45977/99

CONSEIL DE   L'EUROPE   AVRUPA   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   ÇOBANOĞLU VE BUDAK- TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no:45977/99)   KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ   STRAZBURG   Ocak 2007   İşbu karar AİHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli   bazı düzeltmelere tabi olabilir.   __________________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Haklan Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme'yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın   adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri   Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı'na atıfta bulunmak suretiyle ticari   olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve 45977/99 başvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaşı olan Lokman Çobanoğlu ve Ferhat Budak’ın (başvuranlar), Avrupa İnsan   Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) 4 Ocak 1999 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin   Temel İnsan Haklarını güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.   Başvuranlar, AİHM önünde Diyarbakır Barosu avukatlarından S. Çınar tarafından   temsil edilmektedir.   OLAYLAR   I. DAVA KOŞULLARI   Başvuranlar, 1977 doğumlu olup Hakkari’de ikamet etmektedirler.   Budak 22 Mart 1994 tarihinde, Çobanoğlu ise 24 Mart 1994 tarihinde yakalanmıştır.   Yasadışı örgütü PKK üyelerine yardım ve yataklık ettiklerinden şüphe edilen başvuranlar   gözaltına alınmıştır. Belirtilmeyen bir tarihte başvuranlar itirafta bulunmuşlar ve 1993 yılında   üç ay boyunca yasadışı örgüt olan PKK bünyesinde eğitim aldıklarını, bu örgüt adına   propaganda faaliyetlerine katıldıklarını ve 15 Ağustos 1993 yılında Yüksekova’da kamu   binalarına silahlı baskın yaptıklarını anlattıkları ifadeler imzalamışlardır.   Nisan 1994 tarihinde Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet   Savcısı tarafından ifadeleri alınan başvuranlar Yüksekova Sulh Ceza Mahkemesi’ne   sevkedilmiştir. Duruşma tutanaklarına göre başvuranlar kendilerine isnat edilen suçlamaları   kabul etmiş, Savcılığa ve polise verdikleri ifadelerin içeriği ile doğruluğunu beyan etmişlerdir.   Sulh Ceza Hakimi başvuranların tutuklu yargılanmasına karar vermiş ve başvuranlar Siirt   Cezaevi’ne konulmuştur.   Başvuranlar, Yüksekova Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurarak tutuklu yargılama   kararlarına itiraz etmişlerdir.   Ferhat Budak, 3 Nisan 1994 tarihli yazısında suçlamaları reddetmiş, daha önce verdiği   ifadeleri işkence altında verdiğini belirterek reddetmiştir. Aynı ifadeleri Sulh Ceza   Mahkemesi hakimi önünde tekrarlaması için tehdit edildiğini ileri sürmüştür. Başvuran tahliye   talebinde bulunmuş ve hakimlerden öğrenci olduğu lise idaresinden hakkında bilgi almalarını   talep etmiştir. Başvuran tarafından yapılan itiraz aynı gün verilen bir kararla reddedilmiştir.   Lokman Çobanoğlu tarafından 5 Nisan tarihinde yapılan itiraz da aynı şekilde   reddedilmiştir. Ağır Ceza Mahkemesi, isnat edilen suçun cinsi ve delillerin mevcut   durumunun başvuranın tutukluluğunun devamını gerektirdiğinden başvuranın talebini   reddetmiştir. Başvuran tahliye talebine gerekçe olarak, işkence altında ifade verdiğini ve   yeninden kötü muameleye maruz kalacağı korkusu nedeniyle Sulh Ceza Hakimi önünde ifade   veremediğini ileri sürmüştür. Başvuran tahliye talebinin reddedilmesi halinde şimdiye kadar   başarıyla sürdürdüğü eğitiminin olumsuz yönde etkileneceğini belirtmiştir.   Cumhuriyet Savcısı, 15 Nisan 1994 tarihli iki iddianameyle aralarında başvuranların   da bulunduğu sekiz kişi hakkında DGM önünde suç duyurusunda bulunmuştur. Cumhuriyet   Savcısı sekiz kişiyi, PKK üyesi olmak, 15 Ağustos 1993 tarihinde kamu binalarına silahlı   baskın yapmakla itham etmiştir. Bu baskın sırasında bir polis ve bir asker yaralanmış ve çok   sayıda bina hasar görmüştür. Cumhuriyet Savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 125.   maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca   cezalandırılmalarını talep etmiştir. Başvuranlara isnat edilen suçlar olayların meydana geldiği   dönemde ölüm cezası ile cezalandırılmaktaydı.   Nisan 1994 tarihinde DGM önünde duruşmalar başlamış ve bu duruşmalarda   başvuranlar hazır bulunmamıştır.   Başvuranların avukatı 9 Mayıs 1994 tarihli bir yazıyla, üç tanığın yeminli ifadelerini   DGM’ye sunmuştur. Tanıklar, Ferhat Budak’ın liseye devam eden bir öğrenci olduğunu ve   boş zamanlarında bir muhasebecinin yanında çalıştığını ifade etmişlerdir.   Haziran 1994 tarihli duruşmada, Olağanüstü Hal Bölge Valiliği’nden bilgi ve   belgeler talep edilmiştir. Bu bilgi ve belgeler 16 Eylül tarihinde DGM’ye ulaşmıştır.   Ferhat Budak 19 Temmuz 1994 tarihinde duruşmaya çıkmıştır. Dosyada yer alan   çeşitli kanıtlara itiraz eden başvuranın avukatı, bunların müvekkilinin tutuklu   bulundurulmasını haklı kılmadığını belirtmiş ve tahliye talebinde bulunmuştur. Tutukluluk   nedenlerinin devam ettiği gerekçesiyle başvuranın avukatının bu talebi reddedilmiştir.   Başvuranlardan ikisinin de hazır bulunduğu 16 Eylül 1994 tarihli duruşmada,   başvuranların avukatları şartlı salıverilmelerini talep etmiştir. Başvuranların avukatı, aleyhteki   kanıtların polis merkezinde işkence ile alınan itirafları desteklemediğinin altını çizmiştir.   Duruşma sonunda esasa bakan hakimler, “sanıklara isnat edilen suçun cinsi ve dosya   içeriğini” dikkate alarak bu talebi reddetmiştir.   Ekim, 1 Kasım, 13 Aralık ve 31 Ocak 1995 tarihlerinde başvuranların avukatları   tarafından yapılan tahliye talepleri de, “sanıklara isnat edilen suçun cinsi ve dosya içeriği”   dikkate alınarak reddedilmiştir. Başvuranlar taleplerini destekleyebilmek amacıyla, lehte   tanıkların dinlenmesini istemiş ve liseye devam ettiklerini gösterir bil belge sunmuşlardır.   Lokman Çobanoğlu, isnat edilen olayların meydana geldiği dönemde tedavi gördüğüne dair   bir hastane raporu sunmuştur. Başvuranlar yaşlarının küçük olduğunu ve soruşturma sırasında   avukat yardımından faydalanamadıkları hususunu dile getirmişlerdir.   Duruşmalar 14 Mart 1995 tarihinde tekrar başlamıştır. Başvuranlar, 3419 sayılı   Pişmanlık Yasası’ndan faydalanma talebinde bulunmuştur. Hakimler, bu yasanın başvuranlara   uygulanabilir olup olmadığı hususunda İçişleri Bakanlığı’ndan görüş istemeye karar vermiş,   “isnat edilen suçun cinsi ve dosya içeriğini” gözönünde bulundurarak başvuranların tahliye   talebini reddetmiştir. Hakimler ayrıca, başvuranların yetkili makamlarla işbirliği   yapmadığının ve terör örgütü hakkında hiçbir bilgi vermediklerinin altını çizmiştir.   DGM, 25 Nisan 1995 tarihli duruşmada İçişleri Bakanlığı’nın 3419 sayılı Kanun’un   uygulanması taraftarı olmadığı hususunu başvuranlar bildirmiştir. Başvuranların avukatı,   DGM’nin Bakanlığın görüşüne bağlı olmadığını belirterek, dava dosyasındaki eksiklikleri   tekrar gündeme getirmiş ve somut delillerin olmaması nedeniyle müvekkillerinin serbest   bırakılması gerektiğini ileri sürmüştür. “Sanıklara isnat edilen suçun cinsi, dosya içeriği ve   başvuranların tutukluluk tarihleri” dikkate alınarak bu talep reddedilmiştir.   Haziran, 25 Temmuz, 26 Eylül, 7 Kasım ve 12 Aralık 1995 ve 6 Şubat, 2 Nisan, 21   Mayıs ve 18 Haziran 1996 tarihlerinde yapılan duruşmalar sırasında da tahliye talepleri   reddedilmiştir. Esasa bakan hakimler sürekli olarak dile getirilen bu tahliye taleplerini   reddetmek için, bazen “isnat edilen suçun cinsi ve dosya içeriğine” bazen de “dosya içeriğine   ve sanıkların tutukluluk sürelerine” atıfta bulunmuşlardır.   Başvuranın avukatları, 26 Eylül 1995 tarihli duruşmada DGM’den aynı suçtan başka   kişilerin yakalanıp yakalanmadığı hususunda bilgi alınmasını talep etmiştir. DGM bu konu   üzerinde araştırma yapmaya karar vermiştir. Bu konu ile ilgili bilgi ve belgeler 7 Kasım 1995   tarihinde mahkemeye ulaşmıştır.   DGM, 15 Ağustos 1996 tarihli duruşmada başka bir dava ile bu davanın   birleştirilmesine karar vermiştir. Yalnızca bir tanık, birleştirilen dava çerçevesinde 25 Şubat   tarihli istinabe komisyonu tarafından dinlenmiştir. Tanık ifadesi 8 Nisan 1997 tarihinde   dosyaya eklenmiştir.   Avukatlar, 19 Kasım 1996 tarihli duruşmada, hakimlerin dikkatini soruşturma   sırasında başvuranlar tarafından imzalanan ifadelerden yola çıkılarak soruşturulan sanıklardan   bazılarının beraat ettikleri hususuna çekmiştir ve tehdit altında verilen bu ifadelerin hiçbir   şekilde kanıt olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir.   Başvuranlar 15 Temmuz 1997 tarihli duruşmada, üç yıldır tutuklu olarak   yargılandıklarını ve eğitimlerine ara vermek zorunda kaldıklarını belirtmişlerdir. Lokman   Çobanoğlu, rahatsız olduğunu ve hastaneye kaldırıldığını ifade etmiştir.   Eylül 1994 tarihinde DGM tarafından sanıklardan birinin yaşının tespit edilmesi   amacıyla talep edilen bilirkişi incelemesine ilişkin rapor 23 Şubat 1999 tarihinde mahkemeye   ulaşmıştır. Bu zaman zarfında, inceleme sonuçlarının beklenildiği hususu bütün duruşma   tutanaklarında gerekçe olarak yer almıştır.   Duruşma ertelemeleri de “DGM’nin oluşumda değişiklik yapılması” ve “İçişleri   Bakanlığı’nın görüşünün beklenilmesi” ile gerekçelendirilmiştir. Yalnızca 28 Eylül 1999   tarihli duruşma, başvuranların avukatlarından birisinin duruşmada hazır olmaması ile   ertelenmiştir.   DGM 43. duruşma sonunda, 21 Aralık 1999 tarihli bir kararla başvuranların isnat   edilen suçları işlediklerine karar vermiştir. DGM başvuranları önce TCK’nın Devlet’in   hakimiyeti altında bulunan topraklardan bir kısmını Devlet idaresinden ayırmaya yönelik ağır   suçlara ilişkin 125. maddesi uyarınca ölüm cezasına mahkum etmiştir. Olayların meydana   geldiği dönemde başvuranların yaşlarının küçük olması ve duruşmalardaki iyi tutumları   sebebiyle on altı yıl sekiz ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına ve tutuklu yargılama   süresinin bu süreden düşürülmesine karar vermiştir.   DGM, karar gerekçelerinde soruşturma sırasında başvuranlar tarafından imzalanan   ifadelere dayanmıştır.   Başvuran temyiz başvurusunda bulunmuşlardır.   Yargıtay, 17 Ekim 2000 tarihli nihai kararla ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.   HUKUK AÇISINDAN   I. AİHS’NİN 5 § 3. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuranlar, tutukluluk sürelerinin uzun sürmesi nedeniyle mağdur olduklarını iddia   etmekte ve AİHS’nin 5 § 3. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.   A. Kabuledilebilirlik Hakkında   Hükümet, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ile öngörülmesine rağmen   başvuranların, her duruşma sonunda verilen tutuklu yargılamanın devamına ilişkin kararlara   itiraz etmediklerini belirtmektedir. Hükümet bu başvuru yolunun, AİHS’nin 35. maddesinin   gerekliliklerinin yerine getirilmesinde kullanılabilecek etkili bir başvuru teşkil ettiğini ifade   etmektedir. Kanıt olarak ise başvuranlarla birlikte yargılanan bir sanığın, DGM hakimlerinin   görüşlerinin değişmesi ile serbest bırakıldığını belirtmektedir. Hükümet örnek olması   bakımından, sağlık durumu ya da memur statüsü ile gerekçelendirilen tahliye kararı   nüshalarını sunmaktadır.   Başvuranlar öncelikle, tutuklu yargılama kararına karşı itirazda bulunduklarını   hatırlatmaktadır. Başvuranlar, ulusal mahkemelerin haklarında talep edilen cezanın süresine   dayanarak tutukluluk süresinin devamına karar verdiklerini ve verilen ölüm cezasının önemi   nedeniyle tahliye olma gibi bir şansları bulunmadığını ileri sürmektedirler.   AİHM, AİHS’nin 35 § 1. maddesi uyarınca, genel kabul görmüş uluslararası hukuk   ilkeleri ile de kabul edildiği üzere ancak iç hukuk yolları tüketildikten sonra AİHM’ye   başvurulabileceğini hatırlatmaktadır. Bu kural, öncelikli olarak Savunmacı Devlet’e kendi   kaynakları ve iç hukuk kuralları uyarınca dava konusu olayı çözüme kavuşturmasına imkan   tanınması esasına dayanmaktadır. O halde bu uygulamanın amacı Devletlerin, aleyhlerinde   ileri sürülen eksiklikleri giderebilmelerine imkan tanımaktır. Bununla birlikte, iç hukuk   yollarının tüketilmesi kuralı ne mutlak ne de otomatik olarak uygulanabilen bir kuraldır, bu   kurala uyulup uyulmadığı incelenirken, her bir davadaki özel şartlara dikkat edilmesi esastır   (Bkz. Van Oosterwijck-Belçika, 6 Kasım 1980 tarihli karar).   AİHM bu nedenle bu maddenin, “aşırı formalite olmaksızın” ve “belli bir dereceye   kadar esneklikle uygulanması” gerektiği görüşündedir (Bkz. Cardot-Fransa, 19 Mart 1991   tarihli karar); ilgili kişinin AİHM önünde dile getirmeyi düşündüğü şikayetlerini “en azından   özü itibariyle ve iç hukukla belirlenen zaman ve koşullara uygun olarak” ulusal mahkemeler   önünde dile getirmesi yeterli olmaktadır (Bkz. Castells-İspanya, 23 Nisan 1992 tarihli karar,   ve Akdivar ve diğerleri, 16 Eylül 1996 tarihli karar, Derleme Kararlar ve Hükümler).   Bununla ilgili olarak AİHM, başvuranların şikayet ettikleri konunun ulusal   mahkemelerde görülen dava sırasında incelendiğini gözlemlemektedir. Esasında, dosyada yer   alan unsurlardan, başvuranların DGM’de görülen kırk üç duruşma boyunca tahliye talebinde   bulundukları ve bu taleplerinin reddedildiği anlaşılmaktadır.   Aynı zamanda, sözkonusu duruşma süresince DGM başvuranların tutukluluk halinin   devamını defalarca res’en incelemiştir. Böylece DGM, her duruşmada tutuklu yargılamanın   gerekli olup olmadığı hususunda res’en görüş bildirebilmesi için ulusal yargıca yetki tanıyan   Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 112. maddesi ile kabul edilen ayrıcalıkları   kullanmıştır.   Bu nedenlerle AİHM, ulusal mahkemelerin aşırı uzun olduğu iddia edilen tutuklamayı   sona erdirme, aleyhlerinde ileri sürülen eksikliklerden kaçınma ve bunları telafi etme   imkanına sahip olduğu kanaatindedir (Bkz. Temel ve Taşkın (karar), no: 40159/98, 14 Kasım   2002, ve Acunbay-Türkiye, no: 61442/00 ve 61445/00, 31 Mayıs 2005).   AİHM, Hükümet tarafından verilen örneğin birinci derece mahkemesi hakimlerinin   görüşlerini değiştirmesi ile ilgili olduğunu ve bunun başvurunun ikinci derecede etkili olup   olmayacağı hususunda herhangi bir açıklama getirmediğini not etmektedir. Hükümet’in   AİHM’ye sunduğu nüshalarla ilgili olarak, mevcut dava koşulları ile ilgisi bulunmayan   koşullar sözkonusudur.   Bu noktada, Hükümet tarafından dile getirilen şikayetin reddedilmesi ve şikayetin   kabul edilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır (Acunbay kararı).   B. Esas Hakkında   Hükümet, şikayetin esasına ilişkin bir görüş bildirmemektedir.   Başvuranlar, DGM’nin her duruşmada aynı gerekçelerle tutukluluk hallerinin   devamına karar verdiğini, bu kararın ayrıntılı olarak gerekçelendirilmediğini ileri   sürmektedirler. DGM’nin, başka hiçbir gerekçe sunmadan suçun cinsine ve talep edilen   cezanın ağırlığına atıfta bulunduğunu ve böylece tutukluluk sürelerini aşırı bir şekilde   uzattığını belirtmektedirler.   AİHM, AİHS’nin 5 § 3. maddesi ile öngörülen süre bitiminin “suçlamanın dayanaktan   yoksun olmadığına karar verildiği gün” olduğunu hatırlatmaktadır (Bkz. diğerleri arasında,   Labita-İtalya, no: 26772/95 tarihli karar). Bununla ilgili olarak AİHM, başvuranların   tutukluluk süresinin yakalandıkları tarih olan 22 ve 24 Mart 1994 tarihinde başladığını ve   DGM tarafından mahkum edildikleri tarih olan 21 Aralık 1999 tarihinde son bulduğunu tespit   etmektedir. Bu süre yaklaşık beş yıl sekiz ay sürmüştür.   AİHM daha sonra, belirtilen bir durumda, bir sanığın tutuklu yargılanma süresinin   makul süreyi aşmaması hususuna dikkat etme görevinin ulusal mercilere düştüğünün altını   çizmektedir. Bu amaçla masumiyet karinesi uyarınca kişi hürriyetine saygı ilkesinin ayrık   tutulmasını doğrulayacak gerçek bir kamu yararının varlığını ortaya koyabilecek türden olan   davanın tüm koşullarını incelemeleri ve tahliye taleplerini reddederken kararlarında bunları   belirtmeleri gerekmektedir. AİHM sözkonusu kararlarda yer alan gerekçelerden ve   başvurularında başvuran tarafından belirtilen ve tartışma götürmeyen olaylardan yola çıkarak,   AİHS’nin 5 § 3. maddesinin ihlal edilip edilmediğine karar vermelidir (Bkz. Assenov ve   diğerleri-Bulgaristan, 28 Ekim 1998 tarihli karar).   Bu itibarla suç işlediği için yakalanan kişinin suçlandığı makul sebeplerin devamı,   tutukluluğun olmazsa olmaz koşuludur, fakat belli bir süre sonra bu da yeterli olmamaktadır;   işte o zaman AİHM adli makamlar tarafından benimsenen diğer gerekçelerin, özgürlükten   yoksun bırakılmasını haklı göstermeye devam edip etmediğini ortaya koymalıdır. Bu   gerekçeler “ilgili” ve “yeterli” olduklarında, AİHM ayrıca ulusal makamların “soruşturmanın   yürütülmesinde özel bir dikkat gösterip göstermediklerini” araştırmaktadır (Bkz., diğerleri   arasında, Mansur-Türkiye, 8 Haziran 1995 tarihli karar).   Esasında, dosyada yer alan unsurlardan DGM’nin düzenli bir şekilde, her duruşmanın   sonunda başvuranların tutukluluk hallerinin devam etmesine karar verdiği anlaşılmaktadır.   Gerekçe olarak da, isnat edilen suçların cinsine, delillerin durumuna, tutuklama tarihine ve   dosya içeriğine dayanarak neredeyse tamamında aynı ifadeye başvurmuştur.   AİHM’ye göre, “delillerin durumu” suçluluğa ilişkin ciddi belirtilerin var olduğunun   ve bunların sürdüğünün göstergesi olarak değerlendirilse ve genel olarak bu koşullar anlamlı   etkenler oluştursa da, tutukluluğun bu denli uzun bir süre devam etmesini doğrulamak için   yeterli değildir (Bkz., özellikle, Mansur, ve Demirel-Türkiye, no: 39324/98, 28 Ocak 2003).   Bu nedenle AİHS’nin 5 § 3. maddesi ihlal edilmiştir.   II. AİHS’NİN 6 § 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA   Başvuranlar, yargılama süresinin AİHS’nin 6 § 1. maddesinde öngörülen “makul süre”   ilkesini ihlal ettiğini ileri sürmektedirler.   A. Kabuledilebilirlik Hakkında   AİHM, bu şikayetlerin AİHS’nin 35 § 3 maddesine göre açıkça dayanaktan yoksun   kabul edilemeyeceğini saptamıştır. Bunun dışında hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi   bulunmamaktadır.   B. Esas Hakkında   Değerlendirmeye alınacak dönem, Budak için 22 Mart 1994 ve Çobanoğlu için ise 24   Mart 1994 tarihinde başlamaktadır. Bu süre Yargıtay’ın kararı ile 17 Ekim 2000 tarihinde son   bulmaktadır. Tutuklu yargılama süresi iki dereceli bir mahkemede yaklaşık altı yıl yedi ay   sürmüştür.   Hükümet, mevcut dava koşulları dikkate alındığında, yargılama süresinin AİHS ve   AİHM’nin içtihadı uyarınca makul olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılamayacağını   belirtmektedir.   Hükümet, yargılama süresinin davanın karmaşıklığına ve sanıklara ilişkin başka   dosyaların da incelenmesinin gerekliliğine dayandığını ifade etmektedir.   Hükümet, başvuranların avukatlarının 13 Aralık 1994 tarihli duruşma sırasında   davaları ile ilgili tanıklık yapabilecek bazı itirafçıların dinlenmesini talep ettiklerinin altını   çizmektedir. Hükümet ayrıca avukatların 1996 yılının Şubat ayı ile 1999 yılının Kasım ayı   arasında dört duruşmaya katılmadıklarını belirtmektedir. Başvuranların avukatları,   savunmalarını hazırlamak için iki defa süre talebinde bulunmuştur. Tahliye talebinde   bulunurken bir defasında Çobanoğlu isimli başvuranın benzer suçlardan beraat ettiği önceki   bir duruşmanın incelenmesini talep etmişlerdir.   AİHM bir dava için makul olan sürenin, davanın koşullarına göre ve Mahkeme’nin   içtihatlarında benimsenen kriterler, özellikle de davanın karmaşıklığı, başvuranın ve yetkili   mercilerin tutumları gözönünde bulundurularak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Bkz.,   diğerleri arasında, Pélissier ve Sassi –Fransa, no: 25444/94).   AİHM, Hükümet’in sebebini açıklamaksızın davanın karmaşıklığını neden olarak   gösterdiğini gözlemlemektedir. AİHM sözkonusu davanın başvuranların dışında altı sanıkla   ilgili olduğunu not etmektedir. AİHM bu durumun yargılama süresini uzatmak için uygun bir   unsur olabileceğini kabul etmektedir. Bununla birlikte, DGM’nin karar gerekçeleri uyarınca,   başvuranların mahkumiyeti, temelde iddianamenin içeriğine ve soruşturma sırasında elde   edilen ve inkar edilen ifadelere dayanmaktadır. DGM önündeki yargılama sırasında elde   edilen delillerin hiçbiri mahkumiyet kararında yer almamaktadır. AİHM, davanın bir takım   karmaşıklıklar arz edebileceğini kabul etse bile bunun başvuranlarla ilgili olan kararı   etkilememesi gerektiği görüşündedir.   AİHM ayrıca, savunma için talep edilen sürenin ve başvuranların avukatları tarafından   yapılan tanıkların dinlenmesi ya da soruşturulması yönündeki taleplerin, olayların açıklığa   kavuşturulması için gerekli olan usule ilişkin muameleler olduğunu tespit etmektedir. AİHM   başvuranların avukatlarının katılmadığı duruşmalarla ilgili olarak, başvuranın avukatının   bulunmaması sebebiyle yalnızca bir kez duruşmanın ertelendiğini not etmektedir. Bu nedenle   Hükümet tarafından dile getirilen unsurlar sözkonusu yargılamanın uzun sürmesi için bir   gerekçe teşkil etmemektedir.   AİHM daha önce buna benzer şikayetlerin dile getirildiği birçok dava incelediğini ve   bunların AİHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını ortaya koymaktadır (Bkz.   Pélissier ve Sassi kararı).   AİHM kendisine sunulan bütün unsurları incelemiş ve mevcut davada Hükümet’in,   dava süresini açıklayabilecek hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıştır. AİHM, bu   konudaki içtihadı uyarınca, dava süresinin uzun olduğuna ve “makul süre” ilkesine   uymadığına kanaat getirmektedir.   Sonuç olarak, AİHS’nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiştir.   III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA   Başvuranlar hiçbir adil tazmin talebinde bulunmamıştır. Bu nedenle AİHM,   başvuranlara bu ad altında herhangi bir ödeme yapılmasına gerek olmadığına kanaat   getirmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,   1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AİHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AİHS’nin 5 § 3. maddesinin ihlal edildiğine;   Karar vermiştir.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.   maddesine uygun olarak 30 Ocak 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   8