47574/99

* ଘG ଘ   ଘG   ଘ h}y|whGĶuzhuGohrshypGthorltlzĶ   ĶrĶujĶGkhĶyl   í – ™ œ  V › Ă ™ ’  Œ G‹ ˆ  ˆ š  G   Oiˆťœ™œG•–aG[^\^[V``P   rhyhy   z{yhi|ynG   YWGl “Ă“GYWW\   Bu karar AÎHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, şekle   ilişkin değişiklik yapılabilir.   ______________________________________________________________________________________   © T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan   Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,   davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile   Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak   suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.   Í–™œV{Ă™’ ŒGkˆˆšķ•‹ˆS   Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire),   J.-P. COSTA, Başkan,   A. B. BAKA,   R. TÜRMEN,   K. JUNGWIERT,   M. UGREKHELIDZE,   D. JOCIENE,   D. POPOVIC, yargıçlar   ile Böliim Sekreteri S. DOLLE’nin katılımı ile Daire olarak toplanmış,   Ağustos 2005 tarihinde yapılan bir kapalı oturum sonucunda,   aynı tarihte kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:   USUL   1. Dava, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleşmesinin   (“AİHS”) 34. maddesi uyarınca, Türk vatandaşı Şenay Çoruh (“başvuran”) tarafından,   Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, AİHM’ye, 23 Mart 1999 tarihinde yapılan başvurudan (no.   47574/99) kaynaklanmaktadır,   2. Başvuranlar İstanbul barosuna bağlı çalışan avukatlar Bahri Belen ve Mehmet   Semih Gemalmaz tarafından temsil edilmişlerdir. Türk Hükümeti (“Hükümet”) AİHM   önündeki yargılama için bir Ajan atamamıştır.   3. AİHM, 7 Ekim 2004 tarihinde başvuruyu kısmen kabuledilemez bularak,   başvuranın mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkının ihlal edildiğine dair   şikayetini Hükümet’e iletmeye karar vermiştir. AİHM, 25 Mart 2004 tarihli bir yazı ile,   taraflara, AİHS’nin 29 § 3. maddesi uyarınca, başvurunun kabuledilebilirliğİ ile esasları   hakkında birlikte karar vereceğini bildirmiştir.   OLAYLAR   I. D A V A O L A Y L A R I   4. Başvuran 1937 yılı doğumludur ve İtanbul’da ikamet etmektedir.   5. 1996 yılmda, Devlet Su İşleri, başvurana ait taşınmazın bir kısmını   kamulaştırmıştır. Bir bilirkişi heyeti taşınmazın değerini belirlemiş ve sözkonusu meblağ   başvurana ödenmiştir.   . B a ş v u r a n ın a r tır m a b e d e li ö d e n m e s in e y ö n e lik ta le p le r in in a r d ın d a n * 1 4 T e m m u z   1997’de, Bursa Asliye Hukuk Mahkemesi, başvurana, artırma bedeli ve yasal faiz oranlan   üzerinden faizin ödenmesine karar vermiştir.   7. 14 E kim 1997’de y aptığı oturum da, Y argıtay A sliye H ukuk M ahkem esinin kararını   bozmuştur.   . 2 7 N isa n 1 9 9 8 ’d e B u rsa A sliy e H u k u k M a h k e m e si b a şv u ra n a 3 .5 9 1 .6 9 0 .4 9 6 T ü rk   lirası1 artırma bedeli ve 29 Ağustos 1996’dan itibaren, mahkemenin karan verdiği tarihte   geçerli yasal faiz oranları üzerinden hesaplanacak faizin ödenmesine karar vermiştir.   9. 7 Temmuz 1998’de yaptığı oturumda Yargıtay Bursa Asliye Hukuk Mahkemesi’nin   karanm onamıştır.   0 . 6 E k im 1 9 9 8 ’d e Y arg ıtay , b aşv u ran ın k ararın d ü zeltilm esin e ilişk in taleb in i   reddetmiştir.   1 . 2 9 A ra lık 1 9 9 8 ’d e D e v le t S u İşle ri b a şv u ra n a 7 .1 0 1 .2 3 2 .0 0 0 T ü rk L ira sı2 ö d e m e   yapmıştır.   