45807/99

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   ERGÜN- TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no: 45807/99)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Haziran 2006   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli   bazı düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (45807/99) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaꢀı olan Gülser Ergün’ün (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne   (AĐHM) 17 Aralık 1998 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin Temel Đnsan Haklarını   güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.   Baꢀvuran AĐHM önünde Ankara Barosu avukatlarından Seydi Ulus tarafından temsil   edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVA KOꢀULLARI   tarihinde, Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, otoyol yapımı için baꢀvurana ait   olan ve Ankara’da bulunan taꢀınmazı kamulaꢀtırmıꢀtır.   Ödenen tutar üzerinde anlaꢀmazlık doğması üzerine baꢀvuran, kamulaꢀtırma bedelinin   artırılması talebiyle Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur.   Eylül 1997 tarihli bir kararla Asliye Hukuk Mahkemesi baꢀvuranı haklı bulmuꢀ ve   baꢀvurana 5.990.500.000 T.L. tutarında ek tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir. Bu tutar,   kamulaꢀtırmanın kesinleꢀtiği 3 Eylül 1995 tarihinden itibaren iꢀlemek üzere yıllık %30   gecikme faiziyle birlikte baꢀvurana ödenecektir.   Yargıtay 1 Haziran 1998 tarihinde bu kararı onamıꢀtır. Yargıtay kararı 19 Haziran   tarihinde baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.   Gecikme faizi ile birlikte ek tazminat 26 Mayıs 1999 tarihinde baꢀvurana ödenmiꢀtir.   Bu tarihte baꢀvurana 14.648.535.000 T.L. tutarında ödeme yapılmıꢀtır.   HUKUK AÇISINDAN   I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI   HAKKINDA   Baꢀvuran, yetersiz kalan gecikme faizi nedeniyle ek kamulaꢀtırma bedellerinin değer   kaybettiğinden ve Đdare’nin ek kamulaꢀtırma bedelini ödemede gecikmesinden dolayı   ꢀikayetçi olmakta ve bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine gönderme yapmaktadır.   A. Kabuledilebilirlik hakkında   Hükümet, baꢀvuranın ileri sürülen zararın tazmin edilmesini sağlayabilecek Borçlar   Kanunu’nun 105. maddesi ile tanınan baꢀvuru yolunu kullanmadığını belirtmektedir.   AĐHM, Aka davasından buna benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır (adıgeçen,   s. 2678-2679, §§ 34-37). Bu kararından ayrılmasını gerektirecek herhangi bir neden   görmemekte ve Hükümet’in itirazını reddetmektedir.   AĐHM, içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz., özellikle Akkuꢀ, adıgeçen karar)   ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne alarak, baꢀvurunun esastan incelenmesi   gerektiği kanaatine varmıꢀtır. AĐHM baꢀvuruda hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi ile   karꢀılaꢀılmadığını tespit etmiꢀtir.   B. Esas hakkında   Hükümet, 13 Ekim 2005 tarihli ek görüꢀte, AĐHM’den mevcut davayı Akkuꢀ davası ile   aynı ꢀekilde değerlendirmesini talep etmektedir. Bununla ilgili olarak, Hükümet baꢀvuranın   da baꢀvuru dilekçesinde bu karara atıfta bulunduğuna dikkat çekmektedir.   Dava koꢀullarının hukuki değerlendirmesini yapmakla görevli olan AĐHM, baꢀvuranın   ve Hükümet’in kendisine yüklediği görevi yerine getirmekle hükümlü olmadığı kanaatindedir.   Bu nedenle, AĐHM, Hükümet’e gönderilen 20 Eylül 2005 tarihli yazıda da belirtildiği gibi,   mevcut davanın Aka (adıgeçen) davası ile benzer yönlerinin bulunduğu kanısındadır.   AĐHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren baꢀka davalar da   incelemiꢀ ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (Bkz.,   Akkuꢀ, adıgeçen karar, s. 1317, § 31 ve Aka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).   AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak   hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre   kamulaꢀtırmayı yapan Đdare tarafından baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın   ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranı, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara   daha sokmuꢀtur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresi ile ikiye katlanan bu gecikme,   AĐHM’yi, baꢀvuranın genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması   arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke   katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.   Sonuç olarak AĐHM, I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar   vermiꢀtir.   II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Maddi ve Manevi Tazminat   Baꢀvuran, sırasıyla 100.500 Euro ve 45.000 Euro tutarında maddi zarara uğradığını   iddia etmektedir. Birincisi, Devlet borçlarına uygulanan gecikme faiz oranına, ikincisi ise   yıllık enflasyon oranına dayanan hesaplama yönetimden yola çıkılarak hesaplanmıꢀtır.   Baꢀvuran ayrıca 50.000 Euro değerinde manevi zarara uğradığını iddia etmektedir.   Hükümet bu iddiaları abartılı ve dayanaktan yoksun bulmuꢀtur.   AĐHM, Aka kararında benimsenen hesaplama yöntemini ele alarak ve ilgili ekonomik   veriler ıꢀığında, baꢀvurana 45.000 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.   Manevi tazminatla ilgili olarak AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal kararının   tespitinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğu kanaatindedir.   B. Masraf ve harcamalar   Baꢀvuran, AĐHM nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar için 5.750 Euro talep   etmektedir.   Hükümet bu talebin desteklenmediğini belirtmektedir.   AĐHM masraf ve harcamalar konusunda, AĐHS’nin 41. maddesi alanında, gerçekliği,   zorunluluğu ortaya konulan ve makul miktarlarda olan masraf ve harcamaların geri   ödenebileceğini hatırlatmaktadır (Bkz., diğerleri arasında, Nikolava-Bulgaristan [GC],   no:31195/96, § 79, CEDH 1999-II).   Her ne kadar baꢀvuranın talepleri rakamlarla belirtilmemiꢀ ve belgelendirilmemiꢀ olsa   da, AĐHM elindeki mevcut unsurlar ve bu alandaki içtihadı uyarınca, baꢀvurana 1.000 Euro   (bin) ödenmesinin makul olduğu kanaatindedir.   C. Gecikme Faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz   oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,   1. Baꢀvurunun kabul edilebilir olduğuna;   2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. Manevi tazminatla ilgili olarak, mevcut kararının kendisinin adil tazmin için baꢀlı   baꢀına yeterli olduğuna;   4. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay   içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara   yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından   baꢀvurana:   i. maddi tazminat için 45.000 (kırk beꢀ bin) ödenmesine;   ii.masraf ve harcamalar için 1.000 Euro (bin) ödenmesine;   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar   Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz   oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;   5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.   maddesine uygun olarak 13 Haziran 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.   5