39424/02

WyrokETPCz2008-02-07ECLI:CE:ECHR:2008:0207JUD003942402

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy arbitralne i nieproporcjonalne unieważnienie głosów w wyborach parlamentarnych naruszyło prawo do wolnych wyborów z art. 3 Protokołu nr 1 do Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że choć państwa mają szeroki margines oceny w kwestii warunków uczestnictwa w wyborach i weryfikacji wyników, to jednak unieważnienie głosów musi być proporcjonalne i niearbitralne. W tym przypadku, niejasność przepisów krajowych (art. 70 i 72 ustawy o wyborach parlamentarnych z 2001 r.) dotyczących „innych okoliczności” uzasadniających unieważnienie głosów, w połączeniu z brakiem wyjaśnienia, w jaki sposób domniemane naruszenia uniemożliwiły ustalenie woli wyborców, doprowadziło do arbitralnego i nieproporcjonalnego działania. Unieważnienie wszystkich głosów w okręgach, niezależnie od skali naruszeń i ich wpływu na ogólny wynik, było nieuzasadnione.

Stan faktyczny

Skarżący, Mykola Mykolas Z. Kovach, był kandydatem w wyborach parlamentarnych na Ukrainie w 2002 roku w okręgu nr 72. Początkowe wyniki wskazywały na jego zwycięstwo, jednak okręgowa komisja wyborcza unieważniła głosy w czterech obwodach (nr 14, 45, 58, 67) z powodu domniemanych naruszeń, takich jak wrzucanie wielu kart do głosowania czy nieprawidłowe przechowywanie materiałów. Po unieważnieniu głosów, zwycięzcą ogłoszono jego głównego oponenta, pana „G”. Skarżący bezskutecznie odwoływał się od tych decyzji do Centralnej Komisji Wyborczej i Sądu Najwyższego.

Rozstrzygnięcie

Odrzuca zastrzeżenie Rządu dotyczące niewyczerpania krajowych środków odwoławczych w odniesieniu do zarzutu stronniczości pracowników komisji wyborczej, uznając, że nie jest konieczne jego rozpatrywanie. Uznaje pozostałą część skargi za dopuszczalną. Stwierdza naruszenie art. 3 Protokołu nr 1. Zasądza 8000 EUR za szkodę niemajątkową. Oddala pozostałe roszczenia skarżącego dotyczące słusznego zadośćuczynienia.

Pełny tekst orzeczenia

kovaCi ukrainis winaaRmdeg Kovach v. Ukraine kovaCi ukrainis winaaRmdeg adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlo mexuTe seqcia saqme kovaCi ukrainis winaaRmdeg CASE OF KOVACH v. UKRAINE (ganacxadi #39424/02) gadawyvetileba strasburgi 2008 wlis 7 Tebervali saboloo 07/05/2008 es gadawyvetileba saboloo gaxdeba konvenciis 44-e muxlis me-2 punqtiT gaTvaliswinebul SemTxvevebSi. igi SeiZleba daeqvemdeba- ros redaqciuli xasiaTis Sesworebebs. kovaCi ukrainis winaaRmdeg adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlo saqmeze "kovaCi ukrainis winaaRmdeg", (Kovach v. Ukraine) adamianis uflebaTa evropuli sasamarTlos palatam (mexuTe seqcia) Semdegi SemadgenlobiT: per lorenzeni, Tavmjdomare, karel kovleri, karel iungvierti, volodimir butkeviCi, margarita caca-nikolovska, havier borego-borego, renate iaegeri, mark viligeri, mosamarTleebi, da klaudia vesterdieki, seqciis mdivani, moiTaTbira 2008 wlis 15 ianvars da imave dRes miiRo Semdegi gadawyvetileba: procedura kovaCi ukrainis winaaRmdeg 1. saqme momdinareobs ganacxadidan (3# 9424/02) ukrainis winaaRmdeg, romelic sasamarTloSi Semotanilia adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis evropuli konvenciis ("konvencia") 34-e muxlis safuZvelze ukrainis moqalaqis, b-ni mikola mikolas Ze kovaCis ( "ganmcxadebeli") mier 2002 wlis 17 oqtombers. 2. ganmcxadebels warmoadgenda q-ni n. petrova, kievSi moRvawe advokati. ukrainis mTavrobas ("mTavroba") warmoadgenda misi warmomadgeneli, b-ni iuri zaicevi. 3. 2006 wlis 14 Tebervals sasamarTlom gadawyvita mTavrobisTvis Seetyobinebina ganacxadis Sesaxeb. konvenciis 29-e muxlis me-3 punqtis safuZvelze man gadawyvita erTdroulad ganexila ganacxadis arsebiTi mxare da misi dasaSveboba. faqtebi kovaCi ukrainis winaaRmdeg I. saqmis garemoebebi 1. movlenebi, romelTa safuZvelzedac warmoiSva ganmcxadeblis qvemoT mocemuli saCivrebi 4. ganmcxadebeli iyo 2002 wlis 31 martis saparlamento arCevnebis kandidati zakarpaties olqis 7# 2 erTmandatian saarCevno olqSi ( 72). 5. am olqSi daregistrirebul kandidatTa Soris iyo batoni `g', romelsac saqmesTan dakavSirebul dros ekava zakarpaties mxaris beregovos raionis saxelmwifo administraciis xelmZRvanelis posti ( ). 6. 2002 wlis 13 da 28 marts adgilobriv ungrulenovan gazeTebSi _ berengifo (Bereginfo) da karpati igaz szo (Karpati Igaz Szo) _ gamoqveynda Semdegi mimarTva amomrCevlebisadmi: "Cven mtkiced gvwams, rom nebismierma adamianma, romelic pativs scems [baton `g'-s] Tavisi mxardaWeriT, kviras SeuZlia sufTa sindisiT gamoxatos sakuTari rwmena da ndoba mis mimarT, riTac uzrunvelyofs Cveni qveynis SesaZlo saukeTeso momavals. igi erTaderTi kandidatia, romelic pativs scems yoveli Cvenganis interesebs da am interesebis umaRles doneze warmodgenisa da dacvis unari Seswevs. es aris kaci, romelic arasodes ar uRalatebs Tqvens ndobas da yvelafers gaakeTebs momavalSi amomrCevelTa sruli mxardaWeris SesanarCuneblad." 7. mowodebas Tan axlda mravali xelmowera, maT Soris, q-ni `d'-is, #72 olqis saarCevno komisiis ( ) mdivnis, da amave komisiis Tavmjdomaris, b-ni `o'-is. 8. 