II. İL G İLİ İÇ H U K U K V E U Y G U L A M A   2 . İlg ili iç h u k u k v e u y g u la m a , 2 3 E y lü l 1 9 9 8 ta rih li Akct/Türkiye davasında yer   almaktadır (Reports o f Jııdgments and Decisions 1998-VI, ss. 2674-76, §§ 17-25). Ayrıca 9   Haziran 1932 tarih 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesi uyarınca Devlet’e ait   mallara el konulamaz.   ( HUKUK   I . 1 . N o .’ lu P R O T O K O L ’ Ü N L M A D D E S İ N İ N İ H L A L E D İ L D İ Ğ İ İ D D İ A S I   3 . B a ş v u r a n , y e t k i l i m a k a m l a r d a n a n c a k i k i y ı l b i r a y s ü r e n y a r g ı l a m a s o n u c u n d a   alabildiği artırma bedelinin, yasal faiz oranının Türkiye’deki yüksek enflasyon ile uyumlu   olmadığı için değer kaybettiğinden şikayetçi olmuştur, 1 No.’lu Protokol’ün aşağıda yer alan   1. maddesine dayanmıştır:   “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığma saygı gösterilmesini isteme hakkı   vardır. Herhangi bir kimse, ancak kam u yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası   hukukun genel İlkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.   hUGrˆ‰œ“Œ‹“Œ‰“™“’   4 . H ü k ü m e t , b a ş v u r a n y e r e l m a h k e m e l e r i n k a r a r l a r ı n ı u y g u l a t m a k i ç i n i c r a d a h e s i n e ;   başvurmadığı için hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle başvurunun reddedilmesi   gerektiğini ileri sürmüştür.   5 . A İ H M , Kanioğlu ve Diğerleri/Tiirkiye ((karar) no. 44766/98, 44771/98 ve   44772/98, 13 Mayıs 2004) davasında benzer bir itirazı incelemiş ve Hükümet’in gösterdiği   hukuk yolunun, alacaklılara, yerel makamları kendilerine ödenmesi gereken tazminatı   ödemeye zorlamada başarı şansı tanımadığı gerekçesiyle reddetmiştir. Bu bağlamda, AİHM,   Türk yasaları uyarınca Devlet’ ait mallara el konulamayacağı göz önüne alındığında (bkz.   yukarıdaki 12, paragraf), Devlet makamları aleyhinde icra işlemleri başlatmanın başarısızlığa   mahkum olacağı hükmüne varmıştır. Yukarıda anlatılanlar ışığında, AİHM, yukarıda anılan   1Yaklaşık 2085 Euro.   Yaklaşık 4124 Euro.   sonuçlardan farklı bir sonuca varmasını gerektiren bir neden görememektedir ve dolayısıyla   Hükümet’in hukuk yollarının tüketilmediği yönündeki itirazım reddeder.   6 . B u n e d e n le , b e n z e r d a v a la rd a k a b u l e d ile n ilk e le r (d iğ e rle rin in y a n ı s ıra b k z .   yukarıda anılan Aka) ve önündeki kanıtlar ışığında, AİHM, başvurunun esaslarının   incelenmesi gerektiği ve başvurunun kabuledilemez bulunması içi bir neden olmadığı   hükmüne varır.   i U G l š ˆ š “ ˆ ™   7 . A İ H M , b u r a d a k i l e r e b e n z e r s o r u n l a r ı d i l e g e t i r e n b i r d i z i d a v a d a 1 N o.’lu   Protokol’ün 1. Maddesinin ihlal edildiği kararma varmıştır (bkz. yukarıda anılan Aka, s. 2682,   §§50-51).   8 . H ü k ü m e t ’ i n s u n d u ğ u o l g u v e s a v l a r ı i n c e l e d i k t e n s o n r a , A İ H M , d a h a ö n c e k i   davalarda vardığı hükümden ayrılmasını gerektirecek bir neden görememiştir. Yerel   mahkemelerin kabul ettiği aıtırma bedelinin ödenmesindeki gecikmenin, kamulaştırmayı   yapan makamdan kaynaklandığı ve mal sahibini, kamulaştırılan taşınmaza ilişkin zararından   başka, ilaveten zarara uğrattığı hükmüne varmıştır. AİHM, bu gecikmenin ve bir bütün olarak   yargılama süresinin sonucunda, başvuranların, kamu çıkarının gerektirdikleri ile, mal ve mülk   dokunulmazlığına saygı gösterilmesi hakkının korunması arasında bulunması gereken adil   dengeyi bozan bireysel ve haddinden fazla bir külfet altına girmek zorunda kaldıklarını tespit   etmiştir.   