44058/04;19807/05

ĐKĐNCĐ D A ĐRE   ÖZCAN KORKMAZ VE DĐĞERLERĐ v. TÜRKĐYE DAVASI   (B a ꢀvuru No. 44058/04, 19807/05 ve 26384/05)   KARAR   STRASBOURG   Aralık 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44. (§ 2.) maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.   _________________________________________________________________________________________   © T.C. Adalet Bakanlığı, 2012. Bu gayrıresmi çeviri, Adalet Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler   Genel Müdürlüğü, İnsan Hakları Daire Başkanlığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu   çeviri, davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu   ile Adalet Bakanlığı, Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, İnsan Hakları Daire Başkanlığı’na   atıfta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   Özcan Korkmaz ve Diğerleri v. Türkiye davasında,   Baꢀkan   Françoise Tulkens,   Yargıçlar   Ireneu Cabral Barreto,   Vladimiro Zagrebelsky,   Dragoljub Popović,   Nona Tsotsoria,   Iꢀıl Karakaꢀ,   Kristina Pardalos,   ve Daire Yazı Đꢀleri Müdürü Yardımcısı SallyDollé’nin katılımıyla   oluꢀturulan Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (Đkinci Dairesi), 10 Kasım   tarihinde yapılan gizli müzakereler sonrasında, aynı tarihte aꢀağıdaki   kararı vermiꢀtir:   USUL   1. Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan dava, üç Türk vatandaꢀı olan   Özcan Korkmaz, Serkan Yazar ve Murat Đslam (“baꢀvuranlar) tarafından   Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne sırasıyla 1 Kasım 2004, 23 Mayıs   ve 27 Haziran 2005 tarihlerinde, Đnsan Hakları ve Temel   Özgürlüklerin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi   uyarınca yapılmıꢀ olan (44058/04, 19807/05 ve 26384/05 no’lu) üç   baꢀvurudan ibarettir.   2. 23 Eylül 2008 tarihinde, AĐHM baꢀvuruları kısmen kabul edilemez   olarak beyan etmiꢀ ve baꢀvuranların Savunma Bakanlığı tarafından Askeri   Yüksek Đdare Mahkemesi’ne ibraz edilen gizli belgelere eriꢀimde sıkıntı   yaꢀamalarına (19807/05 ve 26384/05 no’lu baꢀvurular) ve Askeri Yüksek   Đdare Mahkemesi huzurunda gerçekleꢀen yargılama süresince, Cumhuriyet   savcısının yazılı görüꢀünün (tüm baꢀvurular) ve tetkik hâkiminin   görüꢀlerinin baꢀvuranlara tebliğ edilmemesine (44058/04 no’lu baꢀvuru)   iliꢀkin ꢀikâyetlerini Hükümete tebliğ etme kararı almıꢀtır. AĐHM ayrıca,   baꢀvuruların kabul edilebilirliği ile aynı anda esasını incelemeye karar   vermiꢀtir (29. maddenin 3. fıkrası).   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   OLAY VE OLGULAR   I. DAVANIN KOꢁULLARI   3. Baꢀvuranların üçü de Türk Silahlı Kuvvetleri eski mensuplarıdır ve   disiplin gerekçelerine bağlı olarak ihraç edilmiꢀlerdir.   4. Baꢀvuranlar, ihraç kararlarının geçersiz kılınması istemiyle, Askeri   Yüksek Đdare Mahkemesi huzurunda birbirlerinden bağımsız olarak dava   açmıꢀlardır.   5. Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi, (herhangi bir duruꢀmanın   yapılmadığı 44058/04 no’lu baꢀvuru hariç olmak üzere) tarafları dinledikten   ve 1602 sayılı kanunun 52(4) maddesine binaen Milli Savunma Bakanlığı   tarafından kendisine ibraz edilen gizli belgeleri inceledikten sonra   baꢀvuranların ihraç kararlarının, ilgili kanunlara uygun olduğuna karar   vermiꢀtir. Akabinde, bu kararların iptaline yönelik yapılan talepleri   reddetmiꢀtir. Cumhuriyet baꢀsavcısının duruꢀma öncesinde Askeri Yüksek   Đdare Mahkemesi’ne ibraz edilen yazılı görüꢀü ya da tetkik hâkiminin   müzakereler esnasında göz önüne alınan yorumları baꢀvuranlara tebliğ   edilmemiꢀtir.   6. Baꢀvuranlar akabinde Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’nin kararlarına   iliꢀkin tashih talebinde bulunmuꢀlardır. Talepleri aꢀağıda öngörülen   tarihlerde reddedilmiꢀtir:   - 44058/04 no’lu baꢀvuru: 20 Nisan 204 (karar baꢀvurana 3 Mayıs 2004   tarihinde tebliğ edilmiꢀtir)   - 19807/05 no’lu baꢀvuru: 26 Nisan 2005   - 26384/05 no’lu baꢀvuru: 2 ꢁubat 2005   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK KURALLARI   4. Đlgili iç hukuk kurallarının bir örneğine Karayiğit v. Türkiye (kabul   edilebilirlik kararı) No. 45874/05, 23 Eylül 2008) davasından ulaꢀılabilir.   Özellikle de, Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’ne iliꢀkin 1602 sayılı   Kanunun 79. maddesi aꢀağıdaki ꢀekilde öngörmektedir:   “Savcılar, kendilerine havale olunan dosyaları Baꢀsavcı adına incelerler ve onun   yerine düꢀüncelerini, davalarda en geç otuz gün içinde gerekçeli ve yazılı olarak   verirler [esas hakkında]…. Baꢀkanın ve Baꢀsavcının vereceği diğer görevleri yerine   getirirler…   Savcılar, ilgili yerlerden Baꢀkan aracılığı ile her türlü bilgileri isteyebilecekleri gibi   iꢀlem dosyalarını da getirtebilirler.   Daireler ile Dava Daireleri Kurulunca gerekli görüldüğü takdirde, savcılar,   düꢀüncelerini sözlü olarak da açıklarlar [açıklamaları talep edilebilir]....”   5. Tetkik hâkiminin iꢀlevi ile ilgili olarak, 1602 sayılı Kanunun 2. geçici   maddesi aꢀağıdaki ꢀekilde öngörmektedir:   “...Tetkik hâkimleri yalnızca Daire[ler] Baꢀkanları tarafından kendilerine verilen   davaları incelerler ve Daire ya da Dava Daireleri Kurulu’na gerekli açıklamayı   yaparlar.   [Tetkik hâkimleri] görüꢀ[lerini] ve kararlarını sözlü ve yazılı olarak verirler, taslak   kararlar yazarlar [ve] gerekli tutanakları yazarlar. Baꢀkan ya da Daire[ler] Baꢀkanları   tarafından kendilerine verilen diğer görevleri yerine getirirler.”   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   HUKUKĐ DEĞERLENDĐRME   I. BAꢁVURAN MURAT ĐSLAM HAKKINDA (BAꢁVURU NO.   26384/05)   6. Baꢀvuran, Milli Savunma Bakanlığı tarafından Askeri Yüksek Đdare   Mahkemesi’ne ibraz edilen gizli belgelere eriꢀiminin engellenmesinden ve   cumhuriyet baꢀsavcısının bu mahkemeye ibraz edilen yazılı görüꢀünün   kendisine tebliğ edilmemesinden dolayı ꢀikâyette bulunmuꢀtur.   10. AĐHM, aꢀağıda açıklanan gerekçelere bağlı olarak, Murat Đslam   tarafından yapılan baꢀvurunun artık değerlendirilmesinin gerekmediği   kanaatindedir.   11. 