4378/02

WyrokETPCz2009-03-10ECLI:CE:ECHR:2009:0310JUD000437802

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

1. Czy warunki pozbawienia wolności skarżącego naruszyły art. 3 Konwencji? 2. Czy długość tymczasowego aresztowania skarżącego naruszyła art. 5 ust. 3 Konwencji? 3. Czy tajna inwigilacja (podsłuchy, nagrania wideo) w domu i biurze skarżącego naruszyła prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego z art. 8 Konwencji? 4. Czy wykorzystanie dowodów uzyskanych w wyniku tajnej inwigilacji naruszyło prawo do rzetelnego procesu z art. 6 ust. 1 Konwencji?

Ratio decidendi

Trybunał uznał, że warunki pozbawienia wolności skarżącego były nieludzkie i poniżające. Długość tymczasowego aresztowania, przekraczająca 15 miesięcy, nie była uzasadniona wystarczającymi i odpowiednimi powodami. Tajna inwigilacja w domu i biurze skarżącego stanowiła poważną ingerencję w jego życie prywatne, a krajowe przepisy (ustawa o działalności operacyjno-śledczej) nie zapewniały wystarczających gwarancji przeciwko arbitralności, zwłaszcza w zakresie zakresu, czasu trwania i kontroli tych środków. Wykorzystanie dowodów uzyskanych w wyniku tej inwigilacji, przeprowadzonej bez odpowiednich gwarancji prawnych, naruszyło ogólną rzetelność postępowania karnego, ponieważ skarżący nie mógł skutecznie kwestionować legalności tych dowodów.

Stan faktyczny

Skarżący, pan Bykov, były członek regionalnego zgromadzenia ustawodawczego, został aresztowany w 2000 roku pod zarzutem morderstwa i usiłowania morderstwa. Był on poddany tajnej inwigilacji, w tym podsłuchom i nagraniom wideo, w swoim domu i biurze. Skarżący był przetrzymywany w areszcie śledczym przez ponad 15 miesięcy w warunkach, które uznał za nieludzkie. Został skazany w 2002 roku, a jego skarga do ETPCz dotyczyła warunków i długości aresztu, inwigilacji oraz rzetelności procesu.

Rozstrzygnięcie

Trybunał stwierdza naruszenie art. 3 Konwencji. Trybunał stwierdza naruszenie art. 5 ust. 3 Konwencji. Trybunał stwierdza naruszenie art. 8 Konwencji. Trybunał stwierdza naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji. Trybunał zasądza skarżącemu 1 000 EUR tytułem szkody niemajątkowej oraz 25 000 EUR tytułem kosztów i wydatków.