9 . D o la y ıs ıy la , 1 N o.’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.   II, AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI   20. AİHS’Nin 41. maddesi şu şekildedir:   “Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarınm ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek   Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,   hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükm eder.”   hSGtˆ‹‹GŒGtˆ•ŒG{ˆ¡”•ˆ›   21. Başvuran, maddi tazminat olarak toplam 400.000 Amerikan Doları1talep etmiştir.   Aynı zamanda manevi tazminat olarak da 10.000 Amerikan Doları2 talep etmiştir.   22. Hükümet bu taleplere itiraz emiştir.   23. Yukarıda anılan Aka kararında (ss. 2683-84, §§ 55-56) kullandığı hesaplama   yönteminden faydalanan ve ilgili ekonomik verileri dikkate alan AİHM, başvurana maddi   tazminat olarak 29.321 Euro ödenmesine karar vermiştir.   1Yaklaşık 325.902 Euro.   Yaklaşık 8.149 Euro.   24. AİHM, 1 No.’lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiği yönündeki kararın,   başvuranın yaşadığı herhangi bir manevi zarar için tek başına yeterli bir tazmin olduğu   kanısındadır.   i UGt ˆ  ’ Œ ” Œ G” ˆ š ™ˆ “ˆ ™ķ   25. Başvuran aynı zamanda yerel mahkemeler ve AİHM önünde girilen mahkeme   masrafları için 6.000 Amerikan Doları1talep etmiştir.   26. Hükümet, başvuranın bu iddiasına itiraz etmiştir,   25. Elindeki bilgilere dayanarak kendi hesabım yapan AİHM, bu kalem altında   başvurana toplam 500 Euro ödenmesinin makul olacağına karar vermiştir.   C.GnŒŠ’”ŒGˆ¡   26. AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankasimn kısa vadeli kredilere   uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar   vermiştir.   ( BU NEDENLERLE, AİHM, OYBİRLİĞİ İLE   1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna;   2. AİHS’ye Ek 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;   3. AİHS’ye Ek 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği yönündeki kararın,   başvuranın yaşadığı herhangi bir manevi zarar için tek başına yeterli bir tazmin   oluşturduğuna;   4. ( a ) s o r u m l u D e v l e t ’i n , A İ H S ’n i n 4 4 § 2 m a d d e s i u y a r ı n c a b u k a r a r ı n k e s i n l i k k a z a n d ı ğ ı   tarihten itibaren üç ay içinde, başvurana aşağıdaki meblağları, uygulanabilecek her türlü   vergi, resim ve harçlardan muaf olarak ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk   Liıasina çevrilerek ödemesine:   ' (i) Maddi tazminat olarak, 29.321 Euro (yirmidokuzbinüçyüzyirmibir Euro);   (ii) Mahkeme masrafları için 500 Euro (beşyüz Euro);   (b) yukarıda bahsedilen üç aym dolmasını takiben, yukarıdaki miktarların üzerine, Avrupa   Merkez Bankasimn gecikme döneminde uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle   oluşacak faiz oranına eşit miktarda basit faizin ödenmesine karar vermiş;   . B a ş v u ra n ın a d il k a rş ılık ta le p le rin in k a la n ın ı reddetmiştir.   Karar, İngilizce olarak hazırlanmış olup 20 Eylül 2005 tarihinde, İçtüzüğün 77.   Maddesi’nin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiştir.   S. DÖLLE   Bölüm Sekreteri   J.-P. COSTA   Başkan   1Yaklaşık 4.890 Euro.   5