43452/02

COUNCIL   OF E U R O P E   A V R U P A   KONSEYİ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ÜÇÜNCÜ DAĐRE   AKYAZICI – TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 43452/02)   KARAR   STRAZBURG   Aralık 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ____________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve Đnsan Hakları   Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmıꢀ olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam   olarak belirtilmiꢀ olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koꢀulu ile Dıꢀiꢀleri Bakanlığı Avrupa   Konseyi ve Đnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla   alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 43452/02 no’lu davanın nedeni, T.C. vatandaꢀı   Tuğrul Akyazıcı’nın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 16 Eylül 2002   tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleꢀme’nin (“AĐHS”)   34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (“AĐHM”) önünde, Samsun Barosu   avukatlarından M. Akyazıcı tarafından temsil edilmiꢀtir.   OLAYLAR   Bir anestezi doktoru olan baꢀvuran, 1968 doğumludur ve Samsun’da ikamet   etmektedir.   Baꢀvuran, yasadıꢀı bir örgütün eylemlerine katıldığı iddiasıyla aleyhinde ceza   kovuꢀturması baꢀlatıldığı sırada Kars Devlet Hastanesi’nde çalıꢀmaktaydı. Baꢀvuran ile diğer   ꢀüpheliler, diğer hususlar meyanında, Ankara’nın çeꢀitli yerlerinde söz konusu örgüt adına   afiꢀ ve poster asmakla itham edilmiꢀlerdir. Baꢀvuran, yargılama süresince masum olduğunu   ileri sürmüꢀtür. Bu arada, Kars Devlet Hastanesi, aleyhindeki ceza kovuꢀturması   sonuçlanıncaya kadar baꢀvuranı görevden uzaklaꢀtırmıꢀtır.   Eylül 2001 tarihinde, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, dava dosyasındaki   delillere dayanarak, 3713 No.lu Kanun’un 7/1 maddesi uyarınca baꢀvuranı mahkum etmiꢀ ve   iki yıl altı ay hapis ve para cezasına çarptırmıꢀtır. Baꢀvuran kararı temyiz etmiꢀtir.   Belirtilmeyen bir tarihte, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın 10 Aralık 2001 tarihli   tebliğnamesi Yargıtay’a sunulmuꢀtur. Söz konusu tebliğname baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.   Mart 2002 tarihinde, Yargıtay duruꢀma yapmıꢀ ve ilk derece mahkemesinin   baꢀvuranla ilgili kararını onamıꢀtır.   Baꢀvuranın Yargıtay kararının düzeltilmesi yönündeki talebi, Yargıtay Cumhuriyet   Baꢀsavcısı tarafından reddedilmiꢀtir.   Baꢀvuran, Temmuz 2003’te serbest bırakıldığını ifade etmiꢀtir.   Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi, 4928 No.lu Kanun çerçevesinde 3713 No.lu   Kanun’un 7. maddesinde yer alan “terör eylemleri” ifadesinin tanımında yapılan değiꢀikliği   göz önünde bulundurarak, 4 Mayıs 2004 tarihinde vermiꢀ olduğu ek kararla herhangi bir   ꢀiddet eyleminde bulunmayan baꢀvuranın beraatına karar vermiꢀ ve mahkumiyetini iptal   etmiꢀtir. Söz konusu karar, 11 Mayıs 2004 tarihinde kesinleꢀmiꢀtir.   Bu arada, 28 ꢁubat 2002 tarihinde, Sağlık Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu   baꢀvuranı devlet memurluğundan men etme kararı almıꢀtır. Baꢀvuranın söz konusu karara   itirazı idare mahkemesi tarafından reddedilmiꢀtir. Đdare mahkemesi, diğer hususlar   meyanında, disiplin soruꢀturmasına göre baꢀvuranın yasadıꢀı eylemlerinin ardından 2 Ocak   tarihinde on beꢀ günlüğüne iꢀten ayrıldığını kaydetmiꢀtir. Söz konusu karar, 27 Aralık   tarihinde Yüksek Đdare Mahkemesi tarafından onanmıꢀtır. Baꢀvuran, görüꢀlerinde,   beraat etmesine rağmen yeniden yargılanma talebinin idare mahkemesi tarafından   reddedildiğini ileri sürmüꢀtür. Ancak, baꢀvuran herhangi bir mahkeme kararı sunmamıꢀtır.   Eylül 2007 tarihli bir onay belgesine göre, baꢀvuran halen Samsun’da bulunan   Atasam Hastanesi’nde çalıꢀmaktadır.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin kendisine tebliğ   edilmediği, dolayısıyla karꢀı sav sunma imkanından mahrum bırakıldığı konusunda ꢀikayetçi   olmuꢀ ve bu ꢀikayetlerini AĐHS’nin 6. maddesine dayandırmıꢀtır.   A. Kabuledilebilirlik   Hükümet, 2004 yılında beraat etmiꢀ olması nedeniyle baꢀvuranın artık mağdur olarak   görülemeyeceğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet, AĐHM’den, AĐHS’nin 37. maddesi uyarınca   baꢀvurunun kayıttan düꢀürülmesi yönünde karar vermesini talep etmiꢀtir.   Baꢀvuran, Hükümet’in iddialarına katılmayarak ꢀikayetlerini sürdürmüꢀtür.   AĐHM, baꢀvuran lehinde alınan herhangi bir karar ya da tedbirin, ulusal makamlar   AĐHS’nin ihlal edildiğini açıkça ya da özü itibariyle kabul ederek sözkonusu ihlali telafi   yoluna gitmiꢀ olsalar dahi, ilke olarak baꢀvuranın ‘mağdur’ statüsünü yitirmesi için yeterli   olmadığını hatırlatır (Dalban / Romanya, no. 28114/95). Ancak söz konusu ꢀartlar   gerçekleꢀtiğinde, AĐHS’nin koruyucu mekanizmasının ikincil niteliği nedeniyle baꢀvurunun   incelenmesinden imtina edilir (Jensen ve Rasmussen / Danimarka, no. 52620/99).   AĐHM, baꢀvuranın 2002 yılında Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından   mahkum edildiğini kaydeder. Baꢀvuran, para cezası ile birlikte iki yıl altı ay hapis cezasına   çarptırılmıꢀtır. Đç hukukta yapılan bir değiꢀikliğin ardından baꢀvuranın yeniden yargılandığı   ve 2004 yılında aleyhindeki suçlamalardan beraat ettiği doğrudur. Ancak, AĐHM, bu süre   içerisinde baꢀvuranın zaten hapis cezasını çektiğini kaydeder. Hükümet’in bu dönemle ilgili   olarak tazminat talebinde bulunulabilmesi için olası iç hukuk yollarına iliꢀkin herhangi bir   açıklamada bulunmaması nedeniyle, AĐHM, ilk yargılamada hak ihlalleri nedeniyle baꢀvurana   herhangi bir tazminat ödenmediğini gözlemlemektedir. Bu nedenle, AĐHM, Hükümet’in   baꢀvuranın mağdur olarak görülemeyeceği yönündeki itirazının kabul edilemeyeceği   sonucuna varır.   AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca baꢀvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   B. Esas   AĐHM, söz konusu ꢀikayetin aynısını daha önce incelediğini ve AĐHS’nin 6/1   maddesinin ihlalini tespit ettiğini kaydeder (Göç, yukarıda kaydedilen; Abdullah Aydın /   Türkiye (no. 2), no. 63739/00; Ayçoban ve Diğerleri / Türkiye, 42208/02).   Söz konusu davayı inceleyen AĐHM, yukarıda adı geçen davalarda vermiꢀ olduğu   kararlardan ayrılmasını gerektirecek herhangi bir özel koꢀul bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır.   Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐA EDĐLEN DĐĞER AĐHS MADDELERĐ   Baꢀvuran, baꢀvuru formunda ve sonraki görüꢀlerinde, AĐHS’nin 6. ve 10. maddeleri   uyarınca, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanmadığı ve yargılama   sonucunun adil olmadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, delillerin ulusal   makamlar tarafından toplanma ve değerlendirme ꢀekli konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.   Baꢀvuran, mahkumiyetinin ve kendisine verilen cezanın ifade özgürlüğüne haksız bir   müdahale oluꢀturduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, ayrıca, ceza yargılaması   sonucunda Kars Devlet Hastanesi’ndeki görevinden ihraç edildiğini ve beraat etmesine   rağmen önceki görevine getirilmediğini belirtmiꢀtir.   Ancak, AĐHM, elindeki bütün belgeler ıꢀığında, baꢀvuranın yukarıdaki ifadelerinin   AĐHS veya Protokollerinde yer alan hak ve özgürlüklerin herhangi bir ihlalini   oluꢀturmadığına karar verir. AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca   açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle baꢀvurunun bu kısmının kabuledilemez   nitelikte olduğu sonucuna varır.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesine göre:   “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek   Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,   hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”   A. Tazminat   Baꢀvuran, maddi ve manevi tazminat olarak toplam 201,600 Yeni Türk Lirası   (yaklaꢀık 115,714 Euro) talep etmiꢀtir. Talep edilen maddi tazminat miktarı kazanç kaybıyla   ilgilidir.   Hükümet, tazminat miktarına itiraz etmiꢀtir.   AĐHM, maddi tazminat konusunda, tespit edilen ihlalle talep edilen maddi tazminat   arasında illiyet bağı bulunduğu varsayılsa bile, AĐHS’nin 6/1 maddesine uygun olarak   yapılacak yargılama sonucunun ne olacağına dair tahminde bulunamayacağı kanaatindedir.   Bu nedenle, AĐHM, maddi tazminat baꢀlığı altında herhangi bir ödeme yapılmamasına karar   verir.   AĐHM, ayrıca, tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için tek   baꢀına yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir (Ayçoban ve Diğerleri, yukarıda   kaydedilen; Turğay / Türkiye, no. 21085/02; Mesut Yurtsever / Türkiye, no. 42086/02).   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran, ayrıca, idari yargılama dahil olmak üzere yerel mahkemeler ve AĐHM   önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için toplam 41,527 YTL (yaklaꢀık   23,835 Euro) talep etmiꢀtir. Baꢀvuran, avukatıyla imzalamıꢀ olduğu ücret sözleꢀmesi ile posta   ve mahkeme ücretlerini gösteren faturalar sunmuꢀtur.   Hükümet, söz konusu miktara itiraz etmiꢀtir.   AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı makul   miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, söz konusu davada, elindeki bilgilere ve   yukarıdaki ölçütlere dayanarak, yargılama masraf ve giderlerinin tamamı için 2,500 Euro   ödenmesine karar verir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. Baꢀvuranın Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın tebliğnamesinin kendisine   bildirilmediği yönündeki ꢀikayetinin kabuledilebilir, baꢀvurunun geri kalan kısmının   kabuledilemez olduğuna;   2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. Tespit edilen ihlalin baꢀvuranın görmüꢀ olduğu manevi zarar için tek baꢀına yeterli   adil tatmin oluꢀturduğuna;   4. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten   itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na   çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet   tarafından baꢀvurana yargılama masraf ve giderleri için 2,500 Euro (iki bin beꢀ yüz   Euro) ödenmesine;   (b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin   yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal   kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragrafları gereğince 15 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.   6