Pełny tekst orzeczenia

� - . - � - . , - 1, : , - - , - -- - . , - - , , . , 3. -- - , , � � 6 8 -- , , [BYKOV v. RUSSIA] , - , , - , , ( 4378/02) , , , , , . - , . , , , - 2009 . ', - - - , , 3 5 - . . - 4. - . 21 2009 ., - 2009 . : ( 1 52 - ). 7 2006 . : , , , , , - 1. ( 4378/02) - , , , , , ( -- ) . 22 2007 . , - : , ( -- ), 21 2001 . , , , 2. , , , - . , , - , , - .-. - . - , , , , . . - . - ( 30 72 - ( -- -) ). . -- 3 5 -- , . , -- 8 -- , ., . -- 1 6 -- , . , . , 3 5 8 . 11 �� 6 �� , 6 . 12 �� 5 �� - 25 . . , . , .-. . , . , . , . . . -- ( ). 28 7 2010 5. 2 3 27 24 . 6. , - . 7. , . , 18 2008 . ( 3 59 ). : (a) -: - . , , - . , - . , - A. , ; (b) : - . , - .-. , , - . , - . , . . - - , , - - , . I. 8. 1960 . . 9. 1997 1999 . 2000 . , ��, . . . . 14. 3 2000 . ., , , . , . . � �, , . . , , . , . .: - , , . . 20 . . . . . 15. 4 2000 . . , . . , - . . 16. 27 2001 . - . , , , . 2 2001 . , , . , , , . , , � - � , , . A. B. 10. 2000 . ., , ., . . , 18 2000 . ( -- ). . , , , . 11. 21 2000 . - . . 12. 26 27 2000 . . 13. 29 2000 . . , 17. 4 2000 ., 6 2000 . - . , , � � , . 17 2000 . ( 21 2000 .) 15 2000 . ( 21 2001 .). , , . . 2010 29 18. 26 2001 . . . , . , . 19. 15 2001 . 4 2001 ., 21 2001 . 4 2001 . , , . . 20. 11 2001 . . , 4 2001 . . , 15 2001 . � �. 21. 22 2001 . 4 2001 ., - , , . 22. 27 2001 . . . 7 2001 . 26 2001 . - . 3 2001 . , . 23. 21 2001 . . 4 2002 . . . 4 2002 . , , - � �. 15 2002 . 24. - . 11 23 2002 . , . - , , . - 19 2002 . (. , 45 ). C. 25. 3 2000 . � � . . , , - . 12 , 9 , 8 18 2000 . 26. 4 2000 . 2000 . , , . 27. 10 2000 . . . . , , , : � .. [.] 10 2000 . . [] , [.] , , ; 3 2000 ., . [.], [.]. [.] 3 2000 . , , , . , [.], , , , . [.], , ; [] [.] [] , . [.] ; [.] , , , [ ] . . , , ; , <...>, [.].� 28. 13 2000 . . , . 29. 8 2000 . - . 3 2000 . , : �1. , , [.], , , ; ? 2. [.] "" [.] , [.]? 3. - , , [.]? 7 2010 4. - , ? 5. - , () - [.]?�. 30. , : � 1 -- . - , , ; . ; ; � 2 -- . , . ; � 3 -- . ; � 4 -- - ; � 5 -- - .; , . . 31. 11 2001 . , . 32. 27 2001 . . . 33. 22 2001 . . . , , , , . 34. 16 2001 . . , , . . . , . , . .., , . . ., , . . 35. 4 2002 . . . . . , . , . , , . , . , . 36. , -, ., , , . - . , , , -, ., , -, � �, , . , , , 4 2000 ., . 37. : . . , ; , 2001 . , , ., , . , , . . . ; ; .; 3 2000 ., -- . � �, ; , . . : , ; , .; - , , ; - , ( , -- . , 43 ); , - . , : , ., - , , � � . : , 18 2000 . . , . . ; , ; , 2010 31 . 38. 15 2002 . , . , . , . 39. . , , � , <...> . , - , <...>�. . 40. , . . , . , , . , ., , . , . , .., , . 41. , , . , . 42. , , : , , , ; ; . 18 2000 .; , .; ., 20 2000 . 43. , , . , , -, ., , 4 2000 . . , . 44. 19 2002 . . , , . : . , .; , . ; ., 10 2000 .; , .; - , , -- - . . , . , , (. , 30 ) , , . 45. , , , . 46. , , , . 47. 1 2002 . , -- , . 48. 22 2004 . . 19 2002 . 1 2002 ., , . � �, � �. , , . II. A. 49. 1 2002 . - ( -- ). 50. � � , , ( 89). ( 11, 89 96). 1. 51. , � �, , , ( 89). - 7 2010 , , , , , ( 91). 