4341/04

WyrokETPCz2009-10-06ECLI:CE:ECHR:2009:1006JUD000434104

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak dostępu do adwokata podczas przesłuchań w areszcie i wykorzystanie zeznań uzyskanych w tych warunkach jako dowodu w procesie karnym narusza prawo do rzetelnego procesu z art. 6 ust. 1 i 3 lit. c Konwencji?
Ratio decidendi
Trybunał uznał, że brak dostępu skarżącej do adwokata podczas siedmiodniowego aresztu, w trakcie którego była przesłuchiwana przez siły bezpieczeństwa, prokuratora i sędziego dyżurnego, stanowił naruszenie art. 6 ust. 3 lit. c Konwencji w związku z art. 6 ust. 1. Trybunał podkreślił, że zeznania obciążające uzyskane w tych warunkach, a następnie wykorzystane przez sąd krajowy jako podstawa skazania, podważyły rzetelność całego postępowania. Mimo stwierdzonych obrażeń u skarżącej w trakcie aresztu, sąd krajowy nie zbadał należycie kwestii wymuszonych zeznań, co uniemożliwiło zastosowanie sankcji wobec nielegalnych metod uzyskiwania dowodów.
Stan faktyczny
Skarżąca, Tülin Soyhan, została aresztowana 7 października 1998 r. w Izmirze pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji DHKP/C. Podczas siedmiodniowego aresztu była przesłuchiwana bez obecności adwokata i złożyła zeznania obciążające. W trakcie aresztu stwierdzono u niej obrażenia ciała, w tym siniaki i otarcia. Zeznania te, mimo późniejszego odwołania przez skarżącą i zarzutów złego traktowania, zostały wykorzystane przez Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Stambule jako podstawa do skazania jej na dożywotnie więzienie za próbę obalenia porządku konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Trybunał uznał skargę dotyczącą naruszenia art. 6 Konwencji za dopuszczalną, a pozostałą część skargi za niedopuszczalną. Stwierdził naruszenie art. 6 ust. 1 i 3 lit. c Konwencji. Uznał, że nie ma potrzeby odrębnego rozpatrywania skargi na podstawie art. 6 ust. 2 Konwencji. Zasądził skarżącej 3 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe. Odrzucił pozostałe roszczenia dotyczące słusznego zadośćuczynienia.

Pełny tekst orzeczenia

CONSEIL   AVRUPA   DE L’EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   SOYHAN -TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:4341/04)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (4341/04) no’lu davanın nedeni (T.C. vatandaꢀı)   Tülin Soyhan’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 30 Aralık 2003 tarihinde   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan   Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından S. Epçeli tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   Baꢀvuran, 1976 doğumludur ve Đstanbulda ikâmet etmektedir.   Yasadıꢀı örgüt DHKP/C (Devrimci Halk Kurtuluꢀ Partisi/Cephesi) üyesi olduğundan   ꢀüphelenilen baꢀvuran, 7 Ekim 1998 tarihinde Đzmir’de yakalanarak göz altına alınmıꢀtır.   Ekim 1998 tarihinde muayene edilmek üzere Adli Tıp Kurumuna sevk edilen baꢀvuran,   tutuklandığı sırada dudağından yaralandığını beyan etmiꢀtir. Adli Tıp raporunda, ilgili ꢀahsın   alt dudağının iç kısmında çok yüzeysel bir sıyrıktan baꢀka herhangi bir yara veya darp izine   rastlanmadığı belirtilmiꢀtir.   Ekim 1998 tarihinde Đstanbul Emniyet Müdürlüğüne götürülen baꢀvuran, 13 Ekim tarihine   kadar burada tutulmuꢀ ve daha sonra tekrar Đzmir Emniyet Müdürlüğüne geri gönderilmiꢀtir.   Baꢀvuran, Đstanbul’a sevk edilmeden önce doktor kontrolünden geçirilmiꢀ ve uçak ile seyahat   etmesinde tıbbi yönden sakınca olmadığına karar verilmiꢀtir.   