41227/02

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÖZ VE BAꢀPINAR - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢁvuru no:41227/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2006   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (41227/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu   ülke vatandaꢀı Dursun Öz ve Hürü Baꢀpınar’ın (baꢀvuranlar) 7 Ekim 2002 tarihinde Avrupa   Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne (AĐHM) yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Ankara Barosu avukatlarından M.T Akıllıoğlu ve A.   Aktay tarafından temsil edilmektedirler.   OLAYLAR   I. DAVA KOꢀULLARI   doğumlu Dursun Öz ve 1924 doğumlu Hürü Baꢀpınar Mersin’de ikamet   etmektedirler.   Karayolları Genel Müdürlüğü (Đdare) 3 Ekim 1991 tarihinde, kamulaꢀtırma tazminatı   ödemek suretiyle baꢀvuranlara ait Đskenderun’da bulunan araziyi kamulaꢀtırma yoluna   gitmiꢀtir.   Temmuz 19992 tarihinde Đdare tarafından ödenen tutar üzerinde anlaꢀmazlık   doğması üzerine baꢀvuranlar, kamulaꢀtırma tazminatının artırılması için Mersin Asliye Hukuk   Mahkemesi’nde dava açmıꢀlardır.   Aralık 1992 tarihinde Mahkeme baꢀvuranlara 32 748 219 TL ek tazminatla birlikte   Temmuz 1992’den itibaren geçerli olmak üzere yasal gecikme faizi ödenmesini karara   bağlamıꢀtır. Bu karar, baꢀvuranlara 18 Ekim 2001 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.   Kasım 2001’de baꢀvuranlar, 1992 yılında birinci derece hakimlerince belirlenen ek   kamulaꢀtırma tazminatının o dönemde Türk Lirasının aꢀırı değer kaybetmiꢀ olduğu   gerekçesiyle tazminatın tekrar hesaplanması için Yargıtay’a temyiz baꢀvurusunda   bulunmuꢀlardır.   Ocak 2002’de Yargıtay, baꢀvuranların talebini geri çevirerek ilk derece mahkemesi   kararını onamıꢀtır.   Baꢀvuranlar,18 ꢁubat 2002 tarihinde karar düzeltme talebinde bulunmuꢀlardır.   Yargıtay, 8 Nisan 2002 tarihinde aldığı bir kararla bu talebi reddetmiꢀ ve bu suretle 21   Ocak 2002’de verdiği karar katiyet kazanmıꢀtır.   Haziran 2002 tarihinde Đdare, ek kamulaꢀtırma tazminatı olarak 169 230 000 TL’yi   Temmuz 1992-31 Aralık 1997 için yıllık %30,1 Ocak 1998 31 Aralık 1999 için %50 ve 1   Ocak 2000 14 Haziran 2002 yılları için %60 uygulanmak üzere basit yasal gecikme faizi ile   birlikte baꢀvuranların hesabına yatırmıꢀtır.   HUKUK AÇISINDAN   I. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. Maddesinin Đhlali Đddiası Hakkında   Baꢀvuranlar, dokuz yıl dokuz ay sonunda ellerine geçen ek kamulaꢀtırma tazminatının   Devlet borçlarına uygulanan yasal gecikme faizinin Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı   karꢀısında yetersiz kalması nedeniyle değerini yitirdiğinden ꢀikayetle, bu konuda AĐHS’nin   Ek 1 No’lu Protokolün’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüꢀlerdir.   A.Kabuledilebilirlik kararı   AĐHM, mahkemenin bu yöndeki içtihatları (Bkz. özellikle Akkuꢀ-Türkiye 9 Temmuz   tarihli kararı Derleme 1997- IV ) ve elindeki mevcut unsurlar ıꢀığında baꢀvurunun   esastan incelenmesi gerektiğine itibar etmektedir. Baꢀka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi   bulunmamaktadır.   B. Esas Hakkında   AĐHM, geçmiꢀte mevcut davada olduğu gibi bir çok davada ortaya çıkan buna benzer   sorunları incelemiꢀ ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır   (Bkz. sözügeçen Akkuꢀ, s. 1317, § 31 ve sözüedilen Aka, s. 2682, §§50-51).   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, davanın seyrini farklı bir sonuca   ulaꢀtırabilecek ne bir olgu ne de bir delil sunduğuna kanaat getirmiꢀtir. Baꢀvuranların   arazilerinin kamulaꢀtırıldığı dönemde alacaklarının değeri ile ödemenin yapıldığı dönemdeki   değeri arasındaki fark baꢀvuranları arazilerinin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuꢀtur. Sözkonusu durum AĐHM’yi, genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet   hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengenin bozulmuꢀ olduğu   düꢀüncesine sevketmektedir.   Sonuç olarak AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar   vermiꢀtir.   II. AĐHS’nin 6§1. Maddesinin Đhlali Edildiği Đddiası Hakkında   AĐHS’nin 6§1. maddesine atıfta bulunan baꢀvuranlar ayrıca, yargılama sürecinin   uzunluğundan ꢀikayetçi olmaktadır.   A.Kabuledilebilirlik kararı   AĐHM, bu ꢀikayetin kesinlikle hukuki dayanaktan yoksun addedilemeyeceğini   AĐHS’nin 35§3.maddesine istinaden takdir eder. Kabuledilemezliğe gerekçe olacak baꢀka   hiçbir unsur tespit edilememiꢀtir.   B. Esas Hakkında   No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀılan sonuç dikkate alındığında,   AĐHM, ꢀikayetin ayrıca Sözleꢀme’nin 6§1 maddesi yönünden incelenmesine gerek olmadığı   görüꢀündedir.   A. Maddi ve manevi tazminat   Baꢀvuranlar, 6782 ABD Doları tutarında maddi zarara uğradıklarını iddia   etmektedirler. Baꢀvuranlar, 1000 ABD Doları olarak hesapladıkları tutarı manevi tazminat   adı altında talep etmektedirler.   Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, Akkuꢀ (adıgeçen karar, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) kararında benimsenen   hesaplama yöntemini gözönünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, baꢀvurana   maddi tazminat olarak 5000 Euro (beꢀ yüz) ödenmesine karar vermiꢀtir.   AĐHM, bu davada AĐHS’nin ihlaline neden olan olaylar yüzünden baꢀvuranların belli   bir manevi haksızlığa maruz kaldıkları kanaatindedir. AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca   baꢀvuranların ikisine birden hakkaniyete uygun olarak 750 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.   B. Masraf ve harcamalar   Baꢀvuranlar ayrıca, AĐHM nezdinde yaptıkları masraf ve harcamalar için 1000 ABD   talep etmektedirler.   Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, elindeki mevcut unsurlar doğrultusunda ve bu husustaki geçmiꢀ içtihatları   uyarınca baꢀvuranlara toplam 750 Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.   A. Gecikme faizi   Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE;   1. Baꢀvurunun kabul edilebilir olduğuna;   2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6   olmadığına;   § 1. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek   4. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay   içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü   vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvuranlara:   i. maddi tazminat için 5.000 Euro( beꢀ bin) ödenmesine;   ii.manevi tazminat için 750 Euro (yedi yüz elli) ödenmesine;   iii.masraf ve harcamalar için 750 Euro (yedi yüz elli) ödenmesine;   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar   Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   Karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.   maddesine uygun olarak 17 Ekim 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5