2002 wlis 31 marts Catarda saparlamento arCevnebi. arCevnebis dros, damkvirvebelma, romelic baton `g'-s warmoadgenda 7# 2 olqis me-14 ubanze, Seadgina aqti (), sadac igi werda, rom Seeswro rogor agdebda ucnobi piri saarCevno yuTSi erTdroulad ramdenime biuletens (misi azriT Svidi biuleteni iqneboda). aqts xels awerda ori amomrCeveli. saarCevno kanonis darRvevebTan dakavSirebiT msgavsi aqtebi Seadgines b-ni `g'-is damkvirveblebma #45 da #58 ubnebze, sadac maT saarCevno yuTSi Sesabamisad xuTi da aTi biuletenis erTdrouli Cagdeba daafiqsires. 9. kompiuteruli sistemiT Sejamebuli pirveli Sedegebis Sesabamisad, ganmcxadebelma moagrova 33 567 xma, xolo misma ZiriTadma oponentma, batonma `g'-m, _ 33 524. me-14 saarCevno ubanze saerTo 1570 biuletenidan ganmcxadebelma miiRo 537 xma, xolo batonma `g'-m kovaCi ukrainis winaaRmdeg _ 291. 45-e ubanSi 1244 xmidan 711 xma ganmcxadebelma miiRo, xolo 372 _ misma oponentma. 58-e ubanze 830 xmidan 475 miiRo ganmcxadebelma da 219 _ batonma `g'-m. 67-e ubanze 1480 xmidan 765 xma ganmcxadebelma miiRo, xolo 387 _ ganmcxadeblis oponentma. sabolood, zemoaRniSnul oTx saarCevno ubanze ganmcxadebelma miiRo 2488 xma, xolo batonma `g'-m _ 1269. 10. 7# 2 olqis saarCevno komisiis 2002 wlis 2 aprilis #36 dadgenilebiT, damkvirvebelTa zemoaRniSnuli oqmebis safuZvelze, me14, 45-e da 58-e saarCevno ubnebis Sedegebi baTilad gamocxadda im safuZvliT, rom adgili hqonda saarCevno kanonis seriozul darRvevebs. aseve dadginda, rom 2002 wlis 1 aprils gamTeniisas, ubnebis daxurvisa da daTvlis Semdeg, 67-e ubnis saarCevno komisiis wevrebma ukanonod gaxsnes daluquli saarCevno ubani da amoiRes kenWisyris Canawerebis originalebi da mravali baTilad cnobili biuleteni. momdevno dRes am ubnis saarCevno komisiis Tavmjdomarem es Canawerebi da biuletenebi #72 olqis saarCevno komisiaSi miitana. am moqmedebasTan dakavSirebiT raime ganmarteba ar miuciaT. aqedan gamomdinare, aseve baTilad gamocxadda 67-e ubnis Sedegebi. imave dRes ganmcxadebelma es dadgenileba centralur saarCevno komisiaSi ( , SemdgomSi "cesko") gaasaCivra. 11. #72 olqis saarCevno komisiam #37 dadgenilebiT kenWisyris saboloo Sedegebi gamoaqveyna, romlis Tanaxmad ganmcxadebelma miiRo 31 079 xma, xolo batonma `g'-m _ 32 255. es Sedegebi Seesabameboda kenWisyris zemoaRniSnul pirvel Sedegebs, me-14, 45-e, 58-e da 67-e ubnebze miRebuli xmebis gamoklebis Semdeg. Sesabamisad, gamocxadda, rom b-ni `g' arCeul iqna parlamentis wevrad am olqidan. 2. kenWisyris Sedegebis gauqmebis procedura oTx saarCevno ubanze 12. 2002 wlis 3 aprils me-14, 45-e, 58-e da 67-e saarCevno ubnebis komisiebis Tavmjdomareebma gancxadeba gaugzavnes centraluri saarCevno komisiis Tavmjdomares, romelSic miuTiTebdnen, rom arc erT oficialur damkvirvebels arCevnebis an xmebis daTvlis mimdinareobisas raime darRveva ar daufiqsirebia da rom im damkvirvebelTa mier warmodgenili dokumentebi, romlebic darRvevebze miuTiTebda, Seiqmna biuletenebis daTvlis Semdeg, "romlis Sedegebi arc erT kandidats ar gausaCivrebia". 13. centralurma saarCevno komisiam ganmcxadeblis 2002 wlis 2 aprilis saCivris safuZvelze, 2002 wlis 5 aprilis 7# 50 dadgenilebiT gaauqma 3# 6 dadgenileba da 7# 2 olqis sarCevno komisias daavala, dasabuTebuli dadgenileba mieRo oTx ubanze kenWisyris SedegebTan dakavSirebiT. saparlamento arCevnebis Sesaxeb aqtis 70-e ganyofilebis 1-l punqtze kovaCi ukrainis winaaRmdeg miTiTebiT ceskom miiCnia, rom gasaCivrebuli dadgenileba saTanadod ar iyo dasabuTebuli da ar arsebobda damajerebeli mtkicebuleba, rom adgili oyo darRvevebi an ukanonod Cayrili biuletenebis raodenoba TiToeul saarCevno ubanze xmaTa 10 procents aRemateboda. 14. 2002 wlis 6 aprils 7# 2 olqis saarCevno komisiis sxdomaze (cxra xmiT oris winaaRmdeg, samma Tavi Seikava) miiRes 4# 0 da 4# 1 dadgenilebebi, romelTa safuZvelze me-14, 45-e, 58-e da 67-e ubnebze kenWisyris Sedegebi baTilad gamocxadda imave mizezebis gamo, romlebzedac manamde miuTiTes. am dadgenilebebSi komisiam aRniSna, rom saparlamento arCevnebis Sesaxeb aqtis 72-e ganyofilebis me-12 punqti iZleva kenWisyris Sedegebis gauqmebis saSualebas, Tu "sxva garemoebebi SeuZlebels xdis dadgindes amomrCevelTa nebis gamoxatvis Sedegebi", im garemoebebTan erTad, romlebic aqtis 70-e ganyofilebaSia CamoTvlili. komisiam aseve miuTiTa, rom, vinaidan 72-e ganyofilebaSi es "sxva garemoebebi" CamoTvlili ar aris, sakiTxis gadawyveta mis eqskluziur kompetenciaSi eqceva. da bolos, 7# 2 olqis saarCevno komisiam daaskvna, rom mis mier dadgenili darRvevebi da damkvirvebelTa mier aRniSnuli darRvevebi SeiZleboda miCneuliyo "sxva garemoebebad", romlebic amomrCevelTa nebis gamoxatvis Sedegebis dadgenas SeuZlebels xdida. 15. 2002 wlis 9 aprils ganmcxadebelma saCivari Seitana 2002 wlis 6 aprilis 4# 0 da #41 dadgenilebebis gauqmebis Sesaxeb. igi acxadebda, rom #72 olqis saarCevno komisiam ar daicva ceskos instruqcia, romelic man am ukanasknelis 2002 wlis 5 aprilis dadgenilebiT miiRo da romelic saTanado safuZvlebis wardgenas iTxovda. 16. 