Ekim 1998 tarihinde, Đstanbul Terörle Mücadele ꢁubesine bağlı polislerin düzenlediği   ifade tutanağına göre baꢀvuran, ihtilaflı örgüte üye olduğunu, bu örgüt bünyesinde eylemlere   katıldığını ve özellikle bombalı saldırıların hazırlanma ve organizasyonunda yer aldığını itiraf   etmiꢀtir.   Baꢀvuran, 13 Ekim 1998 günü saat 10 : 30’da doktor muayenesinden geçirilmiꢀ ve vücudunda   herhangi bir yara ve darp izine rastlanmamıꢀtır. Saat 20 : 15’te, baꢀvuranı muayene eden   Đzmir Üniversite Hastanesi doktoru düzenlediği geçici raporda vücudun farklı bölgelerinde   çeꢀitli ekimozların tespit edildiğini bildirmiꢀtir.   Ekim 1998 tarihinde doktor muayenesinden geçirilen baꢀvurana aꢀağıdaki tespitler   yapılmıꢀ ve üç gün iꢀ göremez raporu verilmiꢀtir :   « (...)sol elmacık bölgede üzeri hafifçe kabuk tutmaya baꢀlamıꢀ sıyrık, sağ arka koltuk altında ortası açık mor   çevresi fıstıki yeꢀil sarımtırak renkte ekimoz, sol arka koltuk altında ortası açık mor çevresi fıstıki yeꢀil renkte   ekimoz, sırtının sol yanında ortası açık mor çevresi fıstıki yeꢀil renkte ekimoz, sırtının sol yanında ortası açık   mor çevresi fıstıki yeꢀil renkte ekimoz, göğüsünün sol yanında sol memesi üst dıꢀ kısımda sıyrık ve ekimoz, her   iki kolunda fıstıki yeꢀil sarımtırak renkte ekimoz . »   Baꢀvuran, aynı gün ifadesi alınmak üzere Đzmir Cumhuriyet savcısı önüne çıkarılmıꢀtır.   Baꢀvuran bu ifadesinde ihtilaflı örgüte üye olduğunu, özellikle bombalı saldırılar olmak üzere   bu örgüt bünyesinde birçok eyleme katıldığını kabul etmiꢀtir. Baꢀvuran, Đzmir Emniyet   Müdürlüğündeki gözaltı sırasında baskı, ꢀiddet ve kötü muameleye maruz kaldığını ileri   sürmüꢀtür. Baꢀvuran, gözaltında verdiği ifadeyi kısmen kabul etmiꢀ, bombalı saldırılara   katıldığını tekrarlamıꢀ ve bu konuda ayrıntılı bilgiler vererek bazı düzeltmeler yapmıꢀtır.   Baꢀvuran, aynı gün içerisinde Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi tarafından   dinlenmiꢀtir. Baꢀvuran, hakim önünde verdiği ifadede Cumhuriyet savcısına sözkonusu örgüte   üye olduğu ve bombalı saldırılara katıldığı yönünde verdiği ifadeyi doğrulamıꢀtır. Baꢀvuran   ayrıca, gözaltı sırasında baskı ve iꢀkenceye maruz kalmıꢀ olmasına rağmen, o zaman verdiği   ifadenin gerçek olduğunu beyan etmiꢀtir.   Baꢀvuranı 15 Ekim 1998 tarihinde muayene eden Uꢀak Devlet Hastanesinde görevli iki   doktor düzenledikleri raporda aꢀağıdaki tespitleri yapmıꢀlardır :   « Her iki aksiller bölgede, sol hemithraksa arka yüzde 2-3 cm’lik hafif ekimotik izler Sol zigomatik bölgede 2x2   cm’lik sıyrık. Sağ omuz hareketlerinde kısıklılık ve ağrı.Omuzda ekimoz. Her iki kolda nörovesküler ve   kemiksel patoloji yok. »   A. Baꢀvuranın kötü muameleye maruz kaldığı yönündeki ꢀikâyeti   Ekim 1998 tarihinde baꢀvuran, kötü muamele uyguladıkları gerekçesiyle Đzmir ve   Đstanbul’da kendisini gözaltına alan polisler hakkında Uꢀak Cumhuriyet savcısına suç   duyurusunda bulunmuꢀtur.   