6 Nisan 2009 tarihli yazı ile, Hükümetin görüꢀleri baꢀvuranın   temsilcisine gönderilmiꢀtir, temsilciden 18 Mayıs 2009 tarihine kadar görüꢀ   bildirmesi ve adil tazmin iddiasında bulunması talep edilmiꢀtir. Baꢀvuranın   temsilcisi herhangi bir görüꢀ ibraz etmemiꢀtir.   12. Taahhütlü posta ile gönderilen 23 Haziran 2009 tarihli bir yazı ile   baꢀvuranın temsilcisine, baꢀvuranın görüꢀlerini ibraz etmesi için tanınan   sürenin 18 Mayıs 2009 tarihinde dolduğu ve sürenin uzatılmasına iliꢀkin   herhangi bir talepte bulunulmadığı bildirilmiꢀtir. Baꢀvuranın temsilsinin   dikkati, Sözleꢀme’nin 37. maddesinin 1.fıkrasının a) bendine çekilmiꢀtir; bu   maddede, baꢀvuranın baꢀvurusunu takip etme niyetinin olmadığı sonucunun   çıkarılabileceği ꢀartlar altında, AĐHM’nin davalar listesinden bir davayı   çıkarabileceği öngörülmektedir. Bu tarihe kadar herhangi bir yanıt   alınmamıꢀtır.   13. AĐHM bu ꢀartlar altında, Sözleꢀme’nin 37. maddesinin 1.fıkrasının a)   bendinin anlamı dâhilinde, baꢀvuranın artık baꢀvurusunu takip etmeyi   istemediği sonucunun çıkarılabileceği kanaatindedir. Ayrıca, 37. maddenin   1. fıkrasına uygun olarak sonunda, AĐHM, Sözleꢀme’de ve Sözleꢀme’nin   protokollerinde belirtilen insan haklarına saygı ile ilgili olarak ve davanın   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   değerlendirilmesinin devamını gerektirecek herhangi özel bir durum tespit   etmemektedir. Yukarıda sözü geçenler ıꢀığında, AĐHM bu baꢀvuruyu   mevcut baꢀvurular grubundan ayırmayı ve listeden çıkarmayı uygun   görmektedir.   II. SÖZLEꢁME’NĐN 6. MADDESĐNĐN 1. FIKRASININ ĐHLAL   EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   7. Baꢀvuranlar, Cumhuriyet Baꢀsavcısının Askeri Yüksek Đdare   Mahkemesi’ ne ibraz edilen yazılı görüꢀünün kendilerine tebliğ   edilmediğinden ve bu durumun Sözleꢀme’nin 6. Maddesinin 1. fıkrasında   koruma altına alınan tarafların eꢀitliği ilkesini ihlal ettiğinden dolayı   ꢀikâyette bulunmuꢀlardır. Özcan Korkmaz (Baꢀvuru No. 44058/04) da aynı   zamanda tetkik hâkiminin görüꢀlerinin tebliğ edilmemesinden dolayı   ꢀikâyette bulunmuꢀlardır. Son olarak Serkan Yazar (Baꢀvuru No. 19807/05)   gizli belgelere ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından Askeri Yüksek Đdare   Mahkemesi’ne ibraz edilen bilgilere eriꢀememesinden dolayı ꢀikâyette   bulunmuꢀtur.   A. Kabul Edilebilirlik Hakkında   8. Tetkik hâkiminin görüꢀlerinin tebliğ edilmemesine iliꢀkin ꢀikâyet   (Baꢀvuru No. 44058/04) ile ilgili olarak, tetkik hâkiminin Askeri Yüksek   Đdare Mahkemesi huzurundaki rolünün, Cumhuriyet savcısının rolü ile   kıyaslanarak detaylı ꢀekilde incelendiği Meral v. Türkiye (No. 33446/02, §§   40-43, 27 Kasım 2007) davasındaki benzer bir ꢀikâyeti dikkate alan AĐHM,   Sözleꢀme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edilmediğine dikkat   çekmektedir. AĐHM Meral davasında, davanın duruꢀmaya hazırlanmasından   sorumlu olan ve hâkim heyetinin kararını, tarafların itiraz hakkı olmaksızın   kendi görüꢀleri ile etkileyebilecek bir konumda olan cumhuriyet savcısının   aksine, tetkik hâkiminin rolünün yalnızca Daire Baꢀkanı tarafından   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   kendisine verilen adli görevlerle sınırlı olduğunu ve dolayısıyla temyiz   duruꢀmasını dinleyen hâkimlerin rolünden ayrılamayacağını tespit   etmektedir. Bu bağlamda, tetkik hâkimi genel bir kural olarak soruꢀturmaya   yönelik tedbir emri vermemiꢀ, yalnızca hali hazırda soruꢀturulmuꢀ bir dosya   üzerinde kanaat oluꢀturmuꢀtur.   16. Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi huzurunda tetkik hâkiminin   iꢀlevlerinin, Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi huzurundaki iꢀlevlerle   neredeyse aynı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, AĐHM, Meral   davasındaki tespitlerinden farklı bir sonuca varmasını gerektiren bir gerekçe   görmemektedir. AĐHM, Sözleꢀme’nin 35. maddesinin 3. ve 4. fıkraları   uyarınca dayanaktan yoksun olarak beyan edildiği gerekçesiyle bu ꢀikâyetin   reddedilmesi gerektiğine karar vermektedir.   17. Sözleꢀme’nin 35. maddesinin 3. ve 4. fıkralarının anlamı dâhilinde,   AĐHM baꢀvuranın ꢀikâyetlerinin kalanının dayanaktan yoksun olarak beyan   edilmediğine dikkat çekmektedir. AĐHM ayrıca bunların baꢀka herhangi bir   gerekçeye dayanarak kabul edilemez olarak beyan edilemeyeceğine dikkat   çekmektedir. Dolayısıyla baꢀvurunun kalanı kabul edilebilir olarak beyan   edilmelidir.   B. Esas Hakkında   1. Cumhuriyet baꢀsavcısının yazılı görüꢀünün tebliğ edilmemesi   hakkında (Baꢀvuru No. 44058/04 ve 19807/05)   9. Hükümet, ceza yargılamalarının aksine, idari yargılamalarda   cumhuriyet baꢀsavcısının davaya bir taraf olmadığını ve görüꢀlerinin, idare   mahkemesinin kararı üzerinde bir etkisinin bulunmadığını iddia etmiꢀtir.   Hükümet aynı zamanda, tarafların eꢀitliği ilkesinin mevcut davada ihlal   edilmediğini, çünkü baꢀvuranların, içinde cumhuriyet baꢀsavcısının yazılı   görüꢀünü de barındıran dava dosyalarını istedikleri her zaman inceleme   fırsatına sahip olduklarını ileri sürmüꢀtür. Hükümet ayrıca, baꢀvuran Serkan   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   Yazar’ın, 22 ꢁubat 2005 tarihinde yapılan duruꢀma esnasında, bu görüꢀe   yanıt verme fırsatına da sahip olduğunu belirtmiꢀtir.   19. AĐHM, Hükümet tarafından yapılan benzer itirazları hali hazırda   önceki davalarında inceleyip reddettiğini ve Sözleꢀme’nin 6. maddesinin 1.   fıkrasının ihlal edildiğini tespit ettiğini gözlemlemektedir (bkz. Meral,   yukarıda atıfta bulunulan, §§ 32-39; Miran v. Türkiye, No. 43980/04, §§ 15-   18, 21 Nisan 2009). AĐHM mevcut davada, mevcut içtihatlarından   ayrılmasını gerektiren özel bir durum görmemektedir.   20. Dolayısıyla, cumhuriyet baꢀsavcısının yazılı görüꢀünün baꢀvuranlara   tebliğ edilmemesine bağlı olarak, Sözleꢀme’nin 6. maddesinin 1. fıkrası   ihlal edilmiꢀtir.   2. Gizli belgelere yetersiz eriꢀim hakkında (Baꢀvuru No. 19807/05)   10. Hükümet, silahlı kuvvetlerce yerine getirilen iꢀlevlerin doğası   gereği, bazı bilgi ve belgelerin gizli olarak muhafaza edilebileceğini ileri   sürmüꢀtür. Ayrıca, idare tarafından kendisine “gizli” olarak ibraz edilen   belgelerin gizliliği, Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi için bağlayıcı   olmamıꢀtır; Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi, her davanın olay ve   olgularına bağlı olarak belgelerin gizliliğinin gerekçelerine yönelik   bağımsız değerlendirmesini yapmıꢀ ve uygun gördüğü bilgileri açıklamıꢀtır.   Hükümet, bu ilkeyi akılda tutarak, baꢀvuran Serkan Yazar üzerinde   uygulanan tedbire iliꢀkin altta yatan gerekçelerin, mevcut davada, Askeri   Yüksek Đdare Mahkemesi’nin kararında öngörüldüğünü ileri sürmüꢀtür.   Fakat bu mahkemeye ibraz edilen belgeler, bilgi toplama yöntemlerinin   gizliliğinin korunması amacıyla, baꢀvuranların eriꢀimine açık olmamıꢀtır.   22. AĐHM, benzer ꢀikâyetleri daha önce değerlendirdiğine ve   Sözleꢀme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğini tespit ettiğine   dikkat çekmektedir (bkz. Güner Çorum v. Türkiye, No. 59739/00, §§ 24-31,   Ekim 2006; Aksoy (Eroğlu) v. Türkiye, No. 59741/00, §§ 24-31, 31 Ekim   2006; Miran, yukarıda atıfta bulunulan, §§ 13 ve 14; Topal v. Türkiye, No.   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   3055/04, §§ 16 ve 17, 21 Nisan 2009). AĐHM mevcut davada Hükümetin,   önceki bulgularını değiꢀtirmesini gerektirecek ya da baꢀvuranın muhalif   yargılama hakkına verilen zararı gerekçelendirebilecek herhangi bir   argüman sunmadığı ya da olay ya da olgu belirtmediği kanaatindedir.   AĐHM özellikle de, bazı davalarda, kamu çıkarına bağlı sebeplerle,   delillerin muhalif taraftan gizli tutulması gerekçelendirilebilse de,   Hükümetin mevcut davada böylesi bir tedbirin gerekli olduğunu   gösteremediğine dikkat çekmektedir (bkz. Van Mechelen ve Diğerleri v.   Hollanda, 23 Nisan 1997, § 58, Hüküm ve Karar Raporları 1997-III).   11. Dolayısıyla, Milli Savunma Bakanlığı tarafından, baꢀvuranın silahlı   kuvvetlerden tasfiye edilmesi kararını desteklemek amacıyla, Askeri   Yüksek Đdare Mahkemesi’ne ibraz edilen gizli belgelere baꢀvuranın yetersiz   eriꢀimine bağlı olarak, Sözleꢀme’nin 6. maddesinin 1. fıkrası ihlal   edilmiꢀtir.   III. SÖZLEꢁME’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   12. Baꢀvuranlar herhangi bir adli tazmin talebinde bulunmamıꢀtır.   AĐHM dolayısıyla bu bağlamda baꢀvuranlara herhangi bir ödeme   yapılmasına gerek görmemektedir.   BU GEREKÇELERLE, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE   1. Murat Đslam tarafından yapılan 26384/05 No’lu baꢀvuruyu, mevcut dava   grubundan ayırmaya ve listeden çıkarmaya karar verir;   2. 44058/04 ve 19807/05 no’lu baꢀvurulara iliꢀkin, Askeri Yüksek Đdare   Mahkemesi huzurunda yapılan yargılama esnasında, cumhuriyet   baꢀsavcısının yazılı görüꢀünün baꢀvuranlara tebliğ edilmemesine ve   19807/05 no’lu baꢀvuruya iliꢀkin, Milli Savunma Bakanlığı tarafından   ÖZCAN KORKMAZ AND OTHERS v. TURKEY JUDGMENT   ibraz edilen gizli belgelere baꢀvuranın eriꢀim sağlayamamasına yönelik   ꢀikâyetleri kabul edilebilir olarak beyan eder;   3. Baꢀvuruların kalanını kabul edilemez olarak beyan eder;   4. Sözleꢀme’nin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine karar verir.   Đꢀ bu karar Đngilizce dilinde tanzim edilmiꢀ ve AĐHM iç tüzüğünün 77.   maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca 1 Aralık 2009 tarihinde, yazılı olarak   tebliğ edilmiꢀtir.   SallyDollé   Françoise Tulkens   Yazı Đ ꢀ leri Müdür Yardımcısı   Baꢀkan