44292/04

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ĐKĐNCĐ DAĐRE   CĐHANGÜL/TÜRKĐYE   (Baꢀvuru no. 44292/04)   KARAR   STRAZBURG   Eylül 2009   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USULĐ ĐꢀLEMLER   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 44292/04 no’lu davanın nedeni T.C.   vatandaꢀı Erol Cihangül’ün (“baꢀvuran”), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 25 Ekim 2004   tarihinde Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) 34. maddesi   uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, AĐHM önünde Ankara Barosu avukatlarından   O. Çelen tarafından temsil edilmiꢀtir.   OLAYLAR   I. DAVA OLAYLARI   Baꢀvuran, 1980 doğumludur ve Đstanbul’da yaꢀamaktadır. 5 Mart 2003’te kendisi ve   ailesi hakkında yapılan gizli güvenlik soruꢀturması sonucu askeri akademi öğrencisi   olmasının uygun görülmemesi nedeniyle akademiyle iliꢀiği kesilmiꢀtir. Baꢀvurana, iliꢀiğinin   kesilmesine gerekçe olarak belirli bir neden bildirilmemiꢀtir.   Bilahare, baꢀvuran Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’nden ihraç kararını bozmasını   talep etmiꢀtir. Yargılama sürecinde gizli belgelere ve Savunma Bakanlığı’nın, baꢀvuranı   askeri akademiden ihraç kararına gerekçe olarak Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’ne sunduğu   bilgiye eriꢀme imkanı olmamıꢀtır.   ꢁubat 2004’te Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi, baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir.   Askeri hizmetin yerine getirilmesi için gizlilik gerektiren bilgi ve belgelerin baꢀvurana   açıklanamayacağını kaydetmiꢀtir. Mahkeme ayrıca idare tarafından yapılan sınıflandırmaya   tabi olmadığını ve her bir davada, belgelerin gizli tutulmasını haklı kılacak sebepler bulunup   bulunmadığını resen değerlendirdiğini vurgulamıꢀtır. Yargılama sürecinde Cumhuriyet   Savcısı tarafından Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’ne sunulan yazılı görüꢀler, baꢀvurana   bildirilmemiꢀtir.   Müteakiben baꢀvuran, gizli nitelikli oldukları iddiasıyla güvenlik soruꢀturması   sonuçlarına eriꢀiminin engellenmesinin, kendisini gereğince savunmaktan alıkoyduğunu ileri   sürerek Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi kararının düzeltilmesini talep etmiꢀtir.   Mayıs 2004’te Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi, baꢀvuranın kararın düzeltilmesine   iliꢀkin talebini reddetmiꢀtir.   HUKUK   I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, AĐHS’nin 6/1 maddesine dayanarak Savunma Bakanlığı tarafından Askeri   Yüksek Đdare Mahkemesi’ne sunulan gizli belgelere ve bilgilere eriꢀiminin engellenmesi ve   Cumhuriyet Savcısı’nın mahkemeye sunduğu yazılı görüꢀlerin kendisine bildirilmemesi   nedeniyle tarafların eꢀitliği ilkesinin ihlal edildiğinden ꢀikayetçi olmuꢀtur.   A. Kabuledilebilirlik   Esas olarak Pellegrin/Fransa ([BD], no. 28541/95, AĐHM 1999-VIII) kararındaki   mahkeme içtihadını dayanak olarak gösteren Hükümet, baꢀvuran ve Devlet arasındaki hususi   iliꢀki nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin mevcut davada uygulanabilir olmadığını ileri   sürmüꢀtür.   AĐHM, son olarak Vilho Eskelinen ve Diğerleri/Finlandiya kararında ([BD], no.   63235/00, 62. paragraf, AĐHM 2007-IV) Devlet ve devlet memurları arasındaki   uyuꢀmazlıklarda 6/1 maddenin uygulanması hususundaki içtihadını gözden geçirdiğini   kaydeder. Yukarıda kaydedilen davada kabul edilen yeni kriterleri göz önüne alan AĐHM,   Hükümet’in öncelikle baꢀvuranın, ulusal hukuk bağlamında mahkemeye eriꢀim hakkı   bulunmadığını ve ikinci olarak, uyuꢀmazlık konusu göz önüne alındığında baꢀvuranın 6.   madde kapsamındaki haklardan mahrum bırakılmasının anlaꢀmazlığın mahiyeti bakımından   haklı bir gerekçeye dayandığını ortaya koyamadığını kaydeder. Sözkonusu koꢀullar altında   AĐHM, 6/1 maddenin mevcut davaya uygulanabilir olduğu kanaatindedir; bu nedenle   Hükümet’in ilk itirazını reddeder (bkz. Miran/Türkiye, no. 43980/04, paragraflar 9-12, 21   Nisan 2009, ve Topal/Türkiye, no. 3055/04, paragraflar 12-15, 21 Nisan 2009).   AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde sözkonusu ꢀikayetlerin dayanaktan   yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik   unsuru taꢀımadıklarını tespit eder. Bu nedenle, baꢀvurunun sözkonusu kısmı kabuledilebilir   niteliktedir.   B. Esas   Hükümet, baꢀvuranın Cumhuriyet Savcısı’nın yazılı görüꢀlerinin kendisine   bildirilmemesine iliꢀkin ꢀikayeti hususunda baꢀvuranın, Cumhuriyet Savcısı’nın yazılı   görüꢀlerini de kapsayan dava dosyasını her zaman inceleme imkanına sahip olduğunu ileri   sürmüꢀtür. Ayrıca, Cumhuriyet Savcısı’nın görüꢀlerinin idari yargılama sürecindeki mahkeme   kararında hiçbir etkisi bulunmadığını savunmuꢀtur. Gizli belgelere eriꢀimine getirilen   kısıtlamaya iliꢀkin ꢀikayet hususunda Hükümet, bu tür bir gizliliğin kamu yararı için gerekli   olduğunu ileri sürmüꢀtür.   