Aralık 1998 tarihinde, Đzmir Cumhuriyet savcısı baꢀvuranın suçladığı Đzmir Terörle   Mücadele ꢁubesi polisleri hakkında takipsizlik kararı vermiꢀtir. Cumhuriyet savcısı karar   gerekçesinde, baꢀvuranın gözaltına alındığı tarih olan 8 Ekim 1998 gününe ait doktor   raporunda vücudunda hiçbir yara ve darp izine rastlanmadığını ; Đstanbul’a sevkinden önce 10   Ekim 1998 tarihinde Đzmir hastanesinde muayene edildiğini ve doktorların uçakla seyahat   etmesinde tıbbi yönden sakınca olmadığına dair rapor düzenlediğini; baꢀvuranın Đstanbul’dan   geri döndüğünde tekrar gözaltına alınmadan önce 13 Ekim 1998 tarihinde Đzmir Üniversite   Hastanesinde tekrar muayene edildiğini ; doktorların ancak bu muayenede vücudun değiꢀik   yerlerinde çeꢀitli ekimozlar tespit ettiğini ve kendisine üç gün iꢀ göremez raporu verildiğini   belirtmiꢀtir. Savcı tüm bu unsurları değerlendirerek, baꢀvuranın yaralarının Đzmir’de   gözaltında tutulduğu sırada değil, Đstanbul Terörle Mücadele ꢁubesinde bulunduğu sırada   meydana geldiği sonucuna varmıꢀtır. Savcı böylece baꢀvuranın Đzmir’deki polisler tarafından   iꢀkence uygulanarak zorla itiraf ettirildiği yönündeki iddialarının mesnetsiz olduğuna karar   vermiꢀtir.   Đstanbul Cumhuriyet Savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun 243. maddesinin 1. fıkrası gereğince 22   Temmuz 1999 tarihinde Đstanbul Emniyet Müdürlüğüne bağlı iki polis memurunu kötü   muamele uygulamakla suçlamıꢀtır.   Aralık 1999 tarihinde, baꢀvuranın tutuklu bulunduğu cezaevi müdürlüğü Cumhuriyet   savcısına baꢀvuranın duruꢀmaya katılmayı reddettiğini bildirmiꢀtir.   Nisan 2000 tarihinde, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi delil yetersizliğinden davalı polislerin   beraatine karar vermiꢀtir. Mahkeme bu konuyla ilgili olarak, 13 Ekim 1998 tarihli Adli Tıp   raporunda hiçbir yara ve darp izine rastlanmadığı belirtilse de, aynı gün Đzmir Üniversite   Hastanesinde düzenlenen raporda, Adli Tıp Kurumu Đzmir ꢁube Müdürlüğünün 14 Ekim   tarihli raporu ve yine Uꢀak Devlet Hastanesinin 15 Ekim tarihli raporunda baꢀvuranın   vücudunda yara ve darp izleri ile vücudun farklı yerlerinde ağrı tespit edildiğini kaydetmiꢀtir.   Bununla birlikte, ilgili ꢀahıs duruꢀmaya katılmayı reddettiği için, ağır ceza mahkemesi   dosyada suçlu olduklarını gösteren yeterli kanıt belgesi bulunmadığına ve suçlanan polislerin   teꢀhis edilmesinin mümkün olmadığına hükmetmiꢀtir.   B. Baꢀvuran aleyhine yürütülen ceza kovuꢀturmaları   Kasım 1998 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet savcısı (« savcı »)   baꢀvuranı Türkiye Cumhuriyeti’nin anayasal düzenini devirme giriꢀiminde bulunmak ve   silahlı terör örgütüne üye olmakla suçlamıꢀtır. Savcı, baꢀvuranın Türk Ceza Kanunu’nun 146.   maddesinin 1. fıkrası gereğince mahkûm edilmesini istemiꢀtir.   Baꢀvuran, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (« Devlet Güvenlik Mahkemesi») önünde   diğer yirmi sanığın da dahil olduğu bir dava çerçevesinde yargılanmıꢀtır.   Kasım 1998 ve 14 Nisan 1999 tarihlerinde baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi   baꢀkanlığından tahliyesini talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, kötü muameleye (filistin askısı, elektrik   ꢀoku, yumruk, cinsel taciz v.b.) maruz kaldığını tekrarlamıꢀ ve bu yüzden polislerin istediği   tüm belgeleri imzaladığını ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran ayrıca, yeniden kötü muameleye maruz   kalacağından ve polislerin tehditlerinden korktuğu için Cumhuriyet savcısı ve nöbetçi hakim   önünde gözaltı ifadelerini kabul ettiğini açıklamıꢀtır. Baꢀvuran, kendisine isnad edilen tüm   suçlamaları ve söz konusu örgüte üyeliğinireddetetmiꢀtir.   Nisan 2002 tarihinde, baꢀvuranın avukatı savunmasını sunmuꢀ ve zorla alınan itiraf ifadeleri   dıꢀında aleyhte hiçbir delil bulunmadığını belirterek müvekkilinin beraatını talep etmiꢀtir.   