52. 14 2001 . , , � � ( 96). 14 2001 . , , , , , . 14 2001 . , . 2. 53. : -- � �, , -- -- , -- � � ( � �), . ( ), , , . 54. , , � � ( � �). 55. 14 2001 - � �. 14 2001 . 239.1, , � � . , , , - , , , . , . B. 56. 12 1995 . 144 � - � , - , : 6. - � - - : <...> 9. , . 10. . 11. . <...> 14. . <...> - , , , [ ], , , - , , - <...>�. 8. - � - , , , , , , , : 1. , , . 2. , , , . <...> , , , , , <...>�. 9. - � , , , , , - , , , . - 2010 33 . . <...> - , , , , <...>�. 11. � - <...> - , , <...>�. C. 57. 69 : �<...> , , <...>�. - 2001 , 1 2002 . , , , : 75. �1. , , . , [, ] <...>�. �<...> 5. , , <...>�. I. 3 5 58. , - . 3 5 , : � () 1 <...> . - �. 59. - , , . - , , , , , , . 60. , , , , - . 61. 5 . 27 1968 . � � [Neumeister v. Austria], � 4, ��, 8, 3 5 - . , , - , . 62. , , -- -- , 5 (. � � [Kudla v. Poland] ( 30210/96), � 110 , [ECHR] 2000-XI). 63. , , . -- -- , , 5 , - . - 7 2010 , , , , , 3 5 (., , 30 2006 . � � [Weinsztal v. Poland] ( 43748/98), � 50, � � [McKay v. the United Kingdom] ( 543/03), � 43, [ECHR] 2006X). 64. , , , , sine qua non1 , , , , . , �� , , � � (. 26 1991 . � � [Letellier v. France], � 35, ��, 207, 8 1995 . � � [Yaci and Sargin v. Turkey], � 50, ��, 319-A). , , , - (. 26 2001 . � � [Ilijkov v. Bulgaria] ( 33977/96), � 85). 65. , , , 15 . - , , . , . , , , . , 7 2001 . , , , , . 66. - , - , , , , , , . , , , , , , , (. 8 2005 . � � [Panchenko v. Russia] ( 45100/98), � 99 105, � �, � 86). 67. , , 15 . 68. - 3 5 . II. 69. , , , . . , 8 , : �1. , . 2. , , , , , �. 70. - , , , ., � - �. - , � � . , - , , , 8 , , , - Sine qua non (.) -- , ; , ( ). 2010 35 . - , , � � , . . - , , . , . - , , , , . 71. , , , , , . , , -, ., , , . , . . 72. , , , , , 1 8 (. 16 2004 . � � [Wood v. the United Kingdom] ( 23414/02), � 29; 8 2003 . �.. � [M.M. v. the Netherlands] ( 39339/98), � 36�42; 23 1993 . �. � [A. v. France], ��, 277B). , 2 8 , , � � � � , . 73. , , , . , �� . , , �� . , , - , , . 74. , � - � , , . - : -, , , , -, . , , , . , , . � � , . , , . , . , , � �. -, , . 75. , , � - � , , �� 8 . - , . 76. , � � , , . -- -- , 8 . , , , (. � � [Khan v. the United Kingdom] ( 35394/97), � 26, [ECHR] 2000-V). 77. , � - � � � . , ��, , , . - , . 7 2010 , - - , , , . , - , , 8 � - �, , . 78. , , , , � , , � (. 2 1984 . � � [Malone v. the United Kingdom], � 67, ��, 82). , , � �, , , , , , . , �� . , -- -- , , . , , , , (. 24 1990 . � � [Huvig v. France], � 29 32, ��, 176B; � � [Amann v. Switzerland] ( 27798/95), � 56, [ECHR] 2000II; 30 1998 . � � [Valenzuela Contreras v. Spain], � 46, [Reports of Judgments and Decisions] 1998V). 79. , , -- -- . 80. -- -- , . , , ; . , , , -- - -- � � , , . 81. , � � . , . 82. , � �, 2 8 . : , � � , 2 8 . , . 83. , - 8 . III. 84. , . . , 1 6 , , , : � <...> <...> <...> <...>�. 85. - , . - , , . , , 40 , , , 2010 37 . - , , , . 86. - , , . - , , , . . , - . - , , , . - , � � [Allan v. the United Kingdom] ( 48539/99), [ECHR] 2002IX), , , ��. 87. , , , , . , . , - . , , - , , . A. , 88. , 19 , , . , , , , , , , . 6 , , (. 12 1988 . � � [Schenk v. Switzerland], � 45, ��, 140; 9 1998 . � - � [Teixeira de Castro v. Portugal], � 34, [Reports] 1998IV; 11 2006 . � � [Jalloh v. Germany] ( 54810/00), � 94�96, [ECHR] 2006IX). 89. -- -- , -- , , , -- , . , , , , . �� -- , , , -- (. � �, � 34; �P.G. J.H. � [P.G. and J.H. v. the United Kingdom] ( 44787/98), � 76, [ECHR] 2001IX; 1 2007 . � � [Heglas v. the Czech Republic] ( 5935/02), � 89�92; � �, � 42). 90. , , , , . , , . , , , , , . , , , , , , , , (. � �, � 35 37, � �, � 43). 91. , , , , � � ( , � 25�28) �P.G. J.H. � ( , � 37�38) , 8 , 7 2010 , � �. , , , 1 6 . 92. , , . , 6 (. 8 1996 . � � [John Murray v. the United Kingdom], � 45, [Reports] 1996-I). , , , (. 17 1996 . � � [Saunders v. the United Kingdom], � 68�69, [Reports] 1996-VI; � �, � 44; � �, � 94�117; �' � [O`Halloran and Francis v. the United Kingdom] ( 15809/02 25624/02, � 53�63, [ECHR] 2007 -- ...). , , , - , (., , � � [Heaney and McGuinness v. Ireland] ( 34720/97), � 54�55, [ECHR] 2000XII, �J.B. � [J.B. v. Switzerland] ( 31827/96), [ECHR] 2001-III). 93. , 6 , , . , , , , 6 (., mutatis mutandis1, � �, � 57�58). B. 94. , , , � �, . -, , , , ., , . -, , . 95. , , , , (. � �, � 47). , , . , , . , . , , . 96. , , , , . ., , ., (. , 10 ). , , . , . , . 97. . , , ; - Mutatis mutandis (.) -- ( ). 2010 39 . . , . , . 10 2000 . , ., . , , ., , . , , ., , , . 98. , , , , . , , , , . 99. , , , . , , ., . , , . 100. � �. , , , . , 6 , , , , , . , , . 101. , � �, � �, 6 . , . , . , , , , , . 102. , , . � �, - , . � �, , , , . . -- -- - . , . . , , ., . , , � � . 103. , , , . . , . . , , , ; , . 104. , , , , , , . 105. , - 1 6 . IV. 41 106. 41 : � , , 7 2010 - , , , - �. 107. , . 108. , 4 059 061 80 (119 089 25 ), . , , , , . 109. - . - , - . 110. , , , 3 5 (. , 68 ). , - , (. 13 1994 . �, � [Barber�, Messegu� and Jabardo v. Spain] ( 50 ), � 16�20, ��, 285-C; . 1 2001 . � � [Berktay v. Turkey] ( 22493/93), � 215). - (. 10 2005 . � � [Dzelili v. Germany] ( 65745/01), � 107�113). 111. , , , . , 1000 . B. 112. 93 246 25 . - . , , , 60 691 61 . , - . - - . , 69 839 64 (32 554 64 37 285 ). , 25 583 70 , , , . -- - 5000 �, , � 7500 -- . 37 285 , 30 600 , , 6685 , . 113. - , , . - , , , . , - , , - , , . - , , - , - , , . - 5000 7500 , , , , , , . - , 3000 . 114. , , , , . , , (., , 25 2001 . �I.J.L. � [I.J.L. and Others v. the United Kingdom] ( ) ( 29522/95, 30056/96 30574/96), � 18). , , 2010 41 - (. 7 2006 . 4378/02, , , 105 ). , . , . , 25 000 , , . C. 115. , . 1. , - 3 5 ; (b) , , , ; 5. . 10 2009 . . . ', - - , 45 2 74 1: (a) ; (b) ; (c) ; (d) , , , . 2. , - - - ; ()2 3. -- �� -- - 6 ; 4. (a) (i) �� , - 1000 ( ) , - , , , ; (ii) , - 25 000 ( ) , - , , , ; , - 6 . , , -- -- , , . , , : , 8 , , 6 . 1. 