48151/11;77769/13

© Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.gov.pl/diplomacy - Permission to re-publish this translation has been granted by the Polish Ministry of Foreign Affairs for the sole purpose of its inclusion in the Court’s database HUDOC © Ministerstwo Spraw Zagranicznych, www.gov.pl/dyplomacja - Zezwolenie na publikację tego tłumaczenia zostało udzielone przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych wyłącznie w celu zamieszczenia w bazie Trybunału HUDOC EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Nota informacyjna nt. orzecznictwa Trybunału nr 214 styczeń 2018 r. National Federation of Sportspersons’ Associations and Unions (FNASS) i Inni p. Francji – skargi nr 48151/11 i 77769/13 Wyrok z 18.01.2018 r. [Sekcja V] Art. 8 Konwencji[1] Art. 8 ust. 1 Poszanowanie życia rodzinnego Poszanowanie mieszkania Poszanowanie życia prywatnego Wymóg nałożony na elitarnych sportowców z „grupy docelowej” stałego informowania władz na temat ich miejsca pobytu na potrzeby wyrywkowych testów antydopingowych: brak naruszenia Fakty – Skargę wniosły: Krajowa Federacja Stowarzyszeń i Związków Zawodowych Sportowców (Fédération nationale des associations et des syndicats de sportifs, FNASS), Krajowy Związek Zawodowy Zawodników Rugby (Syndicat national des joueurs de rugby, Provale), Krajowy Związek Piłkarzy Zawodowych (Union nationale des footballeurs professionnels, UNFP), Stowarzyszenie Zawodowych Piłkarzy Ręcznych (Association des joueurs professionnels de handball, AJPH) Krajowy Związek Zawodowy Koszykarzy (Syndicat national des basketteurs, SNB) oraz dziewięćdziesięciu dziewięciu zawodników piłki ręcznej, piłki nożnej, rugby i koszykówki, a także jeden kolarz międzynarodowy zakwalifikowany jako sportowiec wysokiej klasy. Skarżący zarzucili w szczególności, że ich prawa chronione na podstawie art. 8 Konwencji zostały naruszone poprzez obowiązek powiadamiania o swym miejscu pobytu w celu umożliwienia przeprowadzania niezapowiedzianych testów antydopingowych, wprowadzony na podstawie zarządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2010 r. nr 2010-379 w sprawie zdrowia sportowców, dostosowującego Kodeks sportowy do zasad Światowego Kodeksu antydopingowego. Sportowcy wybrani do grupy testowej zostali zobowiązani do dostarczania na początku każdego kwartału szczegółowych i aktualnych informacji na temat ich miejsca codziennego pobytu, w tym w weekendy. Zobowiązano ich też, by wskazywali na każdy dzień kwartału jedną godzinę pomiędzy 6:00 a 21:00, kiedy będą dostępni na potrzeby przeprowadzenia niezapowiedzianego testu we wskazanym miejscu. Test taki może się odbywać w czasie, gdy nie uczestniczą w zawodach lub treningu, a zatem także w domu. Brak spełnienia wszystkich tych obowiązków stanowi wykroczenie. Trzy wykroczenia w ciągu kolejnych osiemnastu miesięcy pociągają za sobą sankcję. Prawo – Art. 8: Tego typu wymóg przejrzystości i dostępności, choć przewidywalny dla sportowców wysokiej klasy, jest wystarczający, by uznać, że zaskarżone obowiązki mają wpływ na jakość życia prywatnego skarżących i pociągają za sobą skutki dla korzystania przez nich z ich życia rodzinnego i dla ich sposobu życia. Intymne środowisko, w którym sportowcy prowadzą swe życie prywatne, takie jak prywatność ich mieszkania, zostało również osłabione poprzez wymogi dotyczące miejsca pobytu. Przedmiotowy obowiązek stanowi ingerencję w prawa