46085/99

COUNCIL   AVRUPA   OF EUROPE   KONSEYİ   AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ   TAŞ ve DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI   (Başvuru no: 46085/99)   Kararın Özet Çevirisi   STRASBOURG   Ağustos 2005   İşbu karar Sözleşmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup   şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (46085/99) başvuru no’lu davanın nedeni bu   ülke vatandaşları Hatice Taş, Gazal Taş, Adle Taş, Üveyş Taş, Hanım Taş, Aliye Polat,   Zeynep Bozkurt, Halil Kendirci, Mehmet Sait Kendirci’nin (Başvuranlar) Avrupa İnsan   Hakları Mahkemesi’ne 22 Temmuz 1997 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin   Temel İnsan Haklarını güvence altına alan eski 25. maddesi uyarınca yapmış oldukları   başvurudur. Başvuranlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde Şanlıurfa barosu   avukatlarından Y. Karataş tarafından temsil edilmektedirler.   OLAYLAR   ve 1993 tarihlerinde başvuranlara ait Şanlıurfa’da bulunan beş hisseli arazi İdare   tarafından istimlak edilmiş, kamulaştırma bedelleri başvuranlara bu işlem sırasında   ödenmiştir.   Başvuralar, İdare tarafından ödenen bedellerin yetersiz olduğu gerekçesiyle kamulaştırılan her   hissenin ek bedelinin artırılması talebiyle Asliye Hukuk Mahkemelerinde ayrı davalar   açmışlardır.   Asliye Hukuk Mahkemeleri başvuranları haklı bularak, her arsanın kamulaştırıldığı tarihten   itibaren uygulanacak % 30’luk yasal faizle birlikte İdarenin başvuranlara ek istimlak bedeli   ödemesini kararlaştırmıştır. Bu kararlar Yargıtay tarafından onanmış ve nihai şeklini almıştır.   İdare, başvuranlara 10 Haziran ve 16 Ekim 1997 tarihlerinde sözkonusu ek bedelleri   ödemiştir.   Ayrıntılar tabloda yer almaktadır :   BAŞVURANLARIN   EK İSTİMLAK   BEDELİNİN   MİKTARI   (T.L.)   EK BEDELİN   HESAPLANMA   TARİHİ   YARGITAY   KARARININ   TARİHİ   ÖDEME   TARİHİ   ÖDEME   MİKTARI   (T.L.)   ADLARI   no’lu arsa hissesi /   Tekağaç Köyü   Hatice Taş   Gazal Taş   Adle Taş   620.000.000   05.11.1994   04.12.1995   16.10.1997 1.193.895.000   Üveyş Taş   Hanım Taş   Aliye Polat   BAŞVURANLARIN   EK İSTİMLAK   BEDELİNİN   MİKTARI   (T.L.)   EK BEDELİN   HESAPLANMA   TARİHİ   YARGITAY   KARARININ   TARİHİ   ÖDEME   TARİHİ   ÖDEME   MİKTARI   (T.L.)   ADLARI   no’lu arsa hissesi /   Tekağaç Köyü   Hatice Taş   Gazal Taş   Adle Taş   100.696.215   05.11.1994   04.12.1995   16.10.1997   197.307.000   Üveyş Taş   Hanım Taş   Aliye Polat   no’lu arsa hissesi /   Geçittepe Köyü   Zeynep Bozkurt   Halil Kendirci   Mehmet Sait Kendirci   10.595.246.620   04.03.1996   04.03.1996   07.03.1996   27.12.1996   10.06.1997   14.124.383.541   no’lu arsa hissesi /   Geçittepe Köyü   4.005.330.000   3.064.921.950   10.06.1997   10.06.1997   5.301.914.761   4.042.685.520   27.12.1996   23.12.1996   Zeynep Bozkurt   no’lu arsa hissesi /   Geçittepe Köyü   Zeynep Bozkurt   HUKUKA DAİR   I. EK 1 NO’LU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLMESİ HAKKINDA   Başvuranlar, geç ödenen ek istimlak bedellerinin Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı   karşısında yetersiz kalması nedeniyle gelir kaybına uğradıklarından şikayetçi olmakta ve Ek 1   no’lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedirler.   A. Kabuledilebilirliğe ilişkin   Hükümet, başvuranların Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca icra takibi   başlatmamaları nedeniyle AİHS’nin 35. maddesinde öngörüldüğü gibi iç hukuk yollarının   tüketilmediğini savunmaktadır.   Başvuranlar bu tespite karşı çıkmaktadırlar.   AİHM, Aka kararında da benzer şikayetin dile getirildiğini ve bu şikayetin reddedildiğini   hatırlatmaktadır, sözü edilen karar, s.2678-2679, §§ 34-37. Bu sonucu farklı kılacak hiçbir   gerekçe bulunmamaktadır.   AİHM, yerleşik içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle Akkuş, adı geçen   karar) ve mevcut unsurların tümünü gözönünde bulundurarak, başvurunun esastan   incelenmesi gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM başvuruda hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi   ile karşılaşılmadığını tespit etmiştir.   B. Esasa Dair   AİHM, daha önceki kararlarda benzer şikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu   Protokolün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuş   kararı, s. 1317, §§ 30-31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).   AİHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir   tespiti ve delili sunmadığını incelemektedir. Mahkeme, yerel merciler tarafından ek istimlak   bedelinin geç ödenmesi hususunun mülkiyet sahibinin gelir kaybına neden olan idareye   yükleneceği tespitini yapmaktadır. Bu gecikme sözkonusu sürecin etkinliğini daha da   artırmıştır ki bu durumda Mahkeme, kamu yararının zarureti ve mülkiyet haklarının   korunması bakımından başvuranların özel bir görev üstlendiği görüşündedir.   Sonuç olarak Ek 1 no’lu Protokolün 1. maddesi ihlal edilmiştir.   II. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI   A. Maddi ve manevi tazminat   Başvuranlar, toplam 163.000 Euro’ya denk düşen maddi zarara uğradıklarını ileri sürmekte,   ayrıca AİHM’nin takdirine bıraktıkları manevi zararın tazmin edilmesini talep etmektedirler.   Hükümet, AİHM’den adil bir tazminin hiçbir surette makul sınırları aşmaması ve haksız   zenginliğe yol açmaması hususunu dikkate almasını talep etmektedir.   AİHM, Akkuş kararında (sözü edilen, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) belirlenen ilgili hesaplama   yöntemi ve ekonomik veriler ışığında başvuranlara maddi tazminat olarak :   ve 15 no’lu arsa hisseleri için başvuranlar Hatice Taş, Gazal Taş, Adle Taş, Üveyş Taş,   Hanım Taş ve Aliye Polat’a toplam 7610 Euro;   ve 137 no’lu arsa hisseleri için başvuran Zeynep Bozkurt’a toplam 5.145 Euro;   no’lu arsa hissesi için Halil Kendirci, Mehmet Sait Kendirci ve Zeynep Bozkurt’a toplam   6.670 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.   Manevi zarara gelince AİHM, olayların mevcut koşulları gözönünde bulundurulduğunda ihlal   kararının tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olacağına karar vermiştir.   B. Masraf ve harcamalar   Başvuranlar hiçbir kanıtlayıcı belge sunmaksızın Strasbourg organları önünde yapmış   oldukları masraf ve harcamalara ilişkin 50.000 Euro talep etmektedirler.   Hükümet bu talebin ispat edilmediğini ifade etmektedir.   Mahkemeye sunulan unsurlar ve bu yöndeki yerleşik içtihadı doğrultusunda AİHM,   başvuranlara tüm masraf ve harcamalara ilişkin toplam 1.000 Euro ödenmesine karar   vermiştir.   C. Gecikme Faizi   AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3   puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,   1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;   2. AİHS’nin Ek 1 no’lu Protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. Mevcut kararın manevi zarar için tek başına adil bir tazmini oluşturduğuna;   4. a) AİHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,   miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf olarak, ödeme tarihindeki döviz kuru   üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin başvuranlara;   i.   maddi zarar için,   - Hatice Taş, Gazal Taş, Adle Taş, Üveyş Taş, Hanım Taş ve Aliye Polat’a   toplam 7.610 (yedi bin altı yüz on) Euro;   - - Zeynep Bozkurt’a 5.145 (beş bin yüz kırk beş) Euro;   Halil Kendirci, Mehmet Sait Kendirci ve Zeynep Bozkurt’a toplam 6.670 (altı   bin altı yüz yetmiş) Euro;   ii.   masraf ve harcamalara ilişkin toplam 1.000 (bin) Euro ödemesine;   b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Hükümet   tarafından Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit   oranda basit faizin uygulanmasına;   5. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;   KARAR VERMİŞTİR.   İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.   maddelerine uygun olarak 2 Ağustos 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.   6