43577/98;43579/98
WyrokETPCz2005-07-06ECLI:CE:ECHR:2005:0706JUD004357798
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy użycie śmiertelnej siły przez policję wojskową wobec nieuzbrojonych i niegroźnych dezerterów naruszyło prawo do życia (art. 2 Konwencji), czy krajowe dochodzenie w sprawie ich śmierci było skuteczne (art. 2 Konwencji), oraz czy władze naruszyły zakaz dyskryminacji (art. 14 w związku z art. 2) poprzez rasistowskie motywy zabójstwa lub brak zbadania takich motywów?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że użycie śmiertelnej siły było nieproporcjonalne i nie było "absolutnie konieczne", ponieważ ofiary były nieuzbrojone i nie stanowiły zagrożenia, a krajowe przepisy dotyczące użycia broni palnej były wadliwe. Dochodzenie krajowe było nieskuteczne, ponieważ opierało się na wadliwych przepisach, nie zbadało kluczowych okoliczności i nie było bezstronne. Chociaż Trybunał nie znalazł wystarczających dowodów na to, że samo zabójstwo było motywowane rasowo, to jednak stwierdził naruszenie art. 14 w związku z art. 2, ponieważ władze krajowe nie zbadały w sposób należyty wiarygodnych poszlak wskazujących na możliwe motywy rasistowskie, co stanowiło naruszenie proceduralnego obowiązku państwa w zakresie zakazu dyskryminacji.Stan faktyczny
Dwóch mężczyzn pochodzenia romskiego, Kuncho Angelov i Kiril Petkov, dezerterów z wojska, zostało zastrzelonych przez bułgarską policję wojskową w lipcu 1996 roku podczas próby aresztowania. Byli oni nieuzbrojeni i nie stanowili zagrożenia. Oficer, który ich zastrzelił, Major G., użył automatycznej broni i rzekomo wykrzyknął rasistowskie obelgi. Krajowe dochodzenie uznało działania Majora G. za zgodne z przepisami, a prokuratura umorzyła sprawę, nie badając możliwych motywów rasistowskich.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie stwierdził naruszenie art. 2 Konwencji w związku ze śmiercią Kuncho Angelova i Kirila Petkova. Trybunał jednogłośnie stwierdził naruszenie art. 2 Konwencji z powodu nieskutecznego dochodzenia w sprawie ich śmierci. Trybunał jednogłośnie stwierdził, że nie ma odrębnej kwestii w świetle art. 13 Konwencji. Trybunał stosunkiem głosów 11 do 6 stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 14 Konwencji w związku z art. 2 w odniesieniu do zarzutu, że wydarzenia prowadzące do śmierci Kuncho Angelova i Kirila Petkova stanowiły przemoc rasową. Trybunał jednogłośnie stwierdził naruszenie art. 14 Konwencji w związku z art. 2, ponieważ władze nie zbadały możliwych motywów rasistowskich w wydarzeniach prowadzących do śmierci Kuncho Angelova i Kirila Petkova. Trybunał zasądził zadośćuczynienie pieniężne.Pełny tekst orzeczenia
saqme `naCova da sxvebi bulgareTis winaaRmdeg~
(NACHOVA AND OTHERS v. BULGARIA)
(ganacxadi # 43577/98 da 43579/98)
ganCineba
strasburgi wlis 6 ivlisi
gadawyvetileba sabolooa, Tumca SeiZleba daeqvemdebaros redaqciul cvlilebebs
saqmeze `naCova da sxvebi bulgareTis winaaRmdeg~
adamianis uflebaTa evropulma sasamarTlom, Seikriba ra didi palatis saxiT
Semdeg mosamarTleTa SemadgenlobiT:
b-ni l. vildhaberi, prezidenti,
b-no s.l. roJakisi,
b-ni j.p. kosta,
ser nokolas bratca,
b-ni b.m. zupanCiCi,
b-ni s. birsani,
b-ni k. iungvierti,
b-ni j. kasadevoli,
b-ni hedigani,
q-ni s. botuCarova,
b-ni m. ugrexeliZe,
q-ni a. mularoni,
q-ni e. fura-sandstromi,
q-ni a. gilumiani,
q-ni l. mioviCi,
b-ni d. speilmani,
b-ni deivid tor biorginsoni,
agreTve registratoris moadgile, b-ni t.l. erli,
imsjela ra ganmartoebiT 2005 wlis 23 Tebervals da 2005 wlis 8 ivniss, wlis 8 ivniss gamoitana Semdegi ganaCeni:
procedura
1. saqme momdinareobs adamianis uflebaTa evropul komisiaSi (SemdgomSi `komisia~)
bulgareTis oTxi moqalaqis – q-ni anelina kunCova naCovas, q-ni aksinia xristovas,
q-ni todorka rangelovas da b-ni rangel petkov rangelovis (SemdgomSi
`ganmcxadeblebi~) mier adamianis uflebaTa da ZiriTad TavisuflebaTa dacvis
konvenciis (SemdgomSi `konvencia~) adremoqmedi 25-e muxlis Sesabamisad 1998 wlis maiss Setanili ori ganacxadidan (43577/98 da 43579/98) bulgareTis respublikis
winaaRmdeg.
2. ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom samxedro policiam esrola da mokla maTi
axlo naTesavebi b-n kunCo angelovi da b-ni kiril petkovi, riTac dairRva
konvenciis me-2 muxli. garda amisa, movlenis gamoZieba ar iyo efeqturi, riTac
dairRva konvenciis me-2 da me-13 muxlebi. momCivanebi aseve amtkicebdnen, rom
mopasuxe saxelmwifom ver Seasrula konvenciis me-2 muxliT masze dakisrebuli
valdebuleba, kanoniT daecva sicocxle da rom gasaCivrebuli movlenebis
gamomwvevi mizezi iyo boSuri warmoSobis pirTa mimarT diskriminaciuli
damokidebuleba, rac arRvevda konvenciis me-14 muxls me-2 muxlTan erTad.
3. sasamarTloSi ganacxadebi wardgenili iqna 1998 wlis 1 noembers, rodesac
ZalaSi Sevida konvenciis me-11 oqmi (me-11 oqmis me-5 muxlis me-2 punqti), da gadaeca
Zvel meoTxe seqcias. 2001 wlis 22 marts ganacxadebi SeerTda (wesi 43, punqti 1).
4. sasamarTlos 2001 wlis 1 noembris gadawyvetilebiT (wesi 25, punqti 1) saqme
gadaeca axlad Seqmnil pirvel seqcias (wesi 52, punqti 1). 2002 wlis 28 Tebervals
amave seqciis palatam, romelSic Sediodnen b-ni s.l. roJaksi, prezidenti, b-ni g.
bonelo, q-ni n. vaJici, q-ni s. botuCarova, b-ni a. kovleri, b-ni v. zagrebelski, q-ni
e. Steineri, mosamarTleebi, da b-ni nielseni, seqciis registratoris moadgile,
ganacxadi nawilobriv daSvebulad gamoacxada.
5. 2004 wlis 26 Tebervals imave seqciis palatam, romelSic Sediodnen b-ni s.l.
roJakisi, prezidenti, b-ni p. lorenzeni, b-ni j. bonelo, q-ni f. tulkensi, q-ni n.
vaJici, q-ni s. botuCarova, b-ni v. zegrebelski, mosamarTleebi, da b-ni s. nielseni,
seqciis registratori, erTxmad gamoitana gadawyvetileba, rom dairRva konvenciis
me-2 da me-14 muxlebi da konvenciis me-13 muxlidan gancalkevebuli sakiTxi ar
gamomdinareobda.
6. 2004 wlis 21 maiss bulgareTis mTavrobam (SemdgomSi `mTavroba~) iTxova, rom
saqme gadascemoda did palatas konvenciis 43-e muxlisa da sasamarTlos wesebis
73-e wesis Sesabamisad. didi palatis kolegiam daakmayofila es Txovna 2004 wlis 7
ivliss.
7. didi palatis Semadgenloba ganisazRvra konvenciis 27-e muxlis me-2 da me-3
punqtebisa da sasamarTlos wesebis 24-e wesis Sesabamisad.
8. did palataSi ganmcxadeblebma, romlebic warmodgenilni iyvnen sofiis
advokatTa asociaciis wevris i. grozevis mier, da mTavrobam, romelsac
warmoadgenda Tanawarmomadgeneli q-ni m. dimova iusticiis saministrodan,
waradgines komentarebi Sesabamisad 2004 wlis 30 noembers da 2004 wlis 29
noembers. garda amisa, miRebuli iqna mesame mxaris komentarebi sami arasamTavrobo
organizaciisgan _ `boSaTa uflebebis evropuli centrisgan~, “Interights”-isa da `Ria
sazogadoeba _ marTlmsajulebis iniciativisagan~, romelTac prezidentma ufleba
misca, CarTuliyvnen werilobiT proceduraSi (konvenciis 36-e muxlis me-2 punqti
da 44-e wesis me-2 punqti).
9. mosmena iyo Ria da Catarda adamianis uflebebis SenobaSi, strasburgi, 2005
wlis 23 Tebevrals (59-e wesis me-3 punqti).
sasamarTlis winaSe gamocxaddnen:
(a) mTavrobis saxeliT:
q-ni dimova, iusticiis saministro,
q-ni m. koceva, iusticiis saminitro, Tanawarmomadgeneli.
(b) ganmcxadebelTa saxeliT:
b-ni i. grozevi,
lord lesteri, Q.C., advokati
sasamarTlom mousmina maT gamosvlebs.
faqtebi
I. saqmis garemoebebi
10. saqme Seexeba 1996 wlis 19 ivliss b-ni angelovisa da b-ni petkovis mkvlelobas
samxedro policiis wevris mier, romelic cdilobda maT dapatimrebas.
11. yvela ganmcxadebeli aris boSuri warmoSobis bulgareTis moqalaqe.
12. q-ni anelia kunCova naCova, dabadebuli 1995 wels, aris b-ni angelovis
qaliSvili. q-ni aqsinia xristova, dabadebuli 1978 wels, aris q-ni naCovas deda.
orive cxovrobs dobrolevoSi (bulgareTi). q-ni todorka petrova rangelova da b-
ni rangel petkov rangelovi, dabadebulni 1955 da 1954 wels, cxovroben lomSi
(bulgareTi) da arian b-ni petkovis mSoblebi.
a. b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilTan dakavSirebuli garemoebebi
13. 1996 wels b-ni angelovi da b-ni petkovi, orive 21 wlis, iyvnen axalwveulebi
samSeneblo ZalebSi. es aris saerTo binebis mSeneblobiTa da sxva samoqalaqo
proeqtebiT dakavebuli jaris danayofi.
14. 1996 wlis dasawyisSi b-ni angelovi da b-ni petkovi daakaves, vinaidan maT
ganmeorebiT datoves danayofi Svebulebis gareSe. 1996 wlis 22 maiss b-n angelovs
miusajes 9 Tviani patimroba, xolo b-n petkovs _ 5 Tviani patimroba. orive manamde
msjavrdebuli iyo qurdobisaTvis.
15. 1996 wlis 15 ivliss isini gaiqcnen mSeneblobidan, sadac muSaobdnen da
romelic ganlagebuli iyo cixis gareT, da gaemgzavrnen b-ni angelovis bebiasTan
q-n tonkovasTan sofel lesuraSi. arc erTi maTgani SeiaraRebuli ar yofila.
16. maTi gaqcevis Sesaxeb cnobili gaxda meore dRes da maTi gvarebi Caweres
samxedro policiis mier Zebnil pirTa siaSi. 1996 wlis 16 ivliss vracis samxedro
policiis danayofma miiRo maTi dapatimrebis orderi.
17. 1996 wlis 19 ivliss daaxloebiT SuadRis 12 saaTze vracis samxedro policiis
danayofis morige oficerma miiRo anonimuri zari, romelmac amcno, rom b-ni
angelovi da b-ni petkovi imalebodnen sofel lesuraSi. Svebulebis gareSe
gaparvis erT-erTi SemTxvevis dros b-ni angelovi swored iq ipoves da
daapatimres.
18. xelmZRvanelma oficerma, polkovnikma d.-m, gadawyvita, gaegzavna samxedro
policiis 4 oficeri maior g.-s meTaurobiT ori piris dasakaveblad. sul cota
ori oficeri icnobda maTgan erTs an orives. adgilobrivi TviTmmarTvelobis
mdivnis gancxadebis Tanaxmad, maiori g. icnobda lesuras, vinaidan misi deda iyo
soflidan (mdivani mogvianebiT dakiTxes mowmed).
19. polkovnikma d.-m oficrebs uTxra, rom `wesebis Sesabamisad~ maT unda waeRoT
pistoletebi, avtomaturi iaraRi da javSanJileti. man acnoba oficrebs, rom b-ni
angelovi da b-ni petkovi iyvnen `kriminalurad aqtiurebi~ – gamoTqma, romelic
aRniSnavs ukve nasamarTlev an samarTaldarRvevaSi eWvmitanil pirebs – da rom
isini gaiqcnen dakavebis adgilidan. man oficrebs misca miTiTeba, gamoeyenebinaT
situaciiT nakarnaxebi nebismieri saSualeba maT dasapatimreblad.
20. oficrebi dauyovnebliv gaemgzavrnen lesuraSi jipiT. or oficers ecva forma,
xolo ori samoqalaqo tansacmelSi iyo. tyviagaumtari Jileti mxolod maior g.-s
ecva. igi SeiaraRebuli iyo piradi pistoletiT da 7,62 milimetriani kalibris
avtomaturi `kalaSnikoviT~. sxva oficrebs Tan hqondaT pistoletebi. sami
`kalaSnikovi~ manqanis iatakze iyo mTeli operaciis ganmavlobaSi.
21. maiorma g.-m oficrebs misca zepiri gankargulebebi gzad lesurisaken. serJant
k.-s unda gadaeketa saxlis aRmosavleTi mxare, maior g.-s – dasavleTi mxare, xolo
serJanti k. unda Sesuliyo saxlSi. serJanti s., mZRoli, unda darCeniliyo
manqanaSi da eTvalTvala CrdiloeTi mxarisaTvis.
22. daaxloebiT SuadRis 1 saaTze oficrebi Cavidnen lesuraSi. maT sTxoves
qalaqis meriis mdivans da erT-erT soflels b-n t.m.-s, gahyolodnen da eCvenebinaT
b-ni angelovis bebiis saxli. manqana Sevida lesuris boSur nawilSi.
23. serJantma n.-m icno saxli, vinaidan b-ni angelovi man daapatimra, rodesac igi
Svebulebis gareSe pirvelad gaiqca.
24. rogorc ki jipi miuaxlovda saxls, daaxloebiT dRis pirveli saaTidan oris
naxevramde, serJantma k.-m icno b-ni angelovi, romelic iyo saxlSi da idga
fanjris ukan. SeniSnes ra manqana, devnilebma gaqceva scades. policiis oficrebma
gaiges fanjris minis gatexvis xma. maiori g. da serJantebi k. da n. gadmoxtnen jer
kidev moZravi manqanidan. maiori g. da serJanti k. Sevidnen baRis WiSkridan;
pirveli gaeSura saxlis dasavleTi nawilisaken, xolo meore saxlSi Sevida.
serJanti n. gaemarTa saxlis aRmosavleTi nawilisaken. serJanti s. darCa manqanaSi
mdivanTan, romelic muSaobda qalaqis meriaSi, da b-n t.m.-sTan erTad.
25. serJantma n.-m CvenebaSi Tqva, rom rodesac dainaxa, Tu rogor gadmoxtnen
fanjridan b-ni angelovi da b-ni petkovi da gaiqcnen mezoblis ezosaken, man
daiyvira: `SeCerdiT, samxedro policia!~ da amoiRo iaraRi, Tumca ar usvria. ori
mamakaci kvlav garboda. serJanti n. gavarda quCaSi da cdilobda maT daWeras
ramdenime saxlisaTvis gverdis SemovliT. rodesac garboda, man gaigona maiori g.-
s yvirili: `SeCerdiT, samxedro policia, SeCerdiT, Torem visvri!~ amis Semdeg
daiwyo srola.
26. maiorma misca Semdegi Cveneba:
`...me gavigone, rogor yviroda serJanti n.: `SeCerdiT, policia~... davinaxe rigiTebi;
isini morbodnen da gaCerdnen q-ni tonkovasa da misi mezoblis ezoebs Soris
RobesTan... davinaxe, rom isini cdilobdnen, gadamxtariyvnen Robeze da davuyvire:
`SeCerdiT, Torem visvri~. me gadavwie damcveli Rilaki da gadavtene avtomaturi
iaraRi. Semdeg haerSi gavisrole da avtomaturi iaraRi meWira zemoT mimarTuli
marjvena xelSi, TiTqmis marTi kuTxiT miwasTan ... rigiTebi gadaZvrnen Robeze da
ganagrZes sirbili, me mivyevi, Semdeg visrole haerSi erTxel, orjer an samjer da
daviyvire: `SeCerdiT!~ maT ganagrZes sirbili. me kvlav visrole haerSi da
daviyvire: `SeCerdiT, Torem gesvriT.~ me isini kvlav gavafrTxile, magram
ukanmouxedavad garbodnen. [ori kacidan] marjvenas gafrTxilebis Semdeg vesrole
avtomatidan; miwas vumiznebdi im imediT, rom es maT gaaCerebda. me kvlav viyvire:
`SeCerdiT!~, rodesac isini miuaxlovdnen meore saxlis kuTxes, me maT vesrole,
vinaidan Tvals efarebodnen. me maT fexebSi davumizne. sadac videqi, SedarebiT
dabal doneze iyo... meore Robezec rom gadamxtariyvnen, maTi SeCerebis sxva
saSualeba aRar meqneboda. kuTxe cota daxrili iyo, vinaidan SedarebiT dabla
videqi... meore Robe yvelaze maRla iyo; swored amitom davumizne kuTxisken [or
kacs], vinaidan CavTvale, rom mezobeli saxlebidan aravin daSavdeboda, xolo
meored vesrole rigiTebs, Tumca davumizne fexebSi. 45-e wesis Sesabamisad, Cven
SegviZlia iaraRis gamoyeneba samxedro Zalebis im wevrebis dapatimrebisas,
romelTac Caidines samarTaldarRveva da romlebic ar Cabardebian gafrTxilebis
Semdeg; Tumca [amave wesis] me-3 punqtis Sesabamisad, Cven unda davicvaT am pirebis
sicocxle
-
swored amitom vesrole fexebSi
–
da aviciloT fataluri
dazianebebi. rodesac bolojer vesrole rigiTebs fexebSi, maTgan 20 metrSi viyavi,
isini ki iyvnen mezobeli ezos samxreT-aRmosavleT kuTxeSi. srolis Semdeg orive
daeca... orive mucelze iwva da cocxali iyo, ... kvnesodnen... Semdeg serJanti s.
gamoCnda, me mas davuZaxe ... da gadaveci Cemi iaraRi...~
27. sami daqvemdebarebuli oficris Cvenebis Tanaxmad, b-ni angelovi da b-ni petkovi
iwvnen miwaze Robis win, fexebi im saxlisaken hqondaT miqceuli, saidanac
gamovidnen, erTi zurgze iwva, meore ki – mucelze.
