47544/99

C O N S E I L D E   L ' E U R O P E   AVRUPA   KONSEYĐ   AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ   DÖRDÜNCÜ DAĐRE   SARA KAYA VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI   (Baꢀvuru no:47544/99)   KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ   STRAZBURG   Ekim 2007   Đꢀbu karar AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafında belirtilen koꢀullar çerçevesinde   kesinleꢀecek olup bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   USUL   Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (47544/99) no’lu davanın nedeni (T.C.   vatandaꢀları) Sara Kaya, Hatice Kaya, Zozan Kaya, Abdülbaki Kaya ve Mehmet Kaya’nın   (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 1 ꢁubat 1999 tarihinde Avrupa   Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi   uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.   Adli yardımdan yararlanan baꢀvuranlar, AĐHM önünde Mersin Barosu avukatlarından M.   Erdoğdu tarafından temsil edilmektedirler.   OLAYLAR   DAVANIN KOꢀULLARI   Baꢀvuranlar Sara Kaya, Abdülbaki Kaya, Mehmet Kaya, Hatice Kaya ve Zozan Kaya,   sırasıyla 13 Eylül 1998 tarihinde cesedi bulunan ꢁefik Kaya’nın eꢀi, oğulları ve kızlarıdır.   Baꢀvuranlar sırasıyla 1940, 1965, 1969, 1971 ve 1974 doğumlu olup Mersin’de ikamet   etmektedirler.   Baꢀvuranlara göre, ꢁefik Kaya 1997 yılında jandarmalarca yakalanmıꢀtır. ꢁefik Kaya   gözaltında tutulduğu on gün boyunca iꢀkenceye maruz kalmıꢀtır. ꢁefik Kaya daha sonra   kefaletle serbest bırakılmıꢀtır. Bu bilgiyi destekleyen herhangi bir belge bulunmamaktadır.   Ayrıca bu iddia ulusal mahkemeler önünde hiçbir zaman gündeme getirilmemiꢀtir.   ꢁefik Kaya’nın 1998 yılında askeri güvenlik bölgesinde yer alan Manisor (Diyarbakır Đli Lice   Đlçesi’ne bağlı) mezrasına giriꢀ çıkıꢀ yasağı bulunması sebebiyle buraya gitmek için   jandarmadan izin talebinde bulunduğu, yalnız gitmesi ve saat 19’dan erken dönmemesi   ꢀartıyla kendisine izin verildiği iddia edilmiꢀtir. Böylelikle ꢁefik Kaya, adıgeçen mezrada   bulunan tarlalarını sulamak üzere 5 Temmuz 1998 tarihinde Diyarbakır’daki evinden ayrılmıꢀ   ve bir daha geri dönmemiꢀtir.   Temmuz 1998 tarihinde baꢀvuran Sara Kaya kocasının kaybolduğunu bildirmek üzere   jandarma karakoluna gitmiꢀtir.   Okuma yazması olmadığını, Türkçe’yi iyi konuꢀamadığını ve ifade verdiği sırada sözlerini   tercüme edecek biri olmadığını belirten baꢀvuran, ifadesinde yer alan son cümleyi AĐHM   önünde inkar etmektedir.   Đki jandarma subayı ve Sara Kaya tarafından imzalanan tutanakta kayıp kiꢀinin dıꢀ görünüꢀü   ayrıntılı bir ꢀekilde tarif edilmiꢀtir.   Jandarma karakolu ꢁefik Kaya hakkında açılan dosyayı Lice Cumhuriyet Savcılığı’na   (‘savcılık’) havale etmiꢀtir.   Savcılık, 2 Ağustos 1998 tarihinde bir ön soruꢀturma açarak jandarmadan ꢁefik Kaya’nın   yakınlarının çağrılmasını talep etmiꢀtir.   Bu talebe ne surette cevap verildiği hakkında dosyada bir bilgi bulunmamaktadır.   ꢁevket adında bir kimse Diyarbakır pazarında ꢁefik Kaya’nın yeğeni Mevlüde (‘Mevlüde’)   Kaya’ya yaklaꢀarak bir minibüste ꢁefik Kaya’nın cesedinin Manisor yolunun kenarında   olduğunu duyduğunu haber vermiꢀtir. Haberin kaynağına iliꢀkin olarak ise ꢁevket, herkesin   bu konudan bahsettiğini belirtmiꢀtir. Mevlüde, bu olayı Hatice Kaya’ya anlatmıꢀtır.   Aynı gün iki kadın jandarmaya konuyla ilgili bilgi vermiꢀ ve jandarmalarla birlikte Kavrabazı   deresi yakınlarına giderek çalılıkların arasında cesetten geriye kalanları bulmuꢀlardır. Đki   kadın, geriye sadece kemiklerin kaldığı cesedi üzerinde bulunan ayakkabılar ve giysiler   sayesinde teꢀhis etmiꢀlerdir.   Aynı gün düzenlenen olay yeri tespit tutanağında yakın mesafeden ateꢀlenilen bir Kalaꢀnikof   tüfeğe ait on iki adet boꢀ kovan (arama tutanağına göre on üç adet) bulunduğu belirtilmiꢀtir.   Olay yerinin krokisinde, cesedin Diyarbakır-Bingöl yol ayrımının Manisor’a doğru yüz iki   yüz metre içinde, kurumuꢀ bir dere yakınlarında bulunduğu belirtilmiꢀtir.   Eylül 1998 tarihinde verdiği ifadede Hatice Kaya babasının cesedinin bulunduğu yer   hakkında nasıl haberdar olduğu sorusuna cevap vermiꢀtir. Hatice Kaya, özel olarak kimseden   ꢀüphelenmediğini ve babasının düꢀmanı bulunmadığını beyan etmiꢀtir.   Savcılığın talimatı üzerine kemik parçalarından ibaret ceset Lice Sağlık Ocağı’na   götürülmüꢀtür. Lice Sağlık Ocağı’nda görevli bir doktor kemiklerin post-mortem muayenesini   gerçekleꢀtirmiꢀtir.   Ceset muayenesi sonucunda düzenlenen raporda, kemiklerin çürüme sürecine girdiği ve ölüm   nedeninin belirlenebilmesi için yeterli donanıma sahip bir hastanede inceleme yapılması   gerektiği belirtilmiꢀtir.   Lice Cumhuriyet Savcısı ve baꢀvuran Mehmet Kaya tarafından imzalanan 13 Eylül 1998   tarihli tutanakta, babasının kemiklerinin Diyarbakır Adli Tıp Merkezi’ne götürülmek üzere   Mehmet Kaya’ya teslim edildiği belirtilmiꢀtir. Tutanakta ayrıca, cesedin defnedilmesinde bir   sakınca olmadığı belirtilmiꢀti.   Diyarbakır Devlet Hastanesi tarafından aynı tarihte verilen raporda incelenen kemik   parçalarının daha ayrıntılı bir tanımı yapılarak, ölüm nedeninin belirlenmesinin mümkün   olmadığı sonucuna varılmıꢀtır. Raporda ölüm koꢀullarının ancak adli bir soruꢀturma ile   aydınlığa kavuꢀturulabileceği belirtilmiꢀtir.   Bu rapor üzerine Diyarbakır Cumhuriyet Savcılığı, olayların meydana geldiği yerin Lice’ye   bağlı olması sebebiyle konuyla ilgili olarak yetkisizlik kararı vermiꢀtir.   Lice Cumhuriyet Savcılığı 2 Ekim 1998 tarihinde kaybolma ve cinayet olayıyla ilgili   dosyaları birleꢀtirmeye karar vermiꢀtir.   Lice Cumhuriyet Savcılığı 15 Ocak 1999 tarihli bir mektupla Lice Đlçe Jandarma   Komutanlığı’ndan baꢀvuranların ve Hedik Köyü Đlkokulunda görevli öğretmen A.A.’nın   derhal çağrılmasını talep etmiꢀtir.   A.A. 26 Nisan 1999 tarihinde savcı tarafından dinlenilmiꢀtir. A.A ꢁefik Kaya’nın   öldürülmesi hakkında hiçbir bilgisi olmadığını ve olayların meydana geldiği sırada   Diyarbakır’da bulunduğunu beyan etmiꢀtir.   Lice Đlçe Jandarma Komutanlığı, Savcılığa gönderdiği 25 Aralık 1999 tarihli yazıda   baꢀvuranların Mersin Đli’ne taꢀındıkları bilgisini vermiꢀtir. Dosyada Savcılığın davetinden   sonra meydana gelen geliꢀmelere iliꢀkin herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.   ꢁefik Kaya’nın yeğeni E.K. jandarmada verdiği ifadede dayısının 1992 yılında PKK   tarafından kaçırıldığını ve serbest bırakıldığında vücudunda iꢀkence izleri bulunduğunu beyan   etmiꢀtir. E.K., sözkonusu örgütün Abalı Köyü Jandarma Karakol Komutanlığı ile iyi iliꢀkiler   içinde bulunan ꢁefik Kaya’yı, örgüt militanlarının adlarını yetkili makamlara verdiği   ꢀüphesiyle tehdit ettiğini iddia etmiꢀtir. E.K. dayısının PKK mensuplarınca öldürüldüğü   çıkarımında bulunmuꢀtur.   Aralık 2001 tarihli faili meçhul cinayetlere iliꢀkin yıllık raporunda Abalı Köyü Jandarma   Karakol Komutanı, dosyaya aktarılan muhtelif delil unsurlarını inceledikten sonra, ꢁefik   Kaya’nın PKKlı teröristlerce ya da uzun süredir aralarında süren ihtilaf yüzünden intikam   kastıyla köy öğretmeni A.A. tarafından öldürülmüꢀ olabileceği kanaatine varmıꢀtır. Komutan,   A.A.’nın, iki oğlunun PKK tarafından öldürülmesine ꢁefik Kaya’nın neden olduğu yolundaki   Kasım 1989 tarihli ifadesine atıfta bulunmaktaydı.   Lice Cumhuriyet Savcısı on üç adet boꢀ mermi kovanının Diyarbakır Kriminal   Laboratuvarına gönderilmesini istemiꢀtir.   Kriminal laboratuvarında görevli bir uzman tarafından düzenlenen raporda mermilerin   tamamının aynı silahtan çıktığı belirtilmiꢀtir. Mermi kovanlarının, hangi silahtan çıktığı   belirlenemeyen mermilerin yer aldığı arꢀivdeki mermilerle karꢀılaꢀtırmalı olarak incelenmesi   iꢀleminin uzun zaman alacağı raporda ayrıca belirtilmiꢀtir. Dosyada sözkonusu incelemelere   iliꢀkin bir nihai rapor mevcut değildir.   Jandarma tarafından üç ayda bir düzenlenerek Savcılığın bilgisine sunulan tutanaklarda ‘1.   Olayın failleri sıkı bir ꢀekilde araꢀtırılmıꢀ olup henüz kimlikleri tespit edilememiꢀtir; 2.   Sanıkların yakalandığında bilgi verileceğini, 3. Olayla ilgili bilgi ya da itiraf elde   edilememiꢀtir. 4. Olayın faillerinin yakalanması ve kimliklerinin tespiti için çalıꢀmalara   aralıksız devam edildiğini; bu hususlarla ilgili olarak devamlı bilgi verileceğini’ ꢀeklinde   değiꢀmez ifadeler yer almaktadır.   ꢁefik Kaya’nın ölümü ile ilgili olarak yapılan soruꢀturma 2002 yılından bu yana Lice   Cumhuriyet Savcılığı önünde devam etmektedir.   Baꢀvuranlar son olarak 23 ꢁubat 2003 tarihinde soruꢀturmanın seyrine iliꢀkin mektup yoluyla   bilgi almıꢀlardır. Baꢀvuranlar, müꢀteki taraf olarak dosyanın seyrinden haberdar   edilmediklerinden yakınmıꢀlardır.   HUKUK   III. AĐHS’NĐN 2. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   AĐHS’nin 2. maddesine atıfta bulunan baꢀvuranlar, güvenlik güçlerinin gereksiz güç   kullanımı sonucunda ꢁefik Kaya’nın yaꢀam hakkının çiğnenmesinden ꢀikayetçi olmaktadırlar.   