AĐHM, daha önce benzer ꢀikayetleri incelediğini ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal   edildiği sonucuna vardığını kaydeder (bkz. Güner Çorum/Türkiye, no. 59739/00, paragraflar   24-31, 31 Ekim 2006; Aksoy (Eroğlu)/Türkiye, no. 59741/00, paragraflar 24-31, 31 Ekim   2006; Meral/Türkiye, no. 33446/02, paragraflar 32-39, 27 Kasım 2007; Miran, paragraflar 13-   18; Topal, paragraflar 16 ve 17). AĐHM, mevcut davada sözkonusu içtihadı dıꢀında kalan bir   karar vermesini gerektirecek özel koꢀullar tespit etmemiꢀtir.   Dolayısıyla, baꢀvuranın Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’ne sunulan gizli belgelere   eriꢀiminin engellenmesi ve Cumhuriyet Savcısı’nın yazılı görüꢀlerinin baꢀvurana   bildirilmemesi hususlarında AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN DĐĞER MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   Baꢀvuran, öncelikle Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’nin askeri hakimlerden oluꢀması   ve tek birinci derece mahkemesi olarak görev yapması nedeniyle bağımsız ve tarafsız   olmayan bir mahkemenin kendisini, 6/1 maddeyi ihlal edecek ꢀekilde adil olarak   yargılamadığından ꢀikayetçi olmuꢀtur. Ayrıca, sözkonusu maddeye dayanarak Askeri Yüksek   Đdare Mahkemesi kararının makul olmadığını ve bu mahkemenin hangi dairesinin davayı   inceleyeceğini önceden bilmenin mümkün olmadığını ileri sürmüꢀtür. Son olarak, AĐHS’nin   13., 17. ve 18. maddelerinin ihlal edildiğini iddia etmiꢀtir.   Sunulan deliller ıꢀığında yetki alanına giren ꢀikayet konularını göz önüne alan AĐHM,   sözkonusu ꢀikayetlerin AĐHS ya da ek protokollerinde ortaya konan hak ve özgürlüklerin ihlal   edildiğini iꢀaret etmediği sonucuna varır (Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’nin bağımsız ve   tarafsız olmadığına iliꢀkin ꢀikayet hususunda, bkz. Yavuz ve Diğerleri/Türkiye (karar), no.   29870/96, 25 Mayıs 2000; Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’nin kararlarına itiraz   prosedürünün mevcut olmaması ve bu mahkemenin hangi dairesinin davayı inceleyeceğini   bilmenin mümkün olmaması hususunda bkz. Yavuz Selim Karayiğit/Türkiye (karar), no.   45874/05, 23 Eylül 2008).   Sonuç olarak, baꢀvurunun sözkonusu kısmı AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4.   paragrafları uyarınca dayanaktan yoksun olması nedeniyle reddedilmelidir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI   A. Zarar ve Yargılama Masrafları   Baꢀvuran askeri akademide geçirdiği ve iliꢀiği kesildikten sonra iꢀ aradığı süre   boyunca uğradığı gelir kaybı için maddi tazminat olarak 30,000 Euro talep etmiꢀtir. Ayrıca,   manevi tazminat olarak 20,000 Euro ve masraf ve harcamalar için 3,000 Euro talep etmiꢀtir.   Baꢀvuran hükümet’in tümüyle itiraz ettiği talepleri için hiçbir gerekçe sunmamıꢀtır.   Tespit edilen ihlal ve talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı bulunmadığını   tespit eden AĐHM (bkz. Kingsley/Đngiltere [BD], no. 35605/97, 40. paragraf, AĐHM 2002-IV),   sözkonusu talebi reddeder. Ancak AĐHM, mevcut davada baꢀvuranın, ihlal tespiti ile yeterince   telafi edilemeyecek manevi bir zarara uğramıꢀ olduğu kanaatindedir. Hakkaniyet temelinde,   41. maddeye uygun olarak, baꢀvurana 6,500 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir (bkz. Güner   Çorum, 39. paragraf; Aksoy (Eroğlu), 39. paragraf; Miran, 22. paragraf; Topal, 23. paragraf).   Yargılama masraf ve giderleri hususunda AĐHM, baꢀvuranın taleplerine gerekçe   göstermemesi nedeniyle bu baꢀlık altında tazminat ödenmemesine karar vermiꢀtir.   B. Gecikme Faizi   AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına   uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar   vermiꢀtir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE   1. Baꢀvuranın AĐHS’nin 6/1 maddesi kapsamında, Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’ne   sunulan gizli belgelere ve bilgilere eriꢀiminin engellenmesi ve Cumhuriyet Savcısı’nın   mahkemeye sunduğu yazılı görüꢀlerin baꢀvurana bildirilmemesine iliꢀkin ꢀikayetlerin   kabuledilebilir ve baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;   2. Baꢀvuranın Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’ne sunulan gizli belgelere ve bilgilere   eriꢀiminin engellenmesi ve Cumhuriyet Savcısı’nın mahkemeye sunduğu yazılı görüꢀlerin   baꢀvurana bildirilmemesi hususunda AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;   3. (a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç   ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere Savunmacı   Hükümet tarafından baꢀvurana manevi tazminat olarak 6,500 Euro (altı bin beꢀ yüz Euro) ve   bu meblağa uygulanabilecek her tür verginin ödenmesine;   (b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına   kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının   üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine;   KARAR VERMĐꢁTĐR.   Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.   paragrafları gereğince 29 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.