12 1988 . � � [Schenk v. Switzerland] ( ��, 140). , , 74 (� �) , , , , , � �. [concurring opinion] , , ( ). 2 , , ( ). 7 2010 , , , . ; , 8 , 6 , , , , . , , , , (. � � ( 35394/97), � 26, [ECHR] 2000-V). , 8 � � . 1 2007 . � � ( 5935/02). 2. � � ( 54810/00, [ECHR] 2006-IX). , , , , . , , , 6 , , . , . , , , (. � � ( 48539/99), [ECHR] 2000-IX). , , -- � � -- , 8 - , 6 , , , . 3. , . 3.1. -, , � �, , . , , , , ; 15 , , , . , , , , , , , ; , , -- -- , . , , , , 3 -- , -- 6 , , , ; . , , , , 3 . 3.2. , � �, -- ( � �) ( �P.G. J.H. � ( 44787/98), [ECHR] 2001IX) -- , �� , , 2010 43 , , . �� , ��, 6 , - , , . , 6 , ; , ��. , , , , , . ��, , , 8 , , , , � �. , ( 8 ), ( 6 ). , , , � �, : � 8 "", , �. 3.3. , , , 6 ��, 8 . , , 6 . , , , , . -- -- 6 . , , , . , , , , -- -- -- . , , , , , , . , , , , . , , , , , , , . , , . 3.4. , �� 6 8 : 6 , . , , , . , , . , -- -- 8 , . , ; -- , -- . , , , , . . , , 7 2010 , , . , , 6 ; , , , . , , , � �, � � . � � ( ) ��, , � [], , . , , ; , , ; , , ; , , , , ; <...> � ( � � [R. v. Rothman] [1981 ], [SCR], 1, . 640; � � [R. v. Collins] [1987 ], [SCR], 1, . 265, � 52, � � [R. v. Oickle] [2000 ], [SCR], 2, . 3, � 66). , , - , , ; , , , , , . . , , , -- �� . , , , , : , , , . . , , , , , . , , , -- -- , , , , , , -- , , , , , , , , . , , , (� �) , , , , , , . ()1 , . 8 , . , 22 2007 . , , , , 8 , : � , , , 8 <...>�. . � , � (. 3 ). (. 35�36 ) , , (. 70�71 ). , , , � � - , , ( ). 2010 45 (. 81 ), : � , � (. 82 ). , 8 , . ()1 1. , - 1 6 . , , , , : � ; � -- . -- . 2. . 3. , ., , ., . , . , , , . . , , ., ; , . 4. , , , , , , . , , , , . 5. , , , , . , , ( - � �) 5 (. � � [Conka v. Belgium] ( 51564/99), � 41�46, - [ECHR] 2002I). , - . 8 . 6. 1 6 , , , , , , ( , � � ( 35394/97), [ECHR] 2000V). - , , , , 1 6 . , . 7. -- , , 8 1996 . � � [John Murray v. the United Kingdom] ( [Reports of Judgments and Decisions] 1996I) -- , , , . , , , 14 (. 25 1993 . � � [Funke v. France], � 42, ��, 256A). 8. � �, � �, , . 9. . . �� , � � � [Ramanauskas v. Lithuania] ( 74420/01) ( [ECHR] 2008 -- ...), 1 6 2. , , . , , ., , . -- , -- , �� . , , ( ). 2 3- 2010 ( ). 7 2010 10. , , . ( ) - . , , . ; ( �� ) , , , , , , . 11. , , , 8 , . , , , , . 12. , . -- ( . - , ) -- , . , , , . . 13. , , 6 , , . , , , ()1 1. , - 6 . 2. , , : , 8 , . I. , 8 3. , -- , 88�93 , -- , 8 . 4. , , , , � �, . 80 , ( ) . , 8 . (a) 5. , , , . , 8 , -- , , , (, 8 , 6 ) , 8 ( , ). , , �P.G. J.H. �2. 6. 8 , , . , 8 , . , 3. , , � �4 , , ( ). 2 �P.G. J.H. � ( 44787/98), [ECHR] 2001IX. 3 6 1978 . � � [Klass and Others v. Germany], � 68�69, ��, 28. 4 35394/97, [ECHR] 2000V. 2010 47 �P.G. J.H. �1: � , "" , . , "" , �. , , , . 10. , , , , ( 8 ), ( 6 .) 7. 8 , , -- -- (. 82 ). , 6 , 2. , a fortiori3, , , . 11. , - 6 , 8 . , , , �<...> , , �4. 8. , , � 19 , , � (. 88 ). -- -- 12. , , , , � �5 �P.G. J.H. �6: �<...> , , , , , , �. 9. , �<...> -- , -- , , -- � (. 89 ), � 8 "", , �. 13. � , , <...>, , 5 8 �7. 14. , : , , , , , , - � , . 2 � � [Co�me and Others v. Belgium] ( 32492/96, 32547/96, 32548/96, 33209/96 33210/96), � 102, [ECHR] 2000-VII. 3 a fortiori (.) -- � , ; ( ). 4 . 6 2000 . � "" � [Comingersoll S.A. v. Portugal] ( 35382/97), � 35, [ECHR] 2000-IV; 18 1999 . � � [Beer and Regan v. Germany] ( 28934/95), � 57; � � [Garc�a Manibardo v. Spain] ( 38695/97), � 43, [ECHR] 2000-II; � � [Salduz v. Turkey] ( 36391/02), � 51, [ECHR] 2008 -- ... 5 , � �. 6 �P.G. and J.H. �. 7 . 28 1998 . � � [Osman v. the United Kingdom], � 116, [Reports of Judgments and Decisions] 1998-VIII. 48 7 2010 , 3 , ? ? ? �1. 15. () . (b) , 8 � �, , , , , , , , 6 2. (c) , 16. , , , , 8 , , . 17. , . , , , , , : . , .; ., ; ., . -- . -- , , , . . . , . , - (. 38�40 ). . -- -- , . . -- , 8 , -- ., . 18. ., , , , . . , . , . , 19. , . , , . 20. � �3, , , , �<...> , , , . -- ; , , , - (. 26 2006 . � � [Khudobin v. Russia] ( 59696/00), � 135, , mutatis mutandis, 6 1978 . � � [Klass and Others v. Germany] ��, 28, . 24�26, � 52�56). , , , , -- . , (. 17 1970 . � � [Delcourt v. Belgium], ��, 11 <...>)�4. �P.G. and J.H. �. 2 . � � [Luc� v. Italy] ( 33354/96), � 40, [ECHR] 2001II, 24 1986 . � � [Unterpertinger v. Austria], � 31�33, ��, 110; 20 1993 . � � [Sa�di v. France], � 43�4, ��, 261-C; 23 1997 . � � [Van Mechelen and Others v. the Netherlands], � 55, [Reports] 1997-III; 9 1998 . � � [Dorigo v. Italy] ( 33286/96), � 43, -- 15 1999 . [ DH (99) 258]. 3 � � ( 74420/01), [ECHR] 2008 -- ... 4 , � 53. 2010 49 21. , , , , ., , . . , . , , , . 22. , , , . 6 . II. 23. , , , . . , , , , , � �1, � �2 , , � �3. 24. 11 2006 . � � , �<...> �4. 25. � � . , , : �<...> . , , , , : , ; , , ; - ; , �5. 26. , , , . , , - , 8 6. 27. � �, 6 7. , � � , . , � � . 28. , , , . , , , . 29. 51 � � , 8: � , , 6 , . , , , <...> -- , , -- 7 . , , , 11 2006 . � � ( 54810/00), [ECHR] 2006IX. 2 � � ( 48539/99), [ECHR] 2002IX. 3 . 4 11 2006 . � �, � 101. 5 Ibid., � 116�117. 6 � �: �<...> , , , 6 . , , , , �. 7 � �, � 52. 8 � � [R. v. Hebert] ([1990 ], [Supreme Court Reports], . 2, . 151). 7 2010 , , , : , , . , , , . , , , , , �. 30. , , , . , , . : . . , , , , -- � �. � � [mens rea] , . �� . 31. , , , . � � : �, , , , . (� � [Self-Incrimination in the Canadian Criminal Process] (1979 ), . 253): " , , , . , , . , . , , , - , , , , ". <...> , , . ; . , , , �1. 32. , . 33. , , , , . : , , . 34. , � � , : �[] . , , . , , . . . , , , , . . ; �. 35. , , , , mutatis mutandis, , - . ; , . . 2010 51 , , . . . , . � � , , , . , . , , -- , . , , , , . 36. � �, , 5 2008 . , �<...> <...> , , . , 6 �1 ( ). 37. , . , . � �, , , , . , , , , 2. III. 41 38. , �� 4 . , 1000 , . . � � . � � �, � 73. 2 ., mutatis mutandis, � �. � . : 2006 : , -- : 1 (10) 2007 . NB! .. , (192009.1344--) (46) 2010 . , 2007�2009 , HUDOC: http:// cmiskp.echr.coe.int/tkp197/search.asp?skin=hudoc-en. , , ( ), , �� : Translations (). , . 7 2010