmadığını not eder.   Baꢀvuru, Hükümet’e iletilmesine kadar kendisine post-mortem ve balistik raporların bir   kopyası verilmemiꢀ ve ölüm vakasında görevli memur tarafından yapılan tahkikatta yer almak   için davet edilmemiꢀtir (bkz. 123. paragraf). AĐHM, bu bağlamda, merhumun ailesinin veya   hukuki mümessillerinin soruꢀturmaya dahil edilmesinin, onlara bilgi verilmesinin ve baꢀka   kanıt sunmalarının önemini vurgular (bkz. yukarıda anılan Hugh Jordan, § 92; yukarıda   anılan Oğur, § 92; 24 Mayıs 1989 tarihli "Yasadıꢀı, Keyfi ve Toplu Đnfazların Önlenmesi Đçin   Đlkeler’le ilgili BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi Kararının (1989/65) 16. Bölümü )   233.Yukarıda anlatılar ıꢀığında, AĐHM, ulusal makamların baꢀvuranın eꢀinin   öldürülmesini çevreleyen koꢀullara yönelik etkili ve yeterli bir soruꢀturma yapmadığı   kanısındadır. Buna göre, Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmemesine dair itirazını   reddetmiꢀ (bkz. 190. paragraf) ve 2. maddenin usul açısından ihlal edildiğine karar vermiꢀtir.   II.AĐHS’NĐN 3., 8. VE 14. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI     234.Baꢀvuran, eꢀinin ölümünden sonra, “KKTC” yetkililerinin sürekli bir taciz,   korkutma ve ayrımcılığına maruz kaldığını ve bunun AĐHS’nin 3., 8. ve 14. maddelerinde   ifade bulan haklarını ihlal ettiğini iddia etmiꢀtir.   235.3. madde ꢀöyledir:   “Hiç kimse iꢀkenceye, insanlık dıꢀı ya da onur kırıcı ceza veya iꢀlemlere tabi   tutulamaz.”   8. madde:   “1. Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve haberleꢀmesine saygı gösterilmesi   hakkına   sahiptir.   2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu otoritesinin müdahalesi, ancak ulusal güvenlik,   kamu emniyeti, ülkenin ekonomik refahı, dirlik ve düzenin korunması, suç iꢀlenmesinin   önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya baꢀkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması   için, demokratik bir toplumda, zorunlu olan ölçüde ve yasayla öngörülmüꢀ olmak   koꢀuluyla söz konusu olabilir.”   14. madde:   “Bu Sözleꢀmede tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil,   din, siyasal veya diğer kanaatler, ulusal veya sosyal köken, ulusal bir azınlığa   mensupluk, servet, doğum veya herhangi baꢀka bir durum bakımından hiçbir   ayırımcılık   yapılmadan   sağlanır.”   A.Tarafların görüꢁleri   1.Baꢀvuran   236. Baꢀvuran, çeꢀitli olaylara istinaden (bkz. 38-45 paragraflar), iddia edilen   davranıꢀların, insanlık dıꢀı ve küçültücü muamele ve cezaya ve özel ve aile yaꢀam hakkına   yapılmıꢀ bir müdahaleye vardığını öne sürmüꢀtür. Ayrıca, kendisi ve eꢀinin siyasi ve diğer   görüꢀlerinden dolayı, ve/veya “KKTC” ve sorumlu Hükümet’in politikaları ve davranıꢀlarını   kamu tarafından bilinen bir eleꢀtirmenin dul eꢀi olarak, yetkililerin ayrımcı muamelesine   maruz kaldığını ileri sürmüꢀtür.   2.Sorumlu Hükümet   237.Sorumlu Hükümet, sözkonusu iddiaların temeli olmadığını ifade etmiꢀ ve bunların   yetkililerce yürütülen soruꢀturma sonrasında temelsiz olduğunun kanıtlandığını öne sürerek   itiraz etmiꢀtir. Ayrıca, sözkonusu ꢀikayetlerin, AĐHM’de dosyaya dahil edilmelerinden önce   yetkililerin dikkatine sunulmadığını not etmiꢀtir.   3.Kıbrıs Hükümeti   238.Kıbrıs Hükümeti, baꢀvuranın maruz kaldığı muamelenin, baꢀvuranda korku ve   sıkıntı ile birlikte utanç ve aꢀağılanmaya varan duygular oluꢀturduğunu ve dolayısıyla insanlık   dıꢀı ve küçük düꢀürücü muameleye vardığını öne sürmüꢀtür. Ayrıca, baꢀvuranca iddia edilen   her AĐHS ihlalinin, eꢀinin siyasi görüꢀleri veya sorumlu Devlet’in politikalarının ve     uygulamalarının baꢀvuran tarafından mütemadiyen ve çekinmeden açıkça eleꢀtirmesinden   kaynaklandığını iddia etmiꢀtir.   B.AĐHM’nin değerlendirmesi   239.AĐHM, baꢀvuranın, “KKTC” yetkililerince taciz, korkutma ve ayrımcı   davranıꢀları ile ilgili olarak birkaç iddia öne sürdüğünü not eder. Bu iddiaların olgusal   temeline Hükümet tarafından kati olarak itiraz edilmiꢀtir. Dolayısıyla, sözkonusu iddianın   makuliyeti, tarafların AĐHM’ye ilettiği yazılı ve diğer kanıtlar ıꢀığında ve AĐHS’nin ihlali   iddialarının bir temeli olup olmadığını tespit ederken kullandığı kanıt standardını, yani “hiçbir   ꢀüpyehe yer bırakmayacak ꢀekilde” kanıt standardı dikkate alınarak test edilmelidir (bkz.   yukarıda anılan Đrlanda, § 161). Bu tür bir kanıta, yeterince güçlü, açık ve birbiriyle uyumlu   çıkarımların veya benzer çürütülmemiꢀ karinelerin bulunması halinde ulaꢀılabilir.   240.Bu davada, iddia edildiği üzere, baꢀvuranın taciz, korkutma ve ayrımcılığa maruz   kalıp kalmadığına dair birkaç olgu ꢀüphe uyandırmaktadır. AĐHM, birkaç örnekle, görünüꢀe   bakılırsa, baꢀvuranın aracının lastiğinin birisi tarafından indirildiği için değil, eksi ve   yıpranmıꢀ olduğu için indiğine dikkat çeker. Musa Öneral’ın, su tankındaki sızıntıyı tamir   etmek için baꢀvuranın bahçesine girdiği görünmektedir. Adalı’nın fotoğrafının, “KKTC”   yetkilileri veya sorumlu Hükümet için çalıꢀan bir ꢀahıs tarafından baꢀvuranın bahçesinden   çalındığına dair hiçbir kanıt yoktur. Aynı ꢀekilde, baꢀvuranın köpeğine Devlet yetkilileri   tarafından iꢀkence yapıldığı veya köpeğin yine Devlet yetkililerince öldürüldüğü de kesin   değildir (bkz. 161. paragraf). Ayrıca, baꢀvuran, Hükümet’in baꢀvuranın posta ve iletiꢀimine   yetkililerce müdahale edildiğine iliꢀkin itirazına reddedebilecek herhangi bir somut kanıt   ortaya koyamamıꢀtır.   241.Bu tespitler ıꢀığında ve aksi bir kanıtın yokluğunda, baꢀvurana yönelik taciz,   korkutma ve ayrımcılık eylemlerinin varlığını kesinleꢀtirmek için gerekli olan kanıt   standardını dikkate alarak, AĐHM, AĐHS’nin 3., 8. ve 14. maddelerinin ihlal edilmediği   sonucuna varmıꢀtır.   Bu tespit, Hükümet’in hukuk yollarının tüketilmemesine iliꢀkin itirazının   incelenmesini gereksiz kılmıꢀtır (bkz. 191. paragraf).   III.AĐHS’NĐN 6. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   242.Baꢀvuran, yetkililerin, eꢀinin öldürülmesine iliꢀkin koꢀullara yönelik ivedi,   tarafsız, tam ve etkili bir soruꢀturma yürütmemesinin AĐHS’nin 6 § 1. ve 13. maddelerini ihlal   ettiğini öne sürerek ꢀikayetçi olmuꢀtur.   243.6 § 1. maddenin ilgili bölümleri ꢀöyledir:   “Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, … konusunda karar   verecek olan, … bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının …   görülmesini istemek hakkına sahiptir.”   13. maddeye göre:     “Bu Sözleꢀme’de tanınmıꢀ olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, ihlal fiili resmi   görev yapan kimseler tarafından bu sıfatlarına dayanılarak yapılmıꢀ da olsa, ulusal   bir makama etkili bir baꢀvuru yapabilme hakkına sahiptir.”   A.Tarafların görüꢁleri   1.Baꢀvuran   244.Baꢀvuran, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi kapsamında, eꢀinin ölümüne iliꢀkin koꢀullara   yönelik tarafsız ve bağımsız bir soruꢀturma yapılmamasından dolayı, Devlet görevlilerince   iꢀlendiği iddia edilen cinayete iliꢀkin tazminat yoluna baꢀvurma hakkını belirlemek için   mahkemelere etkili eriꢀiminin engellendiğini ifade etmiꢀtir. Ayrıca, “KKTC” yönetiminde   olan bölgedeki siyasi koꢀullar ve baꢀvuranın davasına iliꢀkin olaylar, baꢀvuranın bağımsız ve   tarafsız adalete ulaꢀmasını daha da imkansız kılmıꢀtır.   245.Baꢀvuran, AĐHS’nin 13. maddesi kapsamında, eꢀinin öldürülmesine iliꢀkin   koꢀullara yönelik olarak, yetkililerin, Türkiye’nin yapmakla yükümlü olduğu ivedi, tarafsız ve   kapsamlı bir soruꢀturmayı yapmamasının ve etraflı bir post-mortem muayene   yapmamalarının, soruꢀturma ve kamu kovuꢀturmasından sorumlu olanların da, “KKTC”   yönetiminin veya sorumlu Devlet görevlilerinin iꢀlediği iddia edilen siyasi cinayetlere benzeri   bir yanlı yaklaꢀımları olduğunu gösterdiğini ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran, aynı durumun,   kendisine yönelik yapılan gözetleme, taciz, korkutma ve ayrımcılık kampanyası iddiaları için   de geçerli olduğunu iddia etmiꢀtir. 13. maddenin ayrı bir ihlali olarak, “KKTC” yönetiminde   olan bölgede hukukun bağımsızlığı sağlanmamıꢀ olduğundan kendisine bir hukuk yolu imkanı   tanınmamıꢀtır, bu da nitelikli avukatların, etkili yasal tazmin elde edebilmesinde hukuki   yardım yapmayı mütemadiyen reddetmeleri sonucunu beraberinde getirmiꢀtir.   2.Sorumlu Hükümet   246.Sorumlu Hükümet, baꢀvuranın iddialarını reddetmiꢀ ve “KKTC”de gerek   uygulanabilir gerek iꢀlevi olan ve dolayısıyla baꢀvuranın yararlanabileceği iç hukuk yolları   olduğunu öne sürmüꢀtür. Örnek olarak, baꢀvuranın yaptığı baꢀvurudan sonra “Kutlu Adalı   Vakfı”na bir “KKTC” mahkemesi tarafından izin verildiğine iꢀaret etmiꢀtir.   247.Hükümete göre ayrıca, “KKTC” yetkilileri, baꢀvuranın eꢀinin ölümüne yönelik   ivedi ve yeterli bir soruꢀturma yapmıꢀtır. Yetkililer, Adalı üzerinde post-mortem muayene de   yapmıꢀlar ve Adalı cinayetinin siyasi olduğu iddialarına karꢀı yanlı bir yaklaꢀım   sergilememiꢀlerdir. Bu iddia, asla kesinlik kazanmamıꢀ bir varsayım idi. Buna ek olarak,   baꢀvuranın “gözetlenme, taciz, ve korkutma”ya iliꢀkin iddiaları temelsizdi ve yetkililerin   dikkatine hiçbir zaman sunulmamıꢀtı. Ayrıca, “KKTC” deki mahkemelerin ve hukuk   mesleğinin bağımsız olmadığına dair iddialarının aslı yoktu.   3.Kıbrıs Hükümeti   248.Kıbrıs Hükümeti, “KKTC”deki sözde mahkemelerin, kuruluꢀ ve iꢀlev bakımından   bağımsız ve tarafsız olmadığını belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın kuzeyde hukuki temsil   sağlayamaması ve Adalı’nın ölümüne yönelik ivedi, kapsamlı ve tarafsız bir soruꢀturma   yapılmamasının yanı sıra, baꢀvuranın, tazminat ve özel hayat haklarını talep etmek için   mahkemelere eriꢀim imkanı yoktu. Sorumlu Devlet ve “mahkemeleri”nin baꢀvurana destek     verecek gibi gözükmüyordu. AĐHM’de ꢀu anda görülmekte olan davalarının durumu, etkili   olmadıklarının açık bir kanıtıdır.   B.AĐHM’nin değerlendirmesi   1.6. maddeye iliꢀkin olarak   249.AĐHM, baꢀvuranın “KKTC” mahkemelerinde tazminat aramak için hiçbir   giriꢀimde bulunmadığını not eder. Dolayısıyla, bu davada, iddiaları hakkında hüküm verip   veremeyeceğinin belirlenmesi mümkün değildir. AĐHM, baꢀvuranın bir mahkemeye   eriꢀiminin olmamasına iliꢀkin ꢀikayetinin, soruꢀturma mercilerinin baꢀvuranın eꢀinin   öldürülmesiyle ele alma biçimine iliꢀkin daha genel ꢀikayeti ile, bunun, öldürme sonucunda   baꢀvuranın karꢀı karꢀıya kaldığı sıkıntıları tazmin etmeye yarayacak etkili hukuk yollarına   eriꢀim üzerindeki etkileri ile bağlantılı olduğu kanısındadır. Bu ꢀartlar altında, AĐHM, kendi   içtihadı uyarınca, (bkz. örneğin, Gündem – Türkiye, 25 Mayıs 1998, Reports 1998-III s.1136,   § 74; ve yukarıda anılan Kaya, s.329, § 105), bu ꢀikayeti, Devlet’lerin, 13. madde   çerçevesinde, iddia edilen AĐHS ihlalleri bağlamında etkili bir hukuk yolu sağlamak ꢀeklinde   daha genel yükümlülükleri kapsamında incelemenin uygun olacağı kanısındadır.   2.13. maddeye iliꢀkin olarak   (a)Genel ilkeler   250.AĐHM, yerel hukuki düzende her ne ꢀekilde tanımlanmıꢀ olursa olursa olsun,   AĐHS’nin 13. maddesinin hak ve özgürlüklerinin özünü hayata geçirmek için ulusal düzeyde   bir hukuk yolunun sağlanmasını teminat altına aldığını tekrarlar. Dolayısıyla, 13. maddenin   maksadı, bu madde kapsamında Sözleꢀmeci Devlet’lere AĐHS yükümlülüklerine uygun   hareket etme ꢀekline iliꢀkin bir takdir yetkisi tanınmıꢀ olmasına rağmen, AĐHS’nin 13.   maddesinin maksadının, AĐHS kapsamında yapılmıꢀ “savunulabilir bir ꢀikayet”in konusuna   iliꢀkin bir hukuk yolu ve uygun tazminat sağlamaktır. 13. madde yer alan yükümlülüğün   kapsamı, baꢀvuranın AĐHS çerçevesinde yaptığı ꢀikayetin niteliği bağlı olarak değiꢀebilir.   Yine de, 13. madde ile ꢀart koꢀulan hukuk yolunun, gerek uygulamada gerekse hukuk   açısından “etkili” olması gereklidir, özellikle de hayata geçirilmesinin, sorumlu Devlet   yetkililerinin fiilleri ve ihmalleri ile haksız olarak engellenmemesi gereklidir (bkz. yukarıda   anılan Aksoy, s.2286, § 95; Aydın – Türkiye, 25 Eylül 1997 kararı, Reports 1997-VI, ss.1895-   96, § 103; ve yukarıda anılan Kaya, § 106).   (b) Baꢁvuranın eꢁinin öldürülmesine iliꢁkin olarak   251.Yaꢀam hakkının korunmasının temel önemi ıꢀığında, 13. madde, uygun olan   hallerde tazminat ödenmesine ek olarak, yaꢀamın elden alınmasından sorumlu olanların   belirlenmesi ve cezalandırılmasını ve müꢀtekinin soruꢀturma sürecine etkili eriꢀimini   sağlayacak kapsamlı ve etkili bir soruꢀturma yapılmasını gerektirir (bkz. yukarıda anılan   Kaya, ss.330-31, § 107).   252.Bu davada sunulan kanıtlar temelinde, AĐHM, hiçbir ꢀüpheye yer bırakmayacak   ꢀekilde Devlet görevlilerinin baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesini gerçekleꢀtirdiği veya bu olaya   karıꢀtıklarının kanıtlandığını tespit etmemiꢀtir (bkz. 219. paragraf). Ancak, geçmiꢀ davalarda   karar verdiği üzere, bu tespit, 2. madde bağlamında yapılan ꢀikayetin, 13 maddenin maksadı   bakımından “savunulabilir” bir ꢀikayet olmasını engellemez (bkz. Boyle ve Rice- Đngiltere, 27     Nisan 1988, Seri A no. 131, s. 23, § 52; yukarıda anılan Kaya, ss. 330-31, p 107; ve yukarıda   anılan Yaꢀa, s. 2442, § 113)ç Bu bağlamda, AĐHM, baꢀvuranın eꢀinin kanunsuz bir öldürme   olayının kurbanı olduğunun ihtilaf konusu olmadığını gözlemler. Buna göre, 2. madde   kapsamındaki ꢀikayetin, AĐHS’nin 13. maddenin maksatları açısından savunulabilir olduğu   kanısındadır.   253.Dolayısıyla, yetkililerin baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesine iliꢀkin koꢀullara yönelik   etkili bir araꢀtırma yapma yükümlülüğü bulunmaktaydı. Yukarıda bahsedilen gerekçelerden   dolayı (bkz 221-233 paragraflar), 2. madde yükümlülüklerinin gerektirdiklerinden daha   kapsamlı olan 13. maddede yer alan yükümlülükleri uyarınca hiçbir soruꢀturma yapılmadığı   düꢀünülebilir (bkz. yukarıda anılan Kaya, ss. 330-31, § 107). Dolayısıyla AĐHM, baꢀvurana,   eꢀinin ölümüne iliꢀkin olarak etkili bir hukuk yolu ve böylelikle, uygun bir tazminat da dahil   olmak üzere, faydalanabileceği diğer tazmin yolları tanınmadığını tespit etmiꢀtir.   Dolayısıyla, AĐHS’nin 13. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   (c)Baꢁvurana yapıldığı iddia edilen taciz, korkutma ve ayrımcılık   254.AĐHM, bu davada sunulan kanıtlar temelinde, baꢀvuranın “KKTC” yetkililerinin   taciz, korkutma ve ayrımcılığına maruz kaldığının kesinleꢀtiğini tespit etmemiꢀtir (bkz. 239-   paragraflar). 13. maddede yer alan ꢀartlar ele alındığında, baꢀka bir maddenin ihlalinin,   maddenin uygulanması için ön koꢀul olmadığını tekrarlar (bkz. Yukarıda Boyle ve Rice, s.23,   § 52). Ancak, AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’nin 3., 8. ve 14. maddeleri çerçevesinde yaptığı temel   ꢀikayetlere iliꢀkin yukarıdan bahsedilen tespitlerini dikkate alarak,”KKTC” yetkililerinin kötü   davranıꢀlarını görünürde temelini ortaya koyduğu sonucuna varamaz. Bu bağlamda,   baꢀvuranın Hükümet’in görüꢀlerini çürütmediğine ve yerel yetkililerin kendisinin   ꢀikayetlerine yönelik soruꢀturmasının sonuçlarına dikkat çeker (bkz. 240. paragraf).   255.Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, AĐHM, yukarıda bahsedilen durumun baꢀvuranın   etkili hukuk yolu hakkının ihlali olarak görülemeyeceği kanısındadır.   Dolayısıyla, bu bağlamda AĐHS’nin 13. maddesi ihlal edilmemiꢀtir.   IV.AĐHS’NĐN 10. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   256.Baꢀvuran, eꢀinin kanunsuzca öldürülmesinin, aynı zamanda AĐHS’nin 10.   maddesine ifade bulan ifade özgürlüğü hakkına müdahale teꢀkil ettiğini iddia etmiꢀtir.   Sözkonusu maddeye göre:   “1. Herkes görüꢀlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat   özgürlüğü ile   kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya   fikir almak ve vermek özgürlüğünü de içerir. Bu madde, devletlerin radyo, televizyon   ve sinema iꢀletmelerini bir izin rejimine bağlı tutmalarına engel değildir.   2. Kullanılması görev ve sorumluluk yükleyen bu özgürlükler, demokratik bir   toplumda, zorunlu tedbirler niteliğinde olarak, ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün   veya kamu emniyetinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç iꢀlenmesinin   önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, baꢀkalarının ꢀöhret ve haklarının korunması, veya   yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması için yasayla öngörülen bazı biçim     koꢀullarına, sınırlamalara ve yaptırımlara bağlanabilir.”   257.Baꢀvuran, Kutlu Adalı’nın sorumlu Devlet’in politikalarını ve uygulamalarını ile   Türk kontrolünde olan kuzey Kıbrıs’taki görevlileri sertçe eleꢀtiren görüꢀlerini açıkça ifade   etmek sebebiyle öldürüldüğünü ileri sürmüꢀtür.   258.Hükümet, bu iddiaların olgusal temeline itiraz etmiꢀ ve Adalı’nın siyasi sebepler   veya görüꢀleri yüzünden öldürüldüğüne dair hiçbir kanıt olmadığını vurgulamıꢀtır.   259.Kıbrıs Hükümeti, baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesinin sebebinin, sorumlu Devlet’in   iꢀgal edilmiꢀ Kıbrıs’taki yönetimini açıkça eleꢀtirmesi olduğunu öne sürmüꢀtür.   260.AĐHM, baꢀvuranın iddialarının AĐHS’nin 2. maddesinde incelenen aynı   olgulardan kaynaklandığını not eder. Dolayısıyla, sözkonusu ꢀikayeti ayrı olarak incelemenin   gerekli olmadığı kanısındadır.   V.AĐHS’NĐN 11. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   261.Baꢀvuran, Türk ve Kıbrıslı Türk yetkililerin, kendisinin, güney Kıbrıs’taki bir   radyo istasyonunun düzenlediği bir toplantıya katılmak için “yeꢀil hat”tı geçmesine izin   vermemesinin, AĐHS’nin 11. maddesinde ifade bulan toplantı yapma özgürlüğünü ve bu   bağlamda Kıbrıslı Rumlarla toplantı yapma özgürlüğünü ihlal ettiğini öne sürerek ꢀikayetçi   olmuꢀtur. 11. maddeye göre:   “1. Herkes asayiꢀi bozmayan toplantılar yapmak, demek kurmak, ayrıca çıkarlarını   korumak için baꢀkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak   haklarına   sahiptir.   2. Bu hakların kullanılması, demokratik bir toplumda, zorunlu tedbirler niteliğinde   olarak, ulusal güvenliğin, kamu emniyetinin korunması, kamu düzeninin sağlanması ve   suç iꢀlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya baꢀkalarının hak ve   özgürlüklerinin korunması amaçlarıyla ve ancak yasayla sınırlanabilir. Bu madde, bu   hakların kullanılmasında silahlı kuvvetler, kolluk mensupları veya devletin idare   mekanizmasında görevli olanlar hakkında meꢀru sınırlamalar konmasına engel   değildir.”   A.Tarafların görüꢁleri   1.Baꢀvuran   262.Baꢀvuran, hattın Kıbrıs Hükümeti’nin kontrolünde olan bölümünde bir radyo   istasyonu tarafından 20 Haziran 1997 tarihinde düzenlenecek olan toplantıya davet edildiğini   belirtmiꢀtir. Baꢀvuran ve kızı önceden, diğer tarafa geçme izni için “KKTC” yönetiminin   Dıꢀiꢀleri Bakanlığı’na müracaat etmiꢀtir. Herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin izin talebi   reddedilmiꢀ, ancak kuzeydeki gazetecilere izin verilmiꢀtir. Bu önlem, AĐHS’nin 11.   maddesinde yer alan toplantı yapma özgürlüğünü ihlal etmiꢀtir.   2.Sorumlu Hükümet     263.Hükümet, baꢀvuranın savlarına itiraz etmiꢀ ve baꢀvuranın, yalnızca bu tür bir   toplantı sebebiyle toplantı yapma özgürlüğü hakkının ihlal edilmediğini öne sürmüꢀtür. Bu   bağlamda, “KKTC” ile güney Kıbrıs arasındaki “yeꢀil hat”tın geçilmesinin, “KKTC”   kanunlarıyla düzenlendiğini ve bu konuda genel kısıtlamaların bulunduğunu vurgulamıꢀtır.   Bu, zaman zaman gerekli görülen güvenlik önlemlerine bağlıdır. Kontrol noktalarında ya da   sınırda gösteri veya ꢀiddet içeren protestolar meydana geldiğinde, hattı geçmek emniyetli   olmuyordu ve taraflardan biri izinleri askıya alabiliyordu. Sonuç olarak, “KKTC”   yetkililerinin amacı, baꢀvurana veya kızına ayrımcılık yapmak değil, adada barıꢀı muhafaza   etmek için tüm Kıbrıslı Türklerin korunmasını temin etmekti.   264.20 Haziran 1997 tarihinde adanın Rum tarafında bir radyo istasyonu tarafından   düzenlenen toplantıyla ilgili olarak, toplantı yalnızca gazetecilere yönelikti ve baꢀvuranın bu   toplantıda bulunması, siyasi propaganda amacıyla suistimal edilebilirdi.   2.Kıbrıs Hükümeti   265.Kıbrıs Hükümeti’ne göre, yetkililerin baꢀvuranın Kıbrıs’ın güney bölümüne   gitmesine izin vermeyi reddetmeleri, AĐHS’nin 11. maddesini ihlali etmiꢀtir ve sorumlu   Hükümet, baꢀvuranca ortaya koyulan kanıtları çürütecek ikna edici herhangi bir kanıt   sunmamıꢀtır.   B.AĐHM’nin değerlendirmesi   1.Genel ilkeler   266.AĐHM, ilk olarak, toplantı yapma özgürlüğünün demokratik bir toplumda temel   bir hak olduğunu ve ifade özgürlüğü gibi, bu tür bir toplumun temellerinden biri olduğunu   gözlemler. Dolayısıyla, kısıtlayıcı olarak yorumlanmamalıdır (bkz. yukarıda anılan Djavit An   – Türkiye, § 54; G – Almanya, no. 13079/87, 6 Mart 1989 tarihli Komisyon kararı, DR 60, s.   256; Rassemblement jurassien ve Unité jurassien – Đsviçre, no. 8191/78, 10 Ekim 1979 tarihli   Komisyon kararı, DR 17, s. 93; ve Rai ve Diğerleri – Đngiltere, no. 25522/94,6 Nisan 1995   tarihli Komisyon kararı, DR 81-A, s.146). ꢁu halde, bu hak, özel toplantıları, açık alanlardaki   toplantıları, statik toplantıları, toplu geçitleri kapsar ve bireyler ile toplantıyı organize edenler   tarafından kullanılabilir (yukarıda anılan Rassemblement jurassien ve Unité jurassien, ve   Christians Against Racism and Fascism – Đngiltere, no. 8440/87, 16 Temmuz 1980 tarihli   Komisyon kararı, DR 21, s.138).   267.Ayrıca, AĐHM, Devletlerin barıꢀ ortamında toplanma hakkını yalnızca korumaları   değil, aynı zamanda bu hak üzerinde dolaylı olarak haksız kısıtlamalar uygulamaktan   kaçınmaları gereklidir (bkz. yukarıdan anılan Djavit An – Türkiye, § 57). Son olarak, AĐHM,   11. maddenin ana maksadının bireyi, kamu mercilerinin, korunan hakların kullanılmasına   keyfi müdahale etmelerine karꢀı korumak olmasına rağmen, ek olarak, bu hakların etkili   kullanılmasını temin etmek bakımından kesin yükümlülükler bulunabilir (bkz. yukarıda anılan   Christians Against Racism and Fascism, s. 148).   2.Yukarıdaki ilkelerin bu davaya uygulanması   (a)Bir müdahale olup olmadığı     268.AĐHM, ilk olarak, “KKTC” yetkililerinin 1996’nın ikinci yarısından sonra,   kısıtlamalar ve aslen yasaklar getirmek suretiyle, iki toplum arasındaki temaslara iliꢀkin   edindiği sert yaklaꢀımla ilgili olarak, Kıbrıs – Türkiye ve Djavit An – Türkiye davalarındaki   tespitlerini tekrarlar (bkz. yukarıda anılan iki karar, sırasıyla §§ 368-69 ve § 59).   269.Bu davada, AĐHM, baꢀvuranın 20 Haziran 1997 tarihinde güney Kıbrıs’ta yapılan   toplantıya katılmasına izin verilmediğini not eder. Bu durumda, yetkililerin baꢀvurana izin   vermeyi reddetmesi, kendisinin orada iki toplumlu bir toplantıya katılmasını ve sonuç olarak   her iki toplumdan insanlarla barıꢀ ortamında toplantıya katılmasının engellemiꢀtir. Bu   bağlamda, AĐHM, sözkonusu engellemenin, tıpkı yasal bir engel gibi, bir AĐHS ihlaline   vardığını gözlemler (bkz. Loizidou – Türkiye, 18 Aralık 1996 kararı, Reports, 1996-VI, § 63).   270.Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, AĐHM, baꢀvuranın AĐHS’nin 11. maddesiyle   teminat altına alınan toplanma hakkına müdahale edildiği sonucuna varmıꢀtır.   (b)Müdahalenin haklı olup olmadığı   271.Bu tür bir müdahale, “kanunla öngörülmemiꢀ” ise, 2. fıkra çerçevesinde bir ya da   birden fazla meꢀru amaç için yapılmamıꢀ ise ve bu amaçların elde edilmesi için“demokratik   bir toplumda gerekli” değil ise, 11. madde ihlal edilmiꢀ olacaktır.   272.AĐHM, öncelikle, sözkonusu müdahalenin kanunla öngörülüp öngörülmediğini   tayin edecektir. Bu bağlamda, “kanunla öngörülen” ifadesinden doğan gerekliliklerden   birinin, sözkonusu önlemin önceden gelebileceğini görmek olduğunu tekrarlar. Bir kural, bir   bireyin davranıꢀını düzenlemesini sağlamak bakımından yeterince net ve doğru formüle   edilmemiꢀse, bir “kanun” olarak görülemez: birey, - gerektiğinde uygun bilgilendirme ile –   ꢀartlar dahilinde mümkün olduğu kadar, belirli bir davranıꢀın beraberinde getireceği sonuçları   önceden görebilmelidir (bkz. örneğin Rekvényi – Macaristan [BD], no. 25390/94, § 34,   AĐHM 1999-III).   273.Bu davada, sorumlu Hükümet, “KKTC” ve güney Kıbrıs arasındaki “yeꢀil hat”tın   geçilmesine dair genel kısıtlamalara atıfta bulunmuꢀtur. “KKTC”de, kuzey Kıbrıs Türklerinin,   iki toplumlu toplantılara katılmak için “yeꢀil hat”tan güney Kıbrıs’a geçmelerine izni vermeyi   düzenleyen herhangi bir kanun veya önleme atıfta bulunmamıꢀtır. Ayrıca, bu tür izinlerin ne   zaman verilmediğine dair herhangi bir bilgi sunmamıꢀtır.   274.Benzer bir konuya iliꢀkin olarak Djavit An – Türkiye (yukarıdan anılan, § 67)   davasındaki tespitini ve elindeki bu davanın koꢀullarını dikkate alarak, AĐHM, bu davada,   kuzey Kıbrıs’ta yaꢀayan Kıbrıslı Türklere, “yeꢀil hat”tan güney Kıbrıs’a geçerek Kıbrıslı   Rumlarla barıꢀ ortamında toplantı yapmak için izin verilmesini düzenleyen uygulanabilir   hiçbir kanun bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır. Dolayısıyla, baꢀvuranın toplanma hakkına   kısıtlama getrimle ꢀekli, AĐHS’nin 11 § 2. maddesinin anlamı kapsamında “kanunla   öngörülmüꢀ” değildir.   275.Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, AĐHM, AĐHS’nin 11 § 2. maddesi ile ꢀart koꢀulan   diğer gerekliliklerin karꢀılanıp karꢀılanmadığını incelemenin gerekli olduğu kanısında   değildir.   Dolayısıyla, AĐHS’nin 11. maddesi ihlal edilmiꢀtir.     VI.AĐHS’NĐN 34. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   276. Baꢀvuran, sorumlu Hükümet’in, kendisinin AĐHM’ye bireysel baꢀvuru hakkından   etkili olarak faydalanmasını engellemeye çalıꢀtığını ve bunun AĐHS’nin 34. maddesini ihlal   ettiğini öne sürerek ꢀikayetçi olmuꢀtur. Sözkonusu maddenin ilgili bölümlerine göre:   “Đꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinde tanınan hakların Yüksek Sözleꢀmeci Taraflardan   biri tarafından ihlalinden zarar gördüğü iddiasında bulunan her gerçek kiꢀi, hükümet   dıꢀı her kuruluꢀ veya kiꢀi grupları Mahkeme’ye baꢀvurabilir. Yüksek Sözleꢀmeci   Taraflar bu hakkın etkin bir ꢀekilde kullanılmasına hiçbir suretle engel olmamayı   taahhüt ederler.”   277.Baꢀvuran, 4 Aralık 1999 tarihinde, sorumlu Devlet’in eski Hükümet Ajanı Prof.   Bakır Çağlar ile görüꢀtüğünü, ve Çağlar’ın baꢀvurana AĐHM’ye baꢀvuru hakkında sorular   sorduğunu ileri sürmüꢀtür. Çağlar ayrıca, ꢀayet AĐHM’de davayı kazanırsa, baꢀvuranın   suikaste uğrayacağını ve kızının bursunun kesileceğini söyleyerek tehdit etmiꢀtir.   278.Sorumlu Hükümet, baꢀvuranın iddiasına itiraz etmiꢀ ve Loizidou – Türkiye   davasında Hükümet Ajanı olan Çağlar’ın, görevinden ayrıldığını ve dolayısıyla Türk   Hükümeti’ni temsil etmediğini belirtmiꢀtir.   279.Kıbrıs Hükümeti, bu konu hakkında görüꢀ bildirmemiꢀtir.   280.AĐHM, sözkonusu tarihte Prof. Çağlar’ın Türk Hükümeti adına çalıꢀtığının öne   sürülmediğini veya buna iliꢀkin bir gösterge olmadığını gözlemler. Ayrıca, baꢀvuranın AĐHM   delegelerine sunduğu sözlü kanıtlardan, Prof. Çağlar’ın amacının baꢀvuranı baꢀvurusundan   vazgeçirmeye ikna etmekten ziyade, onu AĐHM’de temsil etmek olduğu görülmektedir (bkz.   45. paragraf). Bu gerekçelerden dolayı, AĐHM, Prof. Çağlar’ın iddia edilen davranıꢀının   sorumlu Hükümet’e yüklenemeyeceği kanısındadır.   Dolayısıyla, AĐHS’nin 34. maddesi ihlal edilmemiꢀtir.   VII.AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   281.AĐHS’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci   Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete   uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A.Maddi tazminat   282.Baꢀvuran, AĐHM’den eꢀinin kazanç kaybının tazminat olarak kendisine   ödenmesine karar vermesini talep etmiꢀtir. Ailesinin, eꢀinin “KKTC”deki kamu görevi   nedeniyle aldığı emekli maaꢀını alma haklarını kaybettiklerini not etmiꢀtir. Aldığı dul maaꢀı,   Kutlu Adalı’nın alacağı emekli maaꢀından miktar olarak daha azdı. Baꢀvuran ayrıca, adil   tazmin değerlendirmesinde, AĐHM’den, “KKTC”nin ve Türk yetkililerin, AĐHM’ye baꢀvurma   hakkından etkili olarak faydalanmayı engelleme çabalarının sonucunda çocuklarının   kariyerlerinin zarar gördüğü gerçeğini de dikkate almasını talep etmiꢀtir.     283.Sorumlu Hükümet, baꢀvuranın bu baꢀlık altındaki iddialarına iliꢀkin olarak hiçbir   görüꢀ bildirmemiꢀtir.   284.AĐHM, AĐHS ihlali teꢀkil ettiği ileri sürülen hususlarla baꢀvuranın maruz kaldığı   iddia edilen maddi zarar arasında hiçbir sebep sonuç bağı olmadığını gözlemler (bkz. yukarıda   anılan Çakıcı ve Djavit An, sırasıyla §§ 127 ve 80). Dolayısıyla, baꢀvuranın bu baꢀlık   altındaki talebini reddeder.   B.Manevi tazminat   285.Baꢀvuran, herhangi bir meblağ belirtmeden, AĐHM’den, kendisine manevi   tazminat ödenmesine karar vermesini talep etmiꢀtir. AĐHM’den, Kutlu Adalı’nın ölümü   sebebiyle kendisi ve çocuklarının içine düꢀtüğü büyük sıkıntı ve acı ile endiꢀe, çaresizlik ve   hayal kırıklığını ve Adalı’nın ölümüne yönelik bağımsız ve etkin bir soruꢀturma yapılmaması   ve faillerin adalete huzuruna çıkarılmamasını dikkate almasını talep etmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca,   yetkililerin kendilerine yönelik yaptıkları taciz ve korkutma kampanyası nedeniyle ailesinin   çektiği sıkıntıyı dikkate almıꢀtır.   286.Sorumlu Hükümet, baꢀvuranın talebine iliꢀkin olarak görüꢀ bildirmemiꢀtir.   287.AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesinde yer alan usuli yükümlülüğe ve 13. maddesine   aykırı olarak, yetkililerin baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesini çevreleyen koꢀullara yönelik etkili   bir soruꢀturma yapmadığını tekrarlar. Ayrıca, baꢀvuranın toplanma hakkının, yetkililerin,   baꢀvuranın, Kıbrıslı Rumlarla iki toplumlu bir toplantıda bir araya gelmek için Kıbrıs’ın   güneyine geçmesini reddetmesi sebebiyle ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır. Benzer   davalardaki yerleꢀik içtihadı ıꢀığında (bkz. Tepe – Türkiye, no. 27244/95, § 212, 9 Mayıs   2003; Tekdağ – Türkiye, no. 27699/95, § 117, 15 Ocak 2004; ve yukarıda anılan Gjavit An, §   84) ve dava olaylarını dikkate alarak, AĐHM, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk   Lirası’na çevrilmek ve baꢀvuranın banka hesabına yatırılmak üzere, 20.000 Euro ve   uygulanabilecek her türlü verginin ödenmesine karar vermiꢀtir.   C.Mahkeme masrafları   288.Baꢀvuran, Sözleꢀme kurumlarında davasının hazırlık ve sunuluꢀu esnasında   yapılan masraflar ve ücretler için toplam 319.783,85 Sterlin (464.534,44 Euro) ve   uygulanabilecek her türlü verginin ödenmesini talep etmiꢀtir. Bu meblağ, baꢀvuranın   Londra’da bulunan Bindman & Partners hukuk bürosuna bağlı Đngiliz hukuki   mümessillerinin, önde gelen bir avukatın, hukukçuların, bir stajyer avukatın ve yöneticilerin   masraflarını (adli çalıꢀmalar, Đngilizce – Türkçe ve Türkçe – Đngilizce çeviri ve özetler,   telefon konuꢀmaları, posta, fotokopi ve kırtasiye) kapsamaktaydı. Bu meblağ, (1)1 Nisan   2000’e kadar yapılan 149.757,74 Sterlin masrafı (2) 1 Mayıs 2002’ye kadar yapılan 72.276,11   Sterlini ve (3) baꢀvurunun sonuçlanmasına kadar yapılacağı tahmin edilen 97.750 Sterlin   masrafı kapsamaktadır.   289.AĐHM, baꢀvuranın AĐHS çerçevesindeki ꢀikayetlerini yalnızca kısmen ortaya   koyduğuna dikkat çeker. Ancak, bu davanın, Strazburg’ta bir duruꢀma ve hem Strazburg hem   Lefkoꢀa’da tanıklardan kanıt almak dahil olmak üzere, ayrıntılı inceleme gerektiren karmaꢀık   hukuki ve olgusal konular içermekteydi. AĐHM, bu bağlamda, yalnızca gerektiği için ve   gerçekten yapılmıꢀ masrafların AĐHS’nin 41. maddesi çerçevesinde ödenebileceğini tekrarlar.     290.Bu bağlamda, AĐHM, bu davada, tüm mahkeme masraflarının gerektiği için ve gerçekten   yapıldığı hususunda ikna olmamıꢀtır. Hukuki mümessillerin, seyahat ile, birbirleri ve üçüncü   taraflar ile istiꢀareleriyle ilgili olarak talep ettikleri meblağların bir bölümünün abartılmıꢀ   olduğu kanısındadır. AĐHM, baꢀvuranın Đngiliz avukatları ve danıꢀmanlarıyla ilgili olarak   belirttiği toplam adli çalıꢀma saatinin ve her çalıꢀma saati baꢀına olan meblağın aꢀırı olduğunu   kanısındadır. Dolayısıyla, tüm adli masrafların gerektiği için ve gerçekten yapıldığının   kanıtlanmadığını tespit etmiꢀtir. Benzer davalardaki içtihadı ıꢀığında, (bkz. yukarıda anılan   Tepe ve Akdağ), baꢀvuranın taleplerinin ayrıntılarını dikkate alarak, AĐHM, baꢀvurana, ödeme   gününde geçerli olan kur üzerinden Sterlin’e çevrilmek ve baꢀvuranın Đngiltere’deki hukuki   mümessillerinin banka hesabına yatırılmak ve Avrupa Konseyi’nden alınan 7.236,74 Euro   yasal yardım çıkarılmak üzere, 75.000 Euro ve her türlü verginin ödenmesine karar vermiꢀtir.   D.Gecikme faizi   291.AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere   uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar   vermiꢀtir   YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM,   1.Baꢀvuranın toplantı yapma özgürlüğüne iliꢀkin ꢀikayetiyle ilgili olarak Hükümet’in, iç   hukuk yollarının tüketilmemesine iliꢀkin ön itirazının reddine oybirliğiyle,   2.Hükümet’in hukuk yollarının tüketilmemesine iliꢀkin ön itirazını, baꢀvuranın AĐHS’nin 2.,   3., 8. ve 14. maddeleri kapsamındaki ꢀikayetleri ile ilgili olarak, bu ꢀikayetlerin incelenmesi   ile birleꢀtirmeye oybirliğiyle,   3.Baꢀvuranın eꢀinin öldürülmesine iliꢀkin olarak AĐHS’nin 2. maddesinin ihlal edilmediğine   oybirliğiyle,   4.Yetkililerin, baꢀvuranın eꢀinin ölümünü çevreleyen koꢀullara yönelik yeterli ve etkili   soruꢀturma yapmamasından dolayı AĐHS’nin 2. maddesinin ihlal edildiğine ve bu sebeple   Hükümet’in ön itirazının reddine bire karꢀı altı oyla,   5.AĐHS’nin 3., 8. ve 14. maddelerinin ihlal edilmediğine oybirliğiyle,   6.AĐHS’nin 2. maddesi çerçevesindeki ꢀikayetlerle ilgili olarak AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal   edildiğine bire karꢀı altı oyla,   7.AĐHS’nin 3., 8. ve 14. maddesi çerçevesindeki ꢀikayetlerle ilgili olarak AĐHS’nin 13.   maddesinin ihlal edilmediğine oybirliğiyle,   8.AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin incelenmesinin gerekli olmadığına   oybirliğiyle,   9.AĐHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiğine oybirliğiyle,     10.AĐHS’nin 34. maddesinin ihlal edilmediğine oybirliğiyle,   11.(a)Sorumlu Devlet’in, baꢀvurana, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği   tarihten itibaren üç ay içinde aꢀağıdaki meblağları ödemesine bire karꢀı altı oyla,   (i)ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek ve baꢀvuranın   banka hesabına yatırılmak üzere, her türlü vergiden muaf olarak 20.000 Euro (yirmi bin Euro)   manevi tazminat ve bu meblağ üzerine uygulanabilecek her türlü vergi,   (ii)mahkeme masrafları için, 7.236,74 Euro (yedi bin iki yüz otuz altı Euro yetmiꢀ dört   Cent) düꢀüldükten sonra ödeme gününde geçerli kur üzerinden Sterlin’e çevrilmek ve   baꢀvuranın Đngiltere’deki hukuki mümessillerinin hesabına yatırılmak ve üzere, her türlü   vergiden muaf, 75.000 Euro (yetmiꢀ beꢀ bin Euro),   (b)Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için   Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek   suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;   12. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine oybirliğiyle   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đngilizce hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 31   Mart 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.   Soren Nielsen   Sekreter   Christos ROZAKIS   Baꢀkan   53