28. mezobelma, b-nma z.-m, romelic cxovrobda b-ni angelovis bebiis pirdapir, aseve
misca Cveneba. daaxloebiT 13.00 sT-ze an 13 saaTsa da 30 wuTze man dainaxa, rom q-ni
tonkovas saxlis win samxedro jipi gaCerda. Semdeg gaigona, rogor yviroda viRac:
`ar gaiqce, tyviebs gamoviyeneb.~ Semdeg gaigona gasrolis xma, gadaixeda mezobel
ezoSi da dainaxa, rom b-ni angelovi, romelsac icnobda, da kidev erTi mamakaci
gadaxtnen q-n tonkovasa da sxva mezoblis ezoebs Soris Robeze. man ver dainaxa
kaci, romelic isroda, vinaidan igi efareboda q-ni tonkovas saxls. Semdeg
dainaxa, rom b-ni angelovi da b-ni petkovi daecnen miwaze da kaci, romelic
isroda, gamoCnda avtomaturi iaraRiT xelSi. b-ni z.-s TqmiT,
`uniformaSi gamowyobilma meore mamakacma dauwyo Cxubi [im kacs, romelmac
isrola, rom ar unda esrola da saerTod ar unda wamosuliyo maTTan erTad.
jipiT mosulTagan mxolod yvelaze maRali Cinis mqone oficerma isrola... me mas
danaxviT vicnob, naTesavebi hyavs lesuraSi.~
29. serJantma s.-m ganacxada, rom saxlTan misvlis Semdeg manqanasTan darCa da
gaigona, rogor yviroda serJanti n. saxlis samxreT nawilTan: `SeCerdiT,
policia!~ man aseve gaigona, rogor yviroda maiori g.: `SeCerdiT, policia!~ saxlis
dasavleT nawilTan. Semdeg maiorma g.-m daiwyo srola avtomatidan da ganagrZobda
yvirils. Semdeg serJanti s. Sevida ezoSi. man dainaxa, rom maiori g. gadaxrili
iyo Robeze da yviroda. igi miuaxlovda [maiors], gamoarTva avtomati da dainaxa b-
ni angelovi da b-ni petkovi, romlebic iwvnen miwaze Robis axlos. isini jer
cocxlebi iyvnen. am dros serJanti k. gamovida saxlidan. maiori g. wavida
manqanisaken da radioTi moaxsena momxdari incidentis Sesaxeb. rodesac isini
dabrundnen, serJanti n. gamoCnda mezobeli quCidan da daexmara maT daWrilebis
manqanaSi CasmaSi.
30. vracis samxedro policiis danayofis xelmZRvanels da sxva oficrebs
momxdaris Sesaxeb daaxloebiT 1.30 sT-ze Seatyobines.
31. serJantma k.-m Cvenebis micemisas ganacxada, rom igi Sevida saxlSi da
esaubreboda b-ni angelovis bebias da sxva qals, rodesac gaigona, rogor
uyviroda maiori g. b-n angelovsa da b-n petkovs, rom SeCerebuliyvnen. saxlSi man
SeamCnia, rom im fanjris mina, romelic gadahyurebda ezos, gatexili iyo. is ukve
saxlidan gamosvlas apirebda, rodesac gaigona gasrolis xma saxlis ukana
mxridan. ezosaken mimavali Sexvda maior g.-s, romelmac uTxra, rom devnilebi
daiWrnen. serJanti gadaZvra Robeze da miuaxlovda daWrilebs, romlebic jer
cocxlebi iyvnen da kvnesodnen. mas axsovs, rom eWira avtomati, Tumca ar axsovs,
saidan hqonda. man gaxsna mWide da naxa, rom SigniT ar iyo tyviebi. mxolod erTi
tyvia iyo CarCenili lulaSi.
32. gasrolis Semdeg umal mogrovda xalxi samezoblodan. serJantma s.-m da
serJantma k.-m waiyvanes daWrilebi vracis saavadmyofoSi, xolo maiori g. da
serJanti n. adgilze darCnen.
33. b-ni angelovi da b-ni petkovi vracisken mimaval gzaze gardaicvalnen.
saavadmyofoSi misvlisTanave isini gardacvlilebad gamoacxades.
34. b-ni angelovis bebiam, q-nma tonkovam,movlenebi Semdegi TanamimdevrobiT aRwera:
misi SviliSvili da b-ni petkovi saxlSi iyvnen, rodesac dainaxes jipis
moaxloveba. TviTon gareT gavida da dainaxa uniformiani oTxi mamakaci. yvela
maTgani ezoSi Sevida. erT-erTma saxls Semouara da isroda Zalian didi xnis
ganmavlobaSi. danarCeni sami mamakacic SeiaraRebuli iyo, Tumca arc erT maTgans
ar usvria. igi ezoSi iyo da evedreboda kacs, romelic isroda, Seewyvita srola.
kaci saxlis ukana nawilisaken wavida. Semdeg q-nma tonkovam gaigona gasrolis xma
ukana ezoSi, iqiT wavida da dainaxa daWrili SviliSvili da b-ni petkovi,
romlebic mezoblis ezoSi iwvnen.
35. sxva mezoblis, b-ni m.m.-is Cvenebis Tanaxmad, samive policieli isroda. orma
maTganma haerSi isrola, xolo mesame oficerma, romelic saxlis dasavleTiT
imyofeboda (maiori g.), viRacas daumizna. b-n m.m.-m gaigona daaxloebiT 15 an 20
gasrola, SesaZloa metic. Semdeg dainaxa, rom samxedro policielebi wavidnen
mezobel ezoSi, sadac b-ni angelovi da b-ni petkovi daecnen. is ezo ekuTvnoda b-n
m.m.-s da mis qaliSvils. dainaxa ra Tavisi SviliSvili, axalgazrda biWi, b-nma m.m.-m
sTxova maior g.-s nebarTva, miaxloebuliyo da waeyvana [SviliSvili]. maiorma
iaraRi miuSvira da uxeSad Seuracxyofa miayena: `Se dawyevlilo boSa!~
B. sikvdilis garemoebaTa gamoZieba
36. 1996 wlis 19 ivlisis SemTxvevaSi monawile yvela oficerma waradgina
damoukidebeli angariSi vracis samxedro policiis danayofSi. arc erTi
maTganisTvis ar CautarebiaT testi alkoholze.
37. imave dRes daiwyo sisxlissamarTlebrivi gamoZieba sicocxlis mospobis faqtze
da 16-16.30 sT-s Soris sisxlis samarTlis gamomZiebelma daaTvaliera SemTxvevis
adgili. angariSSi man aRwera SemTxvevis adgili, maT Soris q-ni tonkovas saxlis,
pirveli Robis, masrebisa da sisxlis kvalis mdebareoba. man aRniSna, rom pirveli
Robis struqtura dazianebuli iyo, xolo Robe gaxeuli iyo erT adgilas.
38. gamomZiebelma angariSs Tan daurTo sqematuri ruka, romelzec asaxuli iyo q-ni
tonkovas ezo da mezobeli ezos, sadac daecnen b-ni angelovi da b-ni petkovi.
sqematuri ruka da angariSi asaxavda ezos mxolod nawils. kuTxe da garemo, aseve
garemomcveli teritoria ar iyo aRwerili.
39. amoiRes 9 carieli masra. erTi masra iyo quCaSi, q-ni tonkovas saxlis win
(gaCerebuli jipis axlos). oTxi masra ipoves q-ni tonkovas ezoSi, saxlis ukan, im
Robis axlos, romelic yofs mis ezos mezoblis ezosagan. sami masra ipoves
mezoblis (b-ni m.m.-is) ezoSi im adgilTan axlos, sadac sisxlis kvali aRmoaCines.
mecxre masra mogvianebiT ipova da gadasca samxedro policies b-ni angelovis
biZam. ar arsebobs Canaweri imis Taobaze, Tu sad iqna es tyvia napovni.
40. sisxlis kvali erT metrze iyo. sqematur rukaze kvali datanili iyo pirveli
Robidan 9 metris moSorebiT. manZili sisxlis kvalsa da meore Robes Soris,
romlis ukanac cdilobdnen mimalvas b-ni angelovi da b-ni petkovi, ar iyo
miTiTebuli. gamomZiebelma aiRo sisxlis kvalis nimuSebi.
41. 1996 wlis 21 ivniss paTologma Caatara gakveTa.
gakveTis #139/96 oqmis Sesabamisad, b-ni petkovis sikvdilis mizezi iyo `mkerdSi
Wriloba~, romlis mimarTulebac iyo uknidan win. Wriloba Semdegnairad iyo
aRwerili:
`mkerdSi Wriloba iyo ovaluri, 2,5sm x 1sm, terfidan 144 sm-iT dacilebuli,
ganadgurebulia qsovilebi da marcxena mxris areSi araTanabari napirebi hqonda.
zurgSi aris samsantimetriani Wriloba infraskapuluri xazis marcxniv terfidan sm-is daSorebiT; Wrilobis napirebi araTanabari iyo, dafleTili napirebi
zemoT iyo amoweuli da qsovilebi ganadgurebuli iyo~.
42. rac Seexeba b-n angelovs, angariSis Tanaxmad, misi sikvdilis mizezi iyo
`iaraRidan miyenebuli Wriloba, romelmac daaziana mTavari sisxlZarRvi~;
nasrolis mimarTuleba iyo `uknidan win~. angariSSi aseve ewera:
`marcxena
dundulze
aRiniSneba
mrgvali
Wriloba
terfidan
sm-ze...
ganadgurebulia qsovilebi, kedlebi da napirebi araTanabaria, diametri
–
daaxloebiT 0,8 sm... sxeulze hqonda 2,1 sm-iani Wriloba dazianebuli da
amobrunebuli napirebiT, qsovili aRar iyo; Wriloba hqonda [muclis] qveda da
Sua mesamedSi, terfidan 95 sm-ze, Wipidan odnav marcxniv.~
43. angariSis Tanaxmad, dazianebebi miyenebuli iyo avtomaturi iaraRidan Soridan
srolis Sedegad.
44. 1996 wlis 22, 23 da 24 ivliss gamomZiebelma dakiTxa policiis oTxi oficeri,
ori mezobeli (m.m. da k.), mdivani, romelic muSaobda qalaqis municipalitetSi, da
b-ni angelovis biZa. mogvianebiT aseve dakiTxes b-ni petkovis deda.
45. 1996 wlis 1 agvistos maior g.-s avtomats, mis lulaSi napovn tyvias da
SemTxvevis adgilze aRmoCenil 9 masras Cautarda eqspertiza vracis Sinagan
saqmeTa regionuli direqtoratis balistikuri eqspertebis mier. angariSis
Tanaxmad, avtomaturi iaraRi xmarebisaTvis gamosadegi iyo da cxrave amoRebuli
masra am iaraRidan iyo gasrolili; tyvia, romelic lulidan amoiRes, aseve
gamosadegi iyo xmarebisaTvis.
46. 1996 wlis 29 agvistos sasamarTlo-samedicino eqspertizis daskvnis Tanaxmad, b-
ni petkovis sisxlSi aRmoaCines 0,55 gr/l, xolo b-ni angelovis sisxlSi _ 0,75
gr/l alkoholi (bulgareTis kanonmdeblobis Sesabamisad, administraciuli
samarTaldarRvevaa manqanis marTva, Tu sisxlSi alkoholis Semcveloba 0,5 gr/l-
ze metia).
47. 1996 wlis 20 seqtembers Sinagan saqmeTa vracis regionuli direqtoratis
eqspertma
sasamarTlo-samedicino
eqspertiza
Cautara
SemTxvevis
adgilze
aRmoCenil sisxlis kvals da daadgina, rom is Seesabameboda msxverplTa sisxlis
jgufebs.
48. 1997 wlis 20 ianvarsa da 13 Tebervals daikiTxnen sxva mezobeli (b-ni t.m.) da
q-ni xristova (momCivanTagan erT-erTi). 1997 wlis 26 marts dakiTxes b-ni angelovis
bebia da mezobeli z.
49. 1997 wlis 7 ianvars b-ni angelovisa da b-ni petkovis ojaxebi dauSves
sagamoZiebo masalebTan. maT iTxoves, rom daekiTxaT kidev sami mowme: t.m., q-ni
tonkova da z.h. gamomZiebelma mowmeebi dakiTxa 1997 wlis 20 ianvarsa da 26 marts.
momCivanebs ar uTxoviaT damatebiTi mtkicebulebebis mopoveba.
50. 1997 wlis 31 marts gamomZiebelma daasrula winaswari gamoZieba da Seadgina
saboloo angariSi. man aRniSna, rom b-ni angelovi da b-ni petkovi gaiqcnen
dakavebis
adgilidan,
sadac
ixdidnen
sasjels,
da,
amrigad,
Caidines
samarTaldarRveva. maiorma g.-m SesaZleblobis farglebSi gaakeTa yvelaferi maTi
sicocxlis gadasarCenad. maiorma ubrZana maT, gaCerebuliyvnen, Cabarebodnen da
gamafrTxilebeli gasrolac gaakeTa. maiorma maT mxolod mas Semdeg daumizna,
rac dainaxa, rom kvlav garbodnen da SeiZleboda gaqceuliyvnen. mas ar surda
sicocxlisTvis saSiSi Wrilobebis miyeneba. gamomZiebelma daaskvna, rom maiori g.
iqceoda samxedro policiis reglamentis 45-e wesis Sesabamisad da misca
rekomendacia plevenis regionul prokuraturas, rom gamoZieba damTavrebuliyo,
vinaidan maior g.-s ar Caudenia samarTaldarRveva.
51. 1997 wlis 8 aprils plevenis samxedro prokurorma gaiziara gamomZieblis
rekomendacia da daasrula winaswari gamoZieba sicocxlis mospobis faqtze. man
daaskvna, rom maiori g. moqmedebda samxedro policiis reglamentis 45-e wesis
Sesabamisad. maiorma ramdenjerme gaafrTxila ori mamakaci da gaakeTa
gamafrTxilebeli gasrola haerSi. maiorma maT mxolod imitom esrola, rom isini
ar Cabardnen da arsebobda maTi gaqcevis albaToba. maiori Seecada, Tavidan
aecilebina fataluri zianis miyeneba. sxva aravin dazaralebula.
52. rodesac aRwerda msxverplTa pirad garemoebebs, maTi ojaxebis Sesaxeb
detalebis CaTvliT, gamomZiebelma miuTiTa, rom orive mamakaci warmoSobiT
`erovnuli umciresobis ojaxidan~ iyo; es termini gamoiyeneba ZiriTadad boSuri
umciresobis aRsaniSnavad.
53. 1997 wlis 11 ivnisis brZanebiT SeiaraRebuli Zalebis prokurorma uari uTxra
momCivanebs gasaCivrebaze im motiviT, rom b-nma angelovma da b-nma petkovma
gamoiwvies srola, radgan gaqcevas cdilobdnen da rom maiorma g.-m gadadga aseT
situaciaSi kanoniT gaTvaliswinebuli nabijebi. amitom iaraRis gamoyeneba
kanonieri iyo samxedro policiis reglamentis 45-e wesis Sesabamisad.
54. 1997 wlis 19 noembers SeiaraRebuli Zalebis prokuraturis gamoZiebis
gadasinjvis departamentis prokurorma kvlav ar daakmayofila Semdegi gasaCivreba
imave safuZvlebiT, rasac sxva prokurorebi daeyrdnen.
II. saerTaSoriso organizaciebis angariSebi boSaTa savaraudo diskriminaciis
Sesaxeb
55. ukanaskneli wlebis angariSebSi rasizmisa da Seuwynareblobis sawinaaRmdego
evropulma komisiam (SemdgomSi `rasizmis sawinaaRmdego komisia~) gamoxata
SeSfoTeba policiis rasizmiT motivirebuli Zaladobis gamo, gansakuTrebiT
boSebis winaaRmdeg zogierT evropul saxelmwifoSi, maT Soris bulgareTSi,
CexeTis respublikaSi, safrangeTSi, saberZneTSi, ungreTSi, poloneTSi, rumineTsa
da slovakeTSi.
56. evrokavSirsa da mis wevr saxelmwifoebSi ZiriTadi uflebebis mdgomareobis
Sesaxeb 2002 wlis angariSSi, romelic moamzada evrokavSiris damoukidebel
eqspertTa qselma evrokomisiis TxovniT, naTqvami iyo, rom evrokavSiris zogierT
saxelmwifoSi, magaliTad, avstriaSi, safrangeTSi, saberZneTSi, irlandiaSi,
italiasa da portugaliaSi, dadasturda policiis Zaladoba boSebisa da msgavsi
jgufebis mimarT, maT Soris fizikuri Zaladoba da gadametebuli Zalis
gamoyeneba.
57. bulgareTis Sesaxeb 2000 wlis martis meore angariSSi rasizmis sawinaaRmdego
komisiam ganacxada, inter alia:
`gansakuTrebul SeSfoTebas iwvevs policiis mxridan boSaTa diskriminacia da maT
mimarT cudad mopyroba... adamianis uflebebis proeqtis dokumentebSi 1998 wlis
angariSSi dafiqsirebulia boSaTa mimarT policiis uamravi arasaTanado mopyroba.
angariSis Tanaxmad, arasaTanado mopyrobis yvelaze gavrcelebuli formebia:
gadametebuli Zalis gamoyeneba dakavebisas mtkicebulebaTa mopovebis mizniT;
cecxlsasroli iaraRis gaumarTlebeli gamoyeneba... muqara im pirTa piradi
usafrTxoebis mimarT, romelTac saCivari Seitanes kompetentur organoSi
policiis winaaRmdeg... adamianis uflebebis proeqtSi aRniSnulia, ... rom
arasamTavrobo organizaciebis mier Setanili saCivrebi boSa msxverplTa mimarT
policiis Zaladobis Sesaxeb xelisuflebas ar gamouZiebia ... msxverpli, rogorc
wesi, ar aris mondomebuli, Seitanos saCivari, gansakuTrebiT maSin, rodesac is
sasamarTlo ganaCenis molodinSia ... xelisuflebac [aSkarad] ar aris maincdamainc
mowadinebuli, aRiaros, rom arsebobs problemebi policiis arasaTanado qmedebis
TvalsazrisiT ...
rasizmis sawinaaRmdego komisia [kidev erTxel imeorebs Tavis rekomendacias], rom
unda Seiqmnas damoukidebeli organo, romelic imoqmedebs centralur da
adgilobriv doneebze da gamoiZiebs policiis, sagamoZiebo da penitenciur
praqtikas, raTa gamoaaSkaraos rasobrivi diskriminaciis aSkara da SeniRbuli
SemTxvevebi da uzrunvelyos nebismieri saxis diskriminaciis mkacrad dasja...
rasizmis sawinaaRmdego komisia SeSfoTebulia bulgareTSi boSaTa sazogadoebis
mimarT diskriminaciis farTod gavrcelebiT ... arsebobs cnobebi, rom adgilobrivi
xelisufleba zogjer CarTulia boSebis winaaRmdeg samarTalwarmoebis ukanonod
ganxorcielebaSi, rac xSirad adgilobrivi policiis qmedebebze mdumare
TanxmobiT gamoixateba.~
58. 2004 wlis ianvarSi momzadebul angariSSi bulgareTis Sesaxeb rasizmis
sawinaaRmdego komisiam ganacxada, inter alia:
`[rasizmis sawinaaRmdego komisiis meore angariSis Semdeg] sisxlis samarTlis
kodeqsSi ar Sesula cvlilebebi, [romelTa meSveobiTac SesaZlebeli iqneboda
rasistuli motivi yovelTvis yofiliyo mxedvelobaSi miRebuli] ... rasizmis
sawinaaRmdego komisia rekomendacias iZleva, rom bulgareTis xelisuflebam
sisxlis
samarTlis
kodeqsSi
daamatos
debuleba,
romelic
naTlad
gaiTvaliswinebs, rom rasistuli motivacia nebismieri samarTaldarRvevisTvis
damamZimebeli garemoebaa ...
rasizmis sawinaaRmdego komisia SeSfoTebulia policiis mier cecxlsasroli
iaraRis gamoyenebis SemTxvevebiT, romelTagan zogierTma gamoiwvia boSaTa
sikvdili ... rasizmis sawinaaRmdego komisia daJinebiT uwevs rekomendacias
bulgareTis
xelisuflebas,
gadadgas
saTanado
nabijebi
samarTaldamcavi
organoebis mier cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis mxolod im SemTxvevebamde
SezRudvis mizniT, rodesac misi gamoyeneba namdvilad aucilebelia. gansakuTrebiT
igi mouwodebs bulgareTis xelisuflebas, rom am mizniT cvlilebebi Seitanos
kanonSi da uzrunvelyos am sferoSi moqmedi saerTaSoriso standartebis
praqtikuli ganxorcieleba.
rasizmis sawinaaRmdego komisia gansakuTrebiT SeSfoTebulia imiT, rom boSuri
warmoSobis im adamianTa raodenoba, romelTa mimarTac policiis dawesebulebebSi
fizikuri Zala gamoiyenes, samjer aRemateba bulgaruli warmoSobis pirTa
raodenobas ... jerjerobiT bulgareTis xelisuflebas ar Seuqmnia damoukidebeli
organo policiis TanamSromlebis mxridan diskriminaciis an cudad mopyrobis
gamoZiebis mizniT...
rasizmis sawinaaRmdego komisia siamovnebiT aRniSnavs, rom 2000 wlis agvistoSi
policiis erovnul departamentSi adamianis uflebaTa specialuri komiteti
Seiqmna ... araerTi sqema amoqmedda adamianis uflebebis sakiTxebSi policiis
TanamSromelTa momzadebis mizniT ...
CarCo-programa bulgarul sazogadoebaSi boSaTa Tanaswori integrirebisTvis
miCneulia, maT Soris boSaTa mierac, kargad organizebul da namdvilad
yovlismomcvel organizaciad ... Tumca boSaTa da arasamTavrobo organizaciaTa
Soris arsebobs erTsulovani mosazreba, rom, angariSSi aRniSnuli ramdenime
iniciativis garda, programa furclad darCa ... zogierTi Tvlis, rom mTavrobas
aklia politikuri gambedaoba, ganaxorcielos aseTi programa ... rasizmis
sawinaaRmdego komisia friad SeSfoTebulia imis gagebiT, rom CarCo-programis
miRebidan 4 wlis Semdeg misi Sesruleba kvlav dawyebiT stadiazea...~
59. arasamTavrobo organizaciebma, rogoricaa `adamianis uflebaTa proeqti~ da
`amnesTi inTerneSnel~, angariSi waradgines boSaTa winaaRmdeg rasobrivi
diskriminaciis uamravi savaraudo SemTxvevis Sesaxeb bulgareTSi, maT Soris
samarTaldamcavTa mier.
III. Sesabamisi Sidasaxelmwifoebrivi kanonmdebloba da praqtika
A. samxedro policiis gamouqveynebeli reglamenti, romelic gamosca Tavdacvis
saministrom 1994 wlis 21 dekembers
60. reglamentis 45-e muxli (wesi 45), romelic ZalaSi iyo gansaxilvel dros,
iTvaliswinebs:
`(1) samxedro policiis oficrebs SeuZliaT Zalis gamoyeneba ... Semdeg
garemoebebSi ...
2.
jarSi
myofi
adamianis
dapatimrebisas,
romelmac
Caidina
an
Cadis
sajarosamarTlebrivi devnis samarTaldarRvevas da romelic ar Cabardeba
gafrTxilebis Semdeg ...
(2) Zalis gamoyenebas win unda uZRodes sityvieri gafrTxileba da gasrola
haerSi...
(3) rodesac movaleobis Sesrulebisas samxedro policieli iyenebs cecxlsasrol
iaraRs, SesaZleblobis farglebSi igi unda Seecados im piris sicocxlis dacvas,
romlis winaaRmdegac gamoiyeneba Zala, da daexmaros daWrils...
(5) rodesac gamoiyeneba cecxlsasroli iaraRi, unda momzaddes angariSi,
romelSic aRwerili iqneba iaraRis gamoyenebis gamomwvevi garemoebebi; [angariSi]
unda waredginos im oficris zemdgoms, vinc iaraRi gamoiyena.~
61. 2000 wlis dekemberSi 45-e wesi Seicvala 2000 wlis 6 dekembris #7 dekretiT
samxedro policiis mier Zalisa da cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb
(gamoqveynda saxelmwifo gazeTSi #102/2000, cvlileba Sevida 2001 wels). dekretis
21-e muxlis Sesabamisad, cecxlsasroli iaraRi SeiZleba gamoyenebuli iqnes, inter
alia, nebismieri iseTi piris dapatimrebisas, romelmac Caidina sajarosamarTlebrivi
devnis samarTaldarRveva. am kategoriaSi xvdeba sisxlis samarTlis kodeqsiT
gaTvaliswinebul danaSaulTa umravlesoba, maT Soris, wvrilmani qurdoba.
dekretis me-2, me-4(1) da 21-e muxlebis Sesabamisad, mxedvelobaSi unda iqnes
miRebuli
winaaRmdegac
samarTaldamrRvevis xasiaTi.
im
piris
gamoiyeneba
mier
Cadenili
Zala da
samarTaldarRvevis
cecxlsasroli iaraRi,
xasiaTi,
da
romlis
Tavad
B. sxva Sesabamisi samarTali da praqtika dakavebisas Zalis gamoyenebasTan
dakavSirebiT
62. sisxlis samarTlis kodeqsis me-12 muxli aregulirebs Tavdacvis SemTxvevaSi
Zalis gamoyenebis xarisxs. am muxlis Tanaxmad qmedeba, romelic mimarTulia
Tavdacvis an sxva adamianis dacvisaken, proporciulad unda Seesabamebodes
Tavdasxmis xasiaTsa da intensivobas da gonivruli unda iyos mocemul
situaciaSi. es debuleba ar aregulirebs SemTxvevebs, rodesac Zalas iyenebs
policiis oficeri an sxva piri dapatimrebis gansaxorcieleblad im SemTxvevebSi,
rodesac dapatimrebis mwarmoebel oficerze an mesame pirze ar momxdara
Tavdasxma. 1997 wlamde ar arsebobda sxva debuleba, romelic daaregulirebda am
sakiTxs. sasamarTloebi zogierT SemTxvevaSi iyenebdnen me-12 muxls dapatimrebisas
gamoyenebul ZalasTan dakavSirebuli saqmeebis ganxilvisas.
63. am xarvezis gamosworebis mizniT 1973 wels #12 ganmartebiT direqtivaSi
uzenaesma sasamarTlom ganacxada yovelgvari Semdgomi axsnis gareSe, rom zianis
miyeneba dapatimrebis mizniT ar SeiZleba idevnebodes, Tu gamoyenebuli ar iqna
imaze meti Zala, vidre saWiro iyo (12-1973-PPVS).
64. 1995 wlis 17 martis #15 gadawyvetilebaSi uzenaesma sasamarTlom aRniSna, rom
dapatimrebis ganxorcielebisas gamoyenebuli Zalis sakiTxs ar aregulirebda
kanonmdebloba, rac problemebs warmoSobda sasamarTloebisaTvis, da miiCnia, rom
am sakiTxis ganxilvisas unda gamoiyenon samarTlebrivi komentatorebis mier
dadgenili principebi. zianis miyeneba SeiZleba gamarTlebulad CaiTvalos
mxolod maSin, rodesac arsebobda dasabuTebuli eWvi, rom dasapatimrebeli piri
Caidenda danaSauls da ar arsebobda dapatimrebis sxva saSualeba. uzenaesma
sasamarTlom aseve ganacxada:
`... [damnaSavisaTvis zianis miyeneba dapatimrebisas] aris ukanaskneli saSualeba. Tu
damnaSave ar cdilobs gaqcevas an ... cdilobs gaqcevas ukve cnobil dasamal
adgilas, zianis miyeneba ar iqneba gamarTlebuli....
miyenebuli ziani unda iyos danaSaulis proporciuli. Tu damnaSavem Caidina
danaSauli, romelic umniSvnelo safrTxes uqmnis sazogadoebas, mis sicocxles ar
SeiZleba daemuqros safrTxe. sicocxlisaTvis an janmrTelobisaTvis safrTxis
Seqmna SeiZleba gamarTlebulad CaiTvalos, Tu piri mimalvaSia seriozuli
danaSaulis (rogoricaa mkvleloba, gaupatiureba, yaCaRoba) Cadenis Semdeg.
dapatimrebisas gamoyenebuli saSualebebi (da miyenebuli ziani) unda iyos
gamarTlebuli arsebul garemoebebSi. es aris yvelaze mniSvnelovani piroba
kanonierebisaTvis...
rodesac miyenebuli ziani aRemateba aucilebels..., anu igi ar Seesabameba
danaSaulis simZimes da dapatimrebis garemoebebs, ... zianis mimyenebel pirs
ekisreba pasuxismgebloba...~
65. 1997 wels parlamentma gamoaswora arsebuli xarvezi da sisxlis samarTlis
kodeqss daamata axali muxli 12a. muxli iTvaliswinebs, rom danaSaulisaTvis
piris dapatimrebisas misTvis zianis miyeneba ar iqneba dasjadi, Tu dapatimrebis
sxva saSualeba ar arsebobda da gamoyenebuli Zala aucilebeli da kanonieri iyo.
gamoyenebuli Zala ar CaiTvleba `aucileblad~, rodesac igi aSkarad Seusabamoa
Cadenili
danaSaulis
simZimesTan
an
TavisTavad
gadaWarbebuli
da
araaucilebelia. mxolod ramdenime sasamarTlo gadawyvetilebaSi ganimarta
muxli 12a.
C. sisxlis samarTlos saproceso kodeqsi
66. 192-e muxlis Sesabamisad, sajarosamarTlebrivi devnis saqmeebi SeiZleba
daiwyos mxolod prokurorma an gamomZiebelma saCivris safuZvelze an ex officio. 2000
wlis 1 ianvris redaqciiT 237-e muxlis me-6 punqtis Sesabamisad, msxverpls aqvs
ufleba, gaasaCivros zemdgom prokurorTan gadawyvetileba, rom ar gagrZeldes
sisxlis samarTalwarmoeba. msxverpls ara aqvs sxva saSualeba gamoZiebaze uaris
Tqmis gasaCivrebisaTvis.
67. rodesac samxedro sasamarTlos aqvs saqmis mosmenis iurisdiqcia, magaliTad,
saqme exeba samxedro policiis oficers, gamoZiebas awarmoebs samxedro
gamomZiebeli an prokurori, romelTa gadawyvetilebebi SeiZleba gasaCivrdes
mTavar prokurorTan.
68. 63-e muxli iTvaliswinebs danaSaulis msxverplTa uflebas, SeuerTdnen saqmis
warmoebas da amasTan dakavSirebiT moiTxovon zianis anazRaureba, Seiswavlon
saqmis masalebi da gadaiRon saTanado dokumentebis aslebi. maT agerTve aqvT
ufleba, waradginon mtkicebulebebi, gaakeTon gancxadebebi da gaasaCivron
gamoZiebis an prokuraturis gadawyvetilebebi.
D. diskriminaciisagan dacvis aqti
69. diskriminaciisagan dacvis aqti miRebuli iqna 2003 wlis seqtemberSi da ZalaSi
Sevida 2004 wlis 1 ianvars. es aris sakanonmdeblo aqti, romelic qmnis ukanono
diskriminaciisagan
dacvis
meqanizms.
igi
gamoiyeneba
ZiriTadad
SromiT
urTierTobebSi, saxelmwifo administraciasa da momsaxurebis sferoSi.
70. aqtis me-9 punqti iTvaliswinebs diskriminaciis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTis
Secvlas. am punqtis Sesabamisad, Tu momCivani daamtkicebs iseTi faqtebis
arsebobas, romlebidanac SeiZleba gamomdinareobdes diskriminacia, mopasuxes
akisria valdebuleba, amtkicos, rom ar darRveula ufleba Tanabar mopyrobaze.
aqti agreTve iTvaliswinebs diskriminaciisagan dacvis komisiis Seqmnas, romelsac
eqneba kerZo saCivrebis ganxilvis iurisdiqcia.
IV. Sesabamisi saerTaSoriso da SedarebiTi samarTali
A. gaero-s principebi Zalis gamoyenebasTan dakavSirebiT
71. gaero-s ZiriTadi principebi samarTaldamcavi organoebis mier Zalisa da
cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb miRebuli iqna 1990 wlis 7 seqtembers
danaSaulis prevenciisa da damnaSaveTa mimarT mopyrobis Sesaxeb gaero-s merve
kongresis mier.
72. principebis me-9 punqti iTvaliswinebs:
`samarTaldamcavi organoebis TanamSromlebi ar gamoiyeneben cecxlsasrol
iaraRs garda sikvdilis an seriozuli dazianebis aSkara safrTxisagan Tavdacvis
an sxva pirTa dacvis mizniT, iseTi gansakuTrebiT saSiSi danaSaulis aRsakveTad,
romelsac SeiZleba mohyves seriozuli safrTxe sicocxlisTvis, iseTi piris
dasapatimreblad, romelic amgvar safrTxes warmoadgens da winaaRmdegobas uwevs
maT, aseTi piris gaqcevis aRsakveTad da mxolod maSin, Tu naklebad mkacri
RonisZiebebi ar aris sakmarisi am miznebis misaRwevad. nebismier SemTxvevaSi
cecxlsasroli iaraRis gamoyeneba ganzrax letaluri miznebisaTvis SeiZleba
mxolod maSin, rodesac es sruliad gardauvalia sicocxlis dacvis mizniT.~
73. principebis sxva debulebebis Sesabamisad, samarTaldamcavi pirebi `imoqmedeben
danaSaulis simZimisa da misaRwevi legitimuri miznis Sesabamisad~ (punqti 5). aseve,
`mTavrobebi uzrunvelyofen, rom samarTaldamcavi pirebis mier cecxlsasroli
iaraRis gaumarTlebeli da borotad gamoyeneba dasjadi danaSauli iyos~ (punqti
7). erovnuli wesebi da reglamentebi cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb
unda `uzrunvelyofdes, rom cecxlsasroli iaraRi gamoiyenebodes mxolod
saTanado garemoebebSi da imgvarad, rom Seamciros gaumarTlebeli zianis
miyenebis SesaZlebloba.~
74. principebis 23-e punqti iTvaliswinebs, rom msxverplT da maT ojaxebs unda
hqondeT SesaZlebloba, mimarTon damoukidebel process, `sasamarTlo procesis
CaTvliT.~ 24-e punqtis Tanaxmad:
`mTavrobam da samarTaldamcavma organoebma unda uzrunvelyon zemdgomi
oficrebis pasuxismgeblobis sakiTxis dadgoma, Tu am oficrebma ician an unda
icodnen, rom maT daqvemdebarebaSi myofi pirebi iyeneben an gamoiyenes ukanono
Zala an cecxlsasroli iaraRi da ar miiRes saTanado zomebi uflebamosilebis
farglebSi aseTi gamoyenebis aRsakveTad an SesaCereblad.~
75. gaero-s principebi araiuridiuli, TviTneburi da daCqarebuli aRsrulebis
efeqturi prevenciisa da gamoZiebis Sesaxeb, romlebic miRebulia 1989 wlis 24
maiss ekonomikuri da socialuri sabWos 1989/65 rezoluciiT, iTvaliswinebs, rom
araiuridiuli, TviTneburi da daCqarebuli aRsrulebisas unda Catardes
safuZvliani, miukerZoebeli da swrafi gamoZieba da gamoZiebis mizani unda iyos,
inter alia, sikvdilis gamomwvevi `nebismieri modelis an praqtikis~ dadgena. me-11
punqtis Tanaxmad:
`im saqmeebSi, sadac Catarebuli sagamoZiebo moqmedebebi ar aris sakmarisi
miukerZoeblobis an kompetenciis naklebobis gamo, saqmis mniSvnelobis an
Zalauflebis borotad gamoyenebis gamo, da saqmeebSi, rodesac msxverplis ojaxis
wevrebi asaCivreben aseT Seusabamobas an sxva arsebiT mizezebs, mTavrobam unda
wamoiwyos gamoZieba damoukidebeli sagamoZiebo komisiis an msgavsi komisiis
meSveobiT. aseTi komisiis wevrebi unda airCnen maTi sayovelTaod cnobili
miukerZoeblobis,
kompetenturobisa
da
damoukideblobis
safuZvelze.
gansakuTrebiT mniSvnelovania, rom isini damoukidebelni iyvnen nebismieri
dawesebulebisgan, uwyebisa Tu pirisagan, romlis mimarTac xorcieldeba
gamokvleva. komisias unda hqondes uflebamosileba, miiRos mTeli aucilebeli
informacia gamokvlevisaTvis da unda Caataros gamokvleva am principebis
Sesabamisad.~
me-17 punqtis Tanaxmad:
`aseTi gamoZiebis meTodebisa da daskvnebis Sesaxeb werilobiTi angariSi unda
momzaddes gonivrul vadaSi. angariSi dauyovnebliv sajaro unda gaxdes da masSi
miTiTebuli unda iyos gamokvlevis farglebi, procedurebi, mtkicebulebaTa
Sefasebisas gamoyenebuli meTodebi, aseve daskvnebi da rekomendaciebi faqtebis
Sesaxeb mopovebuli informaciisa da samarTlis safuZvelze...~
B. saerTaSoriso dokumentebi da SedarebiTi samarTali rasistul Zaladobaze
76. rasobrivi diskriminaciis yvela formis aRmofxvris Sesaxeb konvenciis
ratificireba bulgareTma moaxdina 1966 wels, konvencia misTvis ZalaSia 1969
wlidan, xolo oficialur saxelmwifo gazeTSi 1992 wels gamoqveynda. konvenciis
me-4 muxli iTvaliswinebs:
`wevri saxelmwifoebi kisruloben valdebulebas, dauyovnebliv ganaxorcielon
pozitiuri RonisZiebebi, raTa aRmoifxvras [rasobrivi] diskriminaciis waqezeba an
ganxorcieleba da am mizniT...