Avukat, 10 Temmuz 2002 tarihinde müvekkilinin gözaltı süresinin AĐHS’nin hükümlerine ve   AĐHM’nin içtihadındaki gereksinimlere aykırı olduğunu savunmuꢀtur. Avukat ayrıca zor   kullanılarak alındığı için ifadelerin delil olarak kabul edilemeyeceğini kaydetmiꢀtir.   Devlet Güvenlik Mahkemesi, 25 Ekim 2002 tarihinde baꢀvuranı 4771 sayılı yasanın 1/A   maddesi gereğince ömür boyu hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. Mahkeme karar gerekçesinde,   dosyadaki unsurları ve özellikle baꢀvuranın gözaltı sırasında verdiği ifadeyi, Cumhuriyet   savcısı ve nöbetçi hakim önünde verdiği ifadeleri, olay yeri denetim, kimlik tespiti,   yüzleꢀtirme ve tutuklama tutanaklarını, alınan parmak izlerini, parmak izleriyle ilgili bilirkiꢀi   raporlarını, baꢀvurana ait doktor raporlarını ve suçortaklarının uyuꢀan ifadelerini dayanak   olarak göstermiꢀtir.   Yargıtay, 1 Temmuz 2003 tarihinde baꢀvuranın mahkûmiyet kararını onamıꢀtır.   HUKUK   I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢁKĐN   A. AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri hakkında   Hükümet, AĐHS’nin 35. maddesinin 1. paragrafında yer alan altı aylık süre gereksinimine   uyulmadığı gerekçesiyle baꢀvuranın AĐHS’nin 3. ve 13. maddelerine dayalı ꢀikâyetlerinin   AĐHM tarafından reddedilmesini talep etmektedir. Hükümet, baꢀvuranın iddialarıyla ilgili   davanın 24 Aralık 1998 tarihinde Đzmir Cumhuriyet savcısının takipsizlik kararıyla   sonuçlandığını ve suçlanan polislerin ağır ceza mahkemesi tarafından 3 Nisan 2000 tarhinde   beraat ettirildiğini ; buna karꢀın mevcut baꢀvurunun ancak 30 Aralık 2003 tarihinde   sunulduğunu kaydetmektedir. Hükümet ayrıca, baꢀvuranın iç hukuk yollarını tam olarak   tüketmediğini savunmaktadır.   Baꢀvuran, zaten etkili olmayan iç hukuk yollarını tüketmenin gerekli olmadığı kanaatindedir.   Ayrıca baꢀvurana göre, söz konusu koꢀullarda maruz kaldığı kötü muamelenin psikolojik   etkileri devam edeceğinden, ihlalin de devam etmesine neden olacaktır. Son olarak baꢀvuran,   polisler hakkında ceza davası açıldığı konusunda kendisinin gereği gibi bilgilendirilmediğini,   bu yüzden söz konusu yargılamaya katılamadığını ileri sürmektedir.   Dosyadaki unsurlar ile tarafların verdiği bilgileri inceleyen AĐHM, suçlanan polisler hakkında   iki ceza davası yürütüldüğünü gözlemlemektedir. Đlk dava, Đzmir polislerine karꢀı açılmıꢀ ve   Aralık 1998 tarihinde Cumhuriyet savcısının takipsizlik kararıyla sonuçlanmıꢀtır. Oysa   dosyadaki unsurlara bakıldığında, baꢀvuranın ağır ceza mahkemesi önünde itiraz etmediği   gibi bu ihtilaflı takipsizlik kararını müteakiben altı ay içerisinde AĐHM’ne baꢀvurmadığı da   anlaꢀılmaktadır. Đkinci dava, Đstanbul polislerine karꢀı açılmıꢀ ve ilgili ꢀahısların 3 Nisan 2000   tarihinde beraat etmesiyle sonuçlanmıꢀtır. Halbuki, dosyadaki unsurları inceleyen AĐHM,   baꢀvuranın duruꢀmaya katılmak üzere mahkemeye davet edildiğini ancak kendisinin bunu   reddettiğini, dolayısıyla bu yargılama hakkında bilgisinin olduğunu gözlemlemektedir.   Mevcut baꢀvuru 30 Aralık 2003 tarihinde yani altı aylık süre sona erdikten sonra sunulduğuna   göre, baꢀvurunun bu bölümü gecikmeli kabul edilmeli ve AĐHS’nin 35. maddesinin 1. ve 4.   paragrafları uyarınca reddedilmelidir.   B. AĐHS’nin 6. maddesi hakkında   Hükümet, ulusal yargılamalar yürütüldüğü sırada ꢀikâyetlerini dile getirmediği için   baꢀvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini savunmaktadır.   Baꢀvuran, bu argümanlara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, dosyadaki unsurları incelediğinde baꢀvuranın düzenli bir ꢀekilde ulusal mahkemeler   önünde gözaltı sırasında verdiği ifadelere ve bu ifadelerin aleyhte delil olarak kullanılmasına   itiraz ettiğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla, Hükümetin bu konuda iç hukuk yollarının   tüketilmediği yönündeki ön itirazının reddedilmesi uygun olacaktır. AĐHM ayrıca, polis   tarafından gözaltında tutulduğu sırada avukat talep edememeye iliꢀkin ꢀikayetle ilgili olarak,   buna benzer ön itirazları daha önce reddetme fırsatı bulduğunu hatırlatmaktadır (Türkiye   aleyhine Taꢀçıgil davası, no 16943/03, prg. 31, 3 Mart 2009). Mevcut davada AĐHM, daha   öncekilerden farklı bir sonuca varmak için neden görmemekte ve dolayısıyla Hükümetin bu   noktadaki itirazını da reddetmektedir.   AĐHM, baꢀvurunun bu bölümünün AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça   dayanaktan yoksun olmadığını tespit etmektedir. AĐHM ayrıca, baꢀvurunun baꢀka bir   kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını kaydetmektedir. Bu itibarla kabuledilebilir ilan   edilmesi uygun olacaktır.   II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN 1, 2 VE 3c) PARAGRAFLARININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ   ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuran, adil yargılanma hakkından yararlanamadığını iddia etmektedir. Bu konuyla ilgili   olarak baꢀvuran, gözaltı sırasında avukat yardımı alamadığından, ulusal mahkemelerin zorla   alınan ifadelerine itibar ettiklerinden ve dolayısıyla masumiyet karinesine riayet   edilmediğinden ꢀikâyetçi olmakta ve AĐHS’nin 6. maddesinin 1, 2 ve 3c) paragraflarına atıfta   bulunmaktadır :   Hükümet, baꢀvuranın iddialarına karꢀı çıkmaktadır. Hükümet, baꢀvuranın gözaltı sırasında   verdiği ifadeler esas alınarak mahkûm edilmediğini ve bu ifadelerin aleyhte delil olarak   kullanılmadığını savunmaktadır. Hükümet baꢀvuranın Cumhuriyet savcısı ve nöbetçi hakim   önünde açıkça ihtilaflı yasadıꢀı örgütün eylemlerine katıldığını kabul ettiğini ve ilk ifadelerini   tekrarladığını hatırlatmaktadır. Hükümet ayrıca, suçortaklarının ifadeleri, tanıklar, balistik   raporları ve parmak izi raporlarının sonuçları gibi dosyada sunulan diğer delilleri dikkate alan   yargı makamlarının da yapılan itirafların sonradan inkâr edilmesini inandırıcı bulunmadığını   kaydetmektedir. Hükümet, yargılama süresince, baꢀvuranın bir avukat yardımından   yararlandığını, dolayısıyla savunma hakkının çiğnenmediğini eklemektedir.   Baꢀvuran, bu argümanları yalanlamakta ve ağır ceza mahkemesinin açıkça gözaltı sırasında   verdiği ifadeye atıfta bulunduğunu ve ne gözaltı sırasında ne de nöbetçi hakim önüne   çıkarıldığında avukat yardımından yararlanmadığını savunmaktadır. Baꢀvuran, ifade verdiği   dönemde kötü muameleye maruz kaldığını açıkça belirttiği için, bu ifadelerin   mahkûmiyetinde dikkate alınmasının AĐHS’nin 6. maddesine aykırı bulunması gerektiği   kanaatindedir.   AĐHM, mevcut davada baꢀvuranın – yedi gün süren – gözaltı sırasında güvenlik güçleri   tarafından, bu gözaltı sonrasında da Cumhuriyet savcısı ve nöbetçi hakim tarafından   sorgulandığını gözlemlemektedir. Dosyadaki unsurlar incelendiğinde, ilgili ꢀahsın bu   dönemde avukat yardımı almadığı anlaꢀılmaktadır. Ayrıca, baꢀvuran kendini suçlu gösteren   birçok ifade vermiꢀ ve bu ifadeler daha sonra diğer unsurlarla birlikte Devlet Güvenlik   Mahkemesi kararında gerekçe teꢀkil eden delilleri oluꢀturmuꢀtur.   Bu konuyla ilgili olarak AĐHM, bir baꢀvuranın avukat eriꢀiminden yoksun bırakılmasıyla   ilgili daha önceki ꢀikâyetlerde AĐHS’nin 6. maddesinin 3c) paragrafının ihlal edildiği yönünde   karar verdiğini hatırlatmaktadır (Salduz, ilgili bölüm, prg. 45-63). Mevcut davayı Salduz ilgili   bölüm (prg. 50-51) davasında belirlenen ilkeler ıꢀığında inceleyen AĐHM, Hükümetin mevcut   davada farklı bir hüküm vermeyi gerektirecek herhangi bir olgu ve argüman sunmadığı   kanaatine varmaktadır.   AĐHS’nin 3. maddesine aykırı koꢀullarda elde edilen delil unsurlarının ceza yargı sürecinde   uygulanması ile ilgili olarak AĐHM, Almanya aleyhine Jaalloh kararında ([GC], no 54810/00,   prg. 104, CEDH 2006-IX) özellikle böylesi bir kullanımın «yargılamanın adilliği bakımından   ortaya ciddi sorunlar çıkardığına» hükmettiğini hatırlatmaktadır (Bakınız, aynı anlamda,   Türkiye aleyhine Göçmen davası, no 72000/01, prg. 73, 17 Ekim 2006 ; yine bakınız, Türkiye   aleyhine Hulki Güneꢀ davası, no 28490/95, prg. 91, CEDH 2003-VII (alıntılar)).   Mevcut davada AĐHM, baꢀvuranın gözaltında kaldığı sürece doktor muayenelerinden   geçirildiğini ve bu muayenelerde vücudunda ciddi ekimoz ve lezyonların tespit edildiğini ve   kendisine üç gün iꢀ göremez raporu verildiğini kaydetmektedir. Bu konuyla ilgili olarak   AĐHM, herꢀeyden önce baꢀvuranın 3. maddeye dayalı ꢀikâyetinin kabuledilemez olmasının   AĐHS’nin 6. maddesi bağlamında dile getirdiği koꢀulların dikkate alınmayacağı anlamına   gelmediğini vurgulamaktadır (Örs ve diğerleri, ilgili bölüm, prg. 58).   Bununla birlikte, ulusal makamların baꢀvuranın gözaltı sırasında gerçekten yaralandığı   yönündeki tespitlerine rağmen (yukarıdaki ilgili paragraflar), Devlet Güvenlik Mahkemesi,   baꢀvuranın itiraflarını aleyhte delil olarak kabul etmiꢀtir. Oysa ki, Türk hukukunda da   soruꢀturma sırasında elde edilen ve fakat mahkemede reddedilen ikrarlara, savunmanın   geleceği bakımından belirleyici sonuçlar bağlanmamaktadır (Hulki Güneꢀ, ilgili bölüm,   prg. 91). Ceza hukukunda delillerin kabuledilebilirliği meselesini mücerret olarak incelemek   AĐHM’nin görevi olmamasına rağmen, Devlet Güvenlik Mahkemesinin olayın esasına   girmeden önce bu konuyu karara bağlamamıꢀ olmasını üzüntüyle karꢀılamaktadır. Bu konuda   yapılacak bir ön soruꢀturma, ulusal yargı makamlarının, suçlayıcı kanıtların elde edilmesi için   yasadıꢀı yöntemlerin kullanılmasına karꢀı yaptırım uygulamalarına imkan tanıyabilirdi   (Göçmen, ilgili bölüm, prg. 73).   Öte yandan AĐHM, Hükümetin ihtilaflı mahkûmiyetin birçok delile dayandığı yönündeki   argümanına katılmamaktadır. AĐHM ayrıca, karꢀı çıkılan ifadelerin baꢀvuranın   mahkûmiyetinde belirleyici rol oynayıp oynamadığının daha ileri düzeyde araꢀtırılmasına   gerek olmadığı kanısındadır. Aslında ceza mahkemeleri tarafından yapılan dava koꢀulları   tespitinin bir kısmının kötü muameleye baꢀvurarak ve avukat yokluğunda elde edilen   belgelere dayandığını tespit etmek yeterli olacaktır (Örs ve diğerleri, ilgili bölüm, prg. 60).   Yukarıdaki bilgileri göz önüne alan AĐHM, mevcut davada sunulan usul teminatlarının,   baꢀvuranın iddiasına göre zorla ve avukatın yokluğunda ve kendi kendini suçlamama hakkını   göz ardı ederek elde edilen itirafların kullanılmasını engellememiꢀ olduğuna inanmaktadır.   AĐHM, Yargıtay’ın bu eksikleri düzeltmemiꢀ olmasından dolayı, 6. madde tarafından istenilen   sonucun anlaꢀmazlık konusu davada elde edilmediği kanısına varmaktadır.   Bu itibarla, yukarıdaki tüm unsurları da dikkate alan AĐHM, AĐHS’nin 6. maddesinin 1 ve 3c)   paragraflarının ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.   AĐHS’nin 6. maddesinin 2. paragrafı bağlamında dile getirilen ꢀikâyetle ilgili olarak ise   AĐHM, ulusal mahkemeler önünde baꢀvurana karꢀı yürütülen yargılamalarla ilgili ꢀikâyetlerin   temel noktasına cevap verdiği kanaatindedir. Dolayısıyla AĐHM, bu ꢀikâyetin ayrıca   incelenmesine gerek olmadığına karar vermiꢀtir (benzer bir yaklaꢀım için bakınız, Göçmen,   ilgili bölüm, prg. 76).   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuran, manevi tazminat olarak 25 000 Euro talep etmektedir.   Hükümet bu talebe itiraz etmektedir.   AĐHM, daha önce bir baꢀvuranın gözaltı sırasında avukat eriꢀiminden mahrum bırakılarak   AĐHS’nin 6. maddesinin 3c) paragrafının 6. maddenin 1. paragrafıyla bağlantılı olarak ihlal   edildiği durumlarda en uygun telafi biçiminin, baꢀvuranı, bu madde ihlal edilmeseydi   bulunabileceği duruma getirmeyi mümkün olduğunca temin etmek olduğuna hükmettiğini   hatırlatmaktadır (Salduz, ilgili bölüm, prg. 72). AĐHM, bu ilkenin, mevcut davada da   uygulandığı sonucuna varmıꢀtır. Sonuç olarak AĐHM, ihlalin telafisi için en uygun yolun,   talep ettiği takdirde baꢀvuranın AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı gereklerine uygun olarak   yeniden yargılanması olacağı kanısındadır (ibidem).   AĐHM ayrıca, manevi tazminat olarak baꢀvurana 3 000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.   B. Masraf ve giderler   Baꢀvuran ayrıca, avukat ücreti olarak 5 036 Euro ve AĐHM önünde görülen davalarda yaptığı   masraf ve harcamalar için 250 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran, tercüme için 253,70 Türk   Lirası tutarında bir fatura, posta gönderileriyle ilgili alındı makbuzları ve Đstanbul barosu   avukatlarının tavsiye edilen ücret tablosunu kanıt belgesi olarak sunmuꢀtur.   Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.   AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran ancak gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı   makul miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, mevcut davada sunulan belgeler ve   sözü edilen kıstaslar ıꢀığında, Avrupa Konseyi’nin baꢀvurana AĐHM önünde görülen   yargılama iꢀlemleri için adli yardım çerçevesinde ödediği 850 Euro dıꢀında yargılama masraf   ve giderlerini karꢀılamak üzere ayrıca tazminat ödenmesine gerek olmadığına karar vermiꢀtir.   C. Gecikme faizi   AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı   orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun AĐHS’nin 6. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetlere iliꢀkin kısmının   kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 ve 3 c) maddesinin ihlal edildiğine;   3. AĐHS’nin 6/2 maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek   olmadığına;   4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü   vergiden muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 3.000 Euro (üç bin   Euro) manevi tazminat ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç   puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve   3. paragraflarına uygun olarak 06 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir   7

© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło