44936/04
WyrokETPCz2010-01-12ECLI:CE:ECHR:2010:0112JUD004493604
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy państwo ponosi odpowiedzialność za śmierć osoby i czy przeprowadziło skuteczne śledztwo w sprawie jej śmierci, zgodnie z art. 2 Konwencji?Ratio decidendi
Trybunał uznał, że choć nie ma wystarczających dowodów, by ponad wszelką wątpliwość przypisać państwu odpowiedzialność za sam akt zabójstwa Öndera Babata (brak naruszenia materialnego art. 2), to jednak śledztwo w tej sprawie było nieskuteczne. ETPCz stwierdził, że władze nie podjęły wszystkich rozsądnie oczekiwanych kroków w celu zebrania dowodów, w tym nie ponowiły oględzin miejsca zdarzenia po odkryciu kuli, nie przesłuchały wszystkich potencjalnych świadków na ruchliwej ulicy, nie wystosowały publicznego apelu o informacje i nie poczyniły znaczących postępów w śledztwie od dłuższego czasu. Te zaniedbania doprowadziły do naruszenia proceduralnego aspektu art. 2 Konwencji.Stan faktyczny
Önder Babat, student prawa o lewicowych poglądach, zmarł 3 marca 2004 r. w Stambule w wyniku postrzału w głowę. Początkowo policja sugerowała, że przyczyną śmierci mógł być spadający kamień, jednak sekcja zwłok wykazała obecność kuli. Skarżący, rodzice i siostra zmarłego, zarzucali, że funkcjonariusze państwowi byli zamieszani w zabójstwo oraz że śledztwo było prowadzone w sposób niedbały i nieskuteczny, m.in. poprzez rzekome manipulowanie dowodami i brak rzetelnego zabezpieczenia miejsca zdarzenia. Krajowe postępowanie w sprawie zaniedbań funkcjonariuszy zostało umorzone, a główne śledztwo w sprawie zabójstwa pozostaje w toku.Rozstrzygnięcie
Trybunał jednogłośnie: 1. Uznał skargę za dopuszczalną. 2. Stwierdził brak naruszenia art. 2 Konwencji w odniesieniu do zabójstwa Öndera Babata (aspekt materialny). 3. Stwierdził naruszenie art. 2 Konwencji z powodu nieskuteczności śledztwa karnego w sprawie śmierci Öndera Babata (aspekt proceduralny). 4. Uznał, że nie ma potrzeby odrębnego rozpatrywania skargi na podstawie art. 14 Konwencji. 5. Zasądził łącznie 15 000 EUR dla Aziza Babata i Azime Babat oraz 5 000 EUR dla Marifet Akgün (Babat) tytułem zadośćuczynienia za szkody niemajątkowe, wraz z odsetkami za zwłokę. 6. Odrzucił pozostałe roszczenia o słuszne zadośćuczynienie.Pełny tekst orzeczenia
COUNCIL
OF EUROPE
AVRUPA
KONSEYĐ
EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ
ĐKĐNCĐ DAĐRE
BABAT VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE DAVASI
(Baꢀvuru no. 44936/04)
KARAR
STRAZBURG Ocak 2010
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde
kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.
______________________________________________________________________________________
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.
BABAT VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI
USUL
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 44936/04 no’lu davanın nedeni Aziz Babat, Azime
Babat ve Marifet Akgün (Babat) adlı üç T.C. vatandaꢀının (“baꢀvuranlar”) Avrupa Đnsan
Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 3 Eylül 2004 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ
olduğu baꢀvurudur.
Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından A. Baba tarafından temsil
edilmiꢀtir.
OLAYLAR
DAVA OLAYLARI
Baꢀvuranlar sırasıyla 1954, 1954 ve 1978 doğumlu olup sırasıyla Tunceli ve Đstanbul’da
yaꢀamaktadır. Birinci ve ikinci baꢀvuranın oğlu, üçüncü baꢀvuranın kardeꢀi olan Önder Babat,
Đstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi dördüncü sınıf öğrencisiydi. Yasadıꢀı bir gösteriye
katıldığı gerekçesiyle üniversitede hakkında bir disiplin soruꢀturması baꢀlatılmıꢀ, ayrıca olay
tarihinde hakkında açılmıꢀ bir ceza davası bulunmaktaydı. Baꢀvuranlar, Babat’ın Kürt, Alevi
ve güçlü sol siyasi görüꢀlü biri olduğunu ifade etmiꢀtir.
E.Ö., B.Y. ve P.A. tarafından 22 Mart 2004 tarihinde savcıya verilen ifadelere göre
olaylar ꢀöyle geliꢀmiꢀtir: 3 Mart 2004 tarihinde Önder Babat, üç arkadaꢀıyla birlikte Devrimci
Hareket adlı derginin bürosunu ziyaret ettikten sonra Babat aniden yere yığılmıꢀ ve baꢀının
kanadığı görülmüꢀtür. Babat, kaldırıldığı hastanede ölmüꢀtür.
Polis, olaydan hemen sonra olay yerinde incelemeler yapmıꢀ, tanıkların ifadelerini
almıꢀ, olay yerinin fotoğraflarını çekmiꢀ ve krokisini çizmiꢀ, hazırlanan olay yeri raporuna
göre maktulün baꢀının üst sol kısmında 5 x 5 cm’lik bir delik ve sağ kaꢀının çevresinde 2
cm’lik ekimoz gözlendiği belirtilmiꢀtir. Polis, olay yerinde bulunan 10 x 10 cm’lik bir taꢀın
maktulün kafasına düꢀmüꢀ olabileceğini belirtmiꢀtir. Mart 2004 tarihinde Beyoğlu savcısının talimatıyla maktule otopsi yapılmıꢀ,
hazırlanan otopsi raporunda maktulün beyninde 9 mm’lik bir mermi tespit edilerek ölüm
olayının uzun mesafeden açılan ateꢀten kaynaklandığı belirtilmiꢀtir. Ancak tanık ifadeleri ve
yapılan balistik ve adli tıp incelemeleri ateꢀin nereden edildiği konusuna açıklık
getirememiꢀtir. Temmuz 2004 tarihinde baꢀvuranlar Beyoğlu Savcılığı’na suç duyurusunda
bulunmuꢀ, ismini vermeyen bir polis memurunun kendilerini arayarak, kriminal polis
laboratuarında yapılan balistik inceleme sırasında maktulün baꢀından çıkarılan merminin
üzerinde, hangi silahtan çıktığının belirlenmesini engellemek amacıyla silinti ve kazıntılar
gözlendiğini ancak bu durumun rapora yansıtılmadığını söylediğini iddia etmiꢀlerdir.
Baꢀvuranlar, bu iddiayla ilgili ayrıntılı soruꢀturma yapılmasını talep etmiꢀtir. Aralık 2004 tarihinde Beyoğlu savcısı Adli Tıp Kurumu’na, baꢀvuranın talebi
doğrultusunda bir inceleme yapılması talimatını vermiꢀ, Adli Tıp Kurumu 5 Ocak 2005 tarihli
BABAT VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI
raporunda merminin mikroskobik incelemesinde baꢀvuranların iddia ettiği gibi silinti veya
kazıntılara rastlanmadığını belirtmiꢀtir.
Baꢀvuranlar ayrıca 3 Ağustos 2004 tarihinde Babat’ın ölümüyle ilgili ön soruꢀturmayı
yürüten görevliler hakkında Beyoğlu Savcılığı’na suç duyurusunda bulunarak sorumluların
görevi ihmal suçuyla yargılanmasını talep etmiꢀtir. Baꢀvuranlar, yetkililerin Babat’ın baꢀına
bir taꢀ düꢀtüğü konusunda ısrar ederek gerçek ölüm nedenini kapatmaya çalıꢀtıklarını, olay
yerinin düzgün bir krokisini çizmediklerini ve olay yerinde ve yakınlarındaki tanıkların
ifadelerinin alınmadığını ve sorgulama yapılmadığını iddia etmiꢀtir. Baꢀvuranlara göre belli
görevliler Babat’ın ölümünde, savcının haberdar edilmesi ya da otopsi yapılmasını
gerektirecek ꢀüphe bulunmadığını söylemiꢀlerdir. Soruꢀturma delilleri diğer “faili meçhul
cinayetler”le karꢀılaꢀtırılmıꢀ, ancak kolluk kuvvetlerine ait ve diğer ruhsatlı silahlarla
karꢀılaꢀtırma yapılmamıꢀtır. Kasım 2004 tarihinde Beyoğlu savcısı ön soruꢀturmada atılan adımları ve
soruꢀturmanın sürdüğünü gerekçe göstererek, görevi ihmale iꢀaret eden delil bulunmaması
nedeniyle takipsizlik kararı vermiꢀtir. Aralık 2004 tarihinde baꢀvuranlar savcının kararına itiraz etmiꢀ, 2 ꢁubat 2005
tarihinde Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi itirazı reddetmiꢀtir. Mart 2005 tarihinde Beyoğlu Savcılığı, Beyoğlu Emniyet Müdürlüğü’ne
soruꢀturmanın takip edilmesi ve ꢀüphelilerin yakalanması, bunun mümkün olmaması halinde
ise üç ayda bir ilerleme raporu yayınlamaları talimatını vermiꢀtir.
Dava dosyasındaki bilgilere göre Babat’ın ölümüyle ilgili soruꢀturma halen devam
etmektedir.
HUKUK
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK
Hükümet, baꢀvuranların AĐHM'ye baꢀvurularını Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi
kararından itibaren altı ay içerisinde yapmamıꢀ olmalarını gerekçe göstererek baꢀvurunun altı
ay kuralına uyulmaması nedeniyle reddedilmesini (AĐHS'nin 35/1 maddesi) AĐHM’den talep
etmiꢀtir.
Baꢀvuranlar bu hususta görüꢀ beyan etmemiꢀtir.
AĐHM, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesi önündeki davanın konusu ve baꢀvuranların
ꢀikâyetleri dikkate alındığında sözkonusu mahkemenin 2 ꢁubat 2005 tarihli kararının
AĐHS'nin 35/1 maddesi bağlamında iç hukuk yollarının tüketilmesi sürecinde nihai bir karar
olarak değerlendirilebilecek, baꢀvuranların ꢀikâyetlerinin esasına iliꢀkin bir karar olmadığı
kanaatindedir. Her halükârda AĐHM, baꢀvurunun 3 Eylül 2004 tarihinde, Hükümetin yukarıda
belirttiği karardan önce yapıldığına iꢀaret eder. Bu nedenle Hükümetin bu baꢀlık altındaki
itirazını reddeder.
Ayrıca, baꢀvuranların bu baꢀlık altındaki ꢀikâyeti AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı
çerçevesinde dayanaktan yoksun değildir. AĐHM, ꢀikâyetin baꢀka açılardan bakıldığında da
BABAT VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI
kabuledilemezlik unsuru taꢀımadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikâyet kabuledilebilir
niteliktedir.
II. AĐHS’NĐN 2. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI
Baꢀvuranlar, Önder Babat’ın devlet görevlileri tarafından veya onların müsamahası ile
öldürüldüğünü ve AĐHS'nin 2 ve 13. maddelerine aykırı olarak, konuyla ilgili etkili bir
soruꢀturma yapılmadığını öne sürmüꢀtür.
AĐHM, baꢀvuranların ꢀikâyetinin sadece AĐHS’nin 2. maddesi bağlamında incelenmesi
gerektiği kanaatindedir.
A. Tarafların görüꢀleri
Hükümet, ilk olarak Babat’ın öldürülmesi olayıyla devletin iliꢀkisi olmadığını, ikinci
olarak ise yetkililerin sözkonusu ꢀahsın sokakta yürürken bir kurꢀunun kurbanı olabileceğini
bilemeyeceğini savunmuꢀtur. Ayrıca Babat’ın ölümü üzerine açılan soruꢀturmayla ilgili atılan
adımlara atıfta bulunarak somut davada etkili bir soruꢀturma yapıldığını ve yetkililerin
cinayetten sorumlu olanların yakalanması için soruꢀturmayı halen faal olarak takip ettikleri
görüꢀünü savunmuꢀtur.
Baꢀvuranlar Babat cinayetinin siyasi nitelikte olduğunu ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nin
bazı birimlerinin yürüttüğü psikolojik savaꢀ kapsamında, JĐTEM (Jandarma Đstihbarat ve
Terörle Mücadele Dairesi) tarafından iꢀlendiğini savunmuꢀtur. Bu bağlamda devletin, suçu
doğrudan iꢀlememiꢀ olsa da, bu yarı resmi örgütlerin faaliyetlerini durdurmak için hiçbir ꢀey
yapmadığını savunmuꢀtur1. Baꢀvuranlar, Önder Babat’ın öldürüldüğü hafta Türkiye’nin çeꢀitli
yerlerinde faili meçhul cinayetler iꢀlendiğine iꢀaret etmiꢀtir. Soruꢀturmaya iliꢀkin olarak ise,
olayın medyada geniꢀ yer bulmasına ve 23 milletvekilinin TBMM’ye sunduğu soru
önergesine rağmen savcının pasif kaldığını ve olay hakkında yürütülen soruꢀturmanın kusur
ve eksiklerle dolu olduğunu savunmuꢀtur.
B. AĐHM’nin değerlendirmesi
AĐHM, devletin AĐHS'nin 2. maddesinin usul ve esasına dayalı yükümlülüklerine iliꢀkin
kararlarında ortaya koyduğu temel ilkeleri hatırlatır (bkz. özellikle McCann vd. – Đngiltere, A
Serisi no. 324; Buldan – Türkiye, no. 28298/95; Ülkü Ekinci – Türkiye, no. 27602/95;
Shanaghan – Đngiltere, no. 37715/97; Finucane – Đngiltere, no. 29178/95; Ramsahai vd. –
Hollanda [BD], no. 52391/99 ve Dölek – Türkiye, no. 39541/98). AĐHM, somut davayı bu
ilkeler ve taraflarca sunulan belgeye dayalı deliller, özellikle de dava konusu olay hakkında
yürütülen adli soruꢀturmaya iliꢀkin olarak tarafların ibraz ettiği belgeler ve tarafların esas
hakkındaki yazılı görüꢀleri ıꢀığında inceleyecektir.
AĐHM, Önder Babat’ın öldürülmesine iliꢀkin olarak baꢀvuranların devlet görevlilerinin
cinayetle ilgisi bulunduğu yönünde ciddi iddiaları dile getirdiklerini gözlemler. Baꢀvuranlar
bu bağlamda Türkiye’de kendi amaçlarına uygun olarak yargısız infazlar yaptıkları bilinen
yarı resmi örgütler bulunduğuna iꢀaret etmiꢀtir. Babat’ın bu tür bir cinayetin kurbanı olduğunu
Baꢀvuranlar yarı resmi örgütler konusuyla ilgili birtakım gazete kupürleri ibraz etmiꢀtir. Bunların arasında bir
makalede, örgüte ihanet ettiği gerekçesiyle 2006 yılında DHKP-C tarafından öldürülen Hakan Saraylıoğlu’ndan
bahsedilmiꢀtir. Đddiaya göre Saraylıoğlu, sorgusunda örgütün bir MHP üyesinin bürosundan silahlı eğitim amaçlı
birini vurdurduğunu, bu kiꢀinin Önder Babat olduğunu söylemiꢀtir.
BABAT VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI
savunmuꢀtur. AĐHM, baꢀvuranların Önder Babat’ın öldürüldüğü hafta Türkiye’nin çeꢀitli
yerlerinde birtakım faili meçhul cinayetler iꢀlendiği yönündeki ihtilafsız bilgiyi dikkate alarak
baꢀvuranların bu baꢀlık altındaki iddialarının tamamen savunulmaz olmadığını tespit
etmektedir.
Ne var ki AĐHS hükümlerine göre, AĐHM’nin kabul ettiği kanıt standardı “makul
ꢀüphenin ötesinde” standardıdır ve böyle bir kanıt yeterince güçlü, açık ve anlamlı
çıkarımların veya çürütülemeyen benzer karinelerin varlığı ile ortaya konabilir (bkz. diğer
içtihatların yanı sıra Cennet Ayhan ve Mehmet Salih Ayhan – Türkiye, no. 41964/98). Mevcut
davada, AĐHM’ye, Hakan Saraylıoğlu adlı ꢀahsın Babat’ı öldürmüꢀ olabileceği imasında
bulunan gazete yazısı dıꢀında tetikçinin kimliği ile ilgili ikna edici delil sunulmamıꢀtır.
Ayrıca, bir baꢀkomiserin merminin baꢀka bir hedeften sekmediği yönündeki beyanı haricinde,
Babat’ın asıl hedef olduğu ya da öldürülmesinin siyasi nedenleri olduğuna karar vermek için
delil bulunmamaktadır. Bu bağlamda AĐHM, Babat’ın siyasi faaliyetler yürüten bir öğrenci
olduğunun ve hakkında devam eden dava bulunduğunun dava dosyasından anlaꢀılmasına
karꢀın ꢀahsın önde gelen bir isim olduğu ya da daha belirleyici olarak; öldürülmesinden önce
tehdit aldığı ya da hayatının tehlikede olduğuna inanması için gerekçeler bulunduğu yönünde
herhangi bir emare de bulunmadığını gözlemler.
Yukarıda belirtilenler ıꢀığında AĐHM, dava dosyasındaki delillerin Önder Babat’ın
herhangi bir devlet görevlisi ya da devlet kurumları adına hareket eden ꢀahıslar tarafından
öldürüldüğüne tüm makul ꢀüphelerin ötesinde karar verilmesine olanak tanımadığını, bu
nedenle AĐHS'nin 2. maddesinin ihlal edilmediğini kaydeder.
Babat’ın ölümünü çevreleyen olayların soruꢀturulmasına iliꢀkin olarak ise AĐHM, bir
soruꢀturmanın etkili kabul edilmesi için asgari gerekleri sağlayan incelemenin niteliği ve
derecesini her davanın kendi koꢀullarının belirlediğini hatırlatır. Bu değerlendirme, ilgili tüm
deliller temelinde ve soruꢀturma iꢀinin pratik gerçekleri dikkate alınarak yapılmalıdır (bkz.
Velikova – Bulgaristan, no. 41488/98 ve Ülkü Ekinci, yukarıda anılan). AĐHM ayrıca devletin
AĐHS'nin 2. maddesinden kaynaklanan yükümlülüğünün sonuca değil, yönteme dayalı bir
yükümlülük olduğunu yineler (bkz. diğerlerinin yanı sıra Gongadze – Ukrayna, no.
34056/02). Bu bağlamda, soruꢀturma yapan makamlarca Babat’ın ölümünü çevreleyen
olayların belirlenmesi amacıyla birtakım adımların atıldığı ihtilafsızdır. AĐHM ayrıca
Babat’ın öldürülme ꢀeklinin (faili meçhul tek kurꢀunla) ve cinayetin iꢀlendiği yerin
(Đstanbul’un çok popüler ve kalabalık bir caddesi) cinayetle ilgili soruꢀturmayı olumsuz yönde
etkilediğini ve olayın meydana geldiği ꢀartların ve sorumluların kimliğinin belirlenmesinde
yetkililere özellikle zor bir görev düꢀtüğünü kabul etmektedir.
Ne var ki, dava dosyasında yer alan az sayıda evrakı inceleyen AĐHM, somut davada
yetkililerin olayla ilgili delilleri elde etmek için uygun tüm adımları attıkları konusunda ikna
olmamıꢀtır. Aksine, soruꢀturma makamlarının daha ziyade pasif bir tavır sergiledikleri
yorumlanabilir. Örneğin AĐHM olay yerinde delil arayıꢀının sadece bir kez ve polisin
Babat’ın sokakta yere düꢀmesinin nedenini henüz bilmediği safhada yapıldığını gözlemler.
Ancak ertesi gün maktulün silahla vurulduğu anlaꢀılmıꢀtır. Bu yeni geliꢀmeye karꢀın savcı
polisten, tetikçinin nereden ateꢀ ettiğinin tespit edilmesi için tatbikat yapılması amacıyla olay
yerinin yeniden ziyaret edilmesini ve –AĐHM olay yerinin bu süre içerisinde değiꢀmiꢀ olma
ihtimalini yok saymamasına rağmen– en azından ek adli deliller bulmaya çalıꢀmasını talep
etmemiꢀtir. Daha belirleyici olarak savcı, sadece Babat’ın arkadaꢀları ve olay anında orada
bulunan bir garsonun ifadelerine baꢀvurmakla yetinmiꢀtir. Sözkonusu caddede çalıꢀan ya da
yaꢀayanların ifadelerinin alınması için giriꢀimde bulunulmamıꢀtır. Olayı görmüꢀ olmaları
BABAT VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI
halinde ifade vermeleri için halka çağrı yapılmamıꢀtır. Son olarak AĐHM, Ocak 2005’ten beri
soruꢀturmada önemli bir adım atılmadığını gözlemler.
Yukarıda belirtilenler ıꢀığında AĐHM, devlet kurumlarının Önder Babat’ın
öldürülmesini çevreleyen olaylar hakkında etkili bir soruꢀturma yürütülmesi amacıyla
kendilerinden makul olarak beklenebilecek tüm gerekli tedbirleri almadıklarına ve dolayısıyla
devletin yaꢀam hakkının korunmasına dair usuli yükümlülüklerini ihlal ettiğine karar
vermiꢀtir.
Bu nedenle AĐHS'nin 2. maddesi usulden ihlal edilmiꢀtir.
III. AĐHS’NĐN 14. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI
Baꢀvuranlar, AĐHS'nin 14. maddesine dayanarak, Önder Babat’ın öldürülmesi ve
müteakip soruꢀturmanın etkisizliğinin Kürt olması ve güçlü sol siyasi görüꢀler taꢀımasından
kaynaklandığını öne sürmüꢀtür.
AĐHM, dava olayları, tarafların görüꢀleri ve AĐHS'nin 2. maddesinin usulden ihlal
edildiği tespitini dikkate alarak somut baꢀvuruda dile getirilen temel hukuksal sorunu
incelediği kanaatindedir. Bu nedenle baꢀvuranın AĐHS'nin 14. maddesine dayalı kalan
ꢀikayetine iliꢀkin ayrı bir karar verilmesini gerekli görmemektedir (bkz. örneğin Kamil Uzun –
Türkiye, no. 37410/97 ve Abdullah Yılmaz – Türkiye, no. 21899/02).
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI
AĐHS’nin 41. maddesine göre:
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,
hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”
A. Tazminat
Maktulün anne ve babası olan ve Tunceli’ye bağlı fakir bir köyde yaꢀayan birinci ve
ikinci baꢀvuran sırasıyla 9,000 ve 11,500 Euro maddi tazminat talebinde bulunmuꢀtur.
Maktulün ablası olan ve kalacak yer ve eğitim giderlerini karꢀılayarak eğitimine destek olan
üçüncü baꢀvuran, 8,500 Euro maddi tazminat talep etmiꢀtir. Yukarıda talep edilen miktarlar,
Babat kanunsuz bir ꢀekilde öldürülmeseydi hukuk mesleğinden 65 yaꢀında emekli olana dek
baꢀvuranların ondan almayı beklediği mali yardıma tekabül etmektedir.
Birinci ve ikinci baꢀvuran ayrı ayrı 20,000 Euro, üçüncü baꢀvuran 15,000 Euro manevi
tazminat talep etmiꢀtir.
Hükümet rakamlara itiraz etmiꢀ, özellikle baꢀvuranların maddi tazminat taleplerini
dayanaktan yoksun bulmuꢀtur.
Maddi tazminata iliꢀkin olarak AĐHM, baꢀvuran tarafından talep edilen tazminat ile
AĐHS’nin ihlali arasında açık bir illiyet bağı olması gerektiğini ve bu durumun uygun
davalarda gelir kaybına iliꢀkin olarak tazminat içerebileceğini hatırlatır (bkz. diğer içtihatların
yanı sıra Tanıꢀ vd. – Türkiye, no. 65899/01). Ne var ki AĐHM, AĐHS hükümlerini ihlal
BABAT VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI
ettiğine karar verilen hususlar (etkili bir soruꢀturma yapılmaması) ile baꢀvuranlar tarafından
talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı tespit etmemiꢀtir (bkz. örneğin Toğcu –
Türkiye, no. 27601/95). Dolayısıyla baꢀvuranların bu baꢀlık altındaki talebini reddeder.
Baꢀvuranların maruz kaldığı manevi zarara iliꢀkin olarak ise AĐHM, AĐHS'nin 2.
maddesinin usulden ihlal edildiğini tespit ettiğini hatırlatır. Dava ꢀartları dikkate alınarak ve
hakkaniyete uygun bir değerlendirmeyle Aziz Babat ve Azime Babat’a ortaklaꢀa 15,000,
Marifet Akgün’e (Babat) 5,000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.
B. Yargılama masraf ve giderleri
Baꢀvuranlar avukatlık ücretleri ve AĐHM önündeki masraflara karꢀılık olarak 2,500 TL
(yaklaꢀık 1,183 Euro) talep etmiꢀtir. Bu bağlamda, Türkiye Barolar Birliği’nin ücret
çizelgesini kaynak göstermiꢀlerdir.
Hükümet miktara karꢀı çıkmıꢀtır.
AĐHM’nin içtihadına göre bir baꢀvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için
yapıldığı ve miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢀ ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır.
Sözkonusu davada AĐHM, baꢀvuranların Türkiye Barolar Birliği’nin ücret çizelgesine atıfta
bulunmanın ötesinde, taleplerini desteklemek üzere herhangi bir belge ibraz etmediklerini
kaydeder. Bu nedenle AĐHM bu baꢀlık altında ödeme yapılmamasına hükmeder.
C. Gecikme faizi
AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine
uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar
vermiꢀtir.
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;
2. Önder Babat’ın öldürülmesine iliꢀkin olarak AĐHS’nin 2. maddesinin ihlal edilmediğine;
3. Önder Babat’ın ölümüne iliꢀkin olarak yapılan ceza soruꢀturmasının etkisiz oluꢀu
nedeniyle AĐHS'nin 2. maddesinin ihlal edildiğine;
4. ꢁikâyetin ayrıca AĐHS’nin 14. maddesine göre incelenmesine gerek bulunmadığına;
5. (a) Savunmacı devletin baꢀvuranlara, AĐHS’nin 44/2 maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği
tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirasına
çevrilmek üzere:
(i) Aziz Babat ve Azime Babat’a ortaklaꢀa 15,000 (on beꢀ bin), Marifet Akgün’e
(Babat) 5,000 (beꢀ bin) Euro manevi tazminat;
(ii) bu miktarlara uygulanabilecek her tür vergiyi ödemesine;
(b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için Avrupa
Merkez Bankası’nın marjinal kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle
elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;
BABAT VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE KARARI
6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine
KARAR VERMĐꢀTĐR.
Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.
paragrafları uyarınca 12 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.
7
© Rada Europy / Europejski Trybunał Praw Człowieka, źródło: HUDOC (hudoc.echr.coe.int), pozyskano 13.07.2026. · Źródło