(a) unda gamoacxadon kanoniT dasjadad ... yvela aseTi qmedeba an aseTi qmedebebis
waqezeba nebismieri eris an sxva feris Tu eTnikuri warmomavlobis pirTa jgufis
mimarT...’’
77. 1993 wlis 16 martis #4/91 SetyobinebaSi saqmeze L.K. v. the Netherlands, romelic
Seexeboda kerZo pirebis mier b-ni l.k.-s misamarTiT rasobrivi xasiaTis muqaras da
xelisuflebis organoebis mier msxverplis saCivarze arasakmaris reaqcias,
rasobrivi diskriminaciis yvela formis aRmofxvris komitetma ganacxada, inter alia,
rom
gamoeZiebina
ZaladobaSi braldebas.
saxelmwifos
ekisreboda
valdebuleba,
gulmodgined
rasobriv diskriminaciasa
da
droulad
saqmeebi,
romlebic
Seexeboda
da
78. erovnuli umciresobebis dacvis Sesaxeb evropis sabWos CarCo-konvencia
bulgareTisaTvis ZalaSia 1999 wlidan. misi me-6 muxlis Tanaxmad:
`saxelmwifoebi kisruloben valdebulebas, miiRon nebismieri zoma im pirTa
dasacavad,
romelTac
SeiZleba
emuqrebodnen
an
romlebic
SeiZleba
eqvemdebarebodnen diskriminacias, mtrul ganwyobas an Zaladobas maTi erovnuli,
kulturuli, lingvisturi an religiuri warmomavlobis gamo.~
79. 2002 wlis 21 noembris gadawyvetilebaSi gaero-s wamebis sawinaaRmdego
komitetma, romelic ixilavda hajrizi dzemalis da sxvebis mier iugoslaviis
winaaRmdeg Setanil #161/2000 saCivars, daadgina, rom 1995 wlis 14 aprils
araboSuri warmomavlobis agresiuli brbos qmedeba, romelmac daangria boSaTa
dasaxleba policiis oficrebis TandaswrebiT, `Cadenili iqna rasobrivi
motivaciis safuZvelze~. es faqti amZimebda gaero-s wamebisa da sxva sastiki,
damamcirebeli mopyrobisa Tu dasjis Sesaxeb konvenciis me-16 muxlis pirveli
punqtis darRvevas. mtkicebulebis Sefasebisas komitetma aRniSna, rom mas ar
miuRia werilobiTi axsna-ganmarteba saxelmwifosagan da gadawyvita, dayrdnoboda
`momCivanebis mier wardgenil detalur informacias~.
80. evrokavSiris sabWos 2000 wlis 29 ivnisis direqtiva # 2000/43/CE, romelic
Seexeba adamianebis mimarT Tanabar mopyrobas miuxedavad rasobrivi da eTnikuri
warmoSobisa, da sabWos 2000 wlis 27 noembris direqtiva # 2000/78/CE, romelic
awesebs zogad farglebs dasaqmebisas da saqmianobisas Tanabari mopyrobisaTvis,
Sesabamisad, me-8 da me-10 muxlebSi iTvaliswineben:
`1. wevri saxelmwifoebi miiReben iseT zomebs, romlebic aucilebelia maTi
samarTlebrivi sistemebis Sesabamisad, raTa uzrunvelyon, rom, rodesac
adamianebi, romlebic Tavs miiCneven msxverplad Tanaswori mopyrobis principis
maT mimarT gamouyeneblobis gamo, warmoadgenen sasamarTlos an sxva kompetenturi
organos winaSe faqtebs, romlebidanac pirdapir an arapirdapir SeiZleba
gamomdinareobdes pirdapiri an arapirdapiri diskriminacia, mopasuxem daamtkicos,
rom ar darRveula Tanaswori mopyrobis principi.
2. pirveli punqti ar ukrZalavs wevr saxelmwifoebs, SemoiRon mtkicebulebebis
Sesaxeb wesebi, romlebic ufro xelsayrelia momCivanTaTvis.
3. pirveli punqti ar gamoiyeneba sisxlis samarTlis procesSi.
...
5. wevri saxelmwifo ar aris valdebuli, gamoiyenos pirveli punqti im procesebSi,
sadac saqmis faqtobrivi garemoebebi sasamarTlom an sxva kompetenturma organom
unda gamoiZios.~
81. 2002 wels evrokomisiam gamoaqveyna rasizmisa da qsenofobiis winaaRmdeg
brZolis sabWos CarCo-gadawyvetilebis winadadeba. gadawyvetilebis me-8 punqti
iTvaliswinebs, rom am sferoSi saxelmwifoebma unda gaataron saTanado
RonisZiebebi, raTa sisxlis samarTalSi rasobrivi diskriminacia mxedvelobaSi
iqnes miRebuli, rogorc damamZimebeli garemoeba.
82. 2005 wlis aprilSi rasizmisa da qsenofobiis monitoringis evropulma centrma
gamoaqveyna SedarebiTi mimoxilva rasobrivi Zaladobisa da masze sapasuxo
qmedebebis Sesaxeb evrokavSiris 15 wevr saxelmwifoSi. dokumentSi, inter alia,
aRniSnuli iyo, rom Seswavlil iurisdiqciebSi rasobrivi Zaladoba ar iyo
gaTvaliswinebuli sisxlis samarTliT, vinaidan yuradReba ar iyo gamaxvilebuli
Zaladobis motivze. Tumca es tradicia nel-nela icvleboda, vinaidan kanonebSi
Cndeboda `rasobrivad motivirebuli~ danaSaulis cneba. kerZod, zogierT wevr
saxelmwifoSi
garemoebad
sasjelis
iTvleboda.
gansazRvrisas
Sesabamisi kanonmdebloba
rasobrivi
motivacia
Semdeg
damamZimebel
saxelmwifoebSi
iTvaliswinebda aseT SesaZleblobas: avstria, belgia, dania, fineTi, safrangeTi,
italia, portugalia, espaneTi, SvedeTi da gaerTianebuli samefo. safrangeTis
sisxlis samarTlis kodeqsma (miRebuli iqna 2003 wels) 132-76 muxlis me-2 punqtSi
SemoiRo rasizmis `obieqturi~ ganmarteba, rogorc sasjelis damamZimebeli
garemoebisa:
`danaSaulisaTvis sasjeli gaizrdeba, Tu danaSauli Cadenilia msxverplis ama Tu
im eTnikuri jgufis, eris, rasisa Tu religiuri jgufisadmi kuTvnilebis gamo.
pirvel abzacSi gansazRvruli damamZimebeli garemoeba saxezea, rodesac
danaSauls win uswrebda, misi Tanamdevi iyo an mohyva werilobiTi an zepiri
gancxadebebi, suraTebi, obieqtebi an qmedebebi, romlebic laxavs msxverplis an im
jgufis, romelsac igi ekuTvnis, Rirsebas an Sexedulebas ama Tu im eTnikuri
jgufis, eris, rasisa Tu religiuri jgufisadmi kuTvnilebis gamo.~
samarTali
I.saqmis farglebi
83. didi palatisaTvis saqmis gadacemis Txovnasa da werilobiT mosazrebebSi
mTavrobam sTxova did palatas, xelaxla Seeswavla konvenciis me-14 muxlis
Sesabamisad dasmuli sakiTxebi. sasamarTlos winaSe mosmenaze mTavrobis
warmomadgenelma ganacxada, rom mTavroba eTanxmeboda palatis daskvnebs
konvenciis me-2 da me-13 muxlebis safuZvelze.
84. ganmcxadeblebma sTxoves sasamarTlos, calke ganexila me-14 muxlidan
gamomdinare sakiTxebi, vinaidan palatis daskvnebi me-2 da me-13 muxlebis
safuZvelze ar iyo sadavo.
85. sasamarTlom ganacxada, rom kolegiis mier ganxilvis Txovnis miReba niSnavda,
rom mTliani saqme gadaeca did palatas axali gadawyvetilebis saSualebiT
xelaxla gadasawyvetad. didi palatisaTvis gadacemuli `saqme~ aucileblad
moicavs palatis mier ganxiluli ganacxadis yvela aspeqts da ara mxolod
seriozul `kiTxvebs~ an `sakiTxebs~, romlebic aRniSnuli iyo gadacemis Sesaxeb
TxovnaSi (K. and T. v. Finland [GC], no. 25702/94, ECHR 2001–VII, punqtebi 139-141).
86. miuxedavad mxareTa survilisa, rom xelaxali ganxilva Semoifarglos
konvenciis me-14 muxlTan dakavSirebiT saqmidan gamomdinare sakiTxebiT, didma
palatam unda ganixilos konvenciis me-2 da me-13 muxlebidan gamomdinare
sakiTxebic.
II. konvenciis me-2 muxlis savaraudo darRveva
87. ganmcxadeblebi acxadebdnen, rom b-ni angelovisa da b-ni petkovis mkvleloba
arRvevda konvenciis me-2 muxls. isini amtkicebdnen, rom sikvdili gamoiwvia
Sidasaxelmwifoebrivma samarTlma d praqtikam, vinaidan es ukanasknelni konvenciis
moTxovnebis gaTvaliswinebiT ar aregulirebdnen saxelmwifo moxeleTa mier
cecxlsasroli iaraRis gamoyenebas. faqtobrivad, saxelmwifo moxeleebs SeeZloT
mocemul SemTxvevaSi letaluri Zalis gamoyeneba maSin, rodesac misi gamoyeneba
ar iyo absoluturad aucilebeli. es faqti arRvevda konvenciis me-2 muxls.
ganmcxadeblebi aseve acxadebdnen, rom xelisuflebam ver SeZlo Caetarebina
efeqturi gamoZieba.
88. konvenciis me-2 muxli iTvaliswinebs:
`1. yoveli adamianis sicocxlis ufleba kanoniT aris daculi. aravis SeiZleba
waerTvas sicocxle ganzrax. sicocxlis warTmeva dasaSvebia mxolod sasikvdilo
ganaCenis aRsrulebis Sedegad, rac sasamarTlos ganaCeniT Seefarda mocemul pirs
iseTi danaSaulis CadenisaTvis, romlisTvisac kanoni iTvaliswinebs am sasjels.
2. sicocxlis warTmeva ar CaiTvleba am muxlis sawinaaRmdegod Cadenil qmedebad,
Tu is Sedegad mohyva Zalis gamoyenebis absolutur aucileblobas:
a) nebismieri piris dasacavad aramarTlzomieri Zaladobisagan;
b) kanonieri dakavebis an kanonierad dapatimrebuli piris gaqcevis aRsakveTad;
c) kanonier RonisZiebaTa ganxorcielebisas ajanyebis an amboxebis CasaxSobad~.
A. palatis gadawyvetileba:
89. palatam daadgina, rom me-2 muxli krZalavda cecxlsasroli iaraRis
gamoyenebas b-ni angelovisa da b-ni petkovis msgavsi pirebis dakavebisas, rodesac
maT ar hqondaT Cadenili Zaladobrivi samarTaldarRveva, ar iyvnen SeiaraRebulni
da ar warmoadgendnen safrTxes dapatimrebis ganmaxorcielebeli oficrebisaTvis
an sxva adamianebisaTvis. Sesabamisad, mopasuxe saxelmwifo pasuxismgebeli iyo
mocemul saqmeSi konvenciis me-2 muxlis darRveviT sicocxlis mospobaze, vinaidan
b-ni angelovisa da b-ni petkovis dasapatimreblad letaluri Zala iqna
gamoyenebuli. me-2 muxlis darRvevas amZimebda isic, rom gamoyenebuli iyo
gadametebuli Zala da xelisuflebam ver dagegma da ver gaakontrola
dapatimrebis operacia me-2 muxlis Sesabamisad.
90. palatam aseve daadgina, rom mopasuxe saxelmwifom daarRvia konvenciis me-2
muxlis pirveli punqtiT dakisrebuli valdebuleba, efeqturad gamoeZiebina b-ni
angelovisa da b-ni petkovis sikvdili. kerZod, gamoZiebis dros adgili hqonda
seriozul auxsnel gadacdomebsa da Seusabamobebs da mxedvelobaSi iqna miRebuli
Sidasaxelmwifoebrivi standarti, romelic ar Seesabameboda konvenciis me-2
muxlis me-2 punqtis `absoluturi aucileblobis~ moTxovnas.
91. rac Seexeba ganmcxadebelTa mtkicebas, rom mopasuxe saxelmwifom ar Seasrula
masze dakisrebuli sicocxlis dacvis valdebuleba, palatam miiCnia, rom es
sakiTxi Seexeboda saqmis yvela aspeqts da ar iyo aucilebeli misi damoukideblad
ganxilva.
B. mxareTa argumentacia
92. mTavrobam da ganmcxadeblebma didi palatis winaSe ganacxades, rom isini
iziarebdnen palatis daskvnebs konvenciis me-2 muxlTan dakavSirebiT.
C. sasamarTlos Sefaseba
1. warmoadgenda Tu ara b-ni angelovisa da b-ni petkovis sicocxlis mospoba
konvenciis me-2 muxlis darRvevas
(a) zogadi principebi
93. me-2 muxli, romelic icavs sicocxlis uflebas, warmoadgens konvenciis erT-
erT ZiriTad debulebas da evropis sabWos SemadgenlobaSi myofi demokratiuli
sazogadoebebis erT-erT umTavres Rirebulebas gamoxatavs. am debulebis
savaraudo darRvevebi sasamarTlom gansakuTrebuli yuradRebiT unda ganixilos.
rodesac saqme Seexeba saxelmwifo moxeleebis mier Zalis gamoyenebas,
mxedvelobaSi unda iqnes miRebuli ara marto im saxelmwifo moxeleTa qmedebebi,
romelTac uSualod gamoiyenes Zala, aramed saqmesTan dakavSirebuli
garemoebebic, maT Soris saTanado samarTlebrivi da maregulirebeli CarCoebi da
gamosakvlevi qmedebebis dagegmva da kontroli (ix. McCann and Others v. the United
Kingdom, 1995 wlis 27 seqtembris gadawyvetleba, Series A no. 324, gv. 46, punqti 150, da
Makaratzis v. Greece [GC], no. 50385/99, punqtebi 57-59, 2004 wlis 20 dekemberi).
94. rogorc me-2 muxlis me-2 punqtidan Cans, letaluri Zalis gamoyeneba SeiZleba
gamarTlebuli iyos zogierT garemoebaSi. Tumca Zalis gamoyeneba unda iyos
`absoluturad aucilebeli~ anu mkacrad proporciuli arsebul garemoebebSi.
sicocxlis uflebis gansakuTrebuli xasiaTis gaTvaliswinebiT garemoebebi,
romlebSic sicocxlis mospoba SeiZleba gamarTlebuli iqnes, Zalian mkacrad
unda ganimartos (ix. Andronicou and Constantinou v. Cyprus, 1997 wlis 9 oqtombris
gadawyvetileba, Reports of Judgments and Decisions 1997-VI, gv. 2097-98, punqti 171, gv. 2102,
punqti 181,gv. 2104, punqti 186, gv. 2107, punqti 192, da gv. 2108, punqti 193;daMcKerr v. the
United Kingdom, no. 28883/95, punqtebi 108et seq., ECHR 2001-III).
95. Sesabamisad da konvenciis me-2 muxlis me-2 punqtidan gamomdinare, kanonieri
dapatimrebis legitimurma mizanma adamianis sicocxlis safrTxis qveS dayeneba
mxolod absoluturi aucileblobisas SeiZleba gaamarTlos. sasamarTlos miaCnia,
rom principSi aseTi aucilebloba ar SeiZleba arsebobdes, rodesac cnobilia,
rom dasakavebel pirs ar gaaCnia sicocxlisTvis an janmrTelobisTvis safrTxis
miyenebis saSualeba da ar aris eWvmitanili Zaladobriv samarTaldarRvevaSi,
Tundac letaluri Zalis gamouyeneblobas Sedegad mohyves Zebnilis dakavebis
SesaZleblobis dakargva (ix. sasamarTlos pozicia zemoxsenebul saqmeSi McCann
and Others, gv. 45-46, punqtebi 146-50, da gv. 56-62, punqtebi 192-214, aseve zemoxsenebul
Makaratzis-is saqmeSi, punqtebi 64-66; aseve ixileT sasamarTlos mier gakeTebuli
gancxadeba
cecxlsasroli
iaraRis
dagmobis
Sesaxeb
SeuiaraRebeli
da
aramoZalade pirebis winaaRmdeg, romlebic cdilobdnen yofili germaniis
demokratiuli respublikis datovebas saqmeSi Streletz, Kessler and Krenz v. Germany [GC],
nos. 34044/96, 35532/97 da44801/98, punqtebi 87, 96da97,ECHR 2001-II).
96. me-2 muxli ara marto gansazRvravs im SemTxvevebs, rodesac gamarTlebulia
sicocxlis mospoba, aramed ayalibebs saxelmwifoTa ZiriTad valdebulebas,
daicvan sicocxlis ufleba da am mizniT SemoiRon saTanado samarTlebrivi da
administraciuli
CarCo,
romelic
gansazRvravs,
Tu
rodis
SeuZliaT
samarTaldamcav organoebs cecxlsasroli iaraRis gamoyeneba saerTaSoriso
standartebis Sesabamisad (ix. Makaratzis-is saqme, punqtebi 57-59, da samarTaldamcavi
organoebis mier Zalisa da cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb gaero-s
ZiriTadi principebi, ix. zemoT, punqtebi 71-74). me-2 muxliT gaTvaliswinebuli
mkacri proporciulobis principTan erTad (ix. McCann and Others, gv. 46, punqti 149)
dapatimrebis operaciebis maregulirebeli erovnuli samarTlebrivi CarCo unda
miuTiTebdes
cecxlsasroli
iaraRis
gamoyenebaze
arsebuli
garemoebebis
yuradRebiT Sefasebaze dayrdnobiT, kerZod ki Cadenili danaSaulis xasiaTisa da
devnilis mier safrTxis gamowvevis Sefasebis gaTvaliswinebiT.
97. garda amisa, policiis mier gansaxorcielebel RonisZiebaTa maregulirebeli
erovnuli kanonmdebloba unda qmnides garantiebis qmediT da saTanado sistemas
Zalis gaumarTlebeli da borotad gamoyenebis winaaRmdeg da TviT Tavidan
acilebadi SemTxvevebis winaaRmdeg (ix. zemoxsenebuli Makaratzis-is same, punqti 58).
kerZod,samarTaldamcavi organoebis TanamSromlebma unda gaiaron momzadeba, raTa
SeeZloT
Sefaseba
imisa,
arsebobs
Tu
ara
absoluturi
aucilebloba
cecxlsasroli iaraRis gamoyenebisaTvis ara marto samarTlebrivi debulebebis
safuZvelze, aramed imis gaTvaliswinebiTac, rom sicocxlis ufleba erT-erTi
umniSvnelovanesi faseulobaa (ix. sasamarTlos kritika jariskacebisaTvis
micemuli brZanebisa `esroleT sasikvdilod~ saqmeSi McCann and Others, gv. 61-62,
punqtebi 211-214).
(b) am principebis gamoyeneba mocemul saqmeSi
98. b-n angelovsa da b-n petkovs esrola da mokla samxedro policiis oficerma,
romelic cdilobda maT dakavebas patimrobis adgilidan gaqcevis Semdeg.
Sesabamisad, saqme ganxiluli unda iqnes konvenciis me-2 muxlis me-2 punqtis `b~
qvepunqtTan mimarTebiT.
(i) Sesabamisi kanonmdebloba
99. sasamarTlo aRniSnavs, rom gansakuTrebul SeSfoTebas iwvevs is garemoeba, rom
reglamenti samxedro policiis mier cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb
samxedro Zalebis wevrebis dapatimrebisas letaluri Zalis gamoyenebis nebas
rTavda maSinac, rodesac maT mcire danaSauli aqvT Cadenili. reglamenti ar
gamoqveynebula da igi ar Seicavda mkafio garantiebs sicocxlis TviTneburad
warTmevis Tavidan acilebis mizniT. reglamentis Tanaxmad, kanonieri iyo
devnilisaTvis srola, Tu igi ar Cabardeboda sityvieri gafrTxilebisa da haerSi
gamafrTxilebeli gasrolis Semdeg (ix. zemoT, punqti 60). cecxlsasroli iaraRis
gamoyenebis Sesaxeb debulebebisa da letaluri Zalis gamoyenebis mimarT
tolerantuli damokidebulebis naklovanebebi naTlad gamoCnda b-ni angelovisa
da b-ni petkovis sasikvdilod daWris faqtiT, aseve sagamoZiebo organoebis mier
Catarebul qmedebebSi. sasamarTlo am sakiTxs mogvianebiT daubrundeba.
100. aseTi samarTlebrivi CarCo aSkarad arasakmarisia da sicocxlis uflebas ar
icavs
demokratiul
`kanoniT~,
rogorc
amas
moiTxovs
(ix. zemoT,
konvencia
punqtebi
dRevandeli
evropis
sazogadoebebSi
94-97, romlebSic
Camoyalibebulia principebi, romlebsac unda efuZnebodes samarTlebrivi CarCo).
101. aRsaniSnavia uzenaesi sasamarTlos gancxadeba, rom proporciulobis principi
Sidasaxelmwifoebrivi sisxlis samarTlis ganuyofeli nawilia. Tumca uzenaesi
sasamarTlos ganmarteba mocemul saqmeSi ar iqna gamoyenebuli (ix. zemoT,
punqtebi 50-54 da 60).
102. Sesabamisad, sasamarTlo miiCnevs, rom saxelmwifom ver Seasrula konvenciis
me-2 muxliT dakisrebuli valdebuleba, daecva sicocxlis ufleba samxedro
policiis mier Zalisa da cecxlsasroli iaraRis gamoyenebasTan dakavSirebiT
saTanado samarTlebrivi da administraciuli CarCos SemoRebiT.
(ii) operaciis dagegmva da kontroli
103. palatam calke ganixila, Tu rogor daigegma dapatimrebis operacia. didi
palata eTanxmeba palatis daskvnas, rom xelisuflebam ver Seasrula masze
dakisrebuli valdebuleba, Seemcirebina sicocxlis mospobis riski, vinaidan
dapatimrebis ganmaxorcielebel oficrebs miecaT miTiTeba, gamoeyenebinaT yvela
saSualeba b-ni angelovisa da b-ni petkovis dasapatimreblad im faqtis
gauTvaliswineblad,
warmoadgendnen safrTxes
rom
gaqceulebs
sicocxlisa
ar
hqondaT
Tu janmrTelobisaTvis.
iaraRi
da
isini
ar
palatam
marTebulad aRniSna (punqti 110):
`dapatimrebis operaciis dagegmvisas aucilebeli elementi ... unda iyos arsebuli
garemoebebis Sesaxeb informaciis analizi; absoluturi minimumia dasapatimrebeli
piris mier Cadenili danaSaulis xasiaTis da am piris mier safrTxis gamowvevis
SesaZleblobis Seswavla. Tu rodis da ra pirobebSi SeiZleba cecxlsasroli
iaraRis gamoyeneba, Tu dasapatimrebeli piri cdilobs gaqcevas, winaswar unda
ganisazRvros samarTlebrivi safuZvlebis gaTvaliswinebiT, oficerTa saTanado
momzadebiTa da arsebuli informaciis SeswavliT~.
104. didi palata, Tavis mxriv, kidev erTxel aRniSnavs, rom ar arsebobda mkafio
samarTlebrivi da maregulirebeli CarCo, romelic gansazRvravda, Tu ra
garemoebebSi SeuZlia samxedro policias sikvdilis gamomwvevi Zalis gamoyeneba
(ix. zemoT, punqtebi 99-102). didi palata eTanxmeba palatis daskvnebs (punqti 112),
rom Sesabamisi reglamenti:
`... ar iTvaliswinebda cecxlsasroli iaraRis gamoyenebas arsebuli garemoebebis
Seswavlis safuZvelze, ufro metic, ar moiTxovda devnilis mier Cadenili
danaSaulisa da mis mier gamowveuli safrTxis Sefasebas~.
105. mocemul SemTxvevaSi kargad SeiaraRebuli oficrebis jgufi gaemgzavra ori
adamianis dasapatimreblad ise, rom ar ganuxilavT, warmoadgendnen Tu ara es
pirebi raime safrTxes; aseve, oficrebi ar gaufrTxilebiaT, rom SeemcirebinaT
sicocxlisaTvis riski. mokled, operaciis dagegmvisa da kontrolis zomebi
aaSkaravebs
sicocxlis
uflebis
umTavresi
Rirebulebis
samwuxaro
ugulebelyofas.
(iii) dapatimrebis ganmaxorcielebeli pirebis qmedebebi
106. ar iyo sadavo, rom b-ni angelovi da b-ni petkovi msaxurobdnen samSeneblo
ZalebSi, armiis specialur danayofSi, sadac axalwveulTa movaleobaa mSenebloba
arasamxedro adgilebSi. maT miusajes moklevadiani patimroba araZaladobrivi
samarTaldarRvevis CadenisaTvis. isini gaiqcnen Zalis gamouyeneblad, ubralod
datoves samuSao adgili, romelic dapatimrebis adgilis gareT iyo (ix. zemoT,
punqtebi 13-15). arc erTi maTgani ar iyo SeiaraRebuli da ar warmoadgenda
safrTxes oficrebisaTvis an mesame pirebisaTvis; es unda scodnodaT dapatimrebis
ganmaxorcielebel oficrebs maTTvis xelmisawvdomi faqtebis safuZvelze.
nebismier SemTxvevaSi, sofel lesuraSi Sexvedrisas oficrebma, yovel SemTxvevaSi
maiorma g.-m, SeamCnies, rom isini ar iyvnen SeiaraRebulni da arc safrTxis
gamomwvevi qmedebis niSnebi SeimCneoda (ix. zemoT, punqtebi 15-16).
107. zemoaRniSnulis gaTvaliswinebiT, sasamarTlo miiCnevs, rom arsebul
garemoebebSi potenciurad letaluri Zalis gamoyeneba akrZaluli iyo konvenciis
me-2 muxliT, Tundac b-ni angelovi da b-ni petkovi gaqceuliyvnen. rogorc ukve
aRiniSna, sikvdilis gamomwvevi Zalis gamoyeneba ar SeiZleba CaiTvalos
`absoluturad aucileblad~, rodesac cnobilia, rom dasapatimrebeli piri ar
warmoadgens sicocxlisaTvis an janmrTelobisaTvis safrTxes da ar aris
braldebuli Zaladobrivi danaSaulis CadenaSi.
108. garda amisa, maior g.-s qmedeba, samxedro policielisa, romelmac esrola
msxverplT, seriozul kritikas iwvevs, vinaidan man gamoiyena aSkarad Zalze
gadametebuli Zala:
(i) rogorc Cans, arsebobda dapatimrebis sxva saSualebebi: oficrebs hyavdaT jipi,
dapatimreba xorcieldeboda patara sofelSi dRisiT da b-ni angelovisa da b-ni
petkovis qmedebis ganWvreta SesaZlebeli iyo, vinaidan wina gaqcevis Semdeg b-ni
angelovi ipoves imave misamarTze (ix. zemoT, punqtebi 17, 18, 23 da 24).
(ii) maiorma g.-m gamoiyena avtomaturi iaraRi da CarTo igi avtomatur reJimze,
Tumca aseve Tan hqonda pistoleti (ix. zemoT, punqti 26). avtomaturi iaraRiT mas
ar SeeZlo kargad damizneba;
(iii) b-ni petkovi daWrili iyo mkerdSi, risi gamamarTlebeli sabuTebi ar yofila
warmodgenili (ix. zemoT, punqtebi 41 da 50-54). aseTi ganmartebis ararsebobisas ar
SeiZleba gamoiricxos, rom ukanasknel momentSi b-ni angelovi mobrunda
Casabareblad, magram mas mainc esroles.
(iv) sasamarTlos daskvna
109. sasamarTlo askvnis rom saxelmwifom ver Seasrula konvenciis me-2 muxliT
dakisrebuli valdebuleba, vinaidan Zalis gamoyenebis Sesaxeb samarTlebriv
CarCoSi iyo xarvezebi da b-ni angelovi da b-ni petkovi mokles im pirobebSi,
sadac nebismieri Zalis gamoyeneba maT dasapatimreblad konvenciis me-2 muxlis
darRveva iqneboda. amasTan, aSkarad gadaWarbebuli Zala iqna gamoyenebuli. amitom
b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilTan dakavSirebiT dairRva konvenciis me-2
muxli.
2. iyo Tu ara b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilis gamoZieba efeqturi,
rogorc amas konvenciis me-2 muxli moiTxovs
(a) zogadi principebi
110. sicocxlis uflebis dacvis valdebuleba, romelsac iTvaliswinebs konvenciis
me-2 muxli, konvenciis pirvel muxlTan erTad aRebuli, romelic ayalibebs
saxelmwifoTa
zogad
valdebulebas,
`TavianTi
iurisdiqciis
farglebSi
uzrunvelyon am konvenciis I TavSi gansazRvruli uflebebi da Tavisuflebebi,~
gulisxmobs, rom unda ganxorcieldes efeqturi oficialuri gamoZieba, rodesac
adamiani mokles Zalis gamoyenebis Sedegad (ix. Çakici v. Turkey [GC], no. 23657/94, punqti
86, ECHR 1999-IV). aseTi gamoZiebis ZiriTadi mizani unda iyos sicocxlis
uflebasTan dakavSirebuli erovnuli kanonmdeblobis efeqturi ganxorcieleba,
xolo im SemTxvevebSi, rodesac saqme Seexeba saxelmwifo organoebs an moxeleebs,
am pirTaTvis angariSvaldebulebis dakisrebis uzrunvelyofa, Tu sikvdilze
pasuxismgebloba maT ekisrebaT (ix. Anguelova v. Bulgaria, no. 38361/97, punqti 137, ECHR
2002-IV).
111. xelisuflebam unda imoqmedos sakuTari iniciativiT, rodesac saqme mis
yuramde miva. xelisufleba ar unda daelodos uaxloesi naTesavis mier saCivris
Setanas an Txovnas mokvlevis an gamoZiebis Catarebis Sesaxeb (ix. mutatis mutandis,
İlhan v. Turkey [GC], no. 22277/93, punqti 63,ECHR 2000-VII).
112. imisaTvis, rom saxelmwifo moxeleebis mier savaraudo ukanono mkvlelobebis
gamoZieba efeqturi iyos, gamomZieblebi unda iyvnen damoukidebelni da
miukerZoebelni samarTlebrivad da praqtikaSi (ix. Güleç v. Turkey, 1998 wlis 27
ivlisis gadawyvetileba, gv. 1733, punqtebi 81-82;Öğur v. Turkey [GC], no. 21954/93, punqtebi
91-92, ECHR 1999-III; da Ergı v. Turkey, 1998 wlis 28 ivlisis gadawyvetileba, Reports 1998-
IV, gv.1778-79,punqtebi 83-84).
113. gamoZieba aseve efeqturi unda iyos im kuTxiT, rom unda daadginos, iyo Tu ara
gamoyenebuli Zala gamarTlebuli arsebul garemoebebSi da daadginos da dasajos
aseT qmedebaze pasuxismgebeli pirebi (ix. Oğur v. Turkey, punqti 88). xelisuflebas
unda mieRo mis xelT arsebuli yvela zoma, raTa daecva incidentTan
dakavSirebuli
sasamarTlo-samedicino
mtkicebulebebi,
maT
Soris
daskvnebi.
TviTmxilvelTa
Cvenebebi
daskvnebi
da
unda
eqspertizis
gamoZiebis
emyarebodes yvela Sesabamisi elementis amomwurav, obieqtur da miukerZoebel
analizs da unda gamoiyenos konvenciis me-2 muxlis me-2 punqtiT dadgenili
`absoluturad aucilebelis~ kriteriumi. gamoZiebisas daSvebuli nebismieri
Secdoma, romelic Zirs uTxris gamoZiebis SesaZleblobas, dadgindes saqmis
garemoebebi an pasuxismgebeli piri, pirdapir winaaRmdegobaSi modis efeqturobis
moTxovnasTan (ix. Kelly and Others v. the United Kingdom, no. 30054/96, punqtebi 96-97, 2001
wlis 4 maisi; daAnguelova v. Bulgaria, punqtebi 139 da 144).
(b) am principebis gamoyeneba mocemul saqmeSi
114. didi palata ver xedavs mizezs, rom gadauxvios palatis daskvnas. igi palatis
msgavsad acxadebs, rom gamoZiebam b-ni angelovisa da da b-ni petkovis sikvdilis
gamomwvevi oficris qmedeba Seafasa saTanado reglamentebis gaTvaliswinebiT. is
faqti, rom gamoZiebam gaamarTla Zalis gamoyeneba arsebul garemoebebSi, mxolod
adasturebs am debulebebis xarvezs da sicocxlis uflebis ugulebelyofas.
daeyrdnen ra mxolod reglamentis debulebebs, sagamoZiebo organoebma ar
Seiswavles Sesabamisi sakiTxebi, magaliTad, informacia imis Taobaze, rom
msxverplni ar iyvnen SeiaraRebulni da ar warmoadgendnen safrTxes sxva
adamianebisaTvis, aseve iyo Tu ara gamarTlebuli kargad SeiaraRebul oficerTa
jgufis gagzavna ori piris dasakaveblad, romelTa erTaderTi danaSauli iyo
jaridan Svebulebis gareSe gaparva. mokled, arsebuli garemoebebi ar Seswavlila
detalurad (ix. zemoT, punqtebi 50-54).
115. garda imisa, rom arsebobda sakmaod viwro samarTlebrivi CarCo, romlis
farglebSic mimdinareobda gamoZieba, aseve unda aRiniSnos, rom ar Catarebula
mTeli rigi aucilebeli sagamoZiebo moqmedebebisa. kerZod, sqematuri ruka,
romelsac daeyrdno sagamoZiebo organo, ar Seicavda garemos daxasiaTebas, ar
ganxorcielebula saTanado azomvebi, ar momxdara movlenis rekonstruqcia.
mxolod am gziT miRebuli informaciis saSualebiT iyo SesaZlebeli oficerTa
mier micemuli Cvenebis namdvilobis Semowmeba (ix. zemoT, punqtebi 36-54).
116. ufro metic, gamomZieblebma da prokurorebma yuradReba ar miaqcies metad
mniSvnelovan faqtebs, kerZod im faqts, rom b-ni petkovi daWrili iyo mkerdSi,
rom gasrolili masra ipoves m.m.-is ezoSi, im adgilidan ramdenime metris
moSorebiT, sadac b-ni angelovi da b-ni petkovi daecnen, da rom maiorma g.-m
gamoiyena aSkarad gadametebuli Zala, CarTo ra iaraRi avtomatur reJimSi.
xelisuflebam ar miaqcia yuradReba am mniSvnelovan faqtebs, ar miucia maTTvis
raime axsna-ganmarteba, daujera maior g.-s gancxadebebs da Sewyvita gamoZieba. am
gziT gamoZiebam da prokuraturam daicves maiori g. samarTlebrivi devnisagan.
117. didi palata iziarebs palatis mosazrebas, rom aseTi qmedeba xelisuflebis
mxridan – romelic ukve aRiniSna sasamarTlos mier bulgareTis winaaRmdeg
ramdenime saqmeSi (ix. Velikova v. Bulgaria, no. 41488/98, ECHR 2000-VI da Anguelova) – iwvevs
seriozul SeSfoTebas, vinaidan badebs seriozul eWvs gamomZiebelTa da
prokurorTa miukerZoeblobasa da obieqturobaSi.
118. amasTan dakavSirebiT sasamarTlo acxadebs, rom Zalian mniSvnelovania
xelisuflebis swrafi da qmediTi pasuxi letaluri Zalis faqtebis gamoZiebisas,
raTa sazogadoebas SeunarCundes rwmena, rom xelisufleba icavs kanonis
uzenaesobas da ar gaCndes mosazreba, TiTqos xelisufleba mxars uWers ukanono
qmedebebs (ix. zemoxsenebuli saqme McKerr v. the United Kingdom, punqtebi 111-15).
119. mocemul saqmeSi mopasuxe saxelmwifom daarRvia masze konvenciis me-2 muxlis
pirveli punqtiT dakisrebuli valdebuleba, efeqturad gamoeZiebina sicocxlis
mospoba.
III. konvenciis me-13 muxlis savaraudo darRveva
120. konvenciis me-13 muxli iTvaliswinebs:
`yvelas,
visac
daerRva
am
konvenciiT
gaTvaliswinebuli
uflebebi
da
Tavisuflebebi, unda hqondes samarTlebrivi dacvis efeqtiani saSualeba erovnuli
xelisuflebisagan, Tundac es darRveva Caidinos pirma, romelic samsaxurebriv
uflebamosilebas axorcielebda.~
121. konvenciis me-2 muxlTan dakavSirebuli daskvnebis gaTvaliswinebiT palatam
daadgina, rom konvenciis me-13 muxlis safuZvelze calke sakiTxi ar wamoiWreboda.
122. didi palatis winaSe mTavrobam ar daafiqsira Tavisi pozicia konvenciis me-13
muxlis safuZvelze wamoWrili sakiTxebisadmi. ganmcxadeblebma ganacxades, rom
isini iziareben palatis daskvnebs.
123. me-2 muxlis proceduruli aspeqtebis darRvevis dadgenis safuZvlebis
gaTvaliswinebiT didi palata, palatis msgavsad, miiCnevs, rom konvenciis me-13
muxlis safuZvelze ar wamoiWreba calke sakiTxi.
IV. konvenciis me-14 muxlis darRveva me-2 muxlTan erTobliobaSi
124. ganmcxadeblebi amtkicebdnen konvenciis me-14 muxlis darRvevas, vinaidan b-ni
petkovisa da b-ni angelovis sikvdilis mizezi iyo boSuri warmoSobis pirTa
mimarT mtruli damokidebuleba. isini aseve amtkicebdnen, rom xelisuflebam ver
Seasrula masze dakisrebuli valdebuleba, gamoeZiebina SesaZlo rasistuli
motivebi. mTavroba ar eTanxmeboda ganmcxadebelTa braldebas.
125. konvenciis me-14 muxli iTvaliswinebs:
`am konvenciiT gaTvaliswinebuli uflebebiTa da TavisuflebebiT sargebloba
uzrunvelyofilia yovelgvari diskriminaciis gareSe sqesis, rasis, kanis feris,
enis, religiis, politikuri Tu sxva Sexedulebebis, erovnuli Tu socialuri
warmoSobis, erovnuli umciresobisadmi kuTvnilebis, qonebrivi mdgomareobis,
dabadebisa Tu sxva statusis ganurCevlad.~
A. palatis gadawyvetileba
126. palatam aRniSna, rom sicocxlis mospobis SemTxvevebSi me-2 da me-14 muxlebi
erTad akisrebda saxelmwifos xelisuflebis organoebs movaleobas, CaetarebinaT
efeqturi gamoZieba miuxedavad msxverplis rasobrivi an eTnikuri kuTvnilebisa.
palatam aseve miiCnia, rom xelisuflebas ekisreboda damatebiTi valdebuleba,
ganexorcielebina yvela gonivruli RonisZieba, raTa gamoevlina nebismieri
rasobrivi motivi im SemTxvevebSi, romlebic dakavSirebulia samarTaldamcavi
organoebis mier Zalis gamoyenebasTan.
127. mocemul saqmeSi, miuxedavad m.m.-is gancxadebisa sityvieri rasobrivi
Seuracxyofis Sesaxeb da sxva mtkicebulebebisa, romlebsac xelisufalTaTvis
unda mieniSnebinaT SesaZlo rasistuli motivebis Sesaxeb, maT ar CautarebiaT
gamoZieba aRniSnuli mimarTulebiT. Sesabamisad, xelisuflebam ar Seasrula masze
dakisrebuli valdebuleba, romelic gamomdinareobda erTad aRebuli konvenciis
me-14 da me-2 muxlidan.
128. vinaidan arsebobs garkveuli mtkicebulebiTi sirTuleebi diskriminaciis
arsebobis dasamtkiceblad, palatam miiCnia, rom mtkicebulebaTa sakiTxi sagangebo
midgomas saWiroebs: rodesac xelisfuleba bolomde ar gamoiZiebs faqtebs,
saidanac aSkarad Cans saxelmwifo moxeleTa mier Zalis gamoyeneba, da ar miaqcevs
yuradRebas SesaZlo diskriminaciis Taobaze mtkicebulebebs, sasamarTlom
SesaZloa uaryofiTi daskvnebi gaakeTos an mtkicebis tvirTi daakisros mopasuxe
saxelmwifos
ganxilvisas.
konvenciis
me-14
muxlis
Sesabamisad
Setanili
ganacxadis
129. saqmeze arsebul faqtebTan dakavSirebiT palatam miiCnia, rom sagamoZiebo
organoebis qmedebebma – kerZod, im faqtma, rom maT ar ganuxilavT, Tu ratom
gamoiyena maiorma g.-m aSkarad gadametebuli Zala, ar ganuxilavT arc
mtkicebuleba imis Taobaze, rom igi rasistul gancxadebebs akeTebda – gamoiwvia
mtkicebis
tvirTis
Secvla.
amrigad,
mopasuxe
saxelmwifos
ekisreboda
valdebuleba, damatebiTi mtkicebulebis an damarwmunebeli axsna-ganmartebis
meSveobiT daerwmunebina sasamarTlo, rom gasaCivrebuli movlenebi ar iyo
ganpirobebuli saxelmwifo moxeleTa rasistuli ganwyobiT.
130. vinaidan mTavrobam ver warmoadgina damarwmunebeli axsna-ganmarteba da imis
gaTvaliswinebiT, rom sxva saqmeebSi sasamarTlom daadgina, rom bulgareTSi
samarTaldamcavi organoebis TanamSromlebs boSebis mimarT gamouyenebiaT Zala,
rasac Sedegad mohyolia sikvdili, palatam daaskvna, rom dairRva me-14 muxlis
arsobrivi aspeqtebi konvenciis me-2 muxlTan erTobliobaSi.
B. mxareTa argumentaciebi
1. mTavroba
131. mTavroba ar daeTanxma palatis daskvnebs me-14 muxlis darRvevasTan
dakavSirebiT, acxadebda ra, rom palata daeyrdno zogad informacias, romelic
scdeboda saqmis farglebs, da or SemTxveviT faqts – b-ni m.m.-is Cvenebas
Seuracxmyofeli wamoZaxilebis Sesaxeb, romlebic savaraudod maiorma g.-m
gamoTqva mis [b-ni m.m.-is] da ara msxverplTa mimarT, da im faqts, rom gansaxilveli
SemTxveva boSaTa dasaxlebaSi moxda. mTavrobis azriT, aRniSnulma msjelobam ar
SeiZleba daadasturos, rom cecxlsasroli iaraRis gamoyeneba moxda rasistuli
motivis gamo.
132. mTavrobam xazgasmiT aRniSna, rom sasamarTlo yovelTvis moiTxovda
`mtkicebulebas gonivrul eWvs miRma~. mtkicebis tvirTi SeiZleba Seicvalos
mxolod maSin, rodesac xelisuflebam yvelaferi an TiTqmis yvelaferi icis
gansaxilveli movlenebis Sesaxeb, rogorc es xdeba dapatimrebis dros
sikvdilisas. magram aseT SemTxvevas mocemul saqmeSi adgili ar hqonia.
133. vinaidan gansaxilvel SemTxvevasTan mimarTebiT ar arsebobda rasobrivi
elementi, erovnuli xelisuflebis mier damatebiTi gamoZebis Catareba araviTar
Sedegs ar moitanda. mTavroba iziarebda, rom rasobrivi motiviT Cadenili
Zaladoba ufro mkacrad unda daisajos, vidre Zaladoba, romelic ar aris
dakavSirebuli
rasobriv
SuRlTan.
magram
ar
SeiZleba
saxelmwifoebs
moeTxovebodeT SesaZlo rasistuli motivebis gamoZieba, rodesac ar arsebobs
sakmarisi mtkicebuleba rasistuli motivebis arsebobis Sesaxeb. mTavroba miiCnevs,
rom palatis aseTi midgoma gamoiwvevs saxelmwifoTa pasuxismgeblobis sakiTxis
wamoWras
yovel
konkretul
SemTxvevaSi,
rodesac
gakeTdeba
gancxadeba
diskriminaciis Sesaxeb, Tundac is ar dadasturdes.
134.
ufro
metic,
palatis
midgoma
ar
iyo
sakmarisad
naTeli
da
winaswarganWvretadi. kerZod, winaaRmdegobrivi iyo palatis gancxadeba, rom
sasamarTlos ar SeeZlo konvenciis me-2 muxlis konteqstSi ganzraxvisa da
gonebrivi mdgomareobis Seswavla da Semdeg daskvnis gamotana, rom arsebiTad
dairRva me-14 muxli me-2 muxlTan erTad, vinaidan b-ni angelovisa da b-ni petkovis
sikvdili rasobrivad motivirebuli qmedebis Sedegi iyo.
135. mTavrobam werilobiT da zepir argumentaciebSi detalurad mimoixila
kanonmdebloba, socialuri programebi da sxva RonisZiebebi, romlebic miiRes
bulgareTSi ukanasknel wlebSi rasobrivi diskriminaciisa da Seuwynareblobis
winaaRmdeg brZolisa da sazogadoebaSi boSaTa integraciis xelSewyobis mizniT.
2. ganmcxadeblebi
136. werilobiT argumentaciebSi ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom konvenciam ver
moaxerxa rasobrivi diskriminaciisagan efeqturad dacva da mouwodes did
palatas, mieRo me-14 muxlis axali redaqcia. ganmcxadeblebma gaiziares palatis
mosazreba, rom xelSemkvrel saxelmwifos akisria valdebuleba, gamoiZios
Zaladobis SemTxvevebSi SesaZlo rasistuli motivebi da rom mtkicebis tvirTi
SeiZleba daekisros mopasuxe saxelmwifos. werilobiT argumentaciebSi maT
ganacxades, rom diskriminaciasTan dakavSirebul saqmeebSi mtkicebis tvirTi ar
unda iyos `gonivrul eWvs miRma~ da iseT saqmeebSi, rogoric es saqmea, mtkicebis
tvirTi yovelTvis mopasuxe saxelmwifos unda daekisros, Tu prima facie
dadasturdeba
diskriminaciasTan
dakavSirebuli
saqmis
arseboba.
zepir
argumentaciebSi mosmenis dros ganmcxadebelTa warmomadgenelma mouwoda
sasamarTlos palatis poziciis gaziareba.
137. rac Seexeba saqmis garemoebebs, ganmcxadeblebi amtkicebdnen, rom arsebiTad
dairRva me-14 muxli, vinaidan prima facie warmodgenili iyo saqme diskriminaciasTan
dakavSirebiT da mTavrobam ver warmoadgina sawinaaRmdegos damadasturebeli
mtkicebulebebi. dapatimrebis ganmaxorcielebeli oficrebisaTvis cnobili iyo b-
ni angelovisa da b-ni petkovis eTnikuri warmomavloba. maiorma g.-m rasobrivad
Seuracxmyofeli gamonaTqvamebiT mimarTa iqve mdgomebs imis gamo, rom isini
boSuri warmomavlobis iyvnen. mniSvnelovani daskvnebi unda gakeTebuliyo im
faqtidanac, rom maiorma g.-m cecxlsasroli iaraRiT aSkarad gadaWarbebuli Zala
gamoiyena dasaxlebul adgilas, kerZod ki boSebiT dasaxlebul sofelSi.
aRniSnuli faqtebi unda gaanalizdes imis gaTvaliswinebiT, rom bulgareTSi
samarTaldamcavi organoebi sistematurad axorcieleben boSaTa diskriminacias.
garda amisa, xelisuflebas unda gamoeZiebina, xom ar iyo b-ni angelovisa da b-ni
petkovis sikvdili gamowveuli rasobrivi motiviT, is ki ase ar moiqca.
3. mesame mxareebi
(a) boSaTa uflebebis evropuli centri
138. centrma aRniSna, rom ukanasknel wlebSi araerTma saerTaSoriso da
arasamTavrobo organizaciam miuTiTa boSaTa mimarT samarTaldamcavi organoebis
an bulgaruli warmoSobis kerZo pirebis mxridan cudad mopyrobis an maTi
mkvlelobis uamrav SemTxvevaze. sayovelTaod aRiarebuli iyo, rom rasobrivi
SuRliT ganpirobebuli Zaladoba boSaTa winaRmdeg seriozuli problemaa
bulgareTSi. boSaTa sazogadoeba gamoTiSuli iyo socialur cxovrebas da
siRatakiT, gaunaTleblobiTa da umuSevrobiT itanjeboda.
139. miuxedavad rasobrivi SuRliT gamowveuli Zaladobis maRali xarisxisa,
saerTaSoriso organizaciebis, maT Soris gaero-s wamebis sawinaaRmdego komitetis,
moTxovnebi, Seqmniliyo `efeqturi, sando da damoukidebeli gasaCivrebis sistema~
da saTanadod gamoZiebuliyo policiis mxridan Zalauflebis borotad gamoyeneba,
xelisuflebam es ar gaakeTa. bulgareTis sisxlis samarTlis kanonmdebloba ar
cnobda rasobriv SuRls Zaladobrivi danaSaulebis damamZimebel garemoebad. 1999
wels bulgareTis xelisuflebam aRiara cvlilebis aucilebloba, Tumca aseTi
cvlileba ar ganxorcielebula. amasTan, sisxlis samarTlis kodeqsis 162-e muxli,
romelic dasjadad acxadebs rasobriv Zaladobas, ufro msubuq sasjels
iTvaliswinebs, vidre Cveulebrivi sxeulis dazianebis Sesaxeb muxli. Sesabamisad,
162-e muxli arasdros gamoiyeneboda da braldebis wayeneba xdeboda, Tu saerTod
xdeboda, sxeulis dazianebis zogadi debulebebis an mkvlelobis muxliT,
Tavdasxmis rasobrivi motivebi ki damaluli rCeboda. rogorc sasamarTlom
velikovasa da angelovas saqmeebze miRebul gadawyvetilebebSi aRniSna, [qveyanaSi]
dausjelobis sindromi iyo gamefebuli.
(b) “Interights”
140. organizacia “Interights” akritikebda sasamarTlos standarts `gonivrul eWvs
miRma~, vinaidan is qmnida gadaulaxav winaaRmdegobas diskriminaciis faqtis
dasadgenad. “Interights”-is poziciis Tanaxmad, diskriminaciisagan ukeTesi dacva
xdeboda saerTo samarTlis iurisdiqciis qveynebSi, sadac gamoiyeneboda
`SesaZleblobebis
balansis~
standarti
mtkicebulebebisaTvis.
samoqalaqo
samarTlis qveynebSi mosamarTleebs aqvT faqtebis dadgenis funqcia da,
Sesabamisad, maT Teoriulad mainc SeeZloT moeTxovaT mtkicebulebis ufro
maRali xarisxi. aqedan gamomdinare, saerTo samarTlis qveynebSi disriminaciisagan
sasamarTlo dacva ukeT xorcieldeboda. “Interights”-is poziciis Tanaxmad,
sasamarTlom praqtikaSi daamkvidra Sualeduri standarti, vinaidan igi ar
moiTxovda mtkicebulebis iseT maRal xarisxs, rogorc sisxlis samarTlis
saqmeebSi, Tumca misi midgoma ar iyo sakmarisad naTeli da winaswarganWvretadi.
141. “Interights” aseve acxadebda, rom saerTaSoriso praqtika mxars uWers
diskriminaciis saqmeebSi mtkicebis tvirTis dakisrebas mopasuxisTvis, Tu momCivani
daadasturebda rom prima facie arsebobda saqme. aseT midgomas iziarebda
evrokavSiris ramdenime direqtiva, evropul gaerTianebaTa marTlmsajulebis
sasamarTlo, gaero-s adamianis uflebaTa komiteti da erovnuli sasamarTloebi
zogierT evropul saxelmwifoSi da amerikis SeerTebul StatebSi, kanadasa da
sxva saxelmwifoebSi.
142. “Interights”-ma aseve moiyvana ramdenime magaliTi imisa, Tu ra saxis
mtkicebulebebs SeuZlia erovnul iurisdiqciaSi prima facie diskriminaciis saqmis
dadastureba: es aris arasaxarbielo mdgomareobaSi yofnis `zogadi suraTis~
mtkicebuleba, diskriminaciis Sesaxeb `zogadi codna~, faqtebi `cxovrebidan~,
sayovelTaod cnobili faqtebi da garemoebasTan dakavSirebuli mtkicebulebebi.
motivis gaTvaliswinebac saerTo midgoma iyo.
(c) `Ria sazogadoeba marTlmsajulebis iniciativa~ (OSJI)
143. `Ria
sazogadoeba
marTlmsajulebis
iniciativam~
komentari
gaakeTa
saerTaSoriso
da SedarebiTi
samarTlis
safuZvelze
saxelmwifoTa
valdebulebaze, gamoiZion rasobrivi diskriminaciisa da Zaladobis SemTxvevebi. am
organizaciis mosazrebiT, sayovelTaod miRebuli prinicipi, rom ar SeiZleba
materialuri uflebis dacva saTanado proceduruli garantiebis gaerSe,
gamoiyeneboda diskriminaciis saqmeebTan mimarTebiTac. amitom konvenciis me-14
muxlidan gamomdinareobda proceduruli valdebulebac. garda amisa, evropuli da
saerTaSoriso praqtikis Sesabamisad, rasobrivi motivacia iTvleboda damamZimebel
garemoebad sisxlis samarTlis saqmeebSi da, Sesabamisad, eqvemdebareboda
gamoZiebas. es iyo saxelmwifoTa ex officio valdebuleba da moqmedebas iwyebda
yovelTvis, rodesac arsebobda seriozuli eWvi, rom Cadenili iyo rasobrivi
SuRliT ganpirobebuli qmedeba.
C. sasamarTlos Sefaseba
1. pasuxismgebelia Tu ara mopasuxe saxelmwifo msxverplTa sicocxlis mospobaze
maTi rasobrivi an eTnikuri warmomavlobis safuZvelze
144. sasamarTlom zemoT daadgina, rom mopasuxe saxelmwifos moxeleebma ukanonod
mokles b-ni angelovi da b-ni petkovi da amiT daarRvies konvenciis me-2 muxli.
ganmcxadeblebi aseve amtkicebdnen, rom dairRva konvenciis me-14 muxli, vinaidan
rasobrivma SuRlma mniSvnelovani roli Seasrula b-ni angelovisa da b-ni
petkovis sikvdilSi.
145. diskriminacia aris erT mdgomareobaSi myof pirTa mimarT gansxvavebuli
mopyroba obieqturi da gonivruli mizezis gareSe (ix. Willis v. the United Kingdom, no.
36042/97, punqti 48, ECHR 2002-IV). rasobrivi diskriminacia aris adamianis Rirsebis
gansakuTrebuli Seuracxyofa da, misi seriozuli Sedegebis gaTvaliswinebiT,
moiTxovs
xelisuflebisagan
gansakuTrebul
sifrTxilesa
da
gadamWrel
reagirebas. swored am mizezis gamo xelisuflebam unda gamoiyenos mis xelT
arsebuli yvela saSualeba rasizmisa da rasistuli SuRliT gamowveuli
Zaladobis winaaRmdeg sabrZolvelad, amasTan, unda ganaviTaros midgoma, rom
demokratiul sazogadoebaSi gansxvavebuloba safrTxes ki ar warmoadgens, aramed
simdidris wyaroa. sasamarTlo am sakiTxs mogvianebiT miubrundeba.
146. vinaidan ganmcxadeblebi Ciodnen me-14 muxlis darRvevis Sesaxeb, sasamarTlos
movaleobaa, daadginos, hqonda Tu ara b-ni angelovisa da b-ni petkovis
sasikvdilod daWrasTan mizezobrivi kavSiri rasizms da, Sesabamisad, dairRva Tu
ara konvenciis me-14 muxli me-2 muxlTan erTobliobaSi.
147. amaTan dakavSirebiT sasamarTlo aRniSnavs, rom mtkicebulebaTa Sefasebisas
gamoiyena mtkicebulebis standarti `gonivrul eWvs miRma~. sasamarTlos funqcia
ar aris, gadawyvetileba gamoitanos sisxlissamarTlebriv braleulobaze an
samoqalaqo pasuxismgeblobaze, man unda ganixilos xelSemkvreli saxelmwifoebis
konvenciidan gamomdinare valdebulebani. konvenciis me-19 muxlis Tanaxmad,
sasamarTlos funqciaa `maRali xelSemkvreli mxareebis mier konvenciiTa da misi
oqmebiT nakisr valdebulebaTa Sesrulebis uzrunvelyofa.~ swored am funqciis
gamo unda ganixilos sasamarTlom mticebulebebisa da mtkicebis sakiTxebi.
sasamarTlos winaSe ganxilvis dros ar arsebobs proceduruli barierebi
mtkicebulebaTa misaRebad an winaswar dadgenili formula maT Sesafaseblad.
sasamarTlos gamoaqvs daskvnebi, romlebic, misi azriT, emyareba mtkicebulebis
Tavisufal Sefasebas, aseve nebismier daskvnas, rac SeiZleba gamomdinareobdes
faqtebidan
da
mxareTa
axsna-ganmartebebidan.
sasamarTlos
precedentuli
samarTlis Sesabamisad, mtkicebuleba SeiZleba gamomdinareobdes faqtebis Sesaxeb
sakmarisad Zlieri, naTeli da Tanmimdevruli an gaubaTilebeli prezumfciebis
erTobliobidan. ufro metic, sarwmunoobis xarisxi da mtkicebis tvirTis
gadanawileba uSualodaa dakavSirebuli faqtebTan, braldebis xasiaTTan da Tavad
konvenciasTan. sasamarTlo aseve yuradRebiT ekideba seriozulobas, romelic
eniWeba xelSemkvreli saxelmwifoebis mier ZiriTadi uflebebis darRvevis
dadgenas (ix. Semdegi gadawyvetilebebi: Ireland v. the United Kingdom, 1978 wlis 18
ianvris gadawyvetileba, Series A no. 25, punqti 161; Ribitsch v. Austria, 1995 wlis 4
dekembris gadawyvetileba, Series A no. 336, gv. 24, punqti 32;Akdivar and Others v. Turkey, 1996
wlis 16 seqtembris gadawyvetileba, Reports 1996-IV, gv. 1211, punqti 68;Tanli v. Turkey, no.
26129/95, punqti 111, ECHR 2001-III; da Ilaşcu and Others v. Moldova and Russia [GC], no. 48787/99,
punqti 26,2004 wlis 8 ivlisi).
148. ganmcxadeblebma moiyvanes ramdenime damoukidebeli faqti da amtkicebdnen,
rom maTgan rasistuli qmedeba SeiZleba gamomdinareobdes.
149. pirvel rogSi ganmcxadeblebi [rasizmis] gamovlinebad im faqts ganixilavdnen,
rom maiorma g.-m avtomaturi iaraRi isrola dasaxlebul adgilas da ugulebelyo
sazogadoebis usafrTxoeba. vinaidan ar arsebobda aseTi qmdebebis racionaluri
axsna, ganmcxadeblebi miiCnevdnen, rom mxolod rasobrivi SuRli SeiZleba iyos
damarwmunebeli ganmarteba da rom [maiori g.] ase ar moiqceoda araboSur
dasaxlebaSi.
150. sasamarTlo aRniSnavs, rom, samwuxarod, erovnuli kanonmdebloba ar
krZalavda aseT garemoebebSi cecxlsasroli iaraRis gamoyenebas, rac TavisTavad
iyo gaumarTlebeli naklovaneba da sasamarTlom ukve dagmo igi (ix. zemoT, punqti
99). samxedro policiis oficrebs hqondaT cecxlsasroli iaraRi `kanonis
Sesabamisad~ da maT misces miTiTeba, rom gamoeyenebinaT yvela saSualeba
dapatimrebis mizniT (ix. zemoT, punqtebi 18 da 60). Sesabamisad, imis SesaZlebloba,
rom maiori g. mxolod asrulebda reglaments da aseve moiqceoda msgavs
SemTxvevaSi miuxedavad devnilTa eTnikuri warmomavlobisa, ar SeiZleba
gamoiricxos. imis gaTvaliswinebiT, rom reglamenti ar aris srulyofili da ver
akmayofilebs konvenciis moTxovnas sicocxlis uflebis dacvasTan dakavSirebiT,
ar arsebobs imis safuZveli, vifiqroT, rom maiori g. ar gamoiyenebda iaraRs
araboSur dasaxlebaSi.
151. marTalia, rom maiori g.-s qmedeba seriozuli kritikis obieqtia, vinaidan,
rogorc sasamarTlom daadgina, gamoyenebuli Zala aSkarad gadametebuli iyo (ix.
punqti 108). miuxedavad amisa, ar SeiZleba gamoiricxos, rom misi reaqcia
ganpirobebuli iyo cecxlsasroli iaraRis gamoyenebis Sesaxeb samarTlebrivi
CarCos araadekvaturobiT da im faqtiT, rom misi momzadeba moxda am
samarTlebrivi CarCos farglebSi (ix. zemoT, punqtebi 60 da 99-105).
152. ganmcxadeblebma aseve ganacxades, rom samxedro policiis oficrebis
qmedebaze gavlena moaxdina imis codnam, rom gaqceulebi boSuri warmomavlobis
iyvnen. Tumca SeuZlebelia davadginoT, moaxdina Tu ara b-ni angelovisa da b-ni
petkovis boSurma warmoSobam gavlena [oficrebis] qmedebebze. garda amisa,
mtkicebulebebidan gamomdinareobs, rom erTi an meti policieli piradad icnobda
msxverplT (ix. zemoT, punqti 18).
153. ganmcxadeblebi eyrdnobodnen b-ni m.m.-s mier micemul Cvenebas, romelmac
ganacxada, rom maiorma g.-m srolisTanave daiZaxa `Tqve dawyevlilo boSebo!~.
rasobrivi gancxadebebis Sesaxeb Cvenebis SemTxvevaSi xelisuflebas unda
Seeswavla b-ni m.m.-s Cvenebis simarTle, Tumca Tavad aseTi gancxadeba ar aris
sakmarisi safuZveli imisaTvis, rom mopasuxe saxelmwifo pasuxismgeblad vcnoT
rasobrivi motiviT mkvlelobaSi.
154. da bolos, ganmcxadeblebi eyrdnobodnen uamrav SemTxvevas, rodesac
bulgareTis samarTaldamcavi organoebis TanamSromlebma gamoiyenes Zala boSaTa
mimarT da aseT qmedebebze pasuxismgebeli pirebi ar dausjiaT.
155. marTalia, rom araerTma saerTaSoriso, maT Soris arasamTavrobo organizaciam
gamoTqva SeSfoTeba aseTi faqtebis gamo (ix. zemoT, punqtebi 55-59). Tumca
sasamarTlo ver daiviwyebs, rom misi funqciaa, daadginos, motivirebuli iyo Tu
ara rasizmiT b-ni angelovisa da b-ni petkovis mkvleloba.
156. gadawyvetilebaSi palatam mopasuxe saxelmwifos daakisra mtkicebis tvirTi,
vinaidan man ver moaxerxa, Caetarebina efeqturi gamoZieba savaraudo rasobrivi
motiviT Cadenil mkvlelobasTan dakavSirebiT. palatam daadgina, rom arsebiTad
dairRva konvenciis me-14 muxli me-2 muxlTan erTobliobaSi, vinaidan mTavrobam
ver daarwmuna palata, rom gasaCivrebuli movlenebi ar gamoiwvia rasobrivma
SuRlma.
157. didi palata imeorebs, rom zogierT garemoebaSi, rodesac xelisuflebam
yvelaferi an TiTqmis yvelaferi icis gansaxilveli movlenebis Sesaxeb,
rogoricaa, magaliTad, xelisuflebis patimrobaSi myofi piris sikvdilis
SemTxveva, xelisuflebas ekisreba mtkicebis tvirTi, rom warmoadginos sakmarisi
da damarwmunebeli ganmarteba dakavebuli piris sikvdilis Sesaxeb (ix. Salman v.
Turkey [GC], no. 21986/93, punqti 100, ECHR 2000-VII). didi palata ar gamoricxavs, rom
diskriminaciis braldebis saqmeebSi mas SeuZlia mosTxovos mopasuxe saxelmwifos,
gaabaTilos sadavo braldeba diskriminaciaSi da Tu xelisufleba amas ver
gaakeTebs, maSin didi palata daaskvnis konvenciis me-14 muxlis darRvevas amis
safuZvelze. rodesac am saqmis msgavsad amtkiceben, rom Zaladobrivi aqti
motivirebuli iyo rasobrivi SuRliT, aRniSnuli midgoma niSnavs, rom mopasuxe
saxelmwifom unda daamtkicos, rom pirs ar amoZravebda subieqturi midgoma. bevri
saxelmwifos
samarTlebriv
sistemaSi
politikis
an
gadawyvetilebis
diskriminaciuli xasiaTis mtkicebulebas ar esaWiroeba imis damtkiceba, rom
arsebobda diskriminaciis ganzraxva dasaqmebisas an momsaxurebis gawevisas;
rTulia am midgomis gamoyeneba im SemTxvevebSic, rodesac Zaladoba Cadenili iqna
rasobrivi motiviT. didi palata, palatisagan gansxvavebiT, ar miiCnevs, rom
xelisuflebis mier rasobrivi motivis arsebobis arasaTanado gamoZieba adamianis
sicocxlis mospobis SemTxvevaSi mtkicebis tvirTs daakisrebs mopasuxe mTavrobas
konvenciis me-14 muxlis me-2 muxlis arsebiT nawilTan erTad savaraudo darRvevis
SemTxvevaSi. xelisuflebis mier proceduruli valdebulebis Sesruleba calke
sakiTxia, romelsac sasamarTlo mogvianebiT ganixilavs.
158. da bolos, Seiswavla ra yvela elementi, sasamarTlo ar miiCnevs, rom b-ni
angelovisa da b-ni petkovis sikvdili rasistulma motivma ganapiroba.
159. Sesabamisad, sasamarTlo miiCnevs, rom ar darRveula konvenciis me-14 muxli
arsobrivad me-2 muxlTan erTobliobaSi.
2. proceduruli mxare: Seasrula Tu ara mopasuxe saxelmwifom masze dakisrebuli
valdebuleba, gamoeZiebina SesaZlo rasistuli motivebi
(a) zogadi principebi
160. didi palata iziarebs palatis analizs am saqmeSi, rom mopasuxe saxelmwifos
ekisra proceduruli valdebuleba, gamoeZiebina SesaZlo rasistuli motivebi
Zaladobis aqtebTan mimarTebiT. palatam aRniSna(punqtebi156-159):
`... konvenciis me-2 muxlis safuZvelze saxelmwifoebs akisriaT zogadi
valdebuleba, efeqturad gamoiZion sicocxlis mospobis saqmeebi.
... es valdebuleba unda ganxorcieldes diskriminaciis gareSe, rogorc amas
moiTxovs konvenciis me-14 muxli... rodesac arsebobs eWvi, rom rasobrivma
mosazrebebma gamoiwvia Zaladoba, gansakuTrebiT mniSvnelovania, rom oficialuri
gamoZieba Catardes kanonierad da miukerZoeblad; aseve sazoagdoebaSi mudmivad
unda igmobodes rasobrivi da eTnikuri mtroba da SenarCunebuli iqnes
umciresobebis ndoba, rom xelisuflebas aqvs unari, daicvas isini rasobrivi
Zaladobisagan. konvenciis me-2 muxlidan gamomdinare pozitiuri valdebulebis
Sesruleba niSnavs, rom Sidasaxelmwifoebrivi samarTlebrivi sistemis sisxlis
samarTali gamoiyeneba yvelas mimarT, vinc Caidina mkvleloba, miuxedavad
msxverplis rasobrivi da eTnikuri warmoSobisa (ix. Menson and Others v. the United
Kingdom (dec.), no. 47916/99, ECHR 2003-V)...
... rodesac gamoZieba exeba saxelmwifo moxeleebis mier Cadenil Zaladobas an
sicocxlis mospobas, saxelmwifo xelisuflebas akisria damatebiTi valdebuleba,
gamoaaSkaraos nebismieri rasobrivi motivi da daadginos, xom ar Seasrula
rasobrivma an eTnikurma siZulvilma raime roli movlenebis ganviTarebaSi.
rasobrivi motivaciiT gamowveuli Zaladobisa da sisastikis iseve ganxilva,
rogorc saqmeebisa, romelTac ar dahkravT rasobrivi elferi, hgavs Tavis
dabrmavebas im faqtebTan mimarTebaSi, romlebic gansakuTrebiT laxavs ZiriTad
uflebebs. Tu situacia moiTxovs gansakuTrebul mopyrobas, magram aseTi
gansxvavebuli midgoma ar gamoiyeneba, SeiZleba es mopyroba ar Seesabamebodes
konvenciis me-14 muxls (ix. mutatis mutandis, Thlimmenos v. Greece [GC], no. 34369/97, punqti
44, ECHR 2000-IV). imisaTvis, rom SenarCunebuli iqnes sazogadoebis ndoba
samarTaldamcavi
uzrunvelyos, rom Zalis gamoyenebasTan dakavSirebuli saqmeebis gamoZiebisas
samarTlebriv sistemaSic da praqtikaSic gansxvavebuli midgoma iyos
meqanizmis
mimarT,
xelSemkvrelma
saxelmwifom
unda
gadametebuli Zalis gamoyenebisa da rasistuli mkvlelobebis Sesaxeb saqmeebis
mimarT.
aRsaniSnavia, rom praqtikaSi Zalian rTulia rasobrivi motivis damtkiceba.
mopasuxe saxelmwifos valdebuleba, gamoiZios SesaZlo rasobrivi elferi
Zaladobis saqmeebSi aris valdebuleba, rom man gamoiyenos mis xelT arsebuli
saSualebebi da ara absoluturi saSualebebi (ix. mutatis mutandis, Shanaghan v. the
United Kingdom, no. 37715/97, punqti 90, ECHR 2001-III, romelic awesebs imave standarts
gamoZiebis
zogad
valdebulebasTan
mimarTebiT).
xelisuflebam
unda
ganaxorcielos keTilgonivruli qmedebebi mtkicebulebebis Segrovebisa da dacvis
mizniT, gamoiyenos yvela praqtikuli saSualeba simarTlis dasadgenad, gamoitanos
sruliad dasabuTebuli, miukerZoebeli da obieqturi gadawyvetilebebi da ar
datovos ganuxilvelad saeWvo faqtebi, romlebic SeiZleba adasturebdes
Zaladobis rasobriv motivs.
161. didi palata damatebiT aRniSnavs, rom xelisuflebis valdebuleba, gamoiZios
rasistul motivsa da Zaladobis aqts Soris SesaZlo kavSiris arseboba
konvenciis me-2 muxlidan gamomdinare proceduruli valdebulebaa, Tumca
SeiZleba igulisxmebodes konvenciis me-14 muxlidan gamomdinare valdebulebaSic,
Tu mas [me-14 muxls] ganvixilavT me-2 muxlTan erTad, romelic iTvaliswinebs
sicocxlis uflebiT diskriminaciis gareSe sargeblobis uzrunvelyofas. ori
debulebis urTierTkavSiris Sedegad sakiTxebi, rogoric mocemul saqmeSia,
SeiZleba moxvdes mxolod oridan erTi debulebis moqmedebis sferoSi an SeiZleba
aucilebeli gaxdes maTi Seswavla orive debulebis Sesabamisad. es unda gadawydes
yoveli konkretuli saqmis da savaraudo darRvevebis xasiaTis gaTvaliswinebiT.
(b) aRniSnuli principebis gamoyeneba winamdebare saqmeSi
162. sasamarTlom ukve daadgina, rom bulgareTis xelisuflebam daarRvia
konvenciis me-2 muxli, vinaidan ar gamoiZia efeqturad b-ni angelovisa da b-ni
petkovis sikvdili (ix. zemoT, punqtebi 114-119). sasamarTlos miaCnia, rom mocemul
saqmeSi man calke unda Seiswavlos saCivari imis Taobaze, rom gamoZiebam ver
daadgina SesaZlo mizezobrivi kavSiri savaraudo rasobriv damokidebulebasa da
ori kacis mkvlelobas Soris.
163. b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilis gamomZieblebis xelT iyo
msxverplis mezoblis b-ni m.m.-is gancxadeba, rom maiorma g.-m iyvira: `Tqve
dawyevlilo boSebo!~ da miuSvira iaraRi gasrolis Semdeg (ix. zemoT, punqti 35).
bulgareTSi boSebis winaaRmdeg arsebuli mtruli ganwyobilebis Sesaxeb araerTi
angariSis gaTvaliswinebiT aRniSnuli Cveneba unda Semowmebuliyo.
164. palatis msgavsad didi palata miiCnevs, rom eTnikuri an sxva umciresobebis
warmomadgenelTa winaaRmdeg Zalis gamoyenebis SemTxvevasTan dakavSirebiT
samarTaldamcavi organoebis TanamSromelTa mier zepiri Seuracxyofis miyenebis
Sesaxeb nesmieri Cveneba metad mniSvnelovania imis dasadgenad, namdvilad Cadenili
iyo Tu ara ukanono, siZulviliT gamowveuli Zaladoba. rodesac gamoZiebisas
aseTi mtkicebuleba gamoaSkaravdeba, igi unda Semowmdes da Tu dadasturdeba,
guldasmiT unda iqnes Seswavlili yvela faqti SesaZlo rasobrivi motivis
gamosavlenad.
165. garda amisa, is faqti, rom maiorma g.-m gamoiyena aSkarad gadametebuli Zala
ori SeuiaraRebeli da aramoZalade kacis winaaRmdeg, TavisTavad saguldagulo
gamoZiebas moiTxovda.
166. da bolos, am saqmis gamomZieblebsa da prokurorebs gaaCndaT sakmarisi
informacia, rom SeSfoTebuliyvnen da mieRoT zomebi, raTa daedginaT, arsebobda
Tu ara rasobrivi motivi, Sedegis Sesabamisad ki gaegrZelebinaT gamoZieba imisa,
xom ar iyo ori kacis sikvdili gamowveuli rasizmiT.
167. magram xelisuflebam araferi gaakeTa, raTa Seemowmebina b-ni m.m.-s gancxadeba.
ar daukiTxavT mowmeebi am sakiTxze. maiori g.-sTvis ar ukiTxavT, Tu ratom miiCnia
man mizanSewonilad aseTi Zalis gamoyeneba. xelisuflebas ar ucdia, Seemowmebina
maiori g.-s istoria da Seeswavla, warsulSi xom ar yofila Careuli msgavs
incidentebSi an xom ar yofila eWvmitanili antiboSuri gancxadebebis gamoTqmaSi.
aRniSnuls isic daemata, rom gamomZieblebma da prokurorebma, rogorc es
sasamarTlom ukve daadgina, yuradReba ar miaqcies Sesabamis faqtebs da Sewyvites
gamoZieba, riTac maior g.-s aaciles sisxlissamarTlebrivi pasuxismgebloba (ix.
zemoT, punqtebi 36-54 da 115-117).
168. amrigad, sasamarTlo miiCnevs, rom xelisuflebam ver Seasrula konvenciis me-2
muxlTan erTad aRebuli me-14 muxlidan gamomdinare valdebuleba, mieRo yvela
SesaZlo zoma imis dasadgenad, Seasrula Tu ara diskriminaciam raime roli
gansaxilvel movlenebSi. aRniSnulidan gamomdinareobs, rom dairRva konvenciis
me-14 muxli me-2 muxlTan erTobliobaSi proceduruli aspeqtiT.
V. konvenciis 41-e muxlis gamoyeneba
169. konvenciis 41-e muxli iTvaliswinebs:
`Tu sasamarTlo daadgens, rom dairRva konvencia da misi oqmebi, xolo Sesabamisi
maRali xelSemkvreli mxaris Sidasaxelmwifoebrivi samarTali darRvevis mxolod
nawilobrivi gamosworebis SesaZleblobas iZleva, saWiroebis SemTxvevaSi,
sasamarTlo dazaralebul mxares samarTlian dakmayofilebas miakuTvnebs~.
A. ziani
170. didi palatis winaSe ganmcxadeblebma wamoayenes igive moTxovnebi materialuri
da aramaterialuri zianis anazRaurebasTan dakavSirebiT. mTavrobas komentari ar
gaukeTebia.
171. palatis gadawyvetilebis Sesabamisi nawilis Tanaxmad(punqtebi 177-184):
`q-ni naCova, b-ni angelovis qaliSvili, da q-ni xristova, misi partniori da q-ni
naCovas deda, erTad iTxovdnen 25 000 evros b-ni angelovis sikvdilis gamo da
konvenciis darRvevasTan dakavSirebiT. es Tanxa moicavda 20 000 evros
aramaterialuri zianisaTvis da 5 000 evros materialuri zaralisaTvis. q-ni
rangelova da b-ni rangelovi erTad iTxovdnen imave Tanxas maTi vaJis, kiril
petkovis, sikvdilTan dakavSirebiT da konvenciis darRvevis gamo.
aramaterialur zianTan dakavSirebiT sasamarTlo maT mTel moTxovnil Tanxas
aniWebs.
materialur zianTan dakavSirebiT ganmcxadeblebi moiTxovdnen b-ni angelovisa da
b-ni
petkovis
sikvdilis
gamo
dakarguli
Semosavlis
anazRaurebas.
ganmcxadeblebma ver warmoadgines mtkicebuleba, Tumca acxadebdnen, rom
msxverplni finansurad inaxavdnen ojaxebs da gaagrZelebdnen amis gakeTebas,
cocxlebi rom yofiliyvnen. mTavrobam ganacxada, rom moTxovna gadametebuli iyo
bulgareTis cxovrebis standartis gaTvaliswinebiT.
sasamarTlom aRniSna, rom mTavrobas ar gauprotestebia ganmcxadebelTa
gancxadeba imis Taobaze, rom maT dakarges finansuri Semosavali b-ni angelovisa
da b-ni petkovis sikvdilis gamo da rom es ukanasknelni ojaxebs finansurad
uzrunvelyofdnen, cocxlebi rom yofiliyvnen. sasamarTlo ver xedavs mizezs, rom
sxvagvari daskvna gaakeTos.
zogierT saqmeSi, maT Soris am saqmeSic, ganmcxadebelTa materialuri zaralis
sruli reparaciisaTvis (restitutio in integrum) saWiro Tanxis zusti gamoTvla SeiZleba
garTuldes darRvevidan gamomdinare zaralis bundovani xasiaTis gamo. Tanxa
SeiZleba mainc gadaeces miuxedavad momavalSi miRebuli danakargis gamoTvlis
sirTuleebisa. aseT saqmeebSi unda gairkves, Tu ra aris samarTliani
dakmayofileba sasamarTlos diskreciuli gadawyvetilebiT imis safuZvelze, Tu
ra aris samarTliani (ix. Z and Others v. the United Kingdom [GC], no. 29392/95, punqti 120,
ECHR 2001-V).
am saqmeSi mxareTa poziciebisa da yvela saTanado faqtoris, msxverplTa da
ganmcxadebelTa asakis gaTvaliswinebiT, aseve imis gaTvaliswinebiT, Tu ramdenad
iyvnen isini erTmaneTTan dakavSirebulni, sasamarTlo miiCnevs, rom marTebulia q-
ni naCovasa da q-ni xristovasaTvis erTad 5 000 evros miniWeba b-ni angelovis
sikvdiliT gamowveuli materialuri zianis asanazRaureblad da 2 000 evrosi – q-
ni rangelovasa da b-ni rangelovisTvis erTad b-ni petkovis sikvdilis Sedegad
dakarguli Semosavlis asanazRaureblad.~
172. didma palatam gaiziara palatis analizi. igi miiCnevs, rom ganmcxadebelTa
moTxovna Seexeba konvenciis me-2 da me-14 muxlebidan gamomdinare materialur da
aramaterialur zians; marTalia, didma palatam palatisgan gansxvavebiT daadgina,
rom konvenciis me-14 muxli dairRva me-2 muxlis mxolod procedurul aspeqtTan
erTobliobaSi, igi ar miiCnevs, rom amis safuZvelze unda Semcirdes Tanxis
odenoba. Sesabamisad, didi palata aniWebs q-n naCovasa da q-n xristovas erTad 25 evros materialuri da aramaterialuri zianisaTvis da q-n rangelovasa da b-n
rangelovs – 22 000 evros materialuri da aramaterialuri zianisaTvis.
B. xarjebi da danaxarjebi
173. palatam srulad gaiziara ganmcxadebelTa moTxovna xarjebTan dakavSirebiT
da mianiWa maT 3 740 evro xarjebisa da danaxarjebisaTvis.
174. didi palatis winaSe ganmcxadeblebma gaimeores TavianTi Tavdapirveli
gancxadebebi da moiTxoves didi palatis winaSe gamarTuli procesis dros
gaweuli damatebiTi xarjebis anazRaureba. kerZod, maT moiTxoves 7 931 girvanqa
sterlingi
samarTlebrivi momsaxurebis asanazRaureblad da 1 920 evro b-ni grozevis mier 48
saaTiani muSaobisaTvis didi palatis winaSe werilobiT procedurebSi
(daaxloebiT
evro)
lordi
lesteris
mier
gaweuli
monawileobisas. ganmcxadeblebma waradgines kontraqtebis da namuSevari drois
amsaxveli dokumentebis aslebi. ganmcxadeblebma ganacxades, rom isini ar
moiTxovdnen anazRaurebas b-ni grozevis zepir mosmenaSi monawileobisaTvis,
vinaidan es Tanxa dafara evropis sabWos iuridiulma daxmarebam (1 906,50 evro).
mTlianad ganmcxadeblebi iTxovdnen 5 660 evros b-ni grozevis saqmianobisaTvis da 630 evros ekvivalentur Tanxas lordi lesteris monawileobisaTvis didi
palatis procesSi. ganmcxadeblebma iTxoves, rom xarjebisa da danaxarjebisaTvis
miniWebuli Tanxa pirdapir advokatebs gadaricxvodaT. mTavrobam komentari ar
gaakeTa.
175. sasamarTlos miaCnia, rom Tanxebi xarjebisa da danaxarjebisaTvis namdvilad
da miznobrivad daixarja da dakavSirebuli iyo dadgenil darRvevebaTan (ix.
Beyeler v. Italy (just satisfaction) [GC], no. 33202/96, punqti 27,2002 wlis 28 maisi). rac Seexeba
Tanxebs, zepir mosmenasTan dakavSirebuli moTxovnebi gadaWarbebulia. yvela
saTanado
garemoebis
gaTvaliswinebiT
sasamarTlo
aniWebs
erTad
yvela
ganmcxadebels 11 000 evros xarjebisa da danaxarjebisaTvis (5 500 evro b-ni
grozevisaTvis da 5 500 evro lordi lesterisaTvis).
C. sauravi
176. sasamarTlos miaCnia, rom sajarimo procenti unda efuZnebodes evropis
centraluri bankis zRvrul sasesxo ganakveTs, romelsac unda daematos sami
procenti.
am mizezTa gamo sasamarTlo
1. adgens erTxmad, rom dairRva konvenciis me-2 muxli b-ni angelovisa da b-ni
petkovis sikvdilTan dakavSirebiT;
2. adgens erTxmad, rom dairRva konvenciis me-2 muxli, vinaidan xelisuflebam ar
Caatara efeqturi gamoZieba b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilTan
dakavSirebiT;
3. adgens erTxmad, rom me-13 muxlis safuZvelze ar wamoWrila calke sakiTxi;
4. adgens 11 xmiT eqvsis winaaRmdeg, rom ar darRveula konvenciis me-14 muxli me-2
muxlTan erTobliobaSi im mtkicebasTan dakavSirebiT, rom b-ni angelovisa da b-ni
petkovis sikvdilis gamomwvevi movlenebi rasobriv Zaladobas warmoadgenda;
5. adgens erTxmad, rom dairRva konvenciis me-14 muxli me-2 muxlTan
erTobliobaSi, vinaidan xelisuflebam ar gamoiZia b-ni angelovisa da b-ni
petkovis sikvdilis gamomwvevi movlenebis SesaZlo rasistuli motivebi;
6. adgens erTxmad
(a) rom mopasuxe saxelmwifom ganmcxadeblebs unda gadauxados qvemoT miTiTebuli
Tanxebi sami Tvis ganmavlobaSi, aseve nebismieri gadasaxadi, romelic SeiZleba
daericxos am Tanxebs:
(i) q-n naCovasa da q-n xristovas erTad 25 000 (ocdaxuTi aTasi) evro materialur
da aramaterialur zianTan dakavSirebiT; es Tanxa gadayvanili iqneba erovnul
valutaSi gadaricxvis dros arsebuli saxelmwifo kursis Sesabamisad;
(ii) q-n rangelovasa da b-n rangelovs erTad 22 000 (ocdaori aTasi) evro
materialur da aramaterialur zianTan dakavSirebiT; es Tanxa gadayvanili iqneba
erovnul valutaSi gadaricxvis dros arsebuli saxelmwifo kursis Sesabamisad;
(iii) erTad yvela ganmcxadebels 11 000 (TerTmeti aTasi) evro yvela xarjisa da
danaxarjis dasafaravad: 5 500 evro gadairicxos erovnul valutaSi gadaricxvis
dRes arsebuli saxelmwifo kursis Sesabamisad b-ni grozevis sabanko angariSze
bulgareTSi da 5 500 evro lordi lesteris sabanko angariSze gaerTianebul
samefoSi;
(b) zemoxsenebuli samTviani vadis amowurvidan gadaxdamde unda dawesdes sauravis
saxiT gadasaxdeli Tanxa evropis centraluri bankis zRvruli sasesxo ganakveTis
toli odenobiT, romelsac daemateba sami procenti;
7. ar akmayofilebs samarTlian dakmayofilebasTan dakavSirebiT ganmcxadebelTa
pretenziis darCenil nawils.
Sesrulebulia inglisur da frangul enebze, gacxadebulia sajaro mosmenaze
mosamarTle kostas, vice-prezidentis, mier adamianis uflebaTa SenobaSi,
strasburgSi, 2005 wlis 6 ivliss.
lucius vildhaberi,
Tavmjdomare
T. l. erli,
registratoris moadgile
konvenciis 45-e muxlis me-2 punqtisa da sasamarTlos reglamentis 74-e wesis me-2
punqtis Sesabamiasd, am gadawyvetilebas Tan erTvis Semdegi gancalkevebuli
mosazrebani:
(a) mosamarTle ser nikolas bratcas Tanmxvedri mosazreba;
(b) mosamarTleebis
kasadevalis,
hediganis,
mularonis,
fura-sandstromis,
gulumianisa da spielmanis erTiani nawilobriv gansxvavebuli mosazreba.
l.v.
T.l.e.
mosamarTle ser nikolas bratcas Tanmxvedri mosazreba
me sruliad veTanxmebi sasamarTlos umravlesobas saqmis yvela aspeqtTan
mimarTebiT, garda erTi abzacisa konvenciis me-2 muxlTan erTobliobaSi me-14
muxlis arsebiT sakiTxebze dasabuTebasTan dakavSirebiT.
ganCinebis 157-e punqtSi naTqvamia, rom zogierT SemTxvevaSi ar SeiZleba
gamoiricxos, rom mopasuxe saxelmwifos moeTxovos diskriminaciaSi braldebis
gabaTileba; Tu saxelmwifo amas ver moaxerxebs, es SeiZleba niSnavdes me-14
muxlis darRvevas. ganCinebaSi aseve naTqvamia, rom rodesac am saqmis msgavsad
amtkiceben, rom Zaladobrivi qmedeba motivirebuli iyo rasobrivi SuRliT,
aRniSnuli midgoma niSnavs, rom mopasuxe saxelmwifom unda daamtkicos, rom pirs
ar amoZravebda subieqturi damokidebuleba. am punqtis Sedegi SeiZleba iyos is,
rom saxelmwifos winaSe arsebuli mtkicebulebiTi sirTuleebis gamo iSviaTad an
TiTqmis arasdros iqneba mizanSewonili mtkicebis tvirTis Secvla da mopasuxe
saxelmwifosaTvis imis moTxovna, rom uaryos, rom sicocxlis mospoba
ganpirobebuli iyo rasobrivi motiviT.
Tu es aris am punqtis swori interpretacia, maSin ver daveTanxmebi mas. me advilad
SemiZlia ganvWvrito saqmeebi, sadac saxelmwifo moxelis mier mkvlelobis Cadenis
SemTxvevaSi sasamarTlosaTvis wardgenili mtkicebulebebis gaTvaliswinebiT imis
mtkicebis tvirTi, rom mkvleloba ar yofila Cadenili rasistuli motiviT,
daekisreba mopasuxe saxelmwifos. aseTi magaliTi iqneba, rodesac mtkicebulebebis
Tanaxmad romelime eTnikuri jgufis wevrebis dakavebis mcdelobis Sedegad
daiRupebian aseTi pirebi maSin, rodesac sxva eTnikuri jgufebis warmomadgenelTa
dakavebisas aseTi ram iSviaTad an saerTod ar xdeba. magaliTi iqneba iseTi
SemTxveva, rodesac dakavebis operaciis dagegmvisas, romlis mizani iyo romelime
eTnikuri jgufis wevrebis dakaveba, dakavebis ganmaxorcielebel danayofs misces
da neba darTes, gamoeyenebina cecxlsasroli iaraRi. me mimaCnia, rom aseT
SemTxvevaSi mTavrobam unda daarwmunos sasamarTlo, rom gansxvavebuli mopyroba
gamarTlebuli iyo obieqturi garemoebebiT da konkretuli msxverplis sikvdilSi
mis eTnikur warmomavlobas arsebiTi roli ar uTamaSia.
Tumca mocemul saqmeSi sasamarTlosaTvis wardgenili mtkicebulebebidan da
ganCinebaSi
warmodgenili masalebi iseTi iyo, rom gaemarTlebina mopasuxe saxelmwifoze
mtkicebis tvirTis dakisreba an mtkicebulebis aucilebeli standartis
moyvanili
msjelobidan
ar
mimaCnia,
rom
sasamarTlosTvis
Sesabamisad imis dadgena, rom b-ni angelovisa da b-ni petkovis mkvleloba, garda
imisa, rom sruliad gaumarTlebeli iyo, rasobrivad motivirebulic iyo.
mosamarTleebis kasadevalis, hediganis, muralonis, fura-sandstromis,
giulumianisa da spielmanis erToblivi gansxvavebuli mosazreba
(Targmani)
1. Cven xmas vaZlevT daskvniTi debulebebis me-4 punqtis winaaRmdeg Semdegi
mizezebis gamo:
2. ar SegviZlia daveTanxmoT sasamarTlos axal midgomaSi, rom me-14 muxli
SesaZloa dakavSirebuli iyos cal-calke me-2 muxlis arsebiT da procedurul
aspeqtebTan. erTiani midgoma ufro sasurveli iqneboda, vinaidan aseTi gziT ukeT
aisaxeboda me-14 muxlis gansakuTrebuli xasiaTi, romelic ar arsebobs
damoukideblad. Cven miviCnevT, rom arsebiT da procedurul aspeqtebs Soris
gansxvaveba xelovnuri da usargebloa, vinaidan am saqmeSi sasamarTlom me-2
muxlis orive aspeqtis darRveva daadgina. aseve problemaa isic, rom metismetad
adrea imis Sefaseba, Tu ra gavlena moaxdina am axalma midgomam konvenciis me-12
oqmis gamoyenebasa da ganmartebaze, romelic sul axlaxans Sevida ZalaSi im
saxelmwifoebisaTvis, romelTac misi ratificireba moaxdines.
3. ganasxvava ra erTmaneTisagan arsebiTi da proceduruli aspeqtebi, umravlesobam
daadgina konvenciis me-2 muxlTan erTobliobaSi me-14 muxlis darRveva mxolod
imis safuZvelze, rom xelisuflebam ar gamoikvlia, iyo Tu ara rasobrivad
motivirebuli b-ni angelovisa da b-ni petkovis sikvdilis gamomwvevi movlenebi.
4. Cven veTanxmebiT am daskvnas. Tumca aseTi proceduruli gadawyvetilebis
miuxedavad migvaCnia, rom erTad aRebuli sxva faqtobrivi elementebi aaSkaravebs
konvenciis me-14 muxlis darRvevas me-2 muxlTan erTobliobaSi.
5. zemoxsenebul elementebs Soris aris is faqti, rom gasrola moxda dasaxlebul
adgilas
–
soflis boSur ubanSi
–
mosaxleobis usafrTxoebis dacvis
gauTvaliswineblad; samxedro policielebma icodnen orive msxverplis boSuri
warmomavlobis da imis Sesaxeb, rom isini arc SeiaraRebulni iyvnen da arc
saSiSni;
bulgareTSi
boSaTa
mimarT
mtruli
damokidebulebis
Sesaxeb
gamoqveynebuli angariSebi; es ar aris pirveli saqme bulgareTis winaaRmdeg,
romelSic sasamarTlom daadgina, rom samarTaldamcavebma an saxelmwifos sxva
warmomadgenlebma sasikvdili ziani miayenes boSebs; b-ni m.m.-is Cvenebis Tanaxmad,
maiorma g.-m Seuracxyofa miayena mas rasobrivi SeZaxiliT: `Se dawyevlilo boSa~;
da bolos, xelisuflebam ar imoqmeda saTanadod da daSvebuli iyo mZime
saproceduro xarvezebi, ramac xeli SeuSala simarTlis dadgenas.
6. marTalia, rom saproceduro darRvevebi warmoadgens mniSvnelovan faqtors,
romelsac saTanado yuradReba unda daeTmos. maT gadamwyveti roli ekisrebaT imis
dadgenisas, Tu vis unda daekisros mtkicebis tvirTi, vinaidan erovnulma
xelisuflebam unda miiRos qmediTi zomebi, raTa naTeli mohfinos faqtebs da am
proceduris darRveva namdvilad moaxdens zegavlenas problemis arsebiT
mxaresTan dakavSirebiT misaReb gadawyvetilebaze.
7. sasamarTlos umravlesobam, SezRuda ra gadawyvetileba mxolod proceduruli
aspeqtebis darRveviT, ar miaqcia saTanado yuradReba sakmarisad Zlier, naTel da
calsaxa prezumfciebs, romlebic gamomdinareobda faqtobrivi mtkicebulebebidan
da romlebidanac gamomdinareobs daskvna, rom dairRva konvenciis me-14 muxli me-2
muxlTan erTobliobaSi.
40
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło