43883/04

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   ÖZ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 43883/04 )   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Mayıs 2008   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı   ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan ve 43883/04 numaralı baꢀvurunun nedeni T.C.   vatandaꢀı Naile Öz’ün (baꢀvuran) 17 Kasım 2004 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları   Mahkemesi’ne (AĐHM) Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa   Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara barosu avukatlarından T.   Akıllıoğlu, A. Aktay ve Ö. Yıldız tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   1. DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuran 1949 doğumlu olup Tarsus’ta ikamet etmektedir.   Ağustos 1996 tarihinde Đçel Büyükꢀehir Belediyesi (Đdare) yol geniꢀletme çalıꢀması   amacıyla baꢀvurana ait taꢀınmazı kamulaꢀtırmıꢀtır.   Bilirkiꢀi komisyonu 24 Eylül 1996 tarihli bir rapor ile arsanın değerini 136.500.000 TL (o   dönemde yaklaꢀık 1.158 Euro) olarak belirlemiꢀ ve kamulaꢀtırma bedeli taꢀınmazın 12 ꢁubat   tarihindeki devri sırasında baꢀvurana ödenmiꢀtir.   Ödenen kamulaꢀtırma bedelini yetersiz bulan baꢀvuran ek kamulaꢀtırma bedeli talebiyle 24   ꢁubat 1997 tarihinde Tarsus Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.   Asliye Hukuk Mahkemesi 8 Ağustos 1997 tarihli kararı ile baꢀvuranın talebini kısmen yerinde   bulmuꢀ ve Đdarenin mezkur taꢀınmazın 12 ꢁubat 1997 tarihindeki devrinden geçerli olmak   üzere yansıtılacak yasal faiz oranı ile birlikte baꢀvurana 1.003.300.000 TL (o dönemde   yaklaꢀık 5.766 Euro) ek kamulaꢀtırma tazminatı ödemesine karar vermiꢀtir. Mahkeme aynı   kararla Đdarenin aynı zamanda 109.389.474 TL (o dönemde yaklaꢀık 63 Euro) yargı gideri ile   avukatlık ücretini ödemesine de hükmetmiꢀtir.   Yargıtay 11 Mayıs 1998 tarihli kararı ile Đlk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.   Yargıtay 24 Haziran 1998 tarihinde Đdare tarafından yapılan temyiz talebini reddetmiꢀtir.   Baꢀvuranın 27 Eylül 2004 tarihinde Đdare hakkında baꢀlattığı icra takibi sonuçsuz kalmıꢀtır.   Ağustos 2006 tarihinde bu baꢀvurunun yapılmasından yaklaꢀık bir yıl dokuz ay sonra Đdare   tarafından baꢀvurana yasal faiziyle birlikte 7.225,25 YTL (o dönemde yaklaꢀık 3.884 Euro) ek   kamulaꢀtırma tazminatı ile yargı gideri ve avukatlık ücreti için 689,23 YTL (yaklaꢀık 370   Euro) ödenmiꢀtir.   II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMALARI   Kamulaꢀtırma alanındaki iç hukuk ve uygulamaları hakkında bkz. Akkuꢀ-Türkiye kararı (9   Temmuz 1997 ve Aka-Türkiye kararı, 23 Eylül 1998).   HUKUK   III. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuran bir yanda ek kamulaꢀtırma tazminatının geç ödenmesi ve diğer yanda sözkonusu   tazminata uygulanan yasal faizin o dönemde Türkiye’de yüksek olan enflasyon karꢀısında   yetersiz kalması nedeniyle iki bakımdan mülkiyet hakkının ihlal edildiğinden ꢀikayetçi   olmaktadır. Baꢀvuran bu yönde Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesini ileri sürmektedir.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   Hükümet AĐHS’nin 35. maddesine uygun olarak iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle   AĐHM’yi baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir. Hükümet bu bağlamda, geç yapılan   ödemenin neden olduğu zararın giderilmesi için baꢀvuranın Borçlar Kanunu’nun 105.   maddesinde öngörülen baꢀvuru yolunu kullanmadığını savunmaktadır.   Baꢀvuran bu sava karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM Borçlar Kanunu’nun 105. maddesinde yer alan baꢀvuru yolunun etkisiz oluꢀu   nedeniyle benzer bir ꢀikayetin daha önce reddedildiğini hatırlatır (Bkz. özellikle sözü edilen   Aka kararı). Bu nedenle aynı gerekçeyle yapılan ön itirazı reddetmektedir.   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.   B. Esasa dair   AĐHM bundan önce de bu baꢀvurudakine benzer sorunları ortaya koyan davaların ele   alındığını ve bunların Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını   kaydetmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ s.1310, par. 30-31, ve Aka s.2682, par. 50-51   kararları).   AĐHM, incelemelerinde Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir tespit ve   delil sunmadığını not etmektedir. AĐHM, ulusal mahkemelerce hükme bağlanan ek tazminatın   ödenmemesindeki kusurun kamulaꢀtırmayı yapan idareye ait olduğunu ve bu gecikmenin   baꢀvuranları mülkiyetin kamulaꢀtırmasına ilaveten ayrı bir zarara daha soktuğunu tespit   etmektedir. Bu zarar yasal faiz oranının enflasyona göre yetersiz kalıꢀıyla iki katına çıkmıꢀtır.   AĐHM’yi baꢀvuranın toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının   korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz   bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.   Sonuç olarak, Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.   IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI   AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine   karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi   edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil   tatminine hükmeder.”   A. Maddi ve manevi tazminat   Baꢀvuran 3.181 Euro maddi, 5.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.   Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM maddi zarar ile ilgili olarak, Akkuꢀ-Türkiye kararında (sözü edilen s.1311, par.35-36)   uygulanan hesaplama yöntemi ıꢀığında baꢀvurana talep ettiği maddi tazminatın tamamının   ödenmesini uygun görmektedir.   Manevi zarara gelince, AĐHM mevcut koꢀullarda ihlal kararının kendisinin adil bir tatmini   oluꢀturduğuna itibar etmektedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu avukatlık giderleri için 5.000 Euro talep etmekte   buna karꢀılık bu talebini destekleyici bir belge sunmamaktadır.   Hükümet bu miktara itiraz etmektedir.   AĐHM’nin 41. maddesine göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul   miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM bu baꢀvuruda baꢀvuranın avukatlık   giderlerini kanıtlayıcı herhangi bir belge sunmadığı saptamasını yapmaktadır. Bu durumda   AĐHM baꢀvurana avukatlık ücreti baꢀlığı altında bir ödeme yapılmasını gerekli   görmemektedir.   C. Gecikme faizi   Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı   faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;   3. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç   ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve her   türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana 3.181 (üç   bin yüz seksen bir) Euro maddi tazminat ödenmesine;   b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına   kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının   üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına,   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMĐꢀTĐR.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragraflarına uygun olarak 20 Mayıs 2008 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5