43/02

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   EDĐP USLU -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:43/02)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Mayıs 2008   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   _____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dıꢀiꢀleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları Genel   Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmı olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam olarak   belirtilmi olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması ko ulu ile Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi   ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (43/02) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı   Edip Uslu’nun (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 7 Kasım 2001 tarihinde   Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları   Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Hatay Barosu avukatlarından Z. Iꢀık tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran 1949 yılı doğumludur ve Hatay’da ikamet etmektedir.   Baꢀvuran, Hatay’da bulunan 468 m2 yüzölçümündeki 1231 no’lu parselin sahibiydi.   Baꢀvuran, buraya iki katlı bir villa inꢀa etmiꢀti.   Temmuz 1995 tarihinde, Kıyı Kanunu uyarınca Hazine baꢀvuran hakkında tapu iptal davası   açmıꢀtır.   Aralık 1999 tarihli bir kararla, Samandağ Asliye Hukuk Mahkemesi, kıyı kenar çizgisi   içinde yer aldığı gerekçesiyle baꢀvurana ait parselin tapusunu iptal etmiꢀtir.   Ekim 2000 tarihli bir karar ile Yargıtay, itiraz edilen kararı onamıꢀtır.   Baꢀvurana 6 Haziran 2001 tarihinde tebliğ edilen 30 Nisan 2001 tarihli kararla Yargıtay, karar   düzeltme baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.   Eylül 2001 tarihinde, baꢀvuran, tapusu iptal edilen taꢀınmazı için değer tespit davası   açmıꢀtır. Aynı gün Samandağ Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvuranın talebini kabul etmiꢀtir.   Ekim 2001 tarihinde, baꢀvuran, bilirkiꢀi raporunu mahkemeye sunmuꢀtur. Taꢀınmazın   değeri, bina ve yetiꢀtirilen ağaçlar dahil yaklaꢀık 79.228.135.000 Türk Lirası olarak takdir   edilmiꢀtir. Bu meblağ, yaklaꢀık 56.281 Euro’ya tekabül etmekteydi.   HUKUK   I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuran, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi uyarınca tazminat ödenmeksizin Hazine lehine   taꢀınmazından yoksun bırakılmasından ꢀikayetçidir.   Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.   A.Kabuledilebilirliğe Đliꢀkin   Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğine dair itirazını sunmuꢀtur. Hükümet, Anayasa’nın   125. maddesi ve Đdari Yargılama Usulü Kanunu’nun ve Medeni Kanunun ilgili maddeleri   uyarınca baꢀvuranın tapusunun iptali nedeniyle tazminat davası açabileceğini belirtmektedir.   Hükümet ayrıca baꢀvuranın tapusunun iptalinden itibaren altı aylık süre içerisinde baꢀvuruda   bulunmuꢀ olması gerektiğini savunmaktadır.   Baꢀvuran bu argümanlara karꢀı çıkmaktadır.   Hükümet’in ilk itirazına iliꢀkin olarak AĐHM, Doğruöz ve Aslan- Türkiye (baꢀvuru no:   1262/02, 30 Mayıs 2006) ve Kadayıfçı ve diğerleri-Türkiye (baꢀvuru no: 16480/03, 16486/03   ve 28128/03, 17 Temmuz 2007) kararlarında benzer argümanı reddettiğini hatırlatmaktadır.   AĐHM, önceki kararından farklı bir sonuca ulaꢀmak için hiçbir gerekçe görememektedir.   Altı ay kuralı hakkında yapılan itiraz ile ilgili olarak AĐHM, tapunun iptaline iliꢀkin olarak   yapılan yargılamanın, 6 Haziran 2001 tarihinde baꢀvurana tebliğ edilen 30 Nisan 2001 tarihli   Yargıtay kararı ile sona erdiğini, baꢀvuranın ise baꢀvurusunu, 7 Kasım 2001 tarihinde yani   AĐHS’nin 35/1 maddesinin öngördüğü altı ay süresi içerisinde sunduğunu belirtmektedir.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   B. Esas   Mevcut davada AĐHM, baꢀvuranın mallarına saygı hakkında yapılan müdahalenin, 1 No’lu Ek   Protokol’ün 1. maddesinin 1. satırının ikinci cümlesi uyarınca “mülkten yoksun bırakma”   olarak incelenmesi gerektiği tespitine ulaꢀmaktadır.   AĐHM, baꢀvuranın ꢀikayetine benzer bir ꢀikayeti daha önce incelediğini ve 1 No’lu Ek   Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır. Aslında AĐHM,   bir malın değerine uygun makul bir miktar ödenmeksizin mülkten yoksun bırakılmanın ciddi   bir ihlal oluꢀturduğunu ve tazminat ödenmemesinin 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi   kapsamında ancak istisnai durumlarda haklı görülebileceğini ifade etmektedir. (bkz; sözü   edilen N.A ve Diğerleri) Mevcut davada, baꢀvuran sahip olduğu mülkün Hazine’ye   devredilmesi nedeniyle hiçbir tazminat almamıꢀtır. AĐHM, Hükümet’in sözkonusu davayı   farklı bir sonuca ulaꢀtırmak için hiçbir tespit ve delil sunmadığını saptamaktadır ( sözü edilen,   N.A ve Diğerleri).   Bu durumda 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Ekim 2001 tarihli bilirkiꢀi raporuna dayanarak baꢀvuran, maddi zarar için 56.300 Euro ve   maruz kaldığı manevi zarar için 15.000 Amerikan Doları talep etmektedir.   Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   Mevcut davada, AĐHM, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında tespit edilen ihlalin   nedeninin, taꢀınmaza el konulmasının yasal olup olmaması değil, uygun tazminatın   ödenmemesi olduğunu saptamaktadır ( Scordino – Đtalya, no 36813/97).   Sözkonusu unsurları ve yukarıda sözü edilen ihtilaflı yapı ve parselin fiyatına iliꢀkin olarak   sahip olduğu bilgileri göz önüne alarak AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, taꢀınmaz ve iki   katlı villa için baꢀvurana 50.000 Euro maddi tazminat ödenmesinin uygun olacağına kanaat   getirmektedir.   Mevcut dava koꢀullarında AĐHM, ihlal tespitinin kendisinin manevi tazminat için yeterli adil   tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran, çeviri masrafları için 128,62 YTL (yani yaklaꢀık 70 Euro) ve ulusal mahkemeler   önünde yapmıꢀ olduğu masraf ve giderler için 559.658.000 YTL (yani yaklaꢀık 922 Euro)   talep etmektedir. Baꢀvuran, yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderlerini desteklemek için   belgelerin bir nüshasını sunmaktadır.   Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderlerinin geri   ödemesini ancak gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda olduğu ortaya konulduğu sürece elde   edebilir. Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve sözü edilen kriterleri göz önüne alarak   AĐHM, tüm masraflar için baꢀvurana 992 Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç   puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. Đhlal tespitinin kendisinin manevi tazminat için yeterli adil tatmin oluꢀturduğuna;   4. a) AĐHS’nin 44/2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı   Hükümet tarafından baꢀvurana:   i. miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, 50.000 Euro (elli bin   Euro) maddi tazminat ödenmesine;   ii. miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, yargılama masraf ve   giderleri için 992 Euro ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa   Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit   oranda eꢀit oranda basit faizin uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 20 Mayıs 2008 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5