2002 wlis 12 aprilis 8# 58 dadgenilebiT centralurma saarCevno komisiam ar daakmayofila ganmcxadeblis 2002 wlis 9 aprilis saCivari im safuZvliT, rom, saparlamento arCevnebis Sesaxeb aqtis 72-e ganyofilebis Tanaxmad, xmebis baTilad gamocxadebis gamomwvevi "sxva garemoebebis" dadgenis amocana saolqo saarCevno komisiis kompetencias ganekuTvneboda. 17. ganmcxadebelma es gadawyvetileba uzenaes sasamarTloSi gaasaCivra, romelmac 2002 wlis 24 aprilis gadawyvetilebiT mxari dauWira ceskos daskvnebs, maT Soris, saparlamento arCevnebis Sesaxeb 2001 wlis aqtis 72-e ganyofilebaSi gansazRvruli "sxva garemoebebis" dadgenasTan dakavSirebiT saolqo sarCevno komisiis eqskluziuri uflebamosilebis Taobaze. 3. procedurebi saarCevno kanonis danarCen savaraudo darRvevebTan dakavSirebiT 18. 2002 wlis 3 aprils ganmcxadeblis damkvirvebelma, batonma `v'-m, sxva kandidatTa damkvirveblebis, #72 olqis saarCevno komisiis Tavmjdomarisa da ori wevris TandaswrebiT Seadgina aqti saarCevno kovaCi ukrainis winaaRmdeg kanonis darRvevis Sesaxeb. avtorTa azriT, saarCevno komisiis ofisSi, romelic beregovos saxelmwifo administraciis Senobis sardafSi mdebareobs, ar iyo saTanado pirobebi biuletenebis usafrTxod da dauzianeblad Senaxvis uzrunvelsayofad; kerZod, isini acxadebdnen, rom karebi da biuletenis Sesavsebi kabinebi daluquli ar iyo, xolo erT kars saketi saerTod ar hqonda. 19. 2002 wlis 5 aprils ganmcxadebelma gaasaCivra ceskos 2002 aprilis #37 dadgenileba, romliTac b-ni `g' #72 olqSi arCevnebSi gamarjvebulad gamocxadda. 20. 2002 wlis 7 aprils, ceskos mier #750 dadgenilebis (ix. zemoT, punqti 13) miRebis Semdeg, me-14, 45-e, 58-e da 67-e ubnebze xmebis xelaxali daTvla gaimarTa. xelaxali daTvlis Semdeg #72 olqis saarCevno komisiam gamoaqveyna olqSi kenWisyris Sedegebis detaluri oqmi, romelic 2002 wlis 7 apriliT iyo daTariRebuli da masSi gameorebuli iyo #37 dadgenilebaSi miTiTebuli Sedegebi. 21. imave dRes saolqo saarCevno komisiis wevrma, ori warumatebeli kandidatis or damkvirvebelTan erTad, ceskos saxelze memorandumi moamzada, sadac aRniSnuli iyo, rom biuletenebis Sekvrebi 67-e ubnis saarCevno komisias ar dauluqavs, rom zogierTi biuleteni dazianebuli iyo da am faqtorebis gamo gamoricxuli ar iyo am biuletenebze mesame mxareTa xelmisawvdomoba. 22. 2002 wlis 14 aprils #72 olqis saarCevno komisiam kenWisyris Sedegebis Sesworebuli oqmi (ix. qvemoT, punqti 27) Seadgina. 23. imave dRes 67-e ubnis saarCevno komisiis Tavmjdomaris moadgilem da samma wevrma memorandumi gaugzavnes ceskos, romelSic isini acxadebdnen, rom saolqo saarCevno komisiis Tavmjdomaris moadgilem da mdivanma, municipaluri sabWosa da saxelmwifo administraciis oTxi oficialuri piris TanxlebiT, romlebic b-ni `g'is mier daniSnuli damkvirveblebi iyvnen, maT saxlebSi miakiTxes da mosTxoves xeli moeweraT kenWisyris Sedegebis Sesworebuli oqmisTvis. dokumentis xelmomwerma pirebma eWvi gamoTqves 2002 wlis 14 aprilis oqmSi dafiqsirebuli cifrebis mimarT. 24. 2002 wlis 15 aprils kenWisyris Sedegebis Sesworebuli oqmi ceskos gaegzavna. 25. 2002 wlis 16 aprils ganmcxadebelma saCivari Seitana ceskoSi da 2002 wlis 14 aprilis oqmis Zaladakargulad gamocxadeba moiTxova. man miuTiTa 2002 wlis 13 da 28 marts gazeTebSi _ berginfo da karpati igaz szo _ gamoqveynebul mimarTvaze amomrCevlebisadmi da gaakritika komisiis Tavmjdomarisa da mdivnis monawileoba misi oponentis kampaniaSi. igi aseve miuTiTebda, rom, pirobebi, romelSic inaxeboda kenWisyris masalebi da, aseve kenWisyris axali oqmis Seqmna, eWvqveS ayenebda kenWisyris Sedegebs, romlebic 2002 wlis 7 aprils xelaxali daTvlis Semdeg gamoqveynda. kovaCi ukrainis winaaRmdeg 26. 2002 wlis 18 apriliT daTariRebuli weriliT #72 olqis saarCevno komisiam ceskos Seatyobina, rom komisiis ofisi saTanadod iyo daculi zakarpaties olqis policiis departamentis ( ) instruqciebis Sesabamisad da rom masSi raime ukanono SeRwevas adgili ar hqonia. 27. 2002 wlis 18 aprilis dadgenilebiT ceskom ganixila da ar daakmayofila ganmcxadeblis 2002 wlis 5 da 16 aprilis saCivrebi. man aRniSna, rom kenWisyris oqmi, romelic 2002 wlis 7 aprilis xelaxali daTvlis Semdeg Seadgines, ar Seicavda garkveul monacemebs, kerZod, baTilad cnobili biuletenebis raodenobas da rom 2002 wlis 14 aprilis Sesworebul oqmSi es xarvezi gasworda. ceskom aseve miuTiTa, rom 2002 wlis 2 aprils miRebuli 3# 7 dadgenileba kanonieri da iuridiuli Zalis mqone iyo, radgan, kenWisyris Sesworebuli oqmis Sesabamisad, batonma `g'-m xmaTa umravlesoba miiRo. garda amisa, araferi ar miuTiTebda imaze, rom xelaxali daTvlis organizebis formam zemoqmedeba iqonia kenWisyris Sedegebis sizusteze. amasTan dakavSirebiT, ceskom miuTiTa 7# 2 olqis saarCevno komisiis 2002 wlis 18 aprilis werilze, romelic misi ofisis usafrTxoebis sakiTxebs exeboda. da bolos, ceskom daaskvna, rom ganmcxadebelma ver SeZlo saparlamento arCevnebis Sesaxeb aqtSi mieTiTebina raime safuZvelze, romelic 7# 2 olqis saarCevno komisiis Tavmjdomarisa da mdivnis Tanamdebobidan ganTavisuflebas uzrunvelyofda. 28. ganmcxadebelma es dadgenileba gaasaCivra uzenaes sasamarTloSi, romelmac 2002 wlis 22 aprilis gadawyvetilebiT saCivari ar daakmayofila. man daadgina, rom 2002 wlis 18 aprilis dadgenileba miiRes ceskos kompetenciis farglebSi da Sesabamisi Sidasaxelmwifo kanoniT dadgenili wesis dacviT. II. Sesabamisi Sidasaxelmwifo kanoni Aa. ukrainis konstitucia 29. konstituciis Sesabamisi muxli adgens: "muxli 76 ... ukrainis moqalaqes, romelsac arCevnebis dRes Seusrulda ocdaerTi weli, aqvs xmis ufleba da Tu moqalaqe ukrainis teritoriaze cxovrobda bolo xuTi wlis ganmavlobaSi, mas ufleba aqvs arCeul iqnes parlamentis wevrad..." kovaCi ukrainis winaaRmdeg bB . 2001 wlis 18 oqtombris aqti saparlamento arCevnebis Sesaxeb (ZalaSi iyo saqmesTan dakavSirebul dros) 30. saqmesTan dakavSirebul dros ukrainis saarCevno sistema regulirdeboda aqtis 1-li ganyofilebiT. igi efuZneboda Sereul proporciul sistemas, sadac verxovna radas (ukrainis erTpalatiani parlamenti) 450 wevridan 225-s irCevdnen erTmandatiani olqebidan xmaTa ubralo umravlesobiT (ix. suxovecki ukrainis winaaRmdeg, #13716/02, ECHR 2006-...), xolo danarCeni 225 adgili gankuTvnili iyo partiuli siebiT warmodgenili kandidatebisTvis (ix. melniCenko ukrainis winaaRmdeg, #17707/02, ECHR 2004-X). 31. aqtis me-18 ganyofilebis Sesabmisad, saarCevno komisiebis sistemaSi Sedioda centraluri saarCevno komisia, saolqo saarCevno komisiebi da saubno komisiebi. TiToeul saarCevno olqSi mravali ubani Sedioda. 32. aqtis 29-e ganyofileba adgenda, rom kandidatebs SeeZloT zemdgom saarCevno komisiebSi an sasamarTloebSi gaesaCivrebinaT saarCevno komisiebis dadgenilebebi, moqmedebebi da gadacdomebi. ufro maRali safexuris saarCevno komisias, aseTi gancxadebis, sasamarTlo gadawyvetilebis an sakuTari Suamdgomlobis safuZvelze, SeeZlo gaeuqmebina masze dabali safexuris saarCevno komisiis dadgenileba da mieRo axali dadgenileba, an Sesabamisi komisiisTvis sakiTxis gadasinjva daevalebina. ceskos gadawyvetilebebis, moqmedebebisa da gadacdomebis gasaCivreba SeiZleboda uzenaes sasamarTloSi. 33. aqtis 70-e ganyofileba gansazRvravda saarCevno ubanze am ubnis saarCevno komisiis mier kenWisyris baTilad gamocxadebis proceduras. am ganyofilebis 1-li punqti acxadebda: "ubnis saarCevno komisias SeuZlia ubanze kenWisyra baTilad gamoacxados, Tu am aqtis darRvevis SemTxvevaSi SeuZlebelia dadgindes amomrCevelTa nebis gamoxatvis Sedegebi. saubno saarCevno komisias kenWisyris baTilad gamocxadeba SeuZlia Semdeg garemoebebSi: 1. Tu realurad dadginda xmis ukanonod micema (saarCevno yuTSi biuletenis Cagdeba piris mier, romelzedac es biuleteni ar aris gacemuli; xmis micema am uflebis armqone pirTa mier; xmis micema pirTa mier, romlebic mocemuli ubnis amomrCevelTa siebSi ar arian, an pirTa mier, romlebic arasworad arian Setanili siebSi; erTi amomrCevlis mier xmis mravaljer micema) da Tu gayalbebiT micemul xmaTa raodenoba xmaTa saerTo raodenobis 10%-s aRemateba; 2. Tu saarCevno yuTi imgvarad dazianda an ganadgurda, rom SeuZlebelia masSi moTavsebuli biuletenebis Sinaarsis dadgena, da Tu dazianebuli biuletebis raodenoba xmaTa saerTo raodenobis 10%-s aRemateba. kovaCi ukrainis winaaRmdeg 3. Tu biuletenebis raodenoba kenWisyraSi monawile amomrCevelTa raodenobas aTi an meti procentiT aRemateba." 34. aqtis 72-e ganyofileba saolqo komisiebis mier saubno komisiebidan Semosuli oqmebis Semowmebis proceduras aregulirebda. am ganyofilebis me-12 punqti acxadebda: "Tu saolqo saarCevno komisia daadgens, rom adgili hqonda 70-e ganyofilebis 1-l punqtSi CamoTvlil an sxva garemoebebs, romlebic SeuZlebels xdis dadgindes ubanze amomrCevelTa mier gamoxatuli neba, mas SeuZlia mocemul ubanze kenWisyra baTilad gamoacxados." 35. 2004 wlis aqti (2005 wlis Sesworebuli varianti) saparlamento arCevnebis Sesaxeb arCevnebSi proporciul warmomadgenlobas gansazRvravs. 2004 wlis aqtis 90-e ganyofileba saubno saarCevno komisiebs unarCunebs uflebamosilebas, dauSveblad gamoacxadon biuleteni, Tu gayalbebul xmaTa raodenoba xmaTa saerTo raodenobis 10 procents aRemateba. 92-e ganyofileba adgens, rom xelaxali daTvlis Semdeg saolqo saarCevno komisia uflebamosilia gaauqmos saarCevno ubanSi kenWisyra, Tu dadginda 90-e ganyofilebaSi CamoTvlili garemoebebi, an Tu iyo ganzraxi qmedebebi, romelTa saSualebiTac moxda saarCevno komisiis wevrebis an kandidatTa damkvirveblebis muSaobaSi aramarTlzomieri Careva. samarTali I. saqmis farglebi 36. sasamarTlo aRniSnavs, rom mopasuxe mTavrobisaTvis ganacxadis Sesaxeb Setyobinebis Semdeg da mTavrobis mier ganacxadis dasaSvebobisa da arsebiTi mxaris Sesaxeb uaris Tqmis sapasuxod, ganmcxadebelma damatebiTi saCivari warmoadgina, romelSic acxadebda, rom saarCevno kampaniis ganmavlobaSi ganmcxadebelsa da mis mxardamWerebs mudmivad aviwroebdnen xelisuflebis organoebi. ganmcxadebeli aseve Cioda, rom misi ZiriTadi oponenti, beregovos olqis saxelmwifo administraciis ufrosi, b-ni `g', Tavis Tanamdebobas saarCevno kampaniaze da arCevnebis Sedegebze zemoqmedebisTvis iyenebda. 37. am sakiTxze mTavrobas komentari ar gaukeTebia. 38. sasamarTlos azriT, axali saCivari mocemuli saqmis ZiriTad arsTanaa dakavSirebuli, magram ar aris ganmcxadeblis Tavdapir- kovaCi ukrainis winaaRmdeg veli saCivari, romelic Semoifargleboda 2002 wlis saparlamento arCevnebze 7# 2 saarCevno olqSi savaraudo arasamarTliani daTvlis proceduriT. aqedan gamomdinare, sasamarTlos miaCnia, rom warmodgenili ganacxadis konteqstSi am sakiTxis calke gamoyofa mizanSewonili ar aris (ix., inter alia, pirianiki ukrainis winaaRmdeg, #75788/01, �20, 2005 wlis 19 aprili, da liaSko ukrainis winaaRmdeg, 2# 1040/02, �29, 2006 wlis 10 agvisto). II. pirveli oqmis me-3 muxlis savaraudo darRveva 39. ganmcxadebeli Cioda, rom, pirobebi, romelSic arCevnebi Catarda #72 saarCevno olqSi, ver uzrunvelyofda xalxis Tavisufali azris gamoxatvas kanonmdeblis arCevis TvalsazrisiT. kerZod, igi Cioda me-14, 45-e, 58-e da 67-e ubnebze kenWisyris baTilad cnobisa da Semdgomi xelaxali daTvlis savaraudo araobieqturobis gamo. igi aseve Cioda, rom saolqo komisiis Tavmjdomarem da mdivanma adgilobriv gazeTSi gamoaqveynes mimarTva amomrCevlebisadmi, romliTac TavianTi mikerZoebuli damokidebuleba gamoavlines. igi miuTiTebda 1-li oqmis me-3 muxlze, romelic acxadebs: "maRali xelSemkvreli mxareebi kisruloben valdebulebas, gonivruli periodulobiT Caataron Tavisufali arCevnebi faruli kenWisyriT iseT pirobebSi, romelic sakanonmdeblo organoebis arCevisas uzrunvelyofs xalxis neba-survilis Tavisufal gamoxatvas." aA. dasaSveboba 40. mTavrobam ganacxada, rom ganmcxadebelma zogadad ver amowura Sidasaxelmwifo samarTlebrivi saSualebebi, rogorc amas konvenciis 35-e muxlis 1-li punqti moiTxovs. miuxedavad imisa, rom konvencia da misi oqmebi ukrainis kanonmdeblobis nawils warmoadgens, ganmcxadebels konvenciis debulebaTa darRvevis sakiTxi arc centralur saarCevno komisiaSi da arc uzenaes sasamarTloSi ar dauyenebia. 41. ganmcxadebeli mTavrobis komentars ar daeTanxma. 42. Sidasaxelmwifo samarTlebriv saSualebaTa amowurvis wesi, Cveulebriv, moiTxovs, rom saerTaSoriso doneze gansaxilvelad gamiznuli saCivrebi wardgenili unda iqnes Sidasaxelmwifo sasamarTloebSi, sul mcire, arsebiTi ganxilvisTvis da Sidasaxelmwifo kanoniT dadgenili moTxovnebisa da vadebis Sesabamisad (ix. azinasi kviprosis winaaRmdeg [GC], #56679/00, �38, ECHR 2004-III). eWvs ar iwvevs, rom ganmcxadebelma centralur saarCevno komisiaSi, xolo kovaCi ukrainis winaaRmdeg Semdeg _ uzenaes sasamarTloSi, saCivari Seitana me-14, 45-e, 58-e da 67-e saarCevno ubnebSi kenWisyris baTilad cnobasTan da 2002 wlis 7 aprils xmebis xelaxal daTvlasTan dakavSirebiT. aqedan gamomdinare, sakiTxebi srulad iyo wardgenili erovnuli xelisuflebis winaSe. mTavrobas ar uTqvams, rom raime Sidasaxelmwifo procedura konvenciaze miTiTebas moiTxovda, arc is aRuniSnavs, rom konvenciis 1-li oqmis me-3 muxlze damatebiTi miTiTeba zegavlenas moaxdenda centralur saarCevno komisiaSi Tu uzenaes sasamarTloSi saqmis Seswavlaze an mis Sedegebze. Sesabamisad, sasamarTlos miaCnia, rom ganmcxadebelma es sakiTxebi saTanado saxiT daayena Sida saxelmwifo organoebis winaSe, da ukuagdebs mTavrobis protests. 43. sasamarTlos aRniSnavs, rom es saCivrebi ar aris aSkarad arasaTanadod dausabuTebeli konvenciis 35-e muxlis me-3 punqtis mniSvnelobiT. is aseve aRniSnavs, rom es saCivrebi ar aris dauSvebeli raime sxva safuZvliT. amrigad, isini dasaSvebad unda gamocxaddes. 44. rac Seexeba ganmcxadeblis saCivars adgilobriv gazeTSi 7# 2 olqis saarCevno komisiis Tavmjdomarisa da mdivnis xelmowerebiT amomrCevlebisadmi mimarTvis gamoqveynebasTan dakavSirebiT, mTavrobam ganacxada, rom ganmcxadebelma ver amowura Sidasaxelmwifo samarTlebrivi saSualebebi, radgan mas es saCivari centralur saarCevno komisiasa da uzenaes sasamarTloSi ar Seutania. ganmcxadebelma miuTiTa, rom es sakiTxi man daayena 2002 wlis 16 aprils mis mier ceskoSi Setanil gancxadebaSi. Tu gancxadeba mxolod am sakiTxs exeboda, maSin sasamarTlos uCndeba eWvi, SeiZleboda Tu ara, ceskoSi gancxadebis Setana, uzenaes sasamarTloSi misi Semdgomi gasaCivrebis gareSe, miCneuli yofiliyo rogorc sakmarisi Sidasaxelmwifo samarTlebrivi saSualebebis amosawurad. Tumca, am saqmis faqtebTan dakavSirebiT _ romlebSic saarCevno komisiis Tavmjdomarisa da mdivnis mikerZoebul midgomasTan dakavSirebuli saCivari mWidrod ukavSirdeba ganmcxadeblis Tavisufali arCevnebis uflebis darRvevasTan dakavSirebuli saCivris sxva aspeqtebs _ sasamarTlos mizanSewonilad miaCnia daeTanxmos mTavrobis protests ganacxadis arsebiT mxaresTan dakavSirebiT. saCivari raime sxva safuZvliT dauSvebeli ar aris da, aqedan gamomdinare, igi dasaSvebad unda gamocxaddes. bB. arsebiTi mxare 1. mxareTa mosazrebebi 45. ganmcxadebeli amtkicebda, rom man mis mowinaaRmdege kandidatze meti xma miiRo, magram xmis daTvlis usamarTlo proceduris gamo parlamentSi ver moxvda, rac saolqo saarCevno komisiis SeuzRudavma diskreciulma uflebam gamoiwvia. kovaCi ukrainis winaaRmdeg 46. mTavroba acxadebda, rom #72 saarCevno olqSi arCevnebis dros saarCevno kanonmdebloba seriozulad ar darRveula, xolo arsebuli xarvezebis Sesaxeb saTanadod da droulad ecnoba centralur saarCevno komisias, romelmac isini gamoaswora. 47. mTavroba acxadebda, rom ori kandidatis, ganmcxadeblisa da b-ni `g'-is, mier miRebul xmebs Soris imdenad umniSvnelo sxvaoba iyo, rom xmaTa mcire raodenobasac ki SeeZlo wonasworobis darRveva. is amtkicebda, rom #72 saarCevno olqSi arCevnebis Sedegebze zegavlena iqonia e. w. "dakarguli xmebis" fenomenma, romelic mxolod ukrainisTvis ar aris damaxasiaTebeli da sxva saarCevno sistemebSic gvxvdeba. amitom am faqtiT ar SeiZleba miCneuli iqnes, rom saxelmwifom ver SeZlo "sakanonmdeblo organoebis arCevisas xalxis neba-survilis Tavisufali gamoxatvis" uzrunvelyofa. mTavrobam aseve ganacxada, rom #72 olqis saarCevno komisia mivida dasabuTebul daskvnamde, rom arCevnebis dRes aRniSnul oTx ubanze saarCevno kanonis darRvevebma dabrkoleba Seuqmna amomrCevelTa neba-survilis dadgenas. es daskvna ganixiles centralurma saarCevno komisiam da uzenaesma sasamarTlom da igi kanonierad da dasabuTebulad iqna miCneuli. 2. sasamarTlos Sefaseba 48. erTi SexedviT, 1-li oqmis me-3 muxli gansxvavdeba konvenciiTa da oqmebiT garantirebuli sxva uflebebisagan, radgan igi formulirebulia maRali xelSemkvreli mxareebisaTvis valdebulebis dakisrebis saxiT, romelic uzrunvelyofs xalxis neba-survilis Tavisufal gamoxatvas, da konkretuli uflebis an Tavisuflebis formulirebisaTvis damaxasiaTebeli frazebiT ar aris Camoyalibebuli. Tumca oqmis me-3 muxlis mosamzadebeli samuSaosa da am debulebis konvenciis mTlian konteqstSi ganmartebis gaTvaliswinebiT, sasamarTlom daadgina, rom igi uzrunvelyofs individualur uflebas, xmis micemisa da arCevnebSi monawileobis uflebis CaTvliT (ix., sxva mniSvnelovan wyaroebs Soris, maTie-mohini da klerfaiti belgiis winaaRmdeg, 1987 wlis 2 martis gadawyvetileba, seria A #113, gv. 22-23, ��46-51; hirsti gaerTianebuli samefos winaaRmdeg (2# ) [GC], #74025/01, #58278/00, �102, 2006 wlis 16 martis gadawyvetileba). garda amisa, sasamarTlos miaCnia, rom muxli uzrunvelyofs piris uflebas, monawileoba miiRos arCevnebSi, xolo arCevis SemTxvevaSi _ gaxdes parlamentis wevri (ix. likurezosi saberZneTis winaaRmdeg, #33554/03, �50, ECHR 2006-...). 49. 1-li oqmis me-3 muxliT garantirebuli uflebebi umniSvnelovanesia efeqtiani da mkafio miznis mqone demokratiis safuZvlis Sesaqmnelad da SesanarCuneblad, romelic kanonis uzenaesobiT imar- kovaCi ukrainis winaaRmdeg Teba. miuxedavad amisa, es uflebebi ar aris absoluturi uflebebi. aq SeiZleba navaraudevi iqnes "SesaZlo SezRudva", xolo monawile saxelmwifoebs am sferoSi garkveuli Sefasebis farglebi unda mieceT. xelSemkvrel saxelmwifoebs am sferoSi Sefasebis sakmaod farTo farglebi aqvT, im pirobiT, rom, maT yvela moqalaqis mimarT Tanabari mopyroba unda uzrunvelyon. Tumca es ar niSnavs, rom yvela xmas arCevnebis SedegebSi aucileblad unda hqondes Tanabari wona, an yvela kandidats aucileblad hqondes gamarjvebis Tanabari Sansebi. amrigad, verc erTi saarCevno sistema ver aRkveTs "dakarguli xmebis" fenomens (ix. saqme maTie-mohini da klerfaiti, cit. zemoT, �54). 50. Tumca sasamarTlom unda gansazRvros, aris Tu ara daculi 1-li oqmis me-3 muxlis moTxovnebi; igi unda darwmundes, rom arsebuli pirobebiT mocemuli uflebebi ar SeizRuda iseTi xarisxiT, romelmac maTi ZiriTadi arsi daaknina da efeqtianoba waarTva; rom isini SemoRebul iqna kanonieri miznis misaRwevad; da rom gamoyenebuli saSualebebi disproporciuli ar iyo (ix. labita italiis winaaRmdeg [GC] #26772/95, �201, ECHR 2000-IV). sayovelTao kenWisyris principidan nebismieri gadaxveva safrTxes uqmnis amgvarad arCeuli kanonmdeblis da mis mier miRebuli kanonebis demokratiul legitimurobas. Sesabamisad, saerTo mosaxleobidan romelime jgufis an kategoriis gamoricxva mkacrad unda Seesabamebodes 1-li oqmis me-3 muxlis fuZemdeblur miznebs (ix. suxovecki ukrainis winaaRmdeg, #13716/02, �52, 2006-...). 51. warmodgenil saqmeSi ganmcxadeblis saCivrebi fokusirebulia xmis daTvlis formaze saarCevno olqSi, sadac igi iyo registrirebuli. kerZod, igi davobda, rom me-14, 45-e, 58-e da 67-e saarCevno ubnebze kenWisyris baTilad cnobis Sesaxeb dadgenileba iyo usamarTlo da usafuZvlo. 52. mTavrobam miuTiTa "dakarguli xmebis" aRkveTis sirTuleebze da ganacxada, rom 7# 2 olqis saarCevno komisiis sadavo dadgenilebebi miznad isaxavda amomrCevelTa nebis Tavisufal gamoxatvaze saarCevno kanonis darRveviT gamowveuli saziano zemoqmedebis aRkveTas. sasamarTlo saeWvod xdis praqtikas, romelic dasaSvebad miiCnevs yvela xmis moklebas saarCevno ubanze, sadac iyo darRvevebi, darRvevaTa farglebisa da olqSi Sedegebze zemoqmedebis miuxedavad. mas miaCnia, rom Znelia aseTi praqtika ganxiluli iqnes, rogorc kanonieri miznis miRwevisken mimarTuli, pirveli oqmis me-3 muxlis miznebisTvis. 53. sagani da mizani konvenciisa, romelic adamianis uflebaTa dacvis dokumentia, moiTxovs, rom misi debulebebi imgvarad iqnes ganmartebuli da gamoyenebuli, rom maTi Sinaarsi iyos ara Teoriuli an iluzoruli, aramed praqtikuli da efeqtiani (ix., magaliTad, TurqeTis gaerTianebuli komunisturi partia da sxvebi TurqeTis winaaRmdeg, 1998 wlis 30 ianvris gadawyvetileba, moxsenebebi 1998- kovaCi ukrainis winaaRmdeg I, gv. 18-19, �33, da Casagnu da sxvebi safrangeTis winaaRmdeg [GC], #25088/94, 28331/95 da 28443/95, �100, ECHR 1999-III). 54. saqmeSi podkolzina latviis winaaRmdeg sasamarTlom gaimeora, rom arCevnebSi kandidatad monawileobis ufleba, romelic 1-li oqmis me-3 muxliTaa garantirebuli da WeSmariti demokratiuli sistemisTvis damaxasiaTebeli koncefciaa, mxolod iluzoruli iqneba, Tu am uflebis warTmeva vinmes TviTneburad SeuZlia nebismier momentSi. Sesabamisad, miuxedavad imisa, rom saxelmwifoebs Sefasebis sakmaod farTo farglebi aqvT, rodesac samarTlebrivi dokumentiT afuZneben arCevnebSi monawileobis pirobebs, uflebis efeqtianobis principi moiTxovs dadgindes, rom ama Tu im kandidatma ver daakmayofil es pirobebi mTeli rigi kriteriumebis safuZvelze, romlebic TviTneburi gadawyvetilebebis aRkveTis mizniT aris Camoyalibebuli. kerZod, aseTi dadgenileba SeiZleba miiRos organom, romelic misi miukerZoeblobis minimalur moTxovnebs uzrunvelyofs. analogiurad, am organosTvis miniWebuli diskrecia ar unda iyos ganuzomlad farTo; igi sakmarisi sizustiT unda iyos SezRuduli Sidasaxelmwifo kanonis debulebebiT. da bolos, piris kandidatad gamocxadeba iseTi saxiT unda moxdes, rom uzrunvelyofili iqnes samarTliani da obieqturi gadawyvetileba da Tavidan iqnes acilebuli Sesabamisi organos mier Zalauflebis borotad gamoyeneba (podkolzina latviis winaaRmdeg, 4# 6726/99, �35, ECHR 2002II). 55. warmodgenili saqme exeba ara arCevis pirobebs, rogorc aseTi, aramed im formas, romliTac moxda arCevnebis Sedegebis Semowmeba pasuxismgebeli Sidasaxelmwifo organoebis mier. saxelmwifos Tavisuflebis farglebi am sferoSic farToa, magram es sasamarTlos xels ver SeuSlis, ganixilos, iyo Tu ara mocemuli dadgenileba TviTneburi. 56. magaliTisTvis, or wina saqmeSi, i. z. saberZneTis winaaRmdeg (ix. i.z. saberZneTis winaaRmdeg, 1# 89997/91, komisiis 1994 wlis 28 Tebervlis gadawyvetileba, gadawyvetilebebi da moxsenebebi (DR)) da babenko ukrainis winaaRmdeg (ix. babenko ukrainis winaaRmdeg (dec.), 4# 3476/98, 1999 wlis 4 maisi), konvenciis organoebma Seiswavles warumatebel kandidatTa saCivrebi arasamarTliani saarCevno procedurebis Taobaze. es saCivrebi ukugdebul iqna, radgan mocemuli arCevnebis Sedegebis realuri damaxinjebis ararsebobis fonze, gasaCivrebuli situacia ar iyo xalxis Tavisufal nebaSi Carevis tolfasi. Tumca es midgoma ar SeiZleba miesadagos am saqmes, radgan mocemul oTx ubanze kenWisyris gauqmebam pirdapir gamoiwvia b-ni "g"-is gamocxadeba gamarjvebulad, da ara _ ganmcxadeblis. am mosazrebas mTavrobac daeTanxma. 57. 2001 wlis aqti saparlamento arCevnebis Sesaxeb adgenda, rom saarCevno ubanze kenWisyra SeiZleboda baTilad gamocxadebuliyo 70-e ganyofilebaSi CamoTvlil garemoebaTa safuZvelze an "sxva garemoebebis" safuZvelze, romlebic SeuZlebels amomrCevelTa nebis dadgenas, rogorc es 72-e ganyofilebiTaa gaTvaliswinebuli (ix. zemoT, punqtebi 33 da 34). kovaCi ukrainis winaaRmdeg 58. am kanonis 70-e ganyofileba konkretulad ganixilavs erTi piris mier ramdenime biuletenis Cayris situacias da adgens, rom, ubanze kenWisyra SeiZleba baTilad gamocxaddes mxolod im SemTxvevaSi, Tu gafuWebul biuletenTa raodenoba xmaTa saerTo raodenobis 10%-s aRemateba. 72-e ganyofilebasTan dakavSirebiT unda aRiniSnos, rom ar arsebobda raime samarTlebrivi debuleba an praqtika, romelic "sxva garemoebebis" ganmartebas uzrunvelyofda. kerZod, naTeli ar iyo ra miekuTvneboda "sxva garemoebebs", romlebic gaTvaliswinebuli ar iyo 70-e ganyofilebaSi, an aZlevdnen Tu ara isini saSualebas saarCevno komisiebs, xolo saCivris SemTxvevaSi � sasamarTloebs, esargeblaT 70-e ganyofilebis redaqciiT da ganemartaT "sxva garemoebebi", rogorc am debulebaSi Semavali sakiTxebi. garda amisa, maSin, roca 70-e ganyofilebaSi CamoTvlili iyo movlenebi arCevnebis dros, romlebsac SeeZlo kenWisyris baTilad gamocxadeba gamoewvia, 72-e ganyofileba kenWisyris oqmis Semowmebis proceduras aregulirebda da ara uSualod movlenebisadmi midgomas. 59. saparlamento arCevnebis Sesaxeb 2001 wlis aqtis 72-e ganyofilebis es bundovaneba da potenciuri saSiSroeba, romelic saarCevno uflebebiT sargeblobas emuqreboda adgilobrivi organoebis mier maTi ganmartebis Taviseburebebis gamo, am organoebisagan gansakuTrebul sifrTxiles moiTxovda. Tumca saolqo saarCevno komisiam Tavis 4# 1 da 4# 2 dadgenilebebSi ubralod miuTiTa adrindel dadgenilebebze da ganacxada, rom, dafiqsirebuli da damkvirvebelTa mier miTiTebuli darRvevebi warmoadgenda "sxva garemoebebs", romlebic amomrCevelTa mier gamoxatuli nebis dadgenis saSualebas ar iZleoda. adrindeli dadgenileba 3# 6, romelzedac miTiTeba gakeTda, acxadebda, rom ramdenime baTili biuletenis Cayra, rasac b-ni `g'-is damkvirveblebi Seeswrnen me-14, 45-e da 58-e ubnebze, da is faqti, rom 67-e ubnis saarCevno komisiam gaxsna daluquli saarCevno ubani da amoiRo kenWisyris oqmi da ramdenime gauqmebuli boiuleteni (ix. zemoT, punqti 10), sakmarisi iyo am ubnebze yvela xmis gasauqmeblad. 60. centraluri saarCevno komisiis an uzenaesi sasamarTlos arc am da arc Semdgom dadgenilebebSi ar ganuxilavT saparlamento arCevnebis Sesaxeb aqtis 70-e da 72-e ganyofilebebs Soris arsebuli winaaRmdegoba, arc arCevnebSi monawile sxvadasxa subieqtebisadmi ndobis sakiTxi ar dasmula. garda amisa, arc erT dadgenilebaSi ar iyo axsnili Tu rogor (gansakuTrebiT 70-e ganyofilebis Suqze) SeuSala xeli navaraudevma darRvevebma kenWisyris Sedegebs me-14, 45-e, 58-e da 67-e ubnebze iseTi xarisxiT, rom SeuZlebeli gaxda amomrCevelTa nebis dadgena. 61. yvela zemoaRniSnuli mosazrebis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo askvnis, rom oTx saarCevno ubanze kenWisyris gauqmeba ganxiluli unda iqnes rogorc TviTneburi da mTavrobis mier dasaxuli kanonieri miznis araproporciuli. Sesabamisad, dairRva 1-li oqmis me-3 muxli. kovaCi ukrainis winaaRmdeg 62. amis gamo sasamarTlos saWirod ar miaCnia, gadawyvetileba miiRos ganmcxadeblis saCivarze imasTan dakavSirebiT, rom 7# 2 olqis saarCevno komisiis wevrebi ar akmayofilebdnen miukerZoeblobis dadgenil kriteriumebs, radgan maT gamoaqveynes mimarTva amomrCevlebisadmi, rom 2002 wlis 7 aprils xelaxali daTvla Sidasaxelmwifo saarCevno kanonis darRveviT Catarda da rom saarCevno yuTebis usafrTxoeba daculi ar iyo. aseve saWiro ar aris Seswavlili iqnes mTavrobis gancxadeba Sidasaxelmwifo samarTlebrivi saSualebebis amouwuravobis Sesaxeb mocemuli sarCevno komisiis muSakTa mikerZoebul midgomasTan dakavSirebul saCivarTan mimarTebiT. III. konvenciis 41-e muxlis gamoyeneba 63. konvenciis 41-e muxli adgens: "Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi, xolo Sesabamisi maRali xelSemkvreli mxaris Sidasaxelmwifoebrivi samarTali darRvevis mxolod nawilobrivi gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis SemTxvevaSi, sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian dakmayofilebas miakuTvnebs." Aa. materialuri ziani 64. ganmcxadebelma aRniSna, rom misi saCivari materialur zianTan mimarTebiT dakavSirebulia mis _ rogorc verxovna radas wevris _ mier xelfasis dakargvasTan. igi kompensaciis saxiT iTxovda 144 000 aSS dolars (USD) (107 250 evro), rac gamomdinareobda parlamentis wevris saSualo xelfasidan, romelsac igi miiRebda, parlamentis wevrad rom aerCiaT. 65. mTavrobam aRniSna, rom ganmcxadeblis mier moTxovnil kompensaciasa da dadgenil darRvevas Soris mizez-Sedegobrivi kavSiri ar arsebobda. 66. rogorc zemoT, 55-e punqtSi iyo aRniSnuli, oTx sarCevno ubanze kenWisyris Sedegebis gauqmebam pirdapir gamoiwvia gamarjvebulad b-ni `g'-is gamocxadeba, da ara ganmcxadeblis. marTalia is, rom arCevis SemTxvevaSi ganmcxadebeli miiRebda parlamentis wevris xelfass. Tumca es sakmarisi ar aris, raTa mas miekuTvnos mis mier moTxovnili Tanxa, rameTu am Tanxas unda daupirispirdes sxva Semosavali, romelsac SesaZloa igi Rebulobda im periodSi da romelsac ver miiRebda arCevis SemTxvevaSi, rogorc amas adgili hqonda saqmeSi lukurezosi saberZneTis winaaRmdeg (cit. zemoT, �64, sadac ganmcxadebels Seuwyvites uflebamosileba). ganmcxadebelma warmoadgina xelfasis detalebi, romelsac igi miiRebda parlamen- kovaCi ukrainis winaaRmdeg tis wevrad arCevis SemTxvevaSi, magram ar daukonkretebia. ra raodenobis iqneboda misi wminda danakargi. Sesabamisad, sasamarTlo ar akmayofilebs am ganmcxadeblis mier am TavSi warmodgenil saCivars. Bb. aramaterialuri ziani 67. ganmcxadebeli iTxovda 56 000 aSS dolars (41 715 evro) kompensaciis saxiT im gancdisa da sulieri tkivilisTvis, romelic mas savaraudod miadga saarCevno uflebebis darRvevis gamo. 68. mTavroba ganmcxadeblis mier moTxovnil Tanxas dausabuTeblad da gadaWarbebulad miiCnevda. 69. sasamarTlo miiCnevs, rom ganmcxadebels miadga aramaterialuri ziani dadgenili darRvevis Sedegad. Sesabamisad, samarTlianobis safuZvelze da saqmis yvela garemoebis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo ganmcxadebels am Tavis safuZvelze akuTvnebs 8000 evros. g. xarjebi da gaweuli danaxarjebi 70. ganmcxadebels am Tavis safuZvelze dadgenil vadaSi raime saCivari ar warmoudgenia; aqedan gamomdinare, sasamarTlo raime anazRaurebas am TvalsazrisiT ar awesebs. dD . sauravi 71. sasamarTlos mizanSewonilad miaCnia, rom sauravi ganisazRvros evropis centraluri bankis zRvruli sasesxo ganakveTis odenobiT, romelsac unda daematos sami procentuli punqti. aRniSnulis safuZvelze sasamarTlo erTxmad 1. eTanxmeba mTavrobis pretenzias samarTlebrivi dacvis Sidasaxelmwifo saSualebaTa amowurvis Sesaxeb ganmcxadeblis saCivarTan mimarTebiT, romelic saarCevno komisiis muSakTa mikerZoebul midgomas exeba, da miiCnevs, rom misi Seswavla saWiro ar aris; 2. acxadebs saCivris danarCen nawils dasaSvebad; 3. adgens, rom dairRva 1-li oqmis me-3 muxli; 4. adgens (a) rom mopasuxe saxelmwifom im dRidan, rodesac gadawyvetileba saboloo gaxdeba konvenciis 44-e muxlis me-2 punqtis Sesaba- kovaCi ukrainis winaaRmdeg misad, ganmcxadebels sami Tvis vadaSi unda gadauxados 8000 (rva aTasi) evro aramaterialuri zianisaTvis, romelic konvertirebuli unda iqnes mopasuxe saxelmwifos valutaSi gadaxdis dRes arsebuli kursiT, damatebuli nebismieri sagadasaxado begara; (b) rom zemoaRniSnuli sami Tvis gasvlis Semdeg saboloo angariSsworebamde zemoxsenebul Tanxas sajarimo periodis ganmavlobaSi daericxeba ubralo procentebi evropis centraluri bankis zRvruli sasesxo ganakveTis toli ganakveTiT, romelsac daemateba sami procentuli punqti; 5. uaryofs ganmcxadeblis danarCen moTxovnebs samarTlian dakmayofilebasTan dakavSirebiT. Sesrulebulia inglisur enaze da werilobiT gacxadebulia 2008 wlis 17 Tebervals, sasamarTlos reglamentis 77-e wesis me-2 da me-3 punqtebis Sesabamisad. klaudia vesterdieki seqciis mdivani per lorenzeni Tavmjdomare 258