skarżących chronione na podstawie art. 8 ust. 1, która jest przewidziana przez prawo i stanowi próbę odpowiedzi na problemy dotyczące „zdrowia” – nie tylko zdrowia zawodowców, ale także amatorów, a w szczególności młodzieży. Dąży ona zatem do uprawnionego celu ochrony „praw i wolności innych osób”. W istocie korzystanie z zakazanych substancji celem uzyskania przewagi nad innymi sportowcami eliminuje w sposób nieuczciwy konkurentów o tym samym poziomie, którzy nie uciekają się do takich substancji, i w groźny sposób zachęca amatorów, a szczególnie młodych ludzi, do naśladowania takich praktyk w celu poprawy swych wyników. W ten sposób pozbawia też widzów uczciwych zawodów, których mają prawo oczekiwać. Choć skarżący nie uważają dopingu za zagrożenie dla zdrowia, istnieje szeroki konsensus wśród organów medycznych, rządowych i międzynarodowych na rzecz odrzucenia i zwalczania zagrożeń dla zdrowia fizycznego i psychicznego sportowców spowodowanych dopingiem. Fakt, że zdrowie sportowców może doznać szkody na skutek innych czynników niż zażywanie takich substancji z uwagi na intensywność i wysoki szczebel rywalizacji, stanowi raczej dodatkowy powód ochrony zainteresowanych osób przed zagrożeniami związanymi z dopingiem, a nie uzasadnienie dla zmniejszenia potrzeby prewencji antydopingowej. Ponadto prewencja antydopingowa stanowi kwestię zdrowia publicznego w sporcie zawodowym i jest na korzyść wszystkich sportowców. Ponieważ zachowanie sportowców wysokiej klasy może mieć znaczący wpływ na młodzież, istnieje dodatkowe uzasadnienie dla wymogów nałożonych na tych sportowców, w czasie gdy są zarejestrowani jako grupa testowa. Na poziomie europejskim i międzynarodowym podzielany jest pogląd o potrzebie przeprowadzania niezapowiedzianych testów, co częściowo umożliwia mechanizm [podawania] miejsca pobytu, jak to wynika z różnych instrumentów międzynarodowych odzwierciedlających stały rozwój mających zastosowanie norm i zasad. Między państwami członkowskimi Unii Europejskiej istnieją jednak różnice dotyczące organizacji. Podejmowanie decyzji co do środków niezbędnych w ich systemie prawnym do rozwiązania konkretnych problemów związanych z kontrolą antydopingową w świetle złożonych zagadnień naukowych, prawnych i etycznych pozostaje w ramach marginesu oceny państw. Francja, która ratyfikowała Międzynarodową Konwencję UNESCO o zwalczaniu dopingu w sporcie[2], jest jednym z państw europejskich, które prawie całkowicie dostosowało swe prawo krajowe do zasad Światowego Kodeksu Antydopingowego w zakresie dotyczącym wymogu informowania o miejscu pobytu, nałożonego na sportowców. Co do wymogu zapewnienia równowagi – zarządzenie z 14 kwietnia 2010 r. wprowadziło termin jednego roku zarejestrowania w grupie testowej. Choć nie wykluczono przedłużeń po rzetelnym przesłuchaniu danego sportowca, postanowienie to poprawia gwarancje proceduralne dla osób, które zostały wytypowane. Sportowcy mogą czuć się zobowiązani, z praktycznych względów, do podawania swego domu lub wakacyjnych rezydencji jako miejsca ich pobytu w czasie weekendów i wakacji z możliwością przechodzenia tam testów. Taka sytuacja stanowi ingerencję w ich prawo do poszanowania mieszkania i negatywnie wpływa na ich życie prywatne i rodzinne. Niemniej jednak informacje na temat ich miejsca pobytu są ustalane „na ich prośbę i zgodnie z podanymi ramami czasowymi” i są wymagane, by zapewnić skuteczność testów antydopingowych. Przedmiotowe kontrole różnią się więc znacznie od tych przeprowadzanych pod nadzorem sądu, które mają na celu ustalenie przestępstw i mogą zakładać zajęcie rzeczy, co z definicji podważa samą istotę prawa do poszanowania swojego mieszkania. Zarządzenie z 14 kwietnia 2010 r., w formie skodyfikowanej w Kodeksie sportowym, wraz z decyzjami francuskiej Agencji Antydopingowej, ustanowiło ramy, w których sportowcy mogą kwestionować wytypowanie ich do grupy testowej, także poprzez odwołanie do sądu. Umożliwia im także przewidzenie i przyjęcie niezbędnego zachowania w odniesieniu do miejsc i czasu przewidzianych na testy, ponieważ sytuacja uchybienia obowiązkowi testu ogranicza się tylko do ich nieobecności w miejscu i czasie, który sami wskazali. Wreszcie mają oni możliwość zaskarżenia sankcji do Sądu Administracyjnego. Skarżący argumentowali, że testy, którym są poddawani, są nieskuteczne. Niemniej jednak, choć wyniki pozytywne rzeczywiście są rzadkie, można to wytłumaczyć, przynajmniej częściowo, efektem odstraszającym prewencji antydopingowej. Jako osoby bezpośrednio dotknięte istnieniem tej plagi szczególnie rozpowszechnionej w kręgach zawodników na wysokim poziomie, który osiągnęli, muszą oni ponosić sprawiedliwą część słusznych ograniczeń, które są nieodłącznie związane ze środkami potrzebnymi do jej zwalczania. Podobnie też rzekomo endemiczny charakter dopingu w sporcie nie może podważać zasadności wysiłków na rzecz prewencji, a wprost przeciwnie uzasadnia pragnienie władz, by skutecznie je podejmować. Skarżący nie wykazali, że testy ograniczone do miejsc treningowych z poszanowaniem czasu zarezerwowanego na życie prywatne byłyby wystarczające do zrealizowania celów postawionych sobie przez władze krajowe, by nadążyć za rozwojem coraz bardziej wyrafinowanych metod dopingu i działać w bardzo krótkich ramach czasowych, w których zakazane substancje mogą być wykryte. W świetle zagrożeń stwierdzonych w sprawie i trudności w ich skutecznym ograniczaniu, wymóg podawania miejsca pobytu nałożony zgodnie ze wspomnianymi wyżej normami prawa międzynarodowego należy uznać za uzasadniony. Nie lekceważąc wpływu rozpatrywanych obowiązków na życie prywatne skarżących, względy interesu ogólnego, które wymagają ich wprowadzenia, mają istotne znaczenie i uzasadniają ograniczenia praw skarżących chronionych przez art. 8 Konwencji. Zmniejszenie lub uchylenie obowiązków, na które się skarżą, mogłoby zwiększyć zagrożenia ze strony dopingu dla zdrowia ich i całej społeczności sportowej, co byłoby wbrew europejskiemu i międzynarodowemu konsensusowi w sprawie potrzeby niezapowiedzianych testów. Pozwane Państwo zapewniło więc sprawiedliwą równowagę między różnymi wchodzącymi w grę interesami. Rozstrzygnięcie: brak naruszenia (jednomyślnie). (Zobacz również zestawienie tematyczne pt. Sport a Europejska Konwencja Praw Człowieka, a także, na podstawie art. 10 Konwencji (wolność wyrażania opinii), Ressiot i Inni p. Francji, skargi nr 15054/07 i 15066/07, wyrok z 28 czerwca 2012 r. )   © Council of Europe/European Court of Human Rights Niniejsze streszczenie przygotowane przez Kancelarię nie wiąże Trybunału. Link do Not informacyjnych nt. orzecznictwa   [1] Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.). [przyp. tłum.] [2] Tekst w języku polskim jest dostępny na stronie: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20071420999 [przyp. tłum.]