44766/98;44771/98;44772/98

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   KANĐOĞLU VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:44766/98, 44771/98 VE 44772/98)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2005   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup   bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (44766/98, 44771/98 ve 44772/98)   no’lu davaların nedeni, Kazım Kanioğlu, Sabahattin Arcasoy ve Mehmet Selim Aras   (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na (Komisyon) 2 ve 4 Mayıs 1998 ve 27   Mart 1998 tarihlerinde, Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) eski 25. maddesi   uyarınca yapmıꢀ oldukları iki baꢀvurudur.   Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde, Diyarbakır Barosu   avukatlarından Meral Beꢀtaꢀ ve Mesut Beꢀtaꢀ tarafından temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. Davanın Koꢀulları   A. Kazım Kanioğlu tarafından yapılan 44766/98 numaralı baꢀvuru   Baꢀvuran, 19 ꢁubat 1972 tarihinden 10 Ocak 1997 tarihine kadar Mardin   Belediyesinde çalıꢀmıꢀtır.   Mardin Belediyesi Encümeninin 21 ꢁubat 1997 tarihli kararıyla baꢀvuran emekli   olmuꢀtur. Mardin Belediyesi, baꢀvurana hak ettiği ihbar ve kıdem tazminatlarından oluꢀan,   toplam 1.913.110.000 Türk Lirası tazminat ödemeye karar vermiꢀtir.   Belediye, kıdem tazminatını ödememiꢀtir.   Aralık 1997 tarihinde baꢀvuran 5.538.309.500 Türk Lirası tutarındaki ek tazminatın   ödenmesi amacıyla Mardin Belediyesi aleyhine icra davası açmıꢀtır.   Aralık 1997 tarihinde, infaz hakimi talep edilen miktara %30 faiz oranı   uygulanmasına karar vermiꢀtir.   Ocak 1998 tarihinde, infaz hakimi Belediyenin banka hesaplarına uygulanan   hacizin kaldırılmasına karar vermiꢀtir.   Kasım 2000 tarihinde, Belediye devlet borçlarına ödenen %30 gecikme faiziyle,   5.538.309.500 Türk Lirası tutarındaki kıdem tazminatını baꢀvurana ödemiꢀtir.   B. Sabahattin Arcasoy tarafından yapılan 44771/98 numaralı baꢀvuru   Baꢀvuran, 2 Aralık 1972 tarihinden 13 Ağustos 1996 tarihine kadar Mardin   Belediyesinde otobüs ꢀoförü olarak görev yapmıꢀtır.   Mardin Belediyesi Encümeninin 27 Ağustos 1996 tarihli kararıyla baꢀvuran emekli   olmuꢀtur. Mardin Belediyesi, baꢀvurana hak ettiği ihbar ve kıdem tazminatlarından oluꢀan,   toplam 1.267.778.543 Türk Lirası tazminat ödemeye karar vermiꢀtir.   Belediye kıdem tazminatını ödememiꢀtir.   Aralık 1997 tarihinde, baꢀvuran Belediye aleyhine icra davası açmıꢀtır.   Baꢀvuran 16 Kasım 2000 tarihinde, Belediyenin yıllık %30 oranındaki gecikme   faiziyle, toplam 3.091.076.507 Türk Lirası tutarındaki ek tazminatı ödediğini, 2 Temmuz   tarihli bir mektupla AĐHM kâtibine bildirmiꢀtir.   C. Mehmet Selim Aras tarafından yapılan 44772/98 numaralı baꢀvuru   Baꢀvuran, 13 Aralık 1979 tarihinden 13 Mayıs 1997 tarihine kadar Mardin   Belediyesinde ambar iꢀçisi olarak çalıꢀmıꢀtır.   Mardin Belediyesi Encümeninin 13 Mayıs 1997 tarihli kararıyla baꢀvuran emekli   olmuꢀtur. Mardin Belediyesi, baꢀvurana hak ettiği ihbar ve kıdem tazminatlarından oluꢀan,   toplam 3.951.200.000 Türk Lirası tazminat ödemeye karar vermiꢀtir.   Belediye kıdem tazminatını ödememiꢀtir.   Aralık 1997 tarihinde baꢀvuran, Belediye aleyhine icra davası açmıꢀtır.   Ocak 1998 tarihinde, infaz hakimi Belediyenin banka hesaplarına uygulanan   hacizin kaldırılmasına karar vermiꢀtir.   Baꢀvuran 16 Kasım 2000 tarihinde, Belediyenin yıllık %30 oranındaki gecikme   faiziyle, toplam 5.815.961.094 Türk Lirası tutarındaki ek tazminatı ödediğini, 2 Temmuz   tarihli bir mektupla AĐHM katibine bildirmiꢀtir.   HUKUK AÇISINDAN   I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuran Mardin Belediyesi’nin kıdem tazminatını ödemede gecikmesi nedeniyle   sözkonusu tazminatın değer kaybettiğinden ve Devlet borçlarına uygulanan gecikme faizinin   yetersiz kaldığından ꢀikayetçi olmakta, bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta   bulunmaktadırlar.   Hükümet baꢀvuranların iddialarına karꢀı çıkmaktadır.   AĐHM, içtihatlarından doğan ilke uyarınca, istenilebilir olduğu yeterince ortaya   koyulduğunda, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi uyarınca, bir “alacak”, “mülk” olarak   nitelendirilebilir ( Bkz. Yunanistan rafinerileri Stran ve Stratis Andreadis-Yunanistan. 9   Aralık 1994 tarihli karar, A serisi, no: 301-B, s. 84, § 59, ve Bourdov-Rusya, no: 59498/00,   §40, CEDH 2002-II). Mevcut davada bu durum söz konusudur.   AĐHM ayrıca, Yüksek Sözleꢀmeci Taraf’ın borcunu ödemede gecikmesinin, talep   edilebilir bir “alacağı” olan kiꢀinin finansal kaybını artırdığını ve özellikle bazı Devletlerde   paranın değer kaybetmesi göz önüne alındığında, bu durumun kiꢀiyi belirsiz bir duruma   soktuğunu vurgulamaktadır (Bkz. Akkuꢀ-Türkiye, 9 Temmuz 1997 tarihli karar, hüküm ve   kararların derlemesi 1997-IV, s.1310, § 29).   AĐHM, Mardin Belediyesi Encümeninin, ꢁubat 1997, Ağustos 1996 ve Mayıs 1997   tarihli kararlarıyla, baꢀvuranların her birine kıdem tazminatının ödenmesine karar verildiğini   gözlemlemektedir, kararların verildiği tarihlerden itibaren %30 faiz oranı ile birlikte   hesaplanan bu tutarlar sırasıyla 1.913.100.000 Türk Lirası, 1.267.778.543 Türk Lirası ve   3.951.200.00 Türk Lirasıdır. Baꢀvuranlar, Aralık 1997 tarihinde Belediye aleyhine icra davası   açmıꢀlardır. Mevcut ulusal mevzuat gözönüne alındığında, baꢀvuranların sözkonusu kararların   yerine getirilmesini sağlama imkanları yoktu. Mardin Belediyesi sözkonusu tazminatları   baꢀvuranlara Kasım 2000 tarihinde ödemiꢀtir. Hükümet bu gecikme için hiçbir açıklamada   bulunmamaktadır.   Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar, kıdem tazminatlarının ödenmesini sağlayabilecek etkili iç hukuk yolu   bulunmadığından ꢀikayetçi olmaktadırlar. AĐHS’nin 13. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.   Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.   Yukarıda varılan karar gözönüne alındığında, AĐHM bu hüküm çerçevesinde sorunun   ayrıca incelenmesinin gerekli olmadığına kanaat getirmiꢀtir.   III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   AĐHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.   A. Tazminat   1. Maddi zarar   Baꢀvuranlar maddi zarar olarak   -Kazım Kanioğlu: 23.690 Amerikan Doları tutarında ek tazminat ve 11.700 Amerikan   Doları tutarında enflasyondan kaynaklanan kayıp olmak üzere, toplam 35.390 Amerikan   Doları;   -Sabahattin Arcasoy; 11.500 Amerikan Doları tutarında ek tazminat ve 6.110   Amerikan Doları tutarında enflasyondan kaynaklanan kayıp olmak üzere, toplam 17.610   Amerikan Doları;   -Mehmet Selim Aras: 16.080 Amerikan Doları tutarında ek tazminat ve 8.500   Amerikan Doları tutarında enflasyondan kaynaklanan kayıp olmak üzere, toplam 24.580   Amerikan Doları;   talep etmektedirler.   Hükümet bu taleplerin aꢀırı olduğu kanaatindedir.   AĐHM’nin içtihatları ıꢀığında ( Bkz. Gaganuꢀ ve diğerleri, adıgeçen, § 37, ve Yunan   rafinerileri Starn ve Stratis, adıgeçen, s.90, §§82 ve 83) ve bu alandaki ilgili ekonomik veriler   uyarınca kendi hesaplarını yaptıktan sonra, AĐHM Kazım Kanioğlu’na 11.850 Euro (on bir   bin sekiz yüz elli), Sabahattin Arcasoy’a 14.000 Euro (on dört bin) ve Mehmet Selim Aras’a   8.200 Euro (sekiz bin iki yüz) maddi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.   2. Manevi zarar   Baꢀvuranların her biri manevi zarar olarak 2.000 Amerikan Doları talep etmektedirler.   Hükümet bu taleplerin aꢀırı olduğu kanaatindedir.   Manevi tazminat hususunda ise AĐHM, mevcut dava koꢀullarında, bir ihlalin varlığının   tespitinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna kanaat getirmiꢀtir.   B. Masraf ve Harcamalar   Baꢀvuranların her biri masraf ve harcamalar için sırasıyla 4.850 Amerikan Doları,   4.550 Amerikan Doları ve 4.550 Amerikan Doları talep etmektedirler. Avukatları tarafından   hazırlanan ücret tarifesini sunmaktadırlar.   Hükümet bu taleplere itiraz etmekte ve desteklenmediklerini belirtmektedir.   Mahkemenin bu konudaki içtihadı ve mevcut unsurlar doğrultusunda, AĐHM,   hakkaniyete uygun olarak baꢀvuranlara hep birlikte 3.000 Euro (üç bin) ödenmesine ve ödeme   yapılırken bu meblağdan Avrupa Konseyi tarafından Mehmet Selim Aras’a sağlanan 701   Euro ( yedi yüz bir) tutarındaki adli yardımın düꢀürülmesine karar vermiꢀtir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   2. AĐHS’nin 13. maddesine dayanan ꢀikayetin incelenmesine gerek görülmediğine;   3. Manevi tazminatla ilgili olarak, AĐHM, mevcut kararının kendisinin adil tazmin   için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna;   4. a) AĐHS’nin 44§2 maddesi uyarınca, kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay   içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek   üzere Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana:   i.maddi tazminat için:   - Kazım Kanioğlu’na 11.850 Euro (on bir bin sekiz yüz elli) ödenmesine;   -Sabahattin Arcasoy’a 14.000 Euro (on dört bin ) ödenmesine;   -Mehmet Selim Aras’a 8.200 Euro (sekiz bin iki yüz) ödenmesine;   ii. masraf ve harcamalar için baꢀvuranlara toplu olarak 3.000 (üç bin) Euro   ödenmesine, ödeme yapılırken bu meblağdan Avrupa Konseyi tarafından   sağlanan 701 (yedi yüz bir) Euro tutarındaki adli yardımın düꢀürülmesine;   iii. yukarıdaki miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar,   Hükümetin, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit   oranda basit faizi uygulamasına   5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77§§ 2 ve 3   maddesine uygun olarak 11 Ekim 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   6