41123/04

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEY Đ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   BAKIRCIOĞLU VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 41123/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Mayıs 2010   Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (41123/04) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu   ülkenin on beꢀ vatandaꢀının (baꢀvuranlar) 2 Eylül 2004 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ   olduğu baꢀvurudur. Ayrıntılar mevcut karar ekinde yer almaktadır.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu   avukatlarından H. Bakırcıoğlu tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   Baꢀvuranlar Đstanbul’da ikamet etmektedir.   Baꢀvuranların anne tarafından dedesi R.Y. 1949 yılında bütün taꢀınmazlarını oğullarına   satmıꢀtır.   R.Y. 15 Ocak 1974 tarihinde vefat etmiꢀtir.   Baꢀvuranlar 12 Nisan 1979 tarihinde dava açmıꢀ, dedelerinin taꢀınmazlarını oğullarına satıꢀını   gerçekleꢀtirmesiyle muvazaalı bir fiili oluꢀturduğunu, bu yolla baꢀvuranların annesini   mirastan aktif olarak yoksun bırakmayı amaçladığını öne sürmüꢀtür.   Kafta Kadastro Mahkemesi 22 Kasım 2001 tarihli bir karar ile baꢀvuranların bu talebini   reddetmiꢀtir.   Yargıtay 5 Kasım 2002 tarihinde bu hükmü bozmuꢀ ve davayı ilk derece mahkemesine   göndermiꢀtir.   Baꢀvuranlar tarafından yapılan karar düzeltme baꢀvurusu 3 Mart 2003 tarihinde   reddedilmiꢀtir.   Dava iç hukuktaki mahkemeler önünde halen derdesttir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar yargılama sürecinin uzunluğunun AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen «makul   süre» ilkesinin ihlalini oluꢀturduğunu ileri sürmektedir.   Hükümet kabuledilebilirlik hususunda davanın iç hukukta halen sürmesi dolayısıyla iç hukuk   yollarının tüketilmediği itirazında bulunmaktadır. Hükümet altı ay kuralına uyulmadığı   gerekçesiyle AĐHM’yi baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir.   AĐHM Hükümetin itirazını reddetmekte, yerleꢀik içtihadından ileri gelen kıstaslar ve   mahkemeye sunulan delillerin tamamı ıꢀığında bu ꢀikayetin esastan incelenmesi gerektiğine   itibar etmektedir (Bkz. diğer birçokları arasında, Abdulaziz Danıꢀ-Türkiye no: 23573/02, 16   Haziran 2009). AĐHM, ayrıca herhangi bir kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder.   Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   Esasa iliꢀkin dikkate alınması gereken dönem Türkiye’nin AĐHM’ye bireysel baꢀvuru hakkını   kabul ettiği 28 Ocak 1987 tarihinde baꢀlamaktadır. Bu tarihte yargılama ilk derece   mahkemesinde yaklaꢀık 7 yıl 10 aydan bu yana devam etmekteydi. Bununla birlikte, bu son   tarihten itibaren geçen sürenin makul olup olmadığını değerlendirmek için davanın hangi   aꢀamada olduğunun dikkate alınması gerekir (Bkz. Yazıcıoğlu-Türkiye no: 43709/98, 2 Ekim   2007). Mevcut halde, AĐHM’ye sunulan delil unsurları ıꢀığında davanın halen ilk derece   mahkemesinde sürdüğü anlaꢀılmaktadır, bu süreç iki dereceli yargılama için 23 yıldan   fazladır.   AĐHM yargılama süresinin makul olup olmadığının davanın ꢀartları ıꢀığında ve özellikle de   davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve ilgili mercilerin tutumu gibi, içtihadında yerleꢀmiꢀ   ölçütlere bakılarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır (Bkz. diğer birçokları arasında,   Frydlender-Fransa kararı, no: 30979/96).   AĐHM daha önce de benzer sorunları ortaya koyan baꢀvuruları incelediğini ve AĐHS’nin 6/1   maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatmaktadır (sözü edilen Frydlender).   AĐHM kendisine sunulan bütün unsurları incelemiꢀ ve Hükümetin bu davada farklı bir sonuca   ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını tespit etmiꢀtir. AĐHM bu   konudaki yerleꢀik içtihadını göz önünde bulundurarak sözkonusu yargılama sürecinin aꢀırı   olduğuna ve «makul süre» koꢀulunu karꢀılamadığına itibar etmektedir.   Bu nedenle AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar yargılamanın aꢀırı uzun sürmesine karꢀılık iç hukukta etkili bir baꢀvuru yolu   bulunmadığından yakınmakta bu bağlamda AĐHS’nin 13. maddesini ileri sürmektedir.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   AĐHM esas ile ilgili olarak, Tendik vd.-Türkiye kararında (no: 23188/02, 22 Aralık 2005)   yargılama sürecinin aꢀırı uzunluğuna karꢀın Türk Hukuku’nun herhangi bir baꢀvuru yolu   sunmaması dolayısıyla AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatır.   Mevcut baꢀvuruda daha önce alınan bu sonucun dıꢀına çıkılmasını gerektirecek istisnai bir   durum sözkonusu değildir.   Bu nedenle AĐHS’nin 13. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar AĐHS’nin 41. maddesi ile ilgili olarak 509.682 Euro maddi tazminat ve 152.000   Euro manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu meblağlara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM tespit edilen ihlal kararı ile öne sürülen maddi tazminat talebi arasında bir illiyet bağı   kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, baꢀvuranların belirli bir ölçüde manevi   zarara uğradıklarını kabul etmekte ve baꢀvuranlara manevi tazminat olarak ortaklaꢀa 15.600   Euro ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır.   Baꢀvuranlar iç hukuktaki ve AĐHM önündeki yargılama giderleri için 40.226 Euro talep   etmekte, bu yönde Đstanbul Barosunun avukatlık ücret tarifesini, avukatları tarafından çalıꢀma   ve giderler için hazırlanan dekontu sunmaktadır.   AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi gereğince yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak bir   baꢀvuranın gerçekliğini, gerekliliğini kanıtladığı makul miktarlardaki yargı giderlerini elde   edebileceğini anımsatır. Ayrıca, yargı giderleri tespit edilen ihlal ile ilintili olduğu ölçüde   karꢀılanabilmektedir (Bkz. örneğin, Beyeler-Đtalya (Adil tatmin) kararı, no: 33202/96, 28 Mayıs   2002; ꢁahin-Almanya no: 30943/96).   AĐHM mahkemeye sunulan deliller ve sözü edilen kıstaslar ıꢀığında yargılama masraflarına   iliꢀkin taleplerin aꢀırı olduğunu kaydetmekte ve iç hukuktaki yargı giderleri için baꢀvuranlara   ortaklaꢀa 1.000 Euro ve AĐHM önünde yapılan giderler için 1.000 Euro ödenmesini   kararlaꢀtırmaktadır.   AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini kaydetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve 13. maddesinin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından:   i. baꢀvuranlara ortaklaꢀa 15.600 (on beꢀ bin altı yüz) Euro manevi tazminat   ödenmesine;   ii. yargılama masraf ve harcamaları için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 2.000 (iki bin) Euro   ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 20 Mayıs 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   EK   (Baꢀvuranların adları ve doğum tarihleri)   1. Perihan BAKIRCIOĞLU, 1947 doğumlu.   2. Güneꢀ AKSOY (KUTLU), 1968 doğumlu.   3. Mehmet Zeki KUTLU, 1969 doğumlu.   4. Ömer KUTLU, 1974 doğumlu.   5. Hacı Yusuf KUTLU, 1972 doğumlu.   6. Kasım KUTLU, 1959 doğumlu.   7. Nazım KUTLU, 1930 doğumlu.   8. Türkan GERGERLĐ (KUTLU), 1967 doğumlu.   9. Fidan OKYOL (KUTLU), 1965 doğumlu.   10. Sümer GÜÇLÜ (KUTLU), 1957 doğumlu.   11. Yüksel BAKIRCIOĞLU, 1963 doğumlu.   12. ꢁükrü KUTLU, 1930 doğumlu.   13. Sevim BOYACI (BAKIRCIOĞLU), 1950 doğumlu.   14. Meryem BAKIRCIOĞLU, 1960 doğumlu.   15. Kadriye DEMĐRCĐGĐL (BAKIRCIOĞLU), 1956 doğumlu.   5