Baꢀvuranlar ayrıca, her türlü baꢀvurunun sonuçsuz kalacağını beyan eden savcılık tarafından   mevcut davada yürütülen soruꢀturmanın etkisizliğinden ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar   AĐHS’nin 2. maddesiyle birlikte 13. maddesinin esası bakımından ihlal edildiğini iddia   etmektedirler.   A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin   Bu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde dayanaktan yoksun   olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru   bulunmadığını tespit eder. Bu itibarla sözkonusu ꢀikayetlerin kabuledilebilir ilan edilmesi   yerinde olacaktır.   B. Esasa iliꢁkin   1. Baꢀvuranların yakınının ölüm koꢀulları hakkında   a. Tarafların argümanları   Hükümet ilk olarak, baꢀvuranların AĐHM önünde dile getirdikleri iddiaların, ulusal   mahkemeler önünde dile getirdiklerinden farklı iddialar olduğunu belirtmektedir. Bu hususta   Hükümet baꢀvuran Sara Kaya’nın 9 Temmuz 1998 tarihli beyanına dikkat çekmektedir.   Baꢀvuran sözkonusu tarihte verdiği ifadede kocasının teröristlerce kaçırılmıꢀ olabileceğini   beyan etmiꢀtir. Hükümet, ꢁefik Kaya’nın cesedinin askeri bölge olduğu iddia edilen ağaçlık   bölgede bulunmadığı hususuna AĐHM’nin dikkatini çekmektedir. Hükümet, ağaçların   kocasının öngördüğü gibi sulanmıꢀ olduğunu fark ettiğini beyan eden baꢀvuran Sara   Kaya’nın, verdiği ifadede, askeri bölgede olağandıꢀı herhangi bir durum olduğundan söz   etmediğini anımsatmaktadır.   Hükümet ayrıca, her ne kadar ceset ve boꢀ mermi kovanlarının bulunduğu yer cinayetin   Diyarbakır-Bingöl yolu yakınlarında iꢀlenmiꢀ olabileceğini iꢀaret etse dahi cinayet mahallinin   belli olmadığını belirtmektedir. Öte yandan Hükümet, ꢁefik Kaya’nın yetkili makamlara ölüm   tehdidiyle ile ilgili olarak bilgi vermediğini ve adıgeçenin günlük yaꢀamına bakıldığında   böylesi bir tehdidin varlığına iꢀaret eden bir unsura rastlanmadığını belirtmektedir. ꢁefik   Kaya’nın, gerçekten birkaç yıl evvel PKKlılarca kaçırılarak iꢀkenceye tabi tutulduğu kabul   edilse dahi bu olaya iliꢀkin olarak ulusal makamlar nezdinde herhangi bir ꢀikayette   bulunulmamıꢀtır.   Baꢀvuranlar, baꢀvuruyu sundukları dönemde dile getirdikleri iddialara yeni unsurlar   eklememektedirler.   b. AĐHM’nin takdiri   AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesinin 3. maddeyle birlikte Sözleꢀme’nin esas maddeleri arasında   yer aldığını ve Avrupa Konseyi’ni oluꢀturan demokratik toplumlara ait temel değerlerden   birine hasredildiğini anımsatır (bkz. Çakıcı – Türkiye, no:23657/94, prg. 86, ve Finucane –   Birleꢀik Krallık, no: 29178/95, prg. 67-71). Dolayısıyla 2. maddede öngörülen korumanın   önemini kabul eden AĐHM, yaꢀam hakkına iliꢀkin ꢀikayetleri büyük bir dikkatle inceleyerek   bir kanaate varmak durumundadır (bkz., sözgelimi, Ekinci – Türkiye, no: 25625/94, prg. 70,   Temmuz 2000, ve Tekdağ – Türkiye, no: 27699/95, prg. 72, 15 Ocak 2004).   AĐHM, delilleri değerlendirmek maksadıyla ‘her türlü makul ꢀüpheden uzak’ delil ölçütüne   baꢀvurmaktadır (bkz. Đrlanda – Birleꢀik Krallık, 18 ocak 1978 tarihli karar, 18 Ocak 1978,   prg. 160-161). Bununla birlikte, böylesi bir delil, yeterli derecede ciddi, belirli ve tutarlı bir   göstergeler demetinden yahut çürütülemeyen karineler demetinden de doğabilmektedir (bkz.   Abdurrahman Orak – Türkiye, no: 31889/96, prg. 69, 14 ꢁubat 2002). Delillerin   değerlendirilmesi hususunda AĐHM ikincil bir rol oynar ve ꢀayet dava koꢀulları icbar   etmiyorsa dava olaylarını incelemekle sorumlu bir ilk derece mahkemesinin görevini yerine   getirmesi sözkonusu olduğunda ihtiyatlı hareket etmek mecburiyetindedir (bkz. Tahsin Acar –   Türkiye, no: 26307/95, prg. 216, 8 Nisan 2004).   AĐHM, dosyada bulunan belgeler, özellikle de Hükümet’in yürütülen adli soruꢀturmalara   iliꢀkin olarak sunduğu belgeler ve taraflarca sunulan gözlemler ıꢀığında, gündeme gelen   meseleleri inceleyecektir.   Halihazırda AĐHM, baꢀvuranların iddialarının aksine, ꢁefik Kaya’nın kamu görevlilerince ya   da kamu görevlilerinin yardımı veya iꢀbirliğiyle öldürüldüğü hususunda herhangi bir dosya   unsuruna yahut dava olayına rastlanmadığını tespit etmektedir. AĐHM, baꢀvuranların bu   iddialarını ulusal makamlar önünde dile getirmedikleri hususunda Hükümet ile hemfikirdir.   Öte yandan AĐHM, yalnızca kendi önünde dile getirilen olayların hiçbir biçimde belgelerle   desteklenmediğini tespit etmektedir.   AĐHM elindeki bilgilere istinaden ꢁefik Kaya’nın kamu görevlilerince ya da kamu   görevlilerinin iꢀbirliği sonucunda öldürüldüğü yolunda bir çıkarımda bulunmanın güvenilir   göstergelerden çok varsayım ve tahmine dayanacağını değerlendirmektedir. Bu ꢀartlar altında   AĐHM, ꢁefik Kaya’nın öldürülmesinde Savunmacı Devletin bir sorumluluğu bulunduğunun   her türlü makul ꢀüpheden uzak bir ꢀekilde kanıtlanamadığını tespit etmektedir.   Netice itibarıyla AĐHS’nin 2. maddesinin herhangi bir biçimde ihlal edildiği ortaya   konulamamıꢀtır.   2. Soruꢀturmanın yetersizliği iddiası hakkında   a. Tarafların argümanları   Konuyla ilgili olarak yürütülen soruꢀturmanın etkililiği hususunda Hükümet, yetkili   makamların ꢁefik Kaya’nın ölümü konusunda haberdar edilir edilmez bir soruꢀturma   açtıklarına dikkat çekmektedir. Olayın ertesi günü savcı müteveffanın yakınlarının ifade   vermeleri için çağrılmalarını talep etmiꢀtir. Hükümet, kısa bir süre sonra ꢁefik Kaya’nın   cesedinin bulunduğunu belirtmektedir. Hükümet, tutanak düzenlenmesi, tanıklıklara   baꢀvurulması ve adli tıp muayenesi yapılması gibi derhal baꢀlatılan muhtelif usul iꢀlemlerini   sıralamaktadır. Hükümet son olarak, Savcılık tarafından bir daimi arama kararı çıkarıldığı,   konuyla ilgili düzenli olarak rapor tutulduğu ve jandarma tarafından bu raporların Savcılığa   gönderildiği hususlarına dikkat çekmektedir.   Hükümet, mevcut davada yetkili makamların etkili bir soruꢀturma yürüttükleri sonucuna   varmaktadır.   Baꢀvuranlar, baꢀvuruyu yaptıkları dönemde dile getirdikleri iddiaları yinelemektedirler.   b. AĐHM’nin takdiri   AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesiyle getirilen yaꢀama hakkının korunması yükümlülüğünün,   AĐHS’nin 1. maddesi uyarınca Devlete ‘[kendi] yetki alanı içinde bulunan herkese bu   Sözleꢀme [...]’ de açıklanan hak ve özgürlükleri tanımak’ genel ödevi ile birlikte ele   alındığında, güç kullanımının insan ölümüne yol açması durumunda etkili bir resmi   soruꢀturma yürütülmesini de kapsamı altına aldığını ve ꢀart koꢀtuğunu anımsatır (bkz. Kaya –   Türkiye, 19 ꢁubat 1998 tarihli karar, prg. 105, ve McCann ve diğerleri – Birleꢀik Krallık, 27   Eylül 1995 tarihli karar, prg. 161). Failler ister kamu görevlisi olsun ister olmasın güç   kullanımı neticesinde insan ölümünün meydana geldiği her durumda etkili bir soruꢀturma   yürütülmelidir (bkz. Tahsin Acar, adıgeçen, prg. 220). Araꢀtırmalar kapsamlı, tarafsız ve   dikkatli bir surette yapılmalıdır (bkz. Çakıcı, adıgeçen, prg. 86 ve McCann ve diğerleri,   adıgeçen, prg. 161-163).   AĐHM, incelemenin asgari etkililik ölçütüne cevap verme niteliği ve düzeyinin dava   koꢀullarına bağlı olduğunu değerlendirmektedir. Bu unsurlar, dava olaylarının tamamı ve   soruꢀturma iꢀinin pratik gerçekleri göz önüne alınarak değerlendirilirler. Meydana gelebilecek   farklı durumları bir dizi basit soruꢀturma iꢀlemine ya da sadeleꢀtirilmiꢀ ölçütlere indirgemek   mümkün değildir (bkz. Fatma Kaçar – Türkiye, no: 35838/97, prg. 74, 15 Temmuz 2005,   Velikova – Bulgaristan, no: 41488/98, prg. 80, Tanrıkulu – Türkiye, no: 23763/94, prg. 101-   110, Kaya, adıgeçen, prg. 89-91, ve Güleç – Türkiye, 27 Temmuz 1998 tarihli karar, prg. Prg.   79-81).   Bu anlamda, yürütülen soruꢀturma, etkili olmalı ve sorumluların tespit edilerek   cezalandırılmalarına imkan tanımalıdır (bkz. Oğur – Türkiye, no: 21594/93, prg. 88). Burada   sözü edilen sonuç yükümlülüğü değil, araç yükümlülüğüdür. Yetkili makamlar, olayla ilgili   delillerin toplanabilmesi maksadıyla kendileri için makul surette eriꢀilebilir olan önlemleri   almıꢀ olmalıdırlar (bkz. Tanrıkulu, adıgeçen, prg. 109, ve Salman – Türkiye, no: 21986/93,   prg. 106).   Makul ivedilik ve özen gerekliliği bu çerçevede değerlendirilmelidir. Kabul etmek gerekir ki   soruꢀturmanın ilerleyiꢀi ile ilgili birtakım engel ya da zorluklar ortaya çıkabilir. Ancak,   öldürücü güç kullanımı ile ilgili soruꢀturma yapılması gerektiğinde yetkili makamların ivedi   surette harekete geçmeleri halkın yasallık ilkesine güveninin korunması ve yasadıꢀı eylemlere   karꢀı hoꢀgörü gösterildiği ya da bu eylemlere iꢀtirak edildiği izleniminin verilmemesi   açısından büyük önem taꢀır (bkz. McKerr – Birleꢀik Krallık, no: 28883/95, prg. 114).   Mevcut davada takdirine sunulan delil unsurlarını inceleyen AĐHM, hazırlık soruꢀturmasında,   cesedin bulunmasını takip eden günlerde, tanıklıkların toplandığını, olay yerinin krokisinin   çıkarıldığını, post-mortem ceset muayenesi ve balistik incelemenin yapıldığını tespit   etmektedir.   Bununla birlikte, yetkili makamların kayıp olayı hakkında haberdar edilmesiyle cesedin   bulunması arasında geçen iki aylık dönem zarfında, ölenin yakınlarının ifadelerinin alınması   dıꢀında yetkili makamlar tarafından araꢀtırma yapıldığı hususunda dosyada herhangi bir bilgi   bulunmamaktadır. Bu çerçevede AĐHM, ꢁefik Kaya’nın kaybolduğu gün izlediği güzergahın   ailesi tarafından bilindiğini gözlemlemektedir. Aile önce kendisi bir araꢀtırma yapmıꢀ ve   ardından yetkili makamlara hem baꢀvuranın güzergahı hem de müteveffanın yaꢀamına iliꢀkin   endiꢀe verici emareler hakkında gerekli tüm bilgileri vermiꢀtir. Yetkili makamlar baꢀvuranın   dıꢀ görünüꢀü hakkında bilgiye sahiptiler. Ancak, belirtilen yerlerde araꢀtırma yapıldığına dair   soruꢀturma dosyasında herhangi bir belge yer almamaktadır. Ceset iki ay sonra belirtilen   yerde bulunmuꢀtur. Cesedin bulunduğu yeri müteveffanın yakınları sayesinde öğrenen yetkili   makamların ihtiyatsızlığı karꢀısında AĐHM hayrete düꢀmüꢀtür. Halbuki tanıklıklara göre   köyde konuyla ilgili bir söylenti dolaꢀmaktaydı. Ayrıca, bu haberin yayılmasıyla ve bu bilgiyi   yayanlarla ilgili hiçbir araꢀtırma yapılmadığı da gözükmektedir.   AĐHM, Lice Savcısı’nın en az iki kez jandarmadan ꢁefik Kaya’nın yakınlarının ifade vermek   üzere çağrılmasını talep ettiğini gözlemlemektedir. AĐHM bu talebe, ilgililerin baꢀka bir ile   taꢀındığı yönünde bile olsa herhangi bir cevap verilmediğini not etmektedir. Hükümet, bu   konuda neden ifadelerin alınması için istinabe yoluna baꢀvurulmadığı sorusuna cevap   vermemektedir.   AĐHM ayrıca, 13 Eylül 1998 tarihinde cesedin yakınında bulunan boꢀ mermi kovanlarının   incelenmek üzere kriminal laboratuvarına ancak 9 Ocak 2002 tarihinde gönderildiğini tespit   etmektedir. Bu gecikmenin sebebi hakkında bir izahat verilmemiꢀtir. AĐHM, dosyada bu   incelemeye iliꢀkin nihai raporun da bulunmadığını not etmektedir.   AĐHM, Savcılık tarafından kesintisiz bir inceleme baꢀlatıldığını ve Savcılık ile jandarma   arasında bir çok yazıꢀma yapıldığını tespit etmektedir. Bu durum, ulusal makamlar tarafından   gayret gösterildiğinin a priori kabul edilmesini sağlasa da sözkonusu iꢀlemler davanın esasına   iliꢀkin veya yapılan araꢀtırmaların niteliğine dair bir ıꢀık tutmamakta olup yalnızca rutin   yazıꢀma teꢀkil etmektedirler. Üstelik AĐHM’ye sunulan dosyadaki bilgilere göre 1999 ve   yılları arasında soruꢀturmayla ilgili olarak herhangi bir ilerleme kaydedilmemiꢀtir. Bu   hususta Hükümet herhangi bir izahatta bulunmamaktadır.   Özetle, yukarıda tespit edilen eksiklikleri göz önünde tutan AĐHM, baꢀvuranların eꢀi ve   babalarının ölümünün meydana geldiği koꢀullara iliꢀkin olarak ulusal makamlarca yürütülen   soruꢀturmanın etkili bir soruꢀturma olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varmaktadır.   AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesi anlamında devlete düꢀen usul yükümlülüklerinin yerine   getirilmediği sonucuna varmaktadır.   Yukarıda ifade olunanların ıꢀığında AĐHM, AĐHS’nin 13. maddesi yönünden yapılan ꢀikayeti   ayrıca incelemeye gerek olmadığına hükmetmektedir.   IV. AĐHS’NĐN 14. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA   Baꢀvuranlar son olarak, ꢁefik Kaya’nın Kürt kökenli oluꢀu nedeniyle öldürüldüğü iddiasıyla   AĐHS’nin 14. maddesinin ihlal edildiğinden ꢀikayet etmektedirler.   AĐHM, bu ꢀikayetin dayanaktan yoksun olduğunu gözlemlemektedir. Bu nedenle AĐHM,   sözkonusu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabuledilemez olduğunu   tespit etmektedir.   V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA   A. Tazminat   Baꢀvuranlar, adil tatmin taleplerini AĐHM tarafından belirlenen sürenin sona erdiği tarihten   iki gün sonra sunmuꢀlardır. Bununla birlikte AĐHM tüzüğünün 6. maddesinin ikinci fıkrası   uyarınca bu talepleri dosyaya aktarmayı uygun görmüꢀtür.   Baꢀvuranlar uğradıkları manevi zararın tazmini için 250.000 Euro talep etmektedirler.   Hükümet bu talebi aꢀırı bulmaktadır.   AĐHM, ꢁefik Kaya’nın ölümü ile ilgili olarak Hükümetin AĐHS’nin 2. maddesinde öngörülen   usul yükümlülüğü hilafına etkili bir soruꢀturma yürütmediği sonucuna vardığını anımsatır. Bu   koꢀullar altında hakkaniyete uygun bir karara varan AĐHM manevi tazminat olarak   baꢀvuranlara 10.000 Euro ödenmesine hükmetmektedir.   B. Yargılama masraf ve giderleri   Baꢀvuran yargılama ve masraflara iliꢀkin bir talepte bulunmadığından bu yönde bir ödeme   yapılmasına gerek yoktur.   C. Gecikme faizi   AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç   puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.   BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE   1. AĐHS’nin 14. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetin kabuledilemez olduğuna;   2. Baꢀvurunun geriye kalanının kabuledilebilir olduğuna;   3. AĐHS’nin 2. maddesinin esas bakımından ihlal edilmediğine;   4. AĐHS’nin 2. maddesinin usul bakımından ihlal edildiğine;   5. AĐHS’nin 13. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;   6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,   ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet   tarafından her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak baꢀvuranlara manevi tazminat   olarak 10.000 Euro (on bin Euro) ödenmesine;   b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet   tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan   fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;   6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;   Daire ayrıca bu kararın taraflara yazılı olarak bildirilmesine   Karar vermiꢀtir.   Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve   3. paragraflarına uygun